# ضفن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%81%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%81%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضفن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%81%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضفن

: ( ضَفَنَ إليهم يَضْفِنُ : أَتاهُمْ يَجْلِسُ إليهم ) ؛ ومنه الضَّيْفَنُ الذي يَجِيءُ مع الضَّيْفِ ؛ كذا حَكَاه أَبو عُبَيْدٍ في الأَجْناسِ مع ضفنَ .
وقالَ النحويون : نونُ ضَيْفَن زائِدَةٌ .
( و ) ضَفَنَ ( بغائِطِه ) ضَفْناً : ( رَمَى ) به .
( و ) ضَفَنَ ( بحاجَتِه : قَضَى .
( و ) قالَ أَبو زيْدٍ : ضَفَنَ الرَّجلُ ( المرْأَةَ ) ضَفْناً : ( نَكَحَها .
( و ) ضَفَنَ ( البَعيرُ برِجْلِه خَبَطَ ) بها .
( و ) ضَفَنَ الشَّيءَ ( على ناقَتِه : حَمَلَ ) إيَّاهُ ( عليها .
( و ) ضَفَنَ ( فلاناً : ضَرَبَه بِرِجْلِهِ على عَجُزِهِ ) ؛ وقيلَ : ضَرَبَ اسْتَه بظَهْرِ قَدَمِه ، فهو مَضْفُونٌ وضَفِينٌ .
( و ) ضَفَنَ ( به الأَرضَ ) : إذا ( ضَرَبَها به ) ؛ قالَ الراجزُ :
قَفَنْتُه بالصوتِ أَيَّ قَفْنِوبالعَصا مِن طُولِ سُوءِ الضَّفْنِ ( و ) ضَفَنَ ( ضَرْعَ النَّاقَةِ ) : إذا ( ضَمَّهُ للحَلبِ ) ، عن أَبي زيْدٍ .
( واضْطَفَنَ : ضَرَبَ بقَدَمِهِ مُؤَخَّرَ نَفْسِهِ .
( والضِّفَنُّ ، كهِجَفَ وطِمِرَ : القَصيرُ .
( و ) أَيْضاً : ( الأحْمَقُ في عِظَمِ خَلْقٍ ) ؛ عن الفرَّاءِ ؛ وكذلِكَ ضَفَنْدَدُ ، وكَسْر الفاءِ عنْد ابنِ الأعْرابيِّ أَحْسَن .
( وتَضافَنُوا عليه : تَعاوَنُوا .
( والضَّيْفَنُ : ) مَرَّ ( في الفاءِ ) على أنَّ

النُّونَ زائِدَةٌ ؛ وقد ذُكِرَ هنا ما يُشْتَقُّ منه ، وهو ضفن إليهم .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
الضِّفْنِينُ ، بالكسْرِ : تابعُ الرُّكبانِ ، عن كُراعٍ وحْدِه .
قالَ ابنُ سِيْدَه : ولا أَحُقُّه .
وضَفَنُوا عليه : مالُوا عليه .
وامْرأَةٌ ضِفَنّة ، كهِجَفَّةٍ : حَمْقاءُ رِخْوَة ضَخْمَة ؛ قالَ :
وضِفَنَّةٌ مثلُ الأتانِ ضِبِرَّةٌ ثَجْلاءُ ذاتُ خواصِرٍ ما تَشْبَعُوالضِّفَنَّانُ ، بكسْرٍ ففتحٍ فتَشْديدٍ : الأحْمَقُ الكَثيرُ اللحْمِ الثَّقِيلُ ، والجَمْعُ ضِفْنانٌ ، كقِرْدَانٍ نادِرٌ .

### Türkçe

: ( **ضَفَنَ إليهم يَضْفِنُ** : onlara geldi, onların yanına oturur ) ؛ ve ondan **الضَّيْفَنُ**: misafirle birlikte gelen kimse ؛ işte böylece onu Ebû ʿUbeyd **الأَجْناسِ**’ta **ضفنَ** ile birlikte nakletti .
Ve nahivciler dedi ki : **ضَيْفَن**’in **نونُ**’u zâiddir .
( ve ) **ضَفَنَ** ( dışkısıyla ) **ضَفْناً** : ( attı ) onunla .
( ve ) **ضَفَنَ** ( ihtiyacıyla : giderdi .
( ve ) Ebû Zeyd dedi ki : **ضَفَنَ** adam ( kadını ) **ضَفْناً** : ( onunla cinsel ilişkiye girdi .
( ve ) **ضَفَنَ** ( deve ayağıyla çarptı ) onunla .
( ve ) **ضَفَنَ** şeyi ( devesinin üzerine : yükledi ) onu ( onun üzerine .
( ve ) **ضَفَنَ** ( falancayı : ayağıyla sağrısına vurdu ) ؛ ve denildi ki : ayağının üstüyle kıçına vurdu, artık o **مَضْفُونٌ** ve **ضَفِينٌ**’dir .
( ve ) **ضَفَنَ** ( onunla yeri ) : ( onunla ona vurduğu ) zaman ؛ râciz dedi ki :
Onu sesle **قَفَنْتُه** ettim, ne **قَفْنِ**; ve asayla, **الضَّفْنِ**’in kötülüğünün uzunluğundan
( ve ) **ضَفَنَ** ( devenin memesini ) : ( sağım için onu topladığı ) zaman, Ebû Zeyd’den .
( ve **اضْطَفَنَ** : ayağıyla kendi nefsinin arkasına vurdu .
( ve **الضِّفَنُّ** , **هِجَفَ** ve **طِمِرَ** gibi : kısa boylu olan .
( ve ) ayrıca : ( büyük bir yaratılışta ahmak olan ) ؛ Ferrâ’dan ; ve yine bunun gibi **ضَفَنْدَدُ** ; ve **الفاءِ**’nın kesri İbnü’l-Aʿrâbî yanında daha iyidir .
( ve **تَضافَنُوا عليه** : ona yardım ettiler .
( ve **الضَّيْفَنُ** : ) **الفاءِ**’da geçti, şu üzere ki

**النُّونَ** zâiddir ؛ ve burada ondan türeyen şey zikredildi, o da **ضفن إليهم**’dir .
Ve ona istidrâk olunan şeylerdendir :
**الضِّفْنِينُ** , kesr ile : binekli kimselerin tâbii, yalnızca Kurâʿ’dan .
İbn Sîde dedi ki : ve ben onu daha haklı görmüyorum .
Ve **ضَفَنُوا عليه** : ona meylettiler .
Ve bir kadın **ضِفَنّة** , **هِجَفَّةٍ** gibi : ahmak, gevşek, iri ; dedi ki :
Ve **ضِفَنَّةٌ** dişi eşek gibi, güçlü; iri memeli, bel kıvrımları olan, doymaz
**والضِّفَنَّانُ** , kesr ile sonra fetha ile sonra şeddeli : çok etli, ağır ahmak; çoğulu **ضِفْنانٌ** , **قِرْدَانٍ** gibi, nâdirdir .
