# ضلا (ض-ل-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%84%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - ل - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D8%A7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ض ل ( و ا ي ء )
ضول ، ضلا ، لضا
استُعمل من جميع وجوهه : ( ضول ، ضلا ، لضا ) .
ضول : قال أبو زيد في كتاب الهمز : ضَؤُل الرجلُ يَضْؤُل ضآلةً وضُؤُولة : إذا قَال رأْيُه . وضَؤُل ضُؤولةً وضآلة : إذا صَغُر .
وقال الليث : الضئيلُ نعتٌ للشيء ، في ضَعِفه وصِغَره ودقّته ، وجمعُه ضُؤلاءُ وضَئيلون . والأنثى ضئيلة ، وأنشد شَمِر لبعض بني أَسَد :
أنا أبو المِنهالِ بعضَ الأحيان
ليس عليَّ نَسَبي بضُؤْلان
أراد بضَئِيل .
وفي الحديث : ( إنّ العَرْشَ على مَنكِب إسرافيلَ ، وإنه ليتضاءل من خَشْيَة الله حتى يصيرَ مثلَ الوَصَع ) ، يريد يتصاغَر ويتحاقَر تَواضُعاً لله ، وخشيةً للربّ تبارك وتعالى .
والضّالُ غير مهموز : هو السِّدْرُ البَرّيّ ، والواحدةُ ضالَةٌ .
ويقال : خَرج فلانٌ بضالَتِه ، أي : بسلاحِه .
والضّالَةُ : السلاحُ أجمع ، يقال : إنه لكامِل الضّالَة ، والأصلُ في الضّالَة : النِّبالُ والقِسيُّ التي تُسَوَّى وتُنحت من شَجَر الضَّالِ .
وقال بعض الأنصار :
أبو سليمانَ وصُنْع المُقْعَدِ
ومُجْنَأٌ من مَسْكِ ثَوْرٍ أَجْوَدِ
وضَالَةٌ مِثلُ الجحِيمِ المُوقَد
ومؤْمِن بما تَلاَ محمّد
أراد بالضّالَة : السهامَ ، شَبّه نصالَها في حِدّتها بنارٍ مُوقَدةٍ .
وقال ابنُ الأعرابيّ : الضُّؤُولةُ : الهُزال .
ضلا : أهملَه الليث .
وروى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ قال : ضَلاَ : إذا هَلَك .
( لضا ) : قال : ولضَا : إذا حَذَق الدِّلالة .

##### Türkçe

ض ل ( و ا ي ء )
**ضول** , **ضلا** , **لضا**
Bütün vecihlerinden kullanılmıştır: ( **ضول** , **ضلا** , **لضا** ) .

**ضول** : Ebû Zeyd hemze kitabında dedi: **ضَؤُل الرجلُ يَضْؤُل ضآلةً وضُؤُولة**: görüşü az olunca. Ve **وضَؤُل ضُؤولةً وضآلة**: küçülünce.
Leys dedi: **الضئيلُ** şey için bir niteleme(=sıfat)tır; onun zayıflığında, küçüklüğünde ve inceliğinde; çoğulu **ضُؤلاءُ** ve **ضَئيلون**dur. Dişisi **ضئيلة**dir. Şemir, Benî Esed’den birine ait olarak inşad etti:
Ben Ebû’l-Minhâl’im, bazı zamanlar
Nesebim bana **بضُؤْلان** ile (ayıp) değildir
**بضَئِيل** ile kastetti.

Hadiste: (Arş, İsrâfîl’in omzu üzerindedir; ve o, Allah korkusundan küçülür; nihayet **الوَصَع** gibi olur), yani Allah için tevazu olarak küçülür ve kendini hakir görür; Rab’den korku olarak, Tebâreke ve Teâlâ.

**والضّالُ** hemzesizdir: o, yabânî sidr’dir; teki **ضالَةٌ**dır.
Ve denir: Falan, **بضالَتِه** ile çıktı; yani: silahıyla.
**والضّالَةُ**: silahın tümüdür; denir: o, **كامِل الضّالَة**dır. **الضّالَة**de aslolan: **النِّبالُ** ve **القِسيُّ**dir; ki **شَجَر الضَّالِ**den düzeltilir ve yontulur.

Ensardan bazısı dedi:
Ebû Süleymân ve oturak yapımı
Ve daha iyi bir boğanın derisinden bir kalkan
Ve yakılmış cehennem gibi bir **ضَالَةٌ**
Ve Muhammed’in okuduğuna iman eden
**بالضّالَة** ile okları kastetti; uçlarını keskinliklerinde yakılmış bir ateşe benzetti.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الضُّؤُولةُ**: zayıflık(=cılızlık).

**ضلا** : Leys onu ihmal etti.
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti; dedi: **ضَلاَ**: helâk olunca.

( **لضا** ) : dedi: ve **ولضَا**: delâleti iyi becerince.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%84%D8%A7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التهذيب: ضَلا إذا هَلَكَ.

##### Türkçe

**التهذيب**: **ضَلا**; eğer helâk olduysa.
