# ضمم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%85%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%85%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%85%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ضمم

باب الضاد مع الميم
ض م، م ض مستعملان
ضم:
الضَمُّ: ضَمُّكَ الشيء الى الشيء، وضامَمْتُ فلاناً أي قُمتُ معه في أمرٍ واحد.
والضِّمامُ: كلُّ شيءٍ يُضَمُّ به شيءٌ الى شيءٍ.
والإضمامةُ: الجماعة من الناس، ليس أصلُهم واحداً ولكنهم لفيف، وتُجمَع على أَضاميم، قال: والحُقْبُ تَرفَضُّ منهُنَّ الأضاميمُ والضُّماضِمُ: الأسَدُ، والضِّمامُ أيضاً، وضَمْضَمَتُه: صوتُه.
وقيل: إِضمامةٌ من الكتب أي المضمومُ بعضها الى بعض.
والضِّمُّ والضِّمامُ: الداهية الشديدة.
وضَمْضَم: اسمُ رجلٍ.
والاضْطِمامُ: الضَمُّ، والرجلُ اذا ضَمَّ شيئاً الى شيءٍ فقد اضْطَمَّه، قال: مَخْبُوءةٌ تَفْضَحُها الدَّمامَهْ في نَفسِ من يَضْطَمُّها النَّدامَهْ مض: المَضْمَضَةُ: تَحريكُ الماءِ في الفَمِ.
وكُحْلٌ يَمُضُّ العَيْنَ، ومَضيضُه: حُرْقَتُه، وأنشد: قد ذاقَ أكحالاً من المَضاض وأَمَضَّني الأمرُ أي بَلَغَ منّي المَشَقّةُ ومَضِضت منه، وقال رؤبة: فَاقْنَي فشَرُّ القَوْلِ ما أَمَضَّا وكذلك الهَمُّ: يُمِضُّ القَلْبَ أي يٌحرِقُه.
والمِضماض: النوم. يقال: ما مَضْمَضَت عَيني بنومٍ أي أي ما نامَتْ، قال رؤبة: من يَتَسَخَّطْ فالإلهُ راضي عنكَ ومَن لم يَرْضَ في مِضماضِ أي في حُرْقةٍ.
وأَمَضَنَّي السَّوْطُ، وأمَضَنَّي الجُرْحُ، وقد يقول النحويّون: مَضَّني الجُرْحُ، وما كان في الجَسَد وسائِرِه بألِفٍ.
ومُضاض: اسمُ ابنِ عمرو الجُرْهُميِّ.
والمَضُّ: مَضيضُ الماءِ كما تَمتَصُّه بفَمِكَ، ويقال: لا تَمِضَّ مَضيضَ العَنْز، يصفُ الشرابَ اذا شُرِبَ.
وفي الحديث: ولهم كَلْبٌ يَتَمَضْمَضُ عَراقيبَ الناس، أي يَمُضُّ.
والمِضُّ: أن يقول الانسان بطرف لسانه شِبْهَ لا وهو هيج بالفارسية، وأنشد:
سألتُها الوَصْلَ فقالتْ مِـضِّ		وحَرَّكَتْ لي رأسَها بالنَّغْض

### Türkçe

باب **الضاد** مع **الميم**
**ض م**، **م ض** مستعملan

**ضم**:
**الضَمُّ**: senin bir şeyi bir şeye katman; ve **ضامَمْتُ** falancayı: yani onunla tek bir işte birlikte durdum.
Ve **الضِّمامُ**: bir şeyin bir şeye katılmasıyla kendisiyle bir şeyin bir şeye katıldığı her şey.
Ve **الإضمامةُ**: insanlardan topluluk; asılları bir değildir fakat onlar bir araya gelmiş (karma)dır; ve **أَضاميم** üzerine toplanır (çoğul yapılır). Dedi ki: ve **الحُقْبُ** onlardan **الأضاميمُ** ve **الضُّماضِمُ**’i dağıtır. Ve **الضُّماضِمُ**: aslan; ve **الضِّمامُ** da (böyledir). Ve **ضَمْضَمَتُه**: onun sesi.
Ve denildi: kitaplardan **إِضمامةٌ**; yani bazısı bazısına katılmış olan.
Ve **الضِّمُّ** ve **الضِّمامُ**: şiddetli musibet.
Ve **ضَمْضَم**: bir adamın adı.
Ve **الاضْطِمامُ**: katma; ve adam bir şeyi bir şeye kattığı zaman onu **اضْطَمَّه**. Dedi ki: **مَخْبُوءةٌ تَفْضَحُها الدَّمامَهْ في نَفسِ من يَضْطَمُّها النَّدامَهْ**

**مض**: **المَضْمَضَةُ**: ağızda suyu hareket ettirmek.
Ve bir sürme ki gözü **يَمُضُّ**; ve onun **مَضيضُه**: onun yanmasıdır. Ve inşad etti: **قد ذاقَ أكحالاً من المَضاض**
Ve **أَمَضَّني** iş: yani benden meşakkatten (pay) ulaştı; ve ondan **مَضِضت**. Ve Rü’be dedi: **فَاقْنَي فشَرُّ القَوْلِ ما أَمَضَّا**
Ve aynı şekilde gam: kalbi **يُمِضُّ**; yani onu yakar.
Ve **المِضماض**: uyku. Denilir: gözüm uykuyla **مَضْمَضَت**; yani uyumadı. Rü’be dedi: **من يَتَسَخَّطْ فالإلهُ راضي عنكَ ومَن لم يَرْضَ في مِضماضِ** yani bir yanmada.
Ve **أَمَضَنَّي** kamçı, ve **أمَضَنَّي** yara; ve nahivciler derler: yara beni **مَضَّني**; ve (bu) bedende ve onun sairinde elif ile olan (şey) idi.
Ve **مُضاض**: Cürhümî Amr’ın oğlunun amcaoğlunun adı.
Ve **المَضُّ**: suyun **مَضيضُ**u; onu ağzınla emdiğin gibi; ve denilir: keçinin **مَضيضَ**ı gibi **لا تَمِضَّ**; içkiyi, içildiği zaman, vasfeder.
Ve hadiste: “Ve onların, insanların aşil kirişlerini **يَتَمَضْمَضُ** eden bir köpekleri vardır”; yani **يَمُضُّ**.
Ve **المِضُّ**: insanın dilinin ucuyla, Farsçada “لا”ya benzer olan “هيج”i söylemesidir. Ve inşad etti:
**سألتُها الوَصْلَ فقالتْ مِـضِّ		وحَرَّكَتْ لي رأسَها بالنَّغْض**
