# ضنك — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%86%D9%83/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%86%D9%83/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضنك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%86%D9%83.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ضنك

ك ض ن
ضنك
استعمل من وجوهه :
ضنك : قال الله جلّ وعزّ : ( وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِى فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً ) ( طه : 124 ) .
قال أبو إسحاق : الضَّنك : أصلُه في اللغة الضِّيقُ وَالشِّدَّة ، ومعناه والله أَعلم أَنَّ هذه المعيشةَ الضَّنْكَ في نار جهنم .
قال : فأَكْثر ما جاءَ في التفسير أنّه عذاب القبْر .
قال قتادة : معيشة ضنكا : جهنم ، وقال الضحاك : الكَسب الحرام ، وقال ابن مسعود : عذاب القبر .
وقال الليث في تفسيره : أَكْلُ ما لم يكن من حلال فهو ضَنْكٌ ، وإِنْ كانَ موسَّعاً عليه وقد ضَنُكَ عيشهُ .
قال : والضَّنْكُ : ضيقُ العَيْشِ ، وكلُّ ما ضَاقَ فهو ضَنْكٌ .
وقال اللحياني : الضِنَاكُ : المرأَةُ الضَّخْمَةُ .
وقال الليث : هي التَّارَّةُ المكْتَنِزَةُ الصُّلبةُ اللَّحْمِ .
قال : ورجلٌ ضُنْأَكٌ على وزنِ فُعْلَلٍ مهموزُ الألفِ وهو الصُّلبُ المعصوبُ اللحْمِ ، والمرأَةُ بِعينهَا على هذا اللَّفْظِ ضُنْأَكَةٌ .
( عمرو عن أبيه ) : الضَّنِيكُ : العَيشُ الضَّيّقُ ؛ والضَّنِيكُ : المقطوعُ .
وقال أبو زيد يقال : للضَّعِيفِ في بدنهِ ورَأْيه : ضَنِيكٌ ، والضَّنِيكُ ، التابعُ الذي يعملُ بخُبزِه .
وقال أبو عبيد وغيرُه : الضُّنَاكُ : الزكامُ وقد ضُنِكَ الرجل فهو مَضْنُوكٌ إذا زُكِمَ ، واللَّهُ أضْنَكَهُ . قال العجاج يصف جارية :
فَهْيَ ضِنَاكٌ كالكَثِيبِ المُنهَالْ
عَزَّزَ مِنْهُ وهو مُعْطِي الإِسْهَالْ
ضَرْبُ السَّوَارِي مَتْنَه بالتَّهْتَالْ
الضّنَاكُ : الضخمة كالكثيب الذي ينهال ، عَزَّز منه : أي شدَّدَ من الكثيب ، ضربُ السّوارِي : أي أَمْطَارُ الليل فلزم بعضه بعضاً ، شبه خَلْقَها بالكثيب ، وقد أصابه المطر ، وهو مُعطي الإسهال أي يعطيك سهُولة ما شئتَ ..

### Türkçe

ك ض ن
**ضنك**

Onun vecihlerinden kullanıldı:

**ضنك**: Allah, celîl ve azîz, dedi: ( وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِى فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً ) ( طه : 124 ) .

Ebû İshâk dedi: **الضَّنك**: onun aslı dilde darlık ve şiddettir; ve onun manası—Allah daha iyi bilendir—şudur ki bu **الضَّنْك** geçim, cehennem ateşindedir.

Dedi: Tefsirde gelenin en çoğu, onun kabir azabı olduğudur.

Katâde dedi: **معيشة ضنكا**: cehennemdir; ve Dahhâk dedi: haram kazançtır; ve İbn Mes‘ûd dedi: kabir azabıdır.

Ve Leys, onun tefsirinde dedi: Helâlden olmayanı yemek **ضَنْك**tır; genişletilmiş olsa bile; ve onun geçimi darlaştı.

Dedi: ve **الضَّنْك**: geçimin darlığıdır; ve daralan her şey **ضَنْك**tır.

Ve Lihyânî dedi: **الضِنَاك**: iri kadın.

Ve Leys dedi: o, etli, sıkı, sert etli olan **التَّارَّةُ**’dir.

Dedi: ve **ضُنْأَك** bir erkek—**فُعْلَلٍ** vezni üzere, elif’i hemzeli—o, sert, sinirli etli olandır; ve kadın da aynısıyla bu lafız üzere **ضُنْأَكَةٌ**’dir.

(Amr, babasından): **الضَّنِيكُ**: dar geçimdir; ve **الضَّنِيكُ**: kesik olandır.

Ve Ebû Zeyd dedi: bedeninde ve görüşünde zayıf olana: **ضَنِيكٌ** denir; ve **الضَّنِيكُ**: ekmeğiyle çalışan tâbi olandır.

Ve Ebû Ubeyd ve başkası dedi: **الضُّنَاكُ**: nezledir; ve adam nezle olunca **ضُنِكَ** olur; o hâlde o **مَضْنُوكٌ**tur; ve Allah onu **أَضْنَكَهُ** (nezle etti). A‘câc, bir cariyeyi vasfederek dedi:

فَهْيَ ضِنَاكٌ كالكَثِيبِ المُنهَالْ
عَزَّزَ مِنْهُ وهو مُعْطِي الإِسْهَالْ
ضَرْبُ السَّوَارِي مَتْنَه بالتَّهْتَالْ

**الضّنَاكُ**: yığıntı gibi iri olandır; **عَزَّز منه**: yani yığıntıdan sağlamlaştırdı; **ضربُ السّوارِي**: yani gecenin yağmurları; böylece onun bir kısmı bir kısmına bitişti; onun yaratılışını yığıntıya benzetti; ve ona yağmur isabet etmiştir; ve **وهو مُعطي الإسهال**: yani sana dilediğin şeyin kolaylığını verir..
