# ضنو (ض-ن-و) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%86%D9%88
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%86%D9%88

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - ن - و
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%86%D9%88/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( و ( *!الضَّنْوُ ، ويُكْسَرُ ) بلا هَمْز : ( الوَلَدُ ) ؛ كما في الصِّحاحِ .
ومَرَّ في بابِ الهَمْزَةِ أنَّه يقالُ بالهَمْزةِ أَيْضاً .
( *!وضَنِيَ ، كرَضِيَ ) *!يَضْنَى ( *!ضَنًى ) ، مَقْصورٌ ، ( فهو *!ضَنِيٌّ ) ، أَي كغَنِيَ ؛ كما هو في النسخِ والصَّوابُ *!ضَنىً مَقْصور كالمَصْدرِ ؛ ( *!وضَنٍ ) ، كعَمٍ مَنْقوصٌ ، ( كحَرِيَ ) ، صَوابُه كحَرىً ، ( وحَرٍ ) : أَي ( مَرِضَ مَرَضاً مُخامِراً ) شَدِيداً ( كلَّما ظُنَّ بُرْؤُه نُكِسَ ) .
في الصِّحاحِ : يقالُ : تَرَكْته *!ضَنىً *!وضَنِياً ، فإذا قلْتَ ضَنىً اسْتَوَى فيه المُذكَّرُ والمُؤَنَّث والجَمْعُ لأنَّه مَصْدَرٌ في الأصْلِ ، وإذا كَسَرْتَ النونَ ثَنَّيْتَ وجَمَعْتَ كما قُلْناه في حَرٍ .
وفي المُحْكم : *!الضَّنَى السَّقِيمُ الذي طالَ مَرَضُه وثَبَتَ فيه ، بعضُهم لا يُثَنِّيه ولا يَجْمَعُه ، يَذْهَبُ به مَذْهَبَ المَصْدرِ ، وبعضُهم يُثَنِّيه ويَجْمَعُه ؛ قالَ عوفُ بنُ الأَحْوص الجَعْفري :
أَوْدَى بَنِيَّ فما برَحْلي مِنْهُمُ
إلاَّ غُلاماً بِيئَةٍ *!ضَنَيان ِكذا أَنْشَدَه أَبو عليَ الفارِسِي بفَتْح النونِ .
وفي التَّهذيبِ : قالَ الفرَّاء : العَرَبُ تقولُ رجُلٌ *!ضَنىً ودَنَفٌ وقوْمٌ *!ضَنىً ودنَفٌ لأنَّه مَصْدرٌ ، كقوْلِهم : قَوْمٌ زَوْرٌ وعَدْلٌ وصَوْمٌ .
وقالَ ابنُ الأعْرابي : رجُلٌ ضَنىً وامْرأَةٌ ضَنىً وقوْمٌ ضَنىً .
( *!وأَضْناهُ المَرَضُ ) : أَثْقَلَهُ فهو *!مُضْنىً .
( *!والمُضانَاةُ : المُعانَاةُ ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ .
( وأَبو *!ضُنَيَ : سعيدُ بنُ ضُنَيَ ، كسُمَيَ ) ، في الاسْمِ والكُنْيةِ ، ( مُحدِّثٌ ) سَكْسَكيُّ حدَّثَ عنه صَفْوانُ بنُ عَمْرٍ و .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

*!تَضَنَّى الرَّجُلُ : إذا تَمارَضَ .
وامْرأَةٌ *!ضَنِيَةٌ ، كفَرِحَةٍ ، وقوْمٌ أَضْناءٌ .
وقالَ ابنُ الأعرابيِّ : الضُّنَى ، بالضمِّ : الأوْلادُ ، وبالكسْرِ : الأوْجاعُ المُخِيفَةُ .
*!وأَضْنَى : إذا لَزِمَ الفِرَاشَ من الضَّنَى .
*!والضِّنى ، بالكسْر : الرَّمادُ ؛ نقلَهُ شيْخُنا ؛ وهو بالصَّادِ المُهْملةِ وقد مَرَّ .
*!واضْطَنَى : بَخلَ افْتَعَل من *!الضَّنَى .

##### Türkçe

: ( ve ( **الضَّنْوُ ، ويُكْسَرُ** ) hemzesiz: ( **الوَلَدُ** ) ; Sıhâh’ta olduğu gibi.
Ve hemze بابında, onun hemze ile de söylendiği geçti.
( **وضَنِيَ ، كرَضِيَ** ) **يَضْنَى** ( **ضَنًى** ) , maksûr, ( o hâlde o **ضَنِيٌّ** ) , yani Ganî gibi; nüshalarda olduğu gibi; doğrusu ise **ضَنىً** maksûr, masdar gibi; ( **وضَنٍ** ) , Amm gibi menkûs, ( Harî gibi ), doğrusu Harâً gibi, ( ve Harٍ ): yani ( şiddetli ( **مَرِضَ مَرَضاً مُخامِراً** ) ), ( her ne zaman iyileşmesi zannedilse tersine döner ).
Sıhâh’ta: denir: onu **ضَنىً** ve **ضَنِياً** bıraktım; **ضَنىً** dediğin zaman onda müzekker, müennes ve cem‘ eşit olur; çünkü o aslında masdardır; nûn’u kesrelediğin zaman, **حَرٍ** hakkında söylediğimiz gibi tesniye eder ve cem‘ yaparsın.
Ve Muhkem’de: **الضَّنَى** hastalığı uzun süren ve onda sabit kalan hasta kimsedir; onların bir kısmı onu tesniye etmez ve cem‘ yapmaz; onu masdar mezhebine götürür; onların bir kısmı ise onu tesniye eder ve cem‘ yapar; Avf b. el-Ahvas el-Ca‘ferî dedi ki:
أَوْدَى بَنِيَّ فما برَحْلي مِنْهُمُ
إلاَّ غُلاماً بِيئَةٍ **ضَنَيان**  böylece Ebû Alî el-Fârisî nûn’u fetha ile okuyarak inşâd etti.
Ve Tehzîb’de: Ferrâ dedi: Araplar “bir adam **ضَنىً** ve denef” ve “bir kavim **ضَنىً** ve denef” der; çünkü o masdardır; onların “bir kavim zûr ve adl ve savm” demeleri gibi.
Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: bir adam **ضَنىً** ve bir kadın **ضَنىً** ve bir kavim **ضَنىً**.
( **وأَضْناهُ المَرَضُ** ): onu ağırlaştırdı; o hâlde o **مُضْنىً**.
( **والمُضانَاةُ : المُعانَاةُ** ); onu Cevherî nakletti.
( ve Ebû **ضُنَيَ**: Saîd b. Dunay, Sumay gibi ), isimde ve künyede, ( muhaddis ) Seksakî; ondan Safvân b. Amr rivayette bulundu ve .
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

**تَضَنَّى الرَّجُلُ**: temârud ettiği zaman.
Ve bir kadın **ضَنِيَةٌ** , Feriha gibi, ve bir kavim **أَضْناءٌ**.
Ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **الضُّنَى** , damme ile: evlât; kesre ile: korkutucu ağrılar.
**وأَضْنَى**: **الضَّنَى**dan dolayı döşeğe yapıştığı zaman.
**والضِّنى** , kesre ile: kül; şeyhimiz onu nakletti; o, ihmâl edilmiş sâd iledir ve geçti.
**واضْطَنَى**: cimrilik etti; **الضَّنَى**dan ifti‘âl kalıbıdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%86%D9%88/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ضَنَتِ المَرْأَةُ
1 ضَنَتِ المَرْأَةُ ذ , inf. n. ضَنَآءٌ (S, M, K) and ضَنًا, (M, K,) The woman had many children; (S, M, K;) as also ضَنِيَت: (K:) and so with ء. (S.) ― -b2- And ضَنَا نَصِيبُهُ His share, or portion, became redundant; it increased, or augmented. (Sgh, K.)

ضَنْوٌ
ضَنْوٌ ذ and ضِنْوٌ Children, or offspring; (AA, S, K;) like ضَنْءٌ and ضِنْءٌ; as also ↓ ضُنًا, accord. to IAar. (TA.)

ضُنًا
ضُنًا ذ : see what next precedes.

##### Türkçe

ضَنَتِ المَرْأَةُ
1 **ضَنَتِ المَرْأَةُ** ذ , mastar ismi **ضَنَآءٌ** (S, M, K) ve **ضَنًا**, (M, K,) Kadının çok çocuğu oldu; (S, M, K;) bunun gibi **ضَنِيَت**: (K:) ve hemze ile de böyledir. (S.) ― -b2- Ve **ضَنَا نَصِيبُهُ** Onun payı yahut hissesi fazla oldu; arttı yahut çoğaldı. (Sgh, K.)

ضَنْوٌ
**ضَنْوٌ** ذ ve **ضِنْوٌ** Çocuklar yahut zürriyet; (AA, S, K;) **ضَنْءٌ** ve **ضِنْءٌ** gibi; ayrıca ↓ **ضُنًا**, IAar’a göre. (TA.)

ضُنًا
**ضُنًا** ذ : bir sonraki önce gelen şeye bak.
