# ضهب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%87%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%87%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%87%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضهب

ضهبه بالنار كمنعه: لوحه وغيره. و ضهب الرجل يضهب ضهوبا: أخلف وضعف ولم يشبه الرجال، وهو مجاز، لشبهه باللحم الذي لم ينضج. وضهب القوم بالفتح فالسكون: اختلاطهم. وفي التهذيب في ترجمة هضب. وفي النوادر: هضب القوم وضهبوا وهلبوا وألبوا وحطبوا كله للإكثار والإسراع. وضهبه أي اللحم تضهيبا: شواه على حجارة محماة فهو مضهب أو ضهبه: شواه ولم يبالغ في نضجه. قال امرؤ القيس:
  نمش بأعراف الجياد أكـفـنـا                      إذا نحن قمنا عن شواء مضهب وقال أبو عمرو: إذا أدخلت اللحم النار ولم تبالغ في نضجه قلت: ضهبته فهو مضهب، والأولأ قول الليث. ضهب القوس: عرضها على النار للتثقيف وكذلك الرمح. والضهباء: القوس التي عملت فيها النار والضبحاء مثلها. وفي الأساس: وامرأة ضهباء: لا تحيض. قلت: وهو تصحيف. والصواب ضهباء بالتحتية وقد تقدم. والضيهب كصيقل: كل قف أو حزن أو موضع من الجبل تحمى عليه الشمس حتى ينشوي عليه اللحم، قاله الليث، وأنشد:

  وغر تجيش قدوره بضياهب قال أبو منصور: الذي أراد الليث إنما هو الصيهب بالصاد المهملة وقد تقدم بيانه، وكذلك هو في البيت تجيش قدوره بصياهب. جمع صيهب، وهو اليوم الشديد الحر، وقد تقدم. فعلى هذا قول المصنف لمشوي اللحم كذا في النسخ ليس بسديد، وسكت عنه شيخنا مع سعة اطلاعه. يقال: لحم مضهب كمعظم أي مقطع نقله الصاغاني عن المفضل. يقال ضهب النار إذا جمعها. والمضاهبة: المقابحة وهي المكاشفة بالقبيح كما نقله الصاغاني.

### Türkçe

**ضهبه** ateşle, **منعه** gibi: onu ve başkasını kızarttı. Ve adam **ضهب** eder, **يضهب** **ضهوبا**: geri kaldı ve zayıfladı ve erkeklere benzemedi; bu mecazdır; onu, pişmemiş ete benzetmesinden dolayı. Ve kavim **ضهب** (fetha sonra sükûn ile): onların karışmasıdır. Ve **التهذيب**’de **هضب** tercümesinde (geçer). Ve **النوادر**’de: kavim **هضب** etti ve **ضهبوا** ve **هلبوا** ve **ألبوا** ve **حطبوا**; hepsi çoğaltmak ve hızlanmak içindir. Ve onu, yani eti, **تضهيبا**: kızdırılmış taşlar üzerinde pişirdi; o hâlde o **مضهب**tir. Yahut **ضهبه**: onu pişirdi ve pişirmesinde aşırıya gitmedi. **امرؤ القيس** dedi:
  Biz, atların yeleleriyle kefenlerimizi dürteriz                      Biz, **مضهب** bir kızartmadan kalktığımızda

Ve **أبو عمرو** dedi: Eti ateşe soktuğunda ve onun pişirmesinde aşırıya gitmediğinde: “Onu **ضهبته** ettim; o hâlde o **مضهب**tir” dersin; ve birincisi **الليث**’in sözüdür. **ضهب** yayı: düzeltmek için onu ateşe arz etti; mızrak da böyledir. Ve **الضهباء**: kendisinde ateşle iş yapılmış yaydır; **الضبحاء** da onun gibidir. Ve **الأساس**’ta: ve kadın **ضهباء**: hayız görmez. Dedim: ve o, bir tashiftir. Doğrusu, alttaki ile **ضهباء**dır; ve daha önce geçti. Ve **الضيهب** ( **صيقل** gibi): her **قف** yahut **حزن** yahut dağdan bir yer ki güneş onun üzerinde ısınır da et onun üzerinde kızarır; bunu **الليث** söyledi; ve şu beyti okudu:

  Ve bir yiğit ki kazanları **ضياهب** ile kaynar

**أبو منصور** dedi: **الليث**’in kastettiği ancak **الصيهب**tir, **الصاد** المهملة ile; ve onun beyanı daha önce geçti; ve beyitte de böyledir: “kazanları **صياهب** ile kaynar.” **صيهب**’in cem‘idir; ve o, şiddetli sıcak gündür; ve daha önce geçti. Buna göre, musannifin “etin kızartılmışı” için (söylediği) bu, nüshalarda böyle (olsa da) sağlam değildir; ve şeyhimiz, vukufunun genişliğiyle beraber, onun hakkında sustu. Denir: **لحم مضهب** ( **معظم** gibi): parçalanmış; bunu **الصاغاني** **المفضل**’den nakletti. Denir: **ضهب** ateşi: onu topladı. Ve **المضاهبة**: **المقابحة**dır; o da çirkin ile yüzleştirmedir; **الصاغاني**’nin naklettiği üzere.
