# ضوأ — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A3/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%88%D8%A3/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A3.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ضوأ

1 ضَوڤاَ see 4, in two places.

2 ضَوَّاَ see the next paragraph, in two places. ― -b2- One says also, ضَوَّأْتُ عَنْهُ [meaning I brought to light, made visible, discovered, or revealed, him, or it]. (M, TA.) A sheep, or goat, belonging to an Arab of the desert strayed; whereupon he said, اَللّٰهُمَّ ضَوِّئْ عَنْهُ [O God, bring it to light, or discover it]. (A, TA.) -A2- Accord. to Lth, but he is the only authority for it known by AM, (TA,) ضَوَّأَ عَنِ الأَمْرِ, inf. n. تَضْوِئَةٌ, means He declined, or turned away, from the affair. (K, TA.)

اضآء
4 اضآء ذ , (M, Msb, K,) said of a thing, (M,) [as, for instance,] of the moon, (Msb,) or اضآءت, said of fire (النَّار,), (A 'Obeyd, S, O,) inf. n. اـِضَآءٌ; (Msb;) and ↓ ضَآءَ, (M, Msb, K,) or ضَآءَت, (S, O,) aor. يَضُوْءُ, (M,) or تَضُوْءُ, (S,) inf. n. ضَوْءٌ (S, M, O, Msb, K) and ضُوْءٌ, (S, O, K,) or the latter is a simple subst.; (Msb;) but the former verb is preferred; (TA;) It gave light, was light or bright, shone, or shone brightly. (Msb, K, * TA.) [See also an ex. of ↓ the latter verb in a verse cited voce أُفُقٌ; and cited here in the TA.] And أَضَأْتُ لَهُ [I gave light to him]. (M.) -A2- The former verb is also trans.: you say, أَضَآءَتْهُ النَّارُ [The fire made it to be light or bright, to shine, or to shine brightly]: (S, O:) and أَضَأْتُهُ and ↓ ضَوَّأْتُهُ [I made it to give light, to be light or bright, to shine, or to shine brightly]: (M, Msb, * K:) and أَضَأْتُ بِهِ البَيْتَ and بِهِ ↓ ضَوَّأْتُهُ [I lighted, or illumined, with it (i. e. with a lamp or the like) the house, or chamber, or tent]. (M.) ― -b2- [Hence,] اضآء بِبَوْلِهِ (tropical:) He ejected his urine [so as to make its drops to glisten]; or emitted it and then stopped it; syn. حَذَفَ بِهِ; (K, TA;) or خَذَفَ بِهِ; (so in a copy of the M, as on the authority of Kr;) or, as in the A, أَذْرَعَ بِهِ. (TA.) ― -b3- And they said مَا أَضْوَأَهُ [How light, or bright, is it!]. (S voce أَظْلَمَ [q. v.].) ― -b4- And اضآء signifies also أَصَابَ ضَوْءًا [He saw (lit. lighted on, or found,) light, or brightness]. (T voce أَظْلَمَ [q. v.])

تضوّأ
5 تضوّأ ذ He stood in the dark to see people by the light of their fire, (AZ, K, TA,) without their seeing him. (AZ, TA.) And تضوّا امْرَأَةً [He stood in the dark to see a woman by the light of her fire, without her seeing him]. (TA.)

اِسْتَضَأُتُ بِهِ
10 اِسْتَضَأُتُ بِهِ ذ [I sought to obtain light by means of it; I made use of it for light]. (M, K.) لَا تَسْتَضِيؤُوا بِنَارِ أَهْلِ الشِّرْكِ [lit. Seek not ye to obtain light by means of the fire of the people of belief in a plurality of gods], (O, K,) a saying of the Prophet, (O,) means (tropical:) seek not ye counsel, or advice, of the believers in a plurality of gods, in affairs: (O, K:) because he whose affair is confused and dubious to him is as though he were in darkness. (O.)

ضَوْءٌ
ضَوْءٌ ذ and ↓ ضُوْءٌ and ↓ ضِيَآءٌ (S, M, O, K) and ↓ ضِوَآءٌ, (M, K,) the last of which is [erroneously] written in the L ضَوَآءٌ, (TA,) signify the same, (S, M, O, K,) i. e. Light, syn. نُورٌ, (K, TA,) accord. to the leading lexicologists; but see what follows: (TA:) and ضَوْءٌ is an inf. n. of ضَآءَ, (S, M, O, Msb, K,) and so is ↓ ضُوْءٌ, (S, O, K,) or this is a simple subst. from ضَآءَ, and so is ↓ ضِيَآءٌ, which is also, sometimes, written ↓ ضِئَآءٌ, from أَضَآءَ as syn. with ضَآءَ: (Msb:) the pl. of ضَوْءٌ (M, TA) and ↓ ضُوْءٌ (M) is أَضْوَآءٌ; and ↓ ضِيَآءٌ is sometimes a pl., (M, TA,) as Zj states it to be: (TA:) some say that ضَوْءٌ has a more intensive signification than نُورٌ, and that hence God has likened his direction [the Kur-لn] to النُّور rather than to الضَّوْء; because if it were otherwise, no one had erred: and that hence, also, [in the Kur x. 5,] the sun is termed ↓ ضِيَآء; and the moon, نُورٌ: it is also said that ضَوْءٌ signifies the rays that are diffused by what is termed نُورٌ: the kلdee Zekereeyà affirms that these two words are syn. by their original application, but that ضَوْءٌ is more forcible accord. to usage: and some say that الضَّوْءُ signifies that [light] which subsists by itself, as [that of] the sun, and fire; and النُّورُ, to that which subsists by some other thing [as does the light of the moon]. (MF, TA.)

ضُوْءٌ
ضُوْءٌ ذ : see the next preceding paragraph, in three places.

ضِوَآءٌ
ضِوَآءٌ ذ : see ضَوْءٌ.

ضِيَآءٌ
ضِيَآءٌ ذ and ضِئَآءٌ: see ضَوْءٌ, in five places.

### Türkçe

1 **ضَوڤاَ**: 4’e bak, iki yerde.

2 **ضَوَّاَ**: sonraki paragrafa bak, iki yerde. ― -b2- Bir kimse ayrıca şöyle de der: **ضَوَّأْتُ عَنْهُ** [mânâsı: onu yahut onu/onu (şeyi) aydınlığa çıkardım, görünür kıldım, keşfettim veya açığa vurdum]. (M, TA.) Çölden bir Arab’a ait bir koyun yahut keçi saptı; bunun üzerine o şöyle dedi: **اَللّٰهُمَّ ضَوِّئْ عَنْهُ** [Ey Allah, onu aydınlığa çıkar, yahut keşfet]. (A, TA.) -A2- Lth’ye göre, fakat AM’nin bildiği üzere bunun için tek otorite odur, (TA,) **ضَوَّأَ عَنِ الأَمْرِ**, mastarı **تَضْوِئَةٌ**, şu demektir: O, işten yüz çevirdi yahut döndü. (K, TA.)

**اضآء**
4 **اضآء** ذ, (M, Msb, K,) bir şey hakkında söylenir, (M,) [meselâ] ay hakkında, (Msb,) yahut **اضآءت**, ateş (**النَّار**) hakkında söylenir, (A 'Obeyd, S, O,) mastarı **اـِضَآءٌ**; (Msb;) ve ↓ **ضَآءَ**, (M, Msb, K,) yahut **ضَآءَت**, (S, O,) muzârîsi **يَضُوْءُ**, (M,) yahut **تَضُوْءُ**, (S,) mastarı **ضَوْءٌ** (S, M, O, Msb, K) ve **ضُوْءٌ**, (S, O, K,) yahut ikincisi yalın bir isimdir; (Msb;) fakat birinci fiil tercih edilir; (TA;) Işık verdi, aydınlık yahut parlak oldu, parladı yahut parlakça parladı. (Msb, K, * TA.) [Ayrıca ↓ ikinci fiilin bir örneğine **أُفُقٌ** maddesinde zikredilen bir beyitte bak; ve burada TA’da zikredilmiştir.] Ve **أَضَأْتُ لَهُ** [ona ışık verdim]. (M.) -A2- Birinci fiil müteaddî olarak da gelir: şöyle dersin: **أَضَآءَتْهُ النَّارُ** [ateş onu aydınlık yahut parlak kıldı, parlatttı yahut parlakça parlattı]: (S, O:) ve **أَضَأْتُهُ** ve ↓ **ضَوَّأْتُهُ** [onu ışık verir kıldım, aydınlık yahut parlak kıldım, parlatttım yahut parlakça parlattım]: (M, Msb, * K:) ve **أَضَأْتُ بِهِ البَيْتَ** ve **بِهِ** ↓ **ضَوَّأْتُهُ** [onunla (yani bir kandil veya benzeriyle) evi, yahut odayı, yahut çadırı aydınlattım]. (M.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **اضآء بِبَوْلِهِ** (mecaz:) İdrarını [damlalarını parıldatacak şekilde] fışkırttı; yahut onu çıkardı sonra onu kesti; eş anlamlısı **حَذَفَ بِهِ**; (K, TA;) yahut **خَذَفَ بِهِ**; (M’nin bir nüshasında, Kr’nin rivayeti üzere böyledir;) yahut A’da olduğu üzere, **أَذْرَعَ بِهِ**. (TA.) ― -b3- Ve onlar **مَا أَضْوَأَهُ** [ne kadar aydınlık yahut parlaktır o!] dediler. (S, **أَظْلَمَ** maddesinde [bk.].) ― -b4- Ve **اضآء** ayrıca **أَصَابَ ضَوْءًا** [ışığa isabet etti (lafzen: ışıklandı yahut buldu), ışık yahut parlaklık gördü] mânâsına gelir. (T, **أَظْلَمَ** maddesinde [bk.])

**تضوّأ**
5 **تضوّأ** ذ Karanlıkta durdu; insanların ateşlerinin ışığıyla onları görmek için, (AZ, K, TA,) onların onu görmemesiyle. (AZ, TA.) Ve **تضوّا امْرَأَةً** [karanlıkta durdu; bir kadını onun ateşinin ışığıyla görmek için, onun onu görmemesiyle]. (TA.)

**اِسْتَضَأُتُ بِهِ**
10 **اِسْتَضَأُتُ بِهِ** ذ [onun vasıtasıyla ışık elde etmeyi istedim; onu ışık için kullandım]. (M, K.) **لَا تَسْتَضِيؤُوا بِنَارِ أَهْلِ الشِّرْكِ** [lafzen: müşriklerin ateşiyle ışık elde etmeyiniz], (O, K,) Peygamber’in bir sözü, (O,) şu demektir (mecaz:) işlerde müşriklerden görüş yahut öğüt istemeyiniz: (O, K:) çünkü işi kendisine karışık ve şüpheli olan kimse sanki karanlıktadır. (O.)

**ضَوْءٌ**
**ضَوْءٌ** ذ ve ↓ **ضُوْءٌ** ve ↓ **ضِيَآءٌ** (S, M, O, K) ve ↓ **ضِوَآءٌ**, (M, K,) ki bunun sonuncusu L’de [yanlış olarak] **ضَوَآءٌ** diye yazılır, (TA,) aynı mânâya gelirler, (S, M, O, K,) yani: Işık; eş anlamlısı **نُورٌ**, (K, TA,) önde gelen lugatçılara göre; fakat aşağıda gelene bak: (TA:) ve **ضَوْءٌ**, **ضَآءَ**’nın mastarıdır, (S, M, O, Msb, K,) ve ↓ **ضُوْءٌ** da böyledir, (S, O, K,) yahut bu, **ضَآءَ**’dan yalın bir isimdir; ve ↓ **ضِيَآءٌ** da böyledir; bu da bazen ↓ **ضِئَآءٌ** diye yazılır; **أَضَآءَ**’dan, **ضَآءَ** ile eş anlamlı olarak: (Msb:) **ضَوْءٌ**’ün (M, TA) ve ↓ **ضُوْءٌ**’ün (M) çoğulu **أَضْوَآءٌ**’dur; ve ↓ **ضِيَآءٌ** bazen bir çoğuldur, (M, TA,) Zj’nin onu böyle beyan ettiği üzere: (TA:) bazıları der ki **ضَوْءٌ**, **نُورٌ**’dan daha şiddetli bir mânâya sahiptir; ve bundan dolayı Allah, hidayetini [Kur’ân’ı] **النُّور**’a **الضَّوْء**’dan ziyade benzetmiştir; çünkü aksi olsaydı hiç kimse sapmazdı: ve bundan dolayı da, [Kur x. 5’te,] güneş ↓ **ضِيَآء** diye adlandırılmıştır; ay ise **نُورٌ**: ayrıca denilmiştir ki **ضَوْءٌ**, **نُورٌ** diye adlandırılan şeyin yaydığı ışınlar demektir: kâdî Zekereeyà bu iki kelimenin aslî vaz‘ları itibarıyla eş anlamlı olduklarını, fakat kullanıma göre **ضَوْءٌ**’ün daha kuvvetli olduğunu teyit eder: ve bazıları der ki **الضَّوْءُ**, kendi başına kaim olan [ışık]tır; güneşin ve ateşin [ışığı] gibi; ve **النُّورُ**, başka bir şeyle kaim olan şeye [ayın ışığının olduğu gibi]. (MF, TA.)

**ضُوْءٌ**
**ضُوْءٌ** ذ: bir önceki paragrafa bak, üç yerde.

**ضِوَآءٌ**
**ضِوَآءٌ** ذ: **ضَوْءٌ**’e bak.

**ضِيَآءٌ**
**ضِيَآءٌ** ذ ve **ضِئَآءٌ**: **ضَوْءٌ**’e bak, beş yerde.
