# ضوب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%88%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ضوب

الضَّوْبانُ والضُّوبان: الجَمَلُ الـمُسِنُّ القَوِيّ الضَّخْمُ، واحدُه وجمعُه سواء؛ قال:
فقَرّبْتُ ضُوباناً قد اخْضَرَّ نابُه، *  فَلا ناضِحِـي وانٍ، ولا الغَرْبُ واشِلُ وفي رواية: ولا الغَرْبُ شَوَّلا؛ وقال الشاعر:
عَرَكْرَكٌ مُهْجِرُ الضُّوبانِ، أَوَّمَه *  رَوْضُ القِذافِ، رَبِـيعاً، أَيَّ تَـأْوِيمِ وذكره الأَزهري في ترجمة «ضبن» قال: من قال ضَوْبان، احتمل أَن تكون اللام لام الفعل، ويكون على مثال فَوْعال، ومن قال ضُوبانٌ، جعله من ضابَ يَضُوب؛ وقال أَبو عمرو: الضُّوبانُ \<ص:553>
 من الجمال السمينُ الشديدُ؛ وأَنشد:
على كلِّ ضُوبانٍ، كأَنَّ صَريفَهُ،  * بنابَيْهِ، صَوْتُ الأَخْطَبِ الـمُتَرَنِّمِ وقال:
لـمّا رأَيْتُ الـهَمَّ قد أَجْفاني،
قَرَّبْتُ للرَّحْلِ وللظِّعانِ،
كلَّ نِـيافِـيِّ القَرى ضُوبانِ
وأَنشده أَبو زيد: ضُؤْبان، بالهمز.
الفراء: ضابَ الرجلُ إِذا اسْتَخْفَى. ابن الأَعرابي: ضابَ إِذا خَتَلَ عَدُوًّا.

### Türkçe

**الضَّوْبانُ** ve **الضُّوبان**: yaşlı, güçlü, iri deve; onun teki ile çoğulu eşittir; dedi ki:

“Böylece, dişi (köpek)dişi yeşermiş bir **ضُوباناً** yaklaştırdım, * artık ne benim su çekenim gevşektir, ne de kova sızdırandır.”

Bir rivayette: “ne de kova **شَوَّلا**dır”; şair dedi ki:

“**عَرَكْرَكٌ**; **الضُّوبانِ**’ın öğle sıcağına çıkan(ı); onu, **القِذافِ**’ın çayırı, baharda, ne (büyük) uyutma ile uyuttu!”

Onu Ezherî, “**ضبن**” tercümesinde zikretti; dedi ki: Kim **ضَوْبان** derse, (bu) ihtimal taşır ki **اللام** fiilin **لام**’ı olsun ve **فَوْعال** misali üzere olsun; kim **ضُوبانٌ** derse, onu **ضابَ يَضُوب**’dan kılmış olur; Ebû Amr dedi ki: **الضُّوبانُ**

\<ص:553>

semiz, şiddetli develerdendir; ve inşad etti:

“Her bir **ضُوبانٍ** üzerinde; sanki onun gıcırdaması, * iki (köpek)dişiyle, terennüm eden oduncunun sesidir.”

Ve dedi ki:

“Gamı gördüğümde ki beni uykusuz bırakmıştı,
Binek için ve göçenler için yaklaştırdım,
Köyün her bir yüksek(çe) **ضُوبانِ**’ını.”

Ebû Zeyd onu şöyle inşad etti: **ضُؤْبان**; hemze ile.

Ferrâ: Adam **ضابَ** eder; gizlendiği zaman. İbnü’l-A‘râbî: **ضابَ** eder; bir düşmanı aldattığı zaman.
