# ضوج (ض-و-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%88%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - و - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الجيم والضاد و و ا ي ء معهما
ض و ج، ج ي ض مستعملات
ضوج:
الضَّوجان من الإبل والدَّوابِّ كلُّ يابِسِ الصُّلبِ، قال:
في ضَير ضَوجانِ القرى للمُمتطي
يصف فحلاً.
نَخلةٌ ضَوجانةٌ، وهي اليابِسةُ الكزَّةُ السَعَفِ، الطويلة.
جيض:
جاضَ يجيضُ جَيضاً إذا مال، قال القُطاميُّ:
وترى بجَيضَتهن عند رحيلنا		وهلاً كأنَّ بهِنَّ جِنَّةَ أولقِ

##### Türkçe

باب **الجيم** و**الضاد** و**و** **ا** **ي** **ء** معهما
**ض و ج**، **ج ي ض** kullanımdadırlar.

**ضوج**:
Develerden ve binek hayvanlarından **الضَّوجان**: sertliğin kurusu olan her şeydir. Dedi ki:
في ضَير ضَوجانِ القرى للمُمتطي
Bir aygırı vasfeder.

**نَخلةٌ ضَوجانةٌ**: o, kuru, yaprakları sıkı, uzun olandır.

**جيض**:
**جاضَ يجيضُ جَيضاً**: eğildiği zaman (böyledir). **القُطاميُّ** dedi ki:
وترى بجَيضَتهن عند رحيلنا		وهلاً كأنَّ بهِنَّ جِنَّةَ أولقِ

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الضَوْجُ: مُنْعَطَف الوادي، والجمع أضْواجٌ. وضاجَ السهم عن الهدف، أي مالَ عنه.

##### Türkçe

**الضَوْجُ**: vadinin kıvrımı; çoğulu **أضْواجٌ**. Ok, hedeften **وضاجَ** etti; yani ondan saptı.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%AC/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ض و ج
أخذوا في ضَوْج الوادي وأضواج الأودية وهي محانيها ومكاسرها‏.‏
قال ساعدة بن جؤية‏:‏ إلى فضلات من حبيٍّ مجلجل أضرت بها أضواجها وهضومها وعن بعض العرب‏:‏ ركبني اليوم بأضواجٍ من الكلام يموج عليَّ بها‏.‏

##### Türkçe

ض و ج
Vâdinin **ضَوْج**’unda ve vadilerin **أضواج**’ında aldılar; o, onların kıvrımları ve kırıklarıdır.
Sâ‘ide b. Cüeyye dedi ki:
“Çınlayan bir sevginin artıkları(na) doğru; ona **أضواج**’ları ve **هضوم**’ları zarar verdi.”
Bazı Araplardan (rivayetle): “Bugün beni sözden **بأضواجٍ** ile bindirdi; onları benim üzerime dalgalandırıyor.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ضَوْج الوادي: مُنْعَطَفُه، والجمع أَضْواج وأَضْوُج، الأَخيرة نادرة؛ قال ضرار بن الخطاب الفهري:
وقَتْلَى من الحَيّ في مَعْرَكٍ،
أُصِيبُوا جَميعاً بِذي الأَضْوُجِ
وقد تَضَوَّج، وضَاج الوادِي يَضُوج ضَوْجاً: اتَّسَع. ولَقِيَنَا ضَوْجٌ من أَضْواج الأَودية فانْضَوَج فيه، وانْضَوَجْتُ على إِثْرِهِ. وفي الحديث ذكر أَضْواجِ الوادي أَي مَعاطِفه، الواحدة ضَوْج؛ وقيل: هو إِذا كنت بين جَبَلَين متضايقين ثم اتَّسَع، فقد انْضاج لك. التهذيب: الضَّوْج جِزْعُ الوادي، وهو مُنْعَرَجه حيث ينعطف؛ وقال رؤبة:
وحَوْفاً منْ تراغُبِ الأَضْواج
(* قوله «وحوفاً من تراغب إلخ» هكذا في الأصل.)
الليث: الضَّوْجان من الإبل والدواب كلُّ يابِسِ الصُلْب؛ وأَنشد: في ضَبْرِ ضَوْجان القَرَى للمُمْتَطِي
(* قوله «في ضبر ضوجان» هكذا في الأصل هنا. وتقدم في مادة صوج: في ظهر صوجان إلخ.)
يصف فحلاً ونخلة ضَوْجانة، وهي اليابسة الكَزَّة السَّعَفِ؛ قال: والعصا الكَزَّة ضَوْجانة.
ضيج: ضاجَ عن الشيء ضَيْجاً: عدَل ومال عنه، كجاضَ. وضاجَ عن الحقّ: مال عنه؛ وقد ضاجَ يَضِيجُ ضُيوجاً وضَيَجاناً؛ وأَنشد:
أَما تَرَيْني كالعَريشِ المَفْرُوجْ،
ضاجَتْ عِظامِي عن لَفًى مَضْرُوجْ؟
اللَّفَى: عَضَلُ لَحْمِهِ. وضاجَ السَّهْم عن الهَدَف أَي مال عنه. وضاجَتْ عِظامه ضَيْجاً: تحركت من الهُزال؛ عن كراع.

##### Türkçe

**ضَوْج** vadi: onun kıvrımıdır; çoğulu **أَضْواج** ve **أَضْوُج**’dur; sonuncusu nadirdir; ضرار بن الخطاب الفهري dedi ki:
وقَتْلَى من الحَيّ في مَعْرَكٍ،
أُصِيبُوا جَميعاً بِذي **الأَضْوُجِ**

Ve (vadi) genişledi; ve vadi **تَضَوَّج** etti; ve vadi **ضَاج** eder, **يَضُوج** **ضَوْجاً**: genişledi. Ve bize vadilerin **أَضْواج**’ından bir **ضَوْج** rastladı da onun içinde **انْضَوَج** etti; ben de onun izinin üzerine **انْضَوَجْتُ**. Ve hadiste vadinin **أَضْواج**’ı zikredildi; yani onun kıvrımları; teki **ضَوْج**’dur. Ve denildi ki: iki daralan dağ arasında iken sonra genişlerse, sana **انْضاج** etmiştir. **التهذيب**: **الضَّوْج** vadinin boğazıdır; o, kıvrıldığı yerdeki onun eğriliğidir; ve رؤبة dedi ki:
وحَوْفاً منْ تراغُبِ **الأَضْواج**
(* Sözü «وحوفاً من تراغب إلخ» asılda böyle.)

**الليث**: develerden ve binek hayvanlarından **الضَّوْجان**: sert olanın her kuru olanıdır; ve inşad etti:
في ضَبْرِ **ضَوْجان** القَرَى للمُمْتَطِي
(* Sözü «في ضبر ضوجان» burada asılda böyle. Ve **صوج** maddesinde geçti: في ظهر صوجان إلخ.)
Bir aygırı ve **ضَوْجانة** bir hurma ağacını vasfeder; o, yaprak sapı kuru, sert olan (hurma ağacı)dır; dedi ki: ve sert olan değnek **ضَوْجانة**’dir.

**ضيج**: **ضاجَ** bir şeyden **ضَيْجاً**: ondan saptı ve ona meyletti; **جاضَ** gibi. Ve **ضاجَ** haktan: ondan meyletti; ve gerçekten **ضاجَ** eder, **يَضِيجُ** **ضُيوجاً** ve **ضَيَجاناً**; ve inşad etti:
أَما تَرَيْني كالعَريشِ المَفْرُوجْ،
ضاجَتْ عِظامِي عن **لَفًى** مَضْرُوجْ؟
**اللَّفَى**: etinin kasıdır. Ve ok hedefden **ضاجَ** etti; yani ondan meyletti. Ve kemikleri **ضَيْجاً** **ضاجَتْ**: zayıflıktan hareket etti; كراع’dan.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الضوج: منعطف الوادي  والجمع أضواج وأضوج، الأخيرة نادرة. قال ضرار بن الخطاب الفهري:
  وقتلى من الحي في معرك                      أصيبوا جميعا بذي الأضوج وقد  تضوج الوادي: كثر أضواجه  أي معاطفه. وقد تضوج و  ضاج  يضوج ضوجا:  مال، واتسع، كانضجاج  . المحفوظ أن تضوج وضاج -واويان- بمعنى اتسع، وأما ضاج بمعنى مال، فيائي، وسيأتي. ولقينا ضوج من أضواج الأودية، فانضوج فيه وانضوجت على إثره. وقيل: هو إذا كنت بين جبلين متضايقين ثم اتسع، فقد انضاج لك. وفي الأساس: وركبني زيد بأضواج من الكلام يموج علي بها.
  والضوجان والضوجانة  بمعنى الصوجان  ، بالصاد المهملة، عن الليث، وقد تقدم بتفصيله.

##### Türkçe

**الضوج**: vadinin kıvrımı; çoğulu **أضواج** ve **أضوج**’dur; sonuncusu nadirdir. ضرار بن الخطاب الفهري dedi ki:
  “Kabileden öldürülmüşler (vardır) bir savaşta                      hepsi **ذي الأضوج**’da vuruldular.” Ve “**تضوج الوادي**”: onun **أضواج**’ı, yani kıvrımları çoğaldı. Ve **تضوج** ve **ضاج  يضوج ضوجا**: eğildi; genişledi; **انضجاج** gibi. Korunan (şudur ki) **تضوج** ve **ضاج** —(ikisi de) **واويان**— “genişledi” manasınadır; “eğildi” manasındaki **ضاج** ise **يائي**’dir; ileride gelecektir. Ve vadilerin **أضواج**’ından bir **ضوج** ile karşılaştık; onda **انضوج** etti ve onun ardından **انضوجت** etti. Ve denildi ki: iki dar (yakın) dağ arasında iken sonra genişlerse, artık senin için **انضاج** etmiştir. Ve **الأساس**’ta: “Zeyd beni sözden **أضواج** ile binek yaptı; onları benim üzerime dalgalandırırdı.”

  Ve **الضوجان** ve **الضوجانة**, **الصوجان** manasınadır; **بالصاد المهملة** ile; el-Leys’ten; tafsilatıyla daha önce geçti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ضَاجَ
ضَاجَ ( w )  U ( n. ac. ضَوْج 1 )
a.  [ 'An ], Turned aside, swerved from, glanced off from ( arrow ).

b.  [ coll. ], Was bored, annoyed.

c.  see VII .

تَضَوَّجَ
تَضَوَّجَ V ,
a.  Wound ( river ).

اِنْضَوَجَ
اِنْضَوَجَ VII ,
a.  Was wide, spacious.

ضَوْج
ضَوْج 1 , ( pl. أَضْوَاْج 38 ),
a.  Winding, bend, curve ( of a river &  c. ).

##### Türkçe

ضَاجَ
ضَاجَ ( w )  U ( i. ac. **ضَوْج** 1 )
a.  [ 'An ], Saptı, -den saptı, -den sekip geçti, -den yalpalayıp geçti (ok).

b.  [ topl. ], Sıkıldı, rahatsız oldu.

c.  VII’ye bak.

تَضَوَّجَ
تَضَوَّجَ V ,
a.  Kıvrıldı (nehir).

اِنْضَوَجَ
اِنْضَوَجَ VII ,
a.  Geniş oldu, ferah oldu.

ضَوْج
**ضَوْج** 1 , ( çoğ. **أَضْوَاْج** 38 ),
a.  Kıvrılma, bükülme, eğri, kavis (nehre dair ve s.).
