# ضوك (ض-و-ك) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%83
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%88%D9%83

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - و - ك
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%83/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ك ض ( وايء )
ضوك ، ضيك
استُعْمِلَ من جميع وجوهه ما روى أبو عبيد عن أبي زيد .
ضوك ضيك : أهمله الليث .
وروى أبو عبيد عن أبي زيدٍ : الضّيَكَانُ والحَيَكان : مِنْ مَشْيِ الإنسان : أَنْ يُحَرِّكَ فيه مَنْكِبَيْه ، وجَسَدَهُ حين يمشي مع كثرة لَحْمٍ .
وقال اللحياني عن أبي زياد : تَضّوّكَ فلان في رجيعه تضوُّكاً إذا تلطَّخ به .
قال : وقال الأصمعيُّ : تَصَوَّكَ فيه بالصاد غير معجمة .
قال : وقال أبو الهيثم العقيلي : تورَّك فيه تورُّكاً إذا تلطّخ .
وروى أبو ترابٍ عن عرَّامٍ : يقال : رَأَيْتُ ضُوَاكَةً من النَّاس ، وضَوِيكَةً أي جماعة من سائر الحيوان .
ويقالُ : اضْطَوَكُوا على الشيء واعْتَلَجُوا وادَّوَسُوا إذا تنازعُوا بشدة .

##### Türkçe

ك ض ( **وايء** )
**ضوك** ، **ضيك**
Bütün vecihlerinden kullanılmıştır; Ebû Ubeyd’in Ebû Zeyd’den rivayet ettiği şey (buna delildir).

**ضوك ضيك**: Leys onu ihmal etti.

Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den rivayet etti: **الضّيَكَانُ** ve **الحَيَكان**: insanın yürüyüşündendir; (şöyle ki) yürürken, çok et (bulunması) ile birlikte, onda iki omzunu ve bedenini hareket ettirmesidir.

Lihyânî, Ebû Ziyâd’dan dedi: Bir kimse, dışkısında ona bulaştığı zaman, **تَضّوّكَ** falan, **تضوُّكاً**.

Dedi: Asmaî dedi: **تَصَوَّكَ** onda; **بالصاد**; **غير معجمة**.

Dedi: Ebû’l-Heysem el-Ukaylî dedi: **تورَّك** onda, **تورُّكاً**; bulaştığı zaman.

Ebû Turâb, Arrâm’dan rivayet etti: Denilir: İnsanlardan **ضُوَاكَةً** gördüm; ve **ضَوِيكَةً**; yani diğer hayvandan bir cemaat.

Ve denilir: Şey üzerine **اضْطَوَكُوا** ve **اعْتَلَجُوا** ve **ادَّوَسُوا**; şiddetle çekiştikleri zaman.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%83/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

تَضَوَّكَ في عَذِرته تَضَوُّكاً: تلطخ بها؛ قال يعقوب: رواها اللحياني عن أبي زياد بالضاد المعجمة، وعن الأصمعي بالصاد المهملة، قال: وقال أَبو الهيثم العُقَيلي: توَرَّك فيه تَوَرُّكاً إذا تَلَطَّخ. وروى أَبو تراب عن عَرَّام: رأَيت ضُوَاكَةً من الناس وضَوِيكَة أَي جماعة، وكذلك من سائر الحيوان. ويقال: اضْطَوَكُوا على الشيء واعْتَلَجُوا وادَّوَّسُوا
(* قوله «وادوسوا» وهكذا في الأصل.) إذا تنازعوه بشدة.

##### Türkçe

**تَضَوَّكَ** onun dışkısında **تَضَوُّكاً**: onunla bulaştı; Ya‘kūb dedi ki: onu el-Luḥyānī, Ebū Ziyād’dan **الضاد** mu‘ceme ile; el-Aṣma‘ī’den ise **الصاد** muhmele ile rivayet etti, dedi ki: ve Ebū’l-Heysem el-‘Uḳaylī dedi: onda **توَرَّك** **تَوَرُّكاً**; bulaştığı zaman.

Ebū Turāb, ‘Arrām’dan rivayet etti: insanlardan **ضُوَاكَةً** ve **ضَوِيكَة** gördüm; yani cemaat, ve aynı şekilde diğer hayvanlardan da. Ve denilir: bir şey üzerine **اضْطَوَكُوا** ve **اعْتَلَجُوا** ve **ادَّوَّسُوا**
(* onun sözü: «وادوسوا»; ve asılda böylecedir.) onu şiddetle çekiştikleri zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%83/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

ضاك الفرس الحجر يضوكها ضوكا، أهمله الجوهري، وقال ابن دريد: أي نزا عليها مثل كامها كوما، وباكها بوكا. وقال أبو تراب: رأيت ضواكة من الناس كثمامة وضويكة منهم كسفينة، أي: جماعة وكذلك من سائر الحيوان، هكذا رواه عن عرام. وتضوك الرجل في رجيعه مثل تصوك، الضاد المعجمة عن أبي زيد، كما في العباب، وقال يعقوب: رواه اللحياني عن أبي زياد هكذا، وعن الأصمعي بالصاد المهملة، قال: وقال أبو الهيثم العقيلي: تورك فيه توركا: إذا تلطخ. ويقال: اضطوكوا عليه واعتلجوا وادوسوا: إذا تنازعوه بشدة، رواه أبو تراب.

##### Türkçe

**ضاك** at, taşı **يضوكها** **ضوكا** (şeklinde) döver; el-Cevherî onu ihmal etti. İbn Düreyd dedi ki: yani onun üzerine sıçradı; tıpkı **كامها**’yı **كوما** (yapması) gibi; ve onu **باكها** **بوكا** (yaptı).

Ebû Turâb dedi ki: İnsanlardan **ضواكة** gördüm, semâme gibi; ve onlardan **ضويكة** (gördüm) sefîne gibi; yani: bir topluluk; ve aynı şekilde diğer hayvanlardan da; onu Arrâm’dan böyle rivayet etti.

Adamın dışkısında **تضوك** etmesi, **تصوك** gibidir; **الضاد** mu‘ceme (ile), Ebû Zeyd’den; el-‘Ubâb’da olduğu gibi. Ya‘kūb dedi ki: el-Lihyânî onu Ebû Ziyâd’dan böyle rivayet etti; ve el-Asma‘î’den **بالصاد** muhmele (ile). Dedi ki: Ebû’l-Heysem el-‘Ukaylî dedi ki: Onun içinde **تورك** etti, **توركا**: bulaştığı zaman. Ve denilir: Onun üzerine **اضطوكوا** ettiler ve çekiştiler ve **ادوسوا** ettiler: onu şiddetle çekiştikleri zaman; Ebû Turâb onu rivayet etti.
