# ضوي (ض-و-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%88%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ض - و - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ضوى

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب اللفيف من حرف الضاد
ض و ي، ض و أ، ض و ض، ض ء ض، أ ض و، أ ي ض، و ض أ مستعملات
ضوي:
الضَّوَى، مقصور، مصدر الضّاوي، وضَويَ يَضْويَ ضَوىً فهو ضاوٍ، وهذا الذي يُولدَ بين الاخ والأخت وبين ذوي المحارمِ، لأن ذلك يُضويه أي يُوهِن قوَّتَه.
وسُمِّيَ الصَّبيُّ ضاويّاً، مثقّل، على تقدير فاعُول، غير أن الياء تغلب على الواو في مثله، وكذلك كُلُّ فاعُول يجيء من بنات الواو فاجعَلْه ياء، قال ذو الرُمّة:
أخوها أبُوها والضَّوَى لا يضيرُها		وساقُ أبيها أُمُّها اعتُصِرَتْ عَصْرا
يُريد الزَّندَ من خَشَبةٍ واحدة، يُقطَع بنِصْفَيْنِ.
وأضوى فلانٌ: جاء ولدُه ضاويِّاً.
وضَوَى اليه الخيرُ أي صارَ.
وأضْوَيْتُ الأمرَ: لم أحُكِمْه، وأضواكَ الأمرُ.
والضَّواةُ: هَنَةٌ تخرُجُ من حَياء الناقَة قبل خروج وَلَدها كَمثانةِ البَوْل، فاذا انفَقَأَ خَرَجَ الولَدُ في أَثَره، قال الشاعر يصف حوصَلةَ قطاة:
لها كضَواةِ النّابِ شُدَّت بلا عُرىً		ولا خَرْزِ كَفٍّ بين نَحْرٍ ومَذْبَحِ
والضَّواةُ: قَرْحةٌ تُصيبُ الابِلِ في مَشافِرها.
والضُّوَاةُ: وَرَمٌ يُصيبُ البعير في رأسه يغلِبُ على عَيْنَيه، يَصْغُرُ له خَطمه، ومنه يقال: بَعيرٌ مَضوِيٌّ، ورُبَّما اعتَرَى الشِّدْقَ.
ضوأ:
ضَوَّأْتُ عن هذا الأمر تَضوِيَةً أي كَشَفْتُ عنه الضَّوْءَ.
والضِّياءُ: ما أضاءَ لك، ويقال: أضاءَ البَرْقُ لنا، والسِّراجُ.
وضَوَّأتُ عنه حتى وَضَحَ أي بَيَّنْتُ عنه حتى أضاءَ.
ضوض:
والضّاضَاة، لا تُهمَز: من زَجْر الراعي بالعُنُوز.
والضَّوضاة: جَلَبَةُ الناس، وضَوْضَوا أي صاحُوا، وضَوْضَيْتُم بهولاءِ.
ضأض:
والضِّئْضِىءُ: كَثْرةُ النَّسْل وبَرَكَتُه، وضِئْضِىءَ الضَّأْنِ من ذلك.
وضَيَّأتِ المرأةُ: كَثُرَ ولدُها، قال حَفْصُ الأموي:
أكْرَمُ ضَنْءٍ وضِئْضِـىءٍ عـن		ساقَي الحَيِّ ضِئضِئُها ومَضْنَؤهُا
أضو:
بالغدير. والأضَين: جماعة الأضاة، مثل: سنين وسنة.
والأَضينَ: جَماعة الأضاة مثل سِنين وسَنة.
ويقال إضاةٌ وأضاةٌ بالكسر والفتح والجمع أَضَا، مقصور، على تقدير أَكَمة وأَكَم، وإضاء على تقدير إِكام، وثلاثُ أَضَوات، والجمع أضُون وقال ابو النجم: وَرَدْتُه ببازِلٍ نَهّاضِ وِرْدَ القَطَا مَطائطَ الإياضِ اراد بالإياض الإِضاء، وهو الغُدر ان فقَلَبَ.
وأضَّني هذا الأمر، أي بَلَغ مني المشَفَقَّةَ، وهو يؤُضُّني.
وقد ائتضّ فلانٌ منه وله.
وأَضَّتني إليه الحاجةُ.
أيض
والأَيْضُ: صَيرورة الشيء شيئاً غيرَه، وتَحَوُّلُه عن الحالة، ويقال: آضَ سَواد شعره بَياضاً، قال: حتى اذا ما آضَ ذا أعرافِ كالكَوْدَنِ المُوكَف بالإكافِ ويقال: افعَل هذا أيضاً اي عُدْ لِما مَضَى.
وتفسير أيضاً زيادةٌ كأنَّه من آضَ يَئيضُ أي عاد يعود.
وضأ:
والوَضُوء: اسمُ الماء الذي يُتَوَضَّأُ به، فأمّا من ضمَّ الواو فلا أعرفه، لأن الفُعول اشتقاقه من الفعل بالتخفيفِ نحو الوَقود والوُقود وكلاهما حَسَن في معناهما، ولأنه ليس فَعَلَ يَفعُلُ، فلا تقول: وَضَأ يَوْضُؤ، وانّما يكون الفُعُول مصدر فَعَلَ.
ونحوُه طَهُور ولا يجوز طُهور.
والمِيضأة: مِطُهَرةٌ، وهي التي يُتَوَضَّأُ فيها أو منها.
والوَضاءةٌ مصدر الوَضيءِ، وهو الحَسَن اللَّطيف، وقد وَضُؤ يَوْضُؤ.

##### Türkçe

باب اللفيف من حرف **الضاد**
**ض و ي**، **ض و أ**، **ض و ض**، **ض ء ض**، **أ ض و**، **أ ي ض**، **و ض أ** kullanılandır.

**ضوي**:
**الضَّوَى**: maksûr; **الضّاوي**’nin masdarıdır. Ve **ضَويَ يَضْويَ ضَوىً**; o hâlde o **ضاوٍ**’dır. Ve bu, erkek kardeş ile kız kardeş arasında ve mahremler arasında doğandır; çünkü bu, onu **يُضويه** yani onun kuvvetini zayıflatır.

Ve oğlan çocuğu **ضاويّاً** diye adlandırıldı; muşedded; **فاعُول** takdiri üzere; ancak **الياء** bunun benzerinde **الواو**’ya galip gelir. Ve yine, **الواو**’nun kızlarından gelen her **فاعُول**; onu **ياء** yap. **ذو الرُمّة** dedi ki:
أخوها أبُوها والضَّوَى لا يضيرُها		وساقُ أبيها أُمُّها اعتُصِرَتْ عَصْرا

Bir tek ağaçtan olan **الزَّند**’i ister; iki yarıya kesilir.

Ve **وأضوى فلانٌ**: onun çocuğu **ضاويِّاً** olarak geldi.

Ve **وضَوَى اليه الخيرُ**: yani oldu.

Ve **وأضْوَيْتُ الأمرَ**: onu sağlamlaştırmadım; ve **وأضواكَ الأمرُ**.

Ve **والضَّواةُ**: devenin hayâsından, yavrusunun çıkışından önce, idrar kesesi gibi çıkan bir şeydir; o patlayınca yavru onun ardından çıkar. Şair, bir **قطاة**’nin kursağını vasfederek dedi ki:
لها كضَواةِ النّابِ شُدَّت بلا عُرىً		ولا خَرْزِ كَفٍّ بين نَحْرٍ ومَذْبَحِ

Ve **والضَّواةُ**: develere dudaklarında isabet eden bir yaradır.

Ve **والضُّوَاةُ**: devenin başında isabet eden bir şişliktir; iki gözüne galip gelir; onun için burnu küçülür; bundan dolayı denir: **بَعيرٌ مَضوِيٌّ**; ve belki **الشِّدْقَ**’a da arız olur.

**ضوأ**:
**ضَوَّأْتُ عن هذا الأمر تَضوِيَةً**: yani ondan ışığı açığa çıkardım.

Ve **والضِّياءُ**: sana aydınlatan şeydir; ve denir: **أضاءَ البَرْقُ لنا** ve **السِّراجُ**.

Ve **وضَوَّأتُ عنه حتى وَضَحَ**: yani ondan açıkladım, ta ki aydınlandı.

**ضوض**:
Ve **والضّاضَاة**; hemzelenmez: çobanın keçileri sürmesinden (azarlamasından)dır.

Ve **والضَّوضاة**: insanların gürültüsüdür. Ve **وضَوْضَوا**: yani bağırdılar. Ve **وضَوْضَيْتُم بهولاءِ**.

**ضأض**:
Ve **والضِّئْضِىءُ**: neslin çokluğu ve bereketidir; ve **وضِئْضِىءَ الضَّأْنِ** bundan dolayıdır.

Ve **وضَيَّأتِ المرأةُ**: onun çocuğu çok oldu. **حَفْصُ الأموي** dedi ki:
أكْرَمُ ضَنْءٍ وضِئْضِـىءٍ عـن		ساقَي الحَيِّ ضِئضِئُها ومَضْنَؤهُا

**أضو**:
Gölcük ile. Ve **والأضَين**: **الأضاة**’nin topluluğudur; **سنين** ve **سنة** gibi.

Ve **والأَضينَ**: **الأضاة**’nin topluluğudur; **سِنين** ve **سَنة** gibi.

Ve denir: **إضاةٌ** ve **أضاةٌ**; kesre ile ve fetha ile. Ve cem‘i **أَضَا**; maksûr; **أَكَمة** ve **أَكَم** takdiri üzere. Ve **إضاء**; **إِكام** takdiri üzere. Ve üç **أَضَوات**; ve cem‘ **أضُون**. **ابو النجم** dedi ki:
وَرَدْتُه ببازِلٍ نَهّاضِ وِرْدَ القَطَا مَطائطَ الإياضِ
**الإياض** ile **الإِضاء**’ı kastetti; o, gölcüklerdir; eğer çevirdiyse.

Ve **وأضَّني هذا الأمر**: yani benden şefkati (endişeyi) ulaştırdı; ve o, beni **يؤُضُّني**.

Ve **وقد ائتضّ فلانٌ منه وله**.

Ve **وأَضَّتني إليه الحاجةُ**.

**أيض**
Ve **والأَيْضُ**: şeyin, kendisinden başka bir şeye dönüşmesidir; ve onun hâlden dönüşmesidir. Ve denir: **آضَ سَواد شعره بَياضاً**. Dedi ki:
حتى اذا ما آضَ ذا أعرافِ كالكَوْدَنِ المُوكَف بالإكافِ
Ve denir: **افعَل هذا أيضاً** yani geçmiş olana dön.

Ve **أيضاً**’nın tefsiri bir ziyadedir; sanki **آضَ يَئيضُ**’dendir; yani döndü, döner.

**وضأ**:
Ve **والوَضُوء**: kendisiyle abdest alınan suyun adıdır. Amma **الواو**’yu zammeleyen kimseye gelince, onu bilmem; çünkü **الفُعول**’ün iştikakı, fiilden tahfif ile olur; **الوَقود** ve **الوُقود** gibi; ve ikisi de manalarında güzeldir. Ve çünkü o, **فَعَلَ يَفعُلُ** değildir; bu yüzden sen **وَضَأ يَوْضُؤ** demezsin; ancak **الفُعُول**, **فَعَلَ**’ın masdarı olur.

Ve benzeri **طَهُور**’dur; **طُهور** câiz olmaz.

Ve **والمِيضأة**: bir **مِطُهَرةٌ**’dır; ve o, içinde veya ondan abdest alınandır.

Ve **والوَضاءةٌ**: **الوَضيءِ**’nin masdarıdır; ve o, güzel, latiftir. Ve **وقد وَضُؤ يَوْضُؤ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

#### Madde başı: ضوى

باب اللفِيف من حرف الضاد
ضوى ، ضاء ، ضوضى ، ضيضى ، أضا ، أض ، آض ، وضوء ، يضض ، ضو ، ضوا ، ضأى .
ضوى : قال الليث : الضَّوَى مقصور : الضاوي ، ويمدّ فيقال : ضاوِيٌّ على فاعُول . والفِعْلُ : ضَوِيَ يَضوَى ضَوًى فهو ضاوٍ ، وهذا الذي يُولَد بين الأخ والأُختِ وبين ذَوِي المحارم .
وقال ذو الرّمّة يصفُ الزَّنْد والزَّنْدة :
أخوها أبوها والضَّوَى لا يضيرُها
وساقُ أبيها أمُّها اعْتُصِرَتْ عَصْرَا
وصَفَ نارَ الزَّنْد والزَّنْدة حين تُقتَدح منهما .
وسُئل شَمِر عن الضاوي فقال : جاء مشدَّداً ، وقال : رجلٌ ضاوِيٌّ بيِّنُ الضاوِيّة .
ورَوَى الفرّاء أنه قال : ضاوِيٌّ : ضعيفٌ فاسدٌ ، على فَاعُولُ مِثل ساكُوت . وتقول العَرَب من الضاوي مِن الهُزال : ضَوِيَ يَضوَى ضَوىً ، وهو الذي خرَج ضعيفاً .
ثعلب عن ابن الأعرابي : أضْوَت المرأة ؛ وهو الضوَى ، ورَجُلٌ ضاوِيٌّ : إذا كان ضعيفاً ، وهو الحارِضُ .
وقال الأصمعيّ : المؤَدنُ الذي يُولَد ضاوِياً .
وفي الحديث : ( اغْتَرِبوا لا تُضووا ) ومعناه : أنكِحُوا في الغرائب فإنّ ولدَ الغَريبة أنجَبُ وأقوَى ، وأولادَ القرائب أضعَف وأضْوَى ، ومنه قول الشاعر :
فَتًى لم تَلِدْه بنت عَمَ قريبةٌ
فيَضْوَى وقد يَضوَى رَدِيدُ القَرائبِ
أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : يقال : أضْواه حَقَّه : إذا نَقصه .
وسمعتُ غيرَ واحد من العرب يقول : ضَوَى إلينا البارحةَ رجلٌ فأَعلَمنا بكَيْتَ وكَيْت ، أي : أَوَى إلينا . وقد أضْواهُ الليل إلينا فغَبَقْناه وهو يَضوِي ضَيّاً .
والضاوِيُّ : اسم فَرَسٍ كان لِغَنِيّ ، وأنشد شَمِر :
غَداةَ صَبَّحْنا بطِرْفٍ أعوَجِي
مِن نَسَب الضاوِيّ ضاوِيِّ غَنِي
قال الليث : أضوَيتُ الأمْر : إذا لم تُحكِمه .
والضَّوَاةُ : هَنَةٌ تخرج من حَياء الناقة قبل أن يُزايلَها ولدُها ، كأنها مَثانةُ البَوْل .
وقال الشاعر يَذكر حَوْصلةَ قطاة :
لها كضَواةِ النّابِ شُدَّ بِلا عُرى
ولا خَرْزِ كفَ بين نَحْرٍ ومَذْبَحِ
قال : والضَّوَى : وَرَمٌ يُصيب البَعيرَ في رأسه يَغلِبَ على عَيْنه ويَصْعُب لذلك خَطْمُه ؛ فيقال : بعيرٌ مَضْوِيٌّ ، وربّمَا اعتَرَى الشِّدْق .
قلتُ : هو الضُّواةُ عند العرب تُشبِه الغُدَّة .
والسِّلْعة ضَواةٌ أيضاً وكلُّ وَرَمٍ صُلْبٍ ضَواةٌ ، وهي الجَدَرَةُ أيضاً .
أبو عُبيد عن أبي زيد قال : الضَّوّةُ والعَوّةُ : الصّوت .
وقال أبو تُراب : قال أبو زيد والأصمعي معاً : سمعتُ ضَوَّةَ القَوْم وَعوّتَهم ، أي : أصواتَهمْ .
قلتُ : ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابي : الصَّوّةُ والعَوّةُ بالصاد .
وقال : الصَّوّةُ : الصّدَى . والعَوّة : الصِّياح . وقال : الصَّوّةُ بالصاد ، فكأنها لغتان .
ضوأ : قال الليث : الضَّوْءُ والضِّياء : ما أَضَاء لك .
وقال الزّجّاج في قول الله جلّ وعزّ : ( كُلَّمَآ أَضَآءَ لَهُم مَّشَوْاْ فِيهِ ) ( البقرة : 20 ) ،
يقال : ضاءَ السّراجُ يَضُوء وأَضاءَ يُضِيء . قال : واللّغةُ الثانيةُ هي المختارة .
وقال أبو عُبيد : أضاءتِ النارُ ، وأضاءَها غَيرُها ، وهو الضَّوءُ ، وأمّا الضِّياء فلا همزَ في يائه .
وقال الليث : ضوّأتُ عن الأمر تَضْوِئةً ، أي : حِدْتُ .
قلت : لم أسمعْ ضوّأتُ بهذا المعنى لغيره .
وقال أبو زيد في ( نوادره ) : التَّضَوُّءُ : أن يقومَ الإنسانُ في الظّلمة حيثُ يَرى بضَوء النار أهلَها ولا يَروْنَه .
قال : وعَلِق رجلٌ من العرب امرأةً ، فإذا كان الليل اجتنَحَ إلى حيثُ يَرَى ضوءَ نارِها فتضوَّأَها ، فقيل لها : إن فلاناً يتضوَّؤك لكيما تَحذَره فلا تُرِيه إلاّ حَسَناً ؛ فلمّا سمعتْ ذلك حَسرتْ عن يدَيْها إلى مَنكبيها ثم ضربتْ بكَفّها الأخرى إبْطَها وقالت : يا مُتَضَوِّئاه ، هذه في استِك إلى الإِبِط ، فلمّا رأى ذلك رفَضَها . يقال ذلك عند تعبير مَن لا يُبالي ما ظَهَر منه من قبيح .
ضوض : في حديث النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) وإخبارِه عن رؤية النار ، وأنه رأى فيها قوماً إذا أتاهمْ لَهبُها ضَوْضَوا .
قال أبو عبيد : أي : ضَجُّوا وصاحوا ، والمَصدَر من الضَّوضاء ، وقال الحارث بن حِلِّزة :
أَجمَعوا أمرَهمْ عِشاءً فلمّا أصبَحوا
أصبحتْ لهم ضوضاءُ
ضئضئى : في الحديث أن رجلاً جاء إلى النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) وهو يَقسِمُ الغنائم فقال له : اعدِل فإنّك لَم تَعدِل . فقال : ( يَخرُج من ضِئْضِىءِ هذا قومٌ يقرأون القرآنَ لا يُجاوِزُ تَراقِيَهم ) .
أبو عُبَيد عن الأمويّ : الضِّئضِىءَ : الأصْل .
وقال شَمِر : هو الصِّئصىء بالصاد أيضاً .
وقال يعقوب ابن السكّيت مثله ، وأنشَد :
أنا مِنْ ضِئضِىء صِدْق
أجل وفي أَكرَم نَسْل
من عزَاني قد بَوْبَهْ
سِنْخُ ذا أكرمُ أصلِ
ومعنى قوله : ( يخرجُ من ضئضِىِء هذا ) ، أي : من أصلِه ونسلِه ، وقال الراجز :
غَيْرانُ من ضِئِضىءِ أَجْمالٍ غُيُرْ
وقال اللّيث : الضِّئِضىءُ : كثرةُ النَّسْل وبَرَكَتُه .
قال : وضِئضِىءُ الضَّأْن من ذلك .
قال : ويقال : ضَيَّأَتِ المرأةُ ، أي : كثُر ولدُها .
قلتُ : هذا تصحيفٌ ، وصوابُه : ضَنَأت المرأةُ بالنون والهمز : إذا كثُر ولدُها ؛ وقد مرّ تفسيرُه

##### Türkçe

باب اللفِيف من حرف **الضاد**
**ضوى** ، **ضاء** ، **ضوضى** ، **ضيضى** ، **أضا** ، **أض** ، **آض** ، **وضوء** ، **يضض** ، **ضو** ، **ضوا** ، **ضأى** .
**ضوى** : Leys dedi: **الضَّوَى** maksûrdur: **الضاوي**; ve med edilir de **ضاوِيٌّ** denir, **فاعُول** üzere. Fiil: **ضَوِيَ يَضوَى ضَوًى**; o hâlde o **ضاوٍ**dur; bu, erkek kardeş ile kız kardeş arasında ve mahremler arasında doğan kimsedir.
Ve Zü’r-Rumme, **الزَّنْد** ve **الزَّنْدة**yi vasfederek dedi:
أخوها أبوها والضَّوَى لا يضيرُها
وساقُ أبيها أمُّها اعْتُصِرَتْ عَصْرَا
**الزَّنْد** ve **الزَّنْدة**nin ateşini, ikisinden kıvılcım çıkarıldığı vakit vasfetti.
Şemir’e **الضاوي** hakkında soruldu da dedi: şeddeli gelmiştir; ve dedi: bir adam **ضاوِيٌّ**dur; **الضاوِيّة**si apaçıktır.
Ve Ferrâ, onun şöyle dediğini rivayet etti: **ضاوِيٌّ**: zayıf, bozuk; **ساكُوت** gibi **فَاعُولُ** üzere. Araplar, zayıflıktan **الضاوي** hakkında derler ki: **ضَوِيَ يَضوَى ضَوىً**; o, zayıf olarak çıkan kimsedir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: kadın **أضْوَت**; o, **الضوَى**dır. Ve bir adam **ضاوِيٌّ**: zayıf olduğu zaman; o, **الحارِضُ**dur.
Asma‘î dedi: **المؤَدنُ**: **ضاوِياً** doğan kimsedir.
Hadiste: ( اغْتَرِبوا لا تُضووا ) ve mânâsı: yabancılarda nikâhlanın; çünkü yabancı kadının çocuğu daha soylu ve daha güçlüdür; akraba kadınların çocukları ise daha zayıf ve daha **أضْوَى**dır. Ondandır ki şairin sözü:
فَتًى لم تَلِدْه بنت عَمَ قريبةٌ
فيَضْوَى وقد يَضوَى رَدِيدُ القَرائبِ
Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: denir ki: **أضْواه حَقَّه**: hakkını eksilttiği zaman.
Araplardan birden başkasını işittim, derdi ki: dün gece bize bir adam **ضَوَى** da bize şöyle şöyleyi bildirdi; yani: bize **أَوَى**. Gece onu bize **أضْواهُ** da biz ona akşam içkisi içirdik; o ise **ضَيّاً** olarak **يَضوِي** idi.
Ve **الضاوِيُّ**: Gani’ye ait olan bir atın adıdır. Şemir inşad etti:
غَداةَ صَبَّحْنا بطِرْفٍ أعوَجِي
مِن نَسَب الضاوِيّ ضاوِيِّ غَنِي
Leys dedi: **أضوَيتُ الأمْر**: onu sağlam yapmadığın zaman.
Ve **الضَّوَاةُ**: devenin hayâsından, yavrusu ondan ayrılmadan önce çıkan bir şeydir; sanki idrar kesesi gibidir.
Şair, bir **قطاة**nın kursağını anarak dedi:
لها كضَواةِ النّابِ شُدَّ بِلا عُرى
ولا خَرْزِ كفَ بين نَحْرٍ ومَذْبَحِ
Dedi ki: ve **الضَّوَى**: devenin başına isabet eden bir şişliktir; gözüne galip gelir ve bundan dolayı burnunu sürmesi zorlaşır; bu sebeple: **بعيرٌ مَضْوِيٌّ** denir; bazen de **الشِّدْق**e arız olur.
Dedim: o, Araplar yanında **الضُّواةُ**dur; **الغُدَّة**ye benzer.
Ve **السِّلْعة** da **ضَواةٌ**dır; her sert şişlik **ضَواةٌ**dır; o, **الجَدَرَةُ** da olur.
Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den dedi ki: **الضَّوّةُ** ve **العَوّةُ**: sestir.
Ebû Turâb dedi: Ebû Zeyd ve Asma‘î birlikte dedi: kavmin **ضَوَّةَ**sini ve onların **عوّتَ**ini işittim; yani: seslerini.
Dedim: Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **الصَّوّةُ** ve **العَوّةُ** **الصاد** iledir.
Ve dedi: **الصَّوّةُ**: yankıdır. Ve **العَوّة**: bağırıştır. Ve dedi: **الصَّوّةُ** **الصاد** iledir; sanki iki lehçedir.
**ضوأ** : Leys dedi: **الضَّوْءُ** ve **الضِّياء**: sana aydınlık veren şeydir.
Zeccâc, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: ( كُلَّمَآ أَضَآءَ لَهُم مَّشَوْاْ فِيهِ ) ( البقرة : 20 ),
denir ki: kandil **ضاءَ**; **يَضُوء**; ve **أَضاءَ**; **يُضِيء**. Dedi: ikinci dil seçilendir.
Ebû Ubeyd dedi: ateş **أضاءت**; ve onu başkası **أضاءَها**; o, **الضَّوءُ**dur. **الضِّياء**a gelince, yâsında hemze yoktur.
Leys dedi: **ضوّأتُ عن الأمر تَضْوِئةً**; yani: saptım.
Dedim: bu mânâ ile **ضوّأتُ**yu ondan başkası için işitmedim.
Ebû Zeyd, ( نوادره ) içinde dedi: **التَّضَوُّءُ**: insanın karanlıkta, ateşin ışığıyla ehlini gördüğü, onların ise onu görmediği yerde durmasıdır.
Dedi: Araplardan bir adam bir kadına tutuldu; gece olunca onun ateşinin ışığını göreceği yere meyletti de onu **تضوَّأَها**; kadına denildi ki: falan seni **يتضوَّؤك**; sakınasın diye; ona ancak güzel olanı göster. Bunu işitince iki elini omuzlarına kadar sıvadı, sonra öteki avucuyla koltuk altına vurdu ve dedi: “يا مُتَضَوِّئاه ، هذه في استِك إلى الإِبِط”; bunu görünce onu terk etti. Bu, kendisinden çirkin olanın görünmesine aldırmayan kimseyi ifade ederken söylenir.
**ضوض** : Nebî’nin ( صلى الله عليه وسلم ) hadîsinde ve ateşi görmesi hakkında haberinde: onda bir kavim gördü; alevi onlara geldiği vakit **ضَوْضَوا**.
Ebû Ubeyd dedi: yani: gürültü ettiler ve bağırdılar; masdar **الضَّوضاء**dandır. Hâris b. Hillize dedi:
أَجمَعوا أمرَهمْ عِشاءً فلمّا أصبَحوا
أصبحتْ لهم ضوضاءُ
**ضئضئى** : Hadiste: bir adam Nebî’ye ( صلى الله عليه وسلم ) ganimetleri taksim ederken geldi de ona dedi: adaletli ol; çünkü sen adaletli olmadın. O da dedi: ( يَخرُج من ضِئْضِىءِ هذا قومٌ يقرأون القرآنَ لا يُجاوِزُ تَراقِيَهم ) .
Ebû Ubeyd, Ümevî’den: **الضِّئضِىءَ**: asıldır.
Şemir dedi: o, **الصِّئصىء** da olur; **الصاد** ile de.
Ya‘kûb b. es-Sikkît de bunun benzerini söyledi; ve inşad etti:
أنا مِنْ ضِئضِىء صِدْق
أجل وفي أَكرَم نَسْل
من عزَاني قد بَوْبَهْ
سِنْخُ ذا أكرمُ أصلِ
Onun sözünün mânâsı: ( يخرجُ من ضئضِىِء هذا ): yani onun aslı ve neslinden. Ve recez söyleyen dedi:
غَيْرانُ من ضِئِضىءِ أَجْمالٍ غُيُرْ
Leys dedi: **الضِّئِضىءُ**: neslin çokluğu ve bereketidir.
Dedi: ve **ضِئضِىءُ الضَّأْن** da bundandır.
Dedi: ve denir ki: kadın **ضَيَّأَت**; yani: çocuğu çok oldu.
Dedim: bu bir tashîftir; doğrusu: kadın **ضَنَأت** **النون** ve hemze ile: çocuğu çok olduğu zaman; onun tefsiri geçmişti.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الضّاد والواو وما يثلثهما)
(ضوأ) الضاد والواو والهمزة أصلٌ صحيح، يدلُّ على نورٍ. من ذلك الضَّوء والضُّوء بمعنىً، وهو الضِّياء والنُّور. قال الله تعالى: ﴿فَلَمَّا أَضَاءَتْ ما حَوْلَهُ﴾ [البقرة 17]. قال أبو عبيد: أَضاءَت النَّارُ وأضاءت غيرَها. وأنشد:
أضاءَت لنا النَّار وجهاً أغـ  *** ـرَّ ملتبِساً بالفؤاد التباسا([1])(ضوي) الضاد والواو والياء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على هُزَالٍ. يقال غُلامٌ ضاوِيٌّ: مهزول؛ وزنه فاعول. وجاريةٌ ضاوِيّة. وكانت العرب تقول: إذا تقارَبَ نسبُ الأبوين خرج الولدُ ضاويّاً. وجاء في الحديث: "اسْتَغْرِبُوا لا تُضْوُوا([2])". وقال ذو الرُّمَّة:
أخوها أبوها والضَّوَى لا يَضِيرُها *** وساقُ أَبِيها أمُّها عُقِرَتْ عَقْرَا([3])يقال منه ضَوِيَ يَضْوَى ضَوَىً.
وممّا حُمِلَ على هذا قولُهم: أضويتُ الأمرَ، إذا لم تُحْكِمْه. ويقال: أضوَيْتُهُ إِذا انتقَصتَه([4]) واستضعفته. قال:
* وكيف أضَوَى وبلالٌ حِزْبِي([5]) *
فأمَّا الضَّواة فشيءٌ يقال إنَّه يخرجُ مِنْ حَياء النّاقة قبل أن يخرُجَ الولَد. ويقال الضَّوَاة: ورمٌ يُصِيبُ البعيرَ في رأسه. قال:
* فصارت ضَواةً في لهازِم ضرْزِمِ([6]) *
ومما شذَّ عن هذا الباب: ضَوَيت إليه أضوِي ضُوِيّاً وأوَيت بمعنىً. ويجوز أن يكون من الإِبدال، أن يقام الضَّاد مقام الهمزة.
(ضوج([7])) الضاد والواو والجيم حرف واحد، وهو الضَّوْج: مُنعَطَف الوادي، وجمعه أضواج.
(ضوع) الضاد والواو والعين كلمةٌ واحدة تتفرّع، وهي تدلُّ على التحريك والإِزعاج. يقال ضَاعَني لك الشيءُ يَضُوعُني، إذا حرَّكني. قال:
* ولكنها ريحُ الدِّماء تَضُوعُ([8]) *
وتضوّعَتْ رائحتهُ: نَفَحَتْ. قال:
تَضَوَّعَ مِسكاً بطنُ نَعْمَانَ أنْ مشت *** به زينبٌ في نسوةٍ عَطِرَاتِ([9])وضَاعَت الرِّيحُ الغُصنَ: ميَّلَتْه. وقال قوم: هذا الأمر لا يَضُوعُني، أي لا يُثْقِلُني، والأقيس أن يقال لا يُحَرِّكُ منِّي ولا أعبأ به. ويقال ضاع يضوع ويَنْضَاع، إذا تضّور. قال:
فُرَيْخَانِ ينضاعانِ بالفجرِ كلَّما *** أحسَّا دَوِيَّ الرِّيح أو صوتَ ناعبِ([10])قال أبو عبيد عن أبي عمرو: ضاعني الشّيء: أَفْزَعَنِي. وهذا صحيحٌ؛ لأنَّ الفزع يُزْعِجُهُ ويُقْلِقُهُ.
(ضون) الضاد والواو والنون ليس بشيء. لكنهم يقولون: إنَّ الضَّيْونَ دُوَيْبَّة تشبه السِّنَّوْر.
(ضوض) الضاد والواو والضاد، الضَّوْضاة قد مضى ذِكْرُهُ([11])، والأصل مُضَاعَف.
(ضوط) الضاد والواو والطاء كلمةٌ واحدةٌ، وهي الضَّوِيطة. يقال للعجين إِذا كثُر ماؤُه حتَّى يسترخِيَ: الضَّويطة.
(ضور) الضاد والواو والراء أُصَيْلٌ صحيح وفيه بعض الإِبدال. فالتضوُّر: الصِّياح والتلوِّي عند الضَّرب. ويقال هو التقلُّب ظهراً لبَطن. ويقال الضَّوْر: الجُوع الشديد.
وأمّا الإِبدال فقال الكسائي: لا يَضُورني كذا، بمنزلة لا يَضِيرني. ورجل ضُورَة: ذليل، من هذا.
(ضوز) الضاد والواو والزاء أصلان صحيحان، أحدهما نوعٌ من الأكل، والآخر دالٌّ على اعوجاج.
فالأول ضازَ التَّمْر يَضُوزُهُ ضَوزاً، إِذا أكله بِجَفاء وشِدّة. قال:
فظَلَّ يضُوز التّمر والتّمرُ ناقعٌ *** بوَردٍ كلون الأرجوانِ سَبائِبُه([12])قال ابنُ دُريد: هو * أن يأخذ التَّمرة في فمه حتّى تلين. ومعنى البيت هو أن يأخذ الدِّية تَمْراً بدلاً عن الدم الذي لونُهُ لونُ الأُرجوان.
والأصل الآخر: القِسمةُ الضِّيزَى.([13])
(ضوب) الضاد والواو والباء شيءٌ يقال ما أدري ما صحّتُه. الضُّوَبانُ: الجَمَل القويّ، ويقال بل الضوبان كاهل البعير.
--------------ــــ
([1]) البيت للنابغة الجعدي في اللسان (ضوأ) وشروح سقط الزند 646.
([2]) وكذا في المجمل. ويروى: "اغتربوا".
([3]) ديوان ذي الرُّمة 175 واللسان (ضوا).
([4]) في الأصل: "انتضته".
([5]) لرؤبة في ديوانه 16 برواية "ولست أضوى"، من أرجوزة يمدح بها بلال بن أبي بردة.
([6]) صدره في اللسان (ضوا): * قذيفة شيطان رجيم رمى بها *.
([7]) وردت هذه المادة وسائر مفرداتها بالحاء، صوابها  الجيم.
([8]) البيت لبشار كما في حماسة ابن الشجري 113. وصدره كما في شروح سقط الزند 700، 708، 857:
* وأسيافكم مسك محل أكفكم  *
    وفي الحماسة                * وبيض بها مسك لمس أكفهم  *
([9]) البيت لعبد الله بن نمير الثقفي، كما في اللسان (ضوع)، وإصلاح المنطق 287، والحماسة بشرح المرزوقي 1289.
([10]) لأبي ذؤيب الهذلي في اللسان (ضوع) وإصلاح المنطق 287، وليس في ديوانه.
([11]) في نهاية مادة (ضأ).
([12])البيت بدون نسبة أيضاً في اللسان (ضوز)، والجمهرة (3: 4).
([13]) زاد في المجمل: "الجائرة".

ـ

##### Türkçe

(باب **الضّاد** و**الواو** وما يثلثهما)
(**ضوأ**) **الضاد** ve**الواو** ve**الهمزة** sahih bir asıldır; bir nura delâlet eder. Bundan **الضَّوء** ve**الضُّوء** aynı mânâdadır; o, **الضِّياء** ve**النُّور**dur. Allah Teâlâ dedi: ﴿فَلَمَّا أَضَاءَتْ ما حَوْلَهُ﴾ [البقرة 17]. Ebû Ubeyd dedi: **أَضاءَت** ateş ve başkasını **أضاءت**. Ve şu beyti okudu:
أضاءَت لنا النَّار وجهاً أغـ  *** ـرَّ ملتبِساً بالفؤاد التباسا([1])(**ضوي**) **الضاد** ve**الواو** ve**الياء** sahih bir asıldır; bir zayıflığa delâlet eder. Denir: **غُلامٌ ضاوِيٌّ**: zayıf; vezni **فاعول**dur. Ve **جاريةٌ ضاوِيّة**. Araplar derdi: Ana-babanın nesebi yakınlaşınca çocuk **ضاويّاً** çıkar. Hadiste geldi: "اسْتَغْرِبُوا لا تُضْوُوا([2])". Zû’r-Rumme dedi:
أخوها أبوها والضَّوَى لا يَضِيرُها *** وساقُ أَبِيها أمُّها عُقِرَتْ عَقْرَا([3])Bundan denir: **ضَوِيَ يَضْوَى ضَوَىً**.
Buna hamledilen şeylerdendir onların sözü: **أضويتُ الأمرَ**; onu sağlamlaştırmadığın zaman. Ve denir: **أضوَيْتُهُ**; onu eksilttiğin([4]) ve zayıf gördüğün zaman. Dedi:
* وكيف أضَوَى وبلالٌ حِزْبِي([5]) *
أما **الضَّواة** ise, bir şeydir; denir ki, deve dişisinin hayâsından, yavru çıkmadan önce çıkar. Ve denir **الضَّوَاة**: başında deveye isabet eden bir şişlik. Dedi:
* فصارت ضَواةً في لهازِم ضرْزِمِ([6]) *
Bu babdan şâz olanlardandır: **ضَوَيت إليه أضوِي ضُوِيّاً** ve**أوَيت** aynı mânâda. Ve ibdâlden olması câizdir: **الضَّاد**ın **الهمزة** makamına ikame edilmesi.

(**ضوج([7])**) **الضاد** ve**الواو** ve**الجيم** tek bir harftir; o da **الضَّوْج**dur: vadinin kıvrılan yeri; cem‘i **أضواج**dır.

(**ضوع**) **الضاد** ve**الواو** ve**العين** tek bir kelimedir; dallanır; o, hareket ettirmeye ve rahatsız etmeye delâlet eder. Denir: **ضَاعَني لك الشيءُ يَضُوعُني**; beni hareket ettirdiği zaman. Dedi:
* ولكنها ريحُ الدِّماء تَضُوعُ([8]) *
Ve **تضوّعَتْ رائحتهُ**: yayıldı. Dedi:
تَضَوَّعَ مِسكاً بطنُ نَعْمَانَ أنْ مشت *** به زينبٌ في نسوةٍ عَطِرَاتِ([9])Ve **ضَاعَت الرِّيحُ الغُصنَ**: onu eğdi. Bir kavim dedi: Bu iş **لا يَضُوعُني**; yani beni ağırlaştırmaz; daha kıyaslı olan, “benden bir şeyi hareket ettirmez ve ona aldırmam” denmesidir. Ve denir: **ضاع يضوع ويَنْضَاع**; büzüldüğü zaman. Dedi:
فُرَيْخَانِ ينضاعانِ بالفجرِ كلَّما *** أحسَّا دَوِيَّ الرِّيح أو صوتَ ناعبِ([10])Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **ضاعني الشّيء**: beni korkuttu, dedi. Bu sahihtir; çünkü korku onu rahatsız eder ve onu tedirgin eder.

(**ضون**) **الضاد** ve**الواو** ve**النون** bir şey değildir. Lâkin onlar derler: **الضَّيْونَ** sinnevra benzeyen bir küçük hayvandır.

(**ضوض**) **الضاد** ve**الواو** ve**الضاد**; **الضَّوْضاة**nın zikri geçmişti([11]); asıl, muzâafdır.

(**ضوط**) **الضاد** ve**الواو** ve**الطاء** tek bir kelimedir; o da **الضَّوِيطة**dır. Hamura, suyu çoğalıp gevşeyince: **الضَّويطة** denir.

(**ضور**) **الضاد** ve**الواو** ve**الراء** sahih bir asıldır ve onda bir miktar ibdâl vardır. **التضوُّر**: vurma esnasında bağırma ve kıvranmadır. Ve denir: sırtı karna çevirecek şekilde dönüp durmadır. Ve denir **الضَّوْر**: şiddetli açlık.
İbdâle gelince, Kisâî dedi: **لا يَضُورني** şöyle-böyle; **لا يَضِيرني** menzilesindedir. Ve **رجل ضُورَة**: zelil; bundan.

(**ضوز**) **الضاد** ve**الواو** ve**الزاء** iki sahih asıldır: birisi yemenin bir türü, diğeri eğriliğe delâlet edendir.
Birincisi: **ضازَ التَّمْر يَضُوزُهُ ضَوزاً**; onu kabalık ve şiddetle yediği zaman. Dedi:
فظَلَّ يضُوز التّمر والتّمرُ ناقعٌ *** بوَردٍ كلون الأرجوانِ سَبائِبُه([12])İbn Düreyd dedi: o, hurmayı ağzına alıp yumuşayıncaya kadar tutmasıdır. Beytin mânâsı, rengi erguvan rengi olan kan yerine diyet olarak hurma almasıdır.
Diğer asıl: **القِسمةُ الضِّيزَى**.([13])

(**ضوب**) **الضاد** ve**الواو** ve**الباء** bir şeydir; sıhhatini bilmem denir. **الضُّوَبانُ**: güçlü deve; ve denir: bilakis **الضوبان** devenin kahilidir.

--------------ــــ
([1]) Beyit Nâbiga el-Ca‘dî’nindir; Lisân’da (**ضوأ**) ve Şurûh Sakat ez-Zend 646.
([2]) Mücmel’de de böyledir. Rivayet edilir: "اغتربوا".
([3]) Dîvân Zî’r-Rumme 175 ve Lisân (**ضوا**).
([4]) Asılda: "انتضته".
([5]) Ru’be’nindir; Dîvân’ında 16, "ولست أضوى" rivayetiyle; Bilâl b. Ebî Burde’yi övdüğü bir urcûzeden.
([6]) Sadrı Lisân’da (**ضوا**): * قذيفة شيطان رجيم رمى بها *.
([7]) Bu madde ve diğer müfredatları **الحاء** ile vârid olmuştur; doğrusu **الجيم**dir.
([8]) Beyit Beşşâr’ındır; Hamâse İbn eş-Şecerî 113. Sadrı Şurûh Sakat ez-Zend 700, 708, 857’de:
* وأسيافكم مسك محل أكفكم  *
    Hamâse’de                * وبيض بها مسك لمس أكفهم  *
([9]) Beyit Abdullah b. Numeyr es-Sekafî’nindir; Lisân (**ضوع**), Islah el-Mantık 287, Hamâse bi-Şerh el-Merzûkî 1289.
([10]) Ebû Züeyb el-Hüzelî’nindir; Lisân (**ضوع**) ve Islah el-Mantık 287; Dîvân’ında değildir.
([11]) (**ضأ**) maddesinin sonunda.
([12]) Beyit nisbesiz olarak da Lisân (**ضوز**) ve Cemhere (3: 4)’te.
([13]) Mücmel’de ziyade etti: "الجائرة".

ـ

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ض و ي
غلام ضاوي‏:‏ مهزول‏.‏
وأهلكه الضوى وقد ضوى يضوي‏.‏
وأضوت فلانة‏:‏ جاءت بولد ضاويٍّ‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ اغتربوا ولا تضووا ‏"‏ ويقولون‏:‏ الغرائب أنجب والقرائب أضوى‏.‏
وقال‏:‏ فتى لم تلده بنت عم قريبة فيضوى وقد يضوى رديد القرائب ومن المجاز‏:‏ أضويت الأمر إذا لم تحكمه‏.‏

##### Türkçe

ض و ي
**غلام ضاوي**: zayıf, cılız.
Onu **الضوى** helâk etti; ve **ضوى يضوي**.
**وأضوت فلانة**: **ضاويٍّ** bir çocukla geldi (doğurdu).
Hadiste: “**اغتربوا ولا تضووا**”; derler ki: **الغرائب** daha çok doğurur, **القرائب** ise daha **أضوى**dır.
Ve dedi: Yakın bir amca kızı onu doğurmadı da, böylece zayıflar; ve **رديد القرائب** zayıflar. Ve mecazdan: **أضويت الأمر**: onu sağlamlaştırmadığın zaman.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ض و ي * * الضَّوَى * الهزال وبابه صدي وغلام * ضَاوِيٌّ * وزنه فاعول أي نحيف وفيه * ضَاوِيَّةٌ * وجارية ضاوية وفي الحديث ﴿اغتربوا ولا * تُضْوُوا *﴾ أي تزوجوا من الأجنبيات ولا تتزوجوا من العمومة وذلك أن العرب تزعم أن ولد الرجل من قرابته يجيء ضاويا نحيفا غير أنه يجيء كريما على طبع قومه

##### Türkçe

* **ض و ي** * * **الضَّوَى** * zayıflık; ve onun bâbı **صدي**’dir. Ve bir oğlan **ضَاوِيٌّ**; vezni **فاعول**’dür; yani zayıf. Ve onda **ضَاوِيَّةٌ** vardır. Ve bir câriye **ضاوية**. Ve hadiste: ﴿Uzaklaşın ve **تُضْوُوا** olmayın﴾; yani yabancı kadınlardan evlenin ve amca çocuklarından evlenmeyin; ve bu, Arapların, adamın akrabasından olan çocuğunun **ضاويا** zayıf olarak geldiğini, ince olduğunu iddia etmeleridir; ancak o, kavminin tabiatı üzere kerîm olarak gelir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ى *!الضَّوَى : دِقَّةُ العَظْمِ وقِلَّةُ الجِسْمِ خِلْقَةً ، أَو الهُزالُ ) ؛ وقد ( *!ضَوِيَ ، كرَضِيَ ) ، *!ضَوىً ؛ قال الشاعرُ :
أَخُوها أَبُوها *!والضَّوَى لا يَضِيرُها
وساقُ أَبِيها أُمّها عُقِرَتْ عَقْرَايصِفُ زَنْداً وزنْدَةً لأنَّهما من شَجَرَةٍ واحِدَةٍ .
وقالَ آخَرُ :
فَتىً لَمْ تَلِدْهُ بِنْتُ عَمَ قَرِيبَةٌ
*!فَيَضْوَى كما *!يَضْوَى رَدِيدُ الغَرَائِبِ ( فهو غُلامٌ ) *!ضاوٍ و ( *!ضَاوِيٌّ ، بالتّشْديدِ ) ، وزْنُه فَاعُولٌ ، أَي نَحيفُ الجِسْمِ قَلِيلُه خِلْقَةً ؛ وكذا غَيْر الإِنْسانِ مِن أَنْواعِ الحَيَوانِ .
وفي التَّهذيبِ : *!الضَّاوِي هو الذي يُولَدُ بينَ الأخِ والأُخْتِ وبينَ ذَوِي مَحْرَمٍ .
وسُئِل شَمِرٌ عن الضَّاوِي فقالَ : جاءَ مُشَدَّداً ؛ وأَنْشَدَ الجوهريُّ :
فَحَمَلَتْ فَوَلَدَتْ *!ضاويَّا ( وهي بهاءٍ .
( *!وأَضْوَى ) الرَّجلُ : ( دَقَّ ) جِسْمُه .
( و ) *!أَضْوَى : مِثْلُ ( أَضْعَفَ .
( و ) *!أَضْوَتِ ( المرْأَةُ : وَلَدَتْ ) غُلاماً ( ضاوِيّاً ) ؛ وكَذلكَ أَضْوَى الرَّجُلُ .
وفي الحديثِ : ( اغْتَرِبُوا لا *!تُضْوُوا ) ، أَي تَزَوَّجوا في الأَجْنَبيّات ولا تَتَزَوَّجُوا في العُمُومَةِ ، وذلكَ أنَّ العربَ تزعُم أَنَّ ولدَ الرَّجُلِ

من قَرابَتِه يَجِيءُ *!ضاوِيّاً نَحِيفاً غَيْر أنَّه يَجِيءُ كَرِيماً على طَبْعِ قوْمِه ؛ نقلَهُ الجوهريُّ .
( و ) *!أَضْوَى ( حَقَّهُ إيَّاهُ : نَقَصَهُ إيَّاهُ ) ، هكذا في النسخِ والأَوْلى حَذْفُ إيَّاه الأُوْلى .
ونَصُّ المُحْكم : *!وأَضْواهُ حَقَّه : نَقَصَهُ إيَّاهُ .
( و ) مِن المجازِ : *!أَضْوَى ( الأَمْرَ ) : إذا أَضْعَفَه و ( لم يُحْكِمْهُ ) ؛ نقلَهُ الجوهريُّ والزَّمَخْشريُّ .
( *!وضَوَى ) إليه ( *!يَضْوِي ) ، كرَمَى ( *!ضَيّاً ) ، بالفتْحِ ، ( *!وضُوِيّاً ) ، كعُتِيَ : ( انْضَمَّ ولجَأَ ) .
وفي التَّهْذيبِ : وسَمِعْتُ بعضَهم يقولُ : *!ضَوَى إلينا البارِحَةَ رجُلٌ فأَعْلمَنا كذا وكذا ، أَي أَوَى .
( و ) ضَوَى إلَينا خَبَرُه : ( أَتَى لَيْلاً ) ؛ كذا في المُحْكَم .
( و ) ضَوَى ( إلَى خَبَرهِ : سالَ ) ، هكذا في النسخِ ، والصَّوابُ إليَّ خَيْرُه : سالَ .
ففي المُحْكم : *!ضَوَى إليَّ منه خَيْرٌ *!ضَيّاً *!وضُوِيّاً : سالَ .
( *!والضَّاوِي : الطَّارِقُ ) ؛ نقلَهُ ابنُ سِيدَه .
( و ) *!الضَّاوِي : ( فَرَسٌ ) كانَ لغَنِيَ ، وظاهِرُ سِياقِ المصنِّفِ يَقْتضِي أنَّه بتَخْفِيفِ الياءِ كالذي مَرَّ بمعْنَى الطارِقِ ، والصَّوابُ أنَّه بتشْديدِ الياءِ كما في التهْذِيبِ ؛ وأَنشدَ :
غَداةَ صبّحْنا بطِرْفٍ أعْوَجِي
مِنْ نَسَبِ *!الضَّاوِيِّ *!ضاوِيِّ غَنِي ( *!والضَّواةُ : عُدَّةٌ تَحْتَ شَحْمةِ الأُذُنِ فَوْقَ النَّكَفَةِ ) ؛ كذا في المُحْكم .
وقالَ الأَزْهريُّ : تُشْبِهُ الغُدَّةَ .
( و ) أَيْضاً : ( هَنَةٌ تَخْرُجُ من حَياءِ النَّاقةِ قبل خُروجِ الوَلَدِ .
( وفي التَّهْذيبِ : قَبْلَ أَن يُزايِلَها ولدُها كأَنَّها مَثَان البَوْلِ .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :

( *!الضَّاوِي ، بالتَّخْفيفِ لُغَةٌ في التَّشْديدِ .
( *!والضِّاوِيَّةُ ، بالتَّشْديدِ : *!الضَّوَى ؛ نقلَهُ الجوهريُّ .
( *!والضَّاوِيُّ ، مُشدَّداً : الحارِضُ والضَّعيفُ الفاسِدُ .
( *!وأَضْواهُ اللّيْلُ إليه : أَلْجأَهُ .
( *!والضَّوَى : ورَمٌ يُصِيبُ البَعيرَ في رأْسِه يَغْلِبُ على عَيْنَيْه ويَصْعُبُ لذلكَ خَطْمُه ، وقد *!ضُوِيَ فهو *!مَضْوِيٌّ ، ورُبَّما يَعْترِي الشِّدْقَ ؛ قالَهُ اللَّيْثُ .
( *!والضِّواةُ : السِّلْعةُ في البَدَنِ في أَي مَكانٍ كانتْ ؛ قالَ مُزَرِّد :
( قَذِيفةُ شَيْطانٍ رَجيمٍ رَمَى بهافصارَتْ *!ضَواةً في لَهازِم ضِرْزِمِ

##### Türkçe

: **الضَّوَى**: kemiğin inceliği ve yaratılışça bedenin azlığı, yahut zayıflık; ve ( **ضَوِيَ** , **كرَضِيَ** ) **ضَوىً**; şair dedi ki:
Kardeşi babasıdır **والضَّوَى** ona zarar vermez
Babası’nın bacağı annesidir; **عُقِرَتْ عَقْرَايصِفُ زَنْداً وزنْدَةً لأنَّهما من شَجَرَةٍ واحِدَةٍ**.

Ve başka biri dedi ki:
Yakın bir amca kızı onu doğurmadı
**فَيَضْوَى** tıpkı **يَضْوَى** **رَدِيدُ الغَرَائِبِ** gibi

(o, bir oğlandır) **ضاوٍ** ve ( **ضَاوِيٌّ** , şeddeli), vezni **فَاعُولٌ**; yani yaratılışça bedeni ince, az olan; ve bunun gibi, insan dışındaki hayvan türlerinden de.

Tehzîb’de: **الضَّاوِي**; erkek kardeş ile kız kardeş arasında ve mahrem sahipleri arasında doğan kimsedir.

Şemir’e **الضَّاوِي** hakkında soruldu da dedi ki: şeddeli geldi; ve Cevherî inşâd etti:
Derken hamile kaldı da **ضاويَّا** doğurdu (ve o, **بهاءٍ** iledir.

( **وأَضْوَى** ) adam: bedeni ( **دَقَّ** ) oldu.

(ve) **أَضْوَى**: ( **أَضْعَفَ** ) gibidir.

(ve) (kadın) **أَضْوَتِ**: ( **وَلَدَتْ** ) ( **ضاوِيّاً** ) bir oğlan doğurdu; ve aynı şekilde adam da **أَضْوَى**.

Hadiste: ( **اغْتَرِبُوا لا تُضْوُوا** ), yani yabancılarda evlenin ve amca çocukları içinde evlenmeyin; çünkü Araplar, adamın akrabasından olan çocuğunun **ضاوِيّاً** ince geleceğini, ancak kavminin tabiatı üzere kerim geleceğini iddia eder; Cevherî onu nakletti.

(ve) **أَضْوَى** (hakkını ona): ona eksiltti; nüshalarda böyledir; daha uygun olan, ilk **إيَّاه**’ı hazfetmektir.

Muhkem’in nassı: **وأَضْواهُ حَقَّه**: ona eksiltti.

(ve) mecazdan: **أَضْوَى** (işi): onu zayıflattığında ve (onu sağlam yapmadığında); Cevherî ve Zemahşerî onu nakletti.

( **وضَوَى** ) ona ( **يَضْوِي** ), **كرَمَى** gibi; ( **ضَيّاً** ) fetha ile; ve ( **ضُوِيّاً** ), **كعُتِيَ** gibi: (toplandı ve sığındı).

Tehzîb’de: ve bazılarının şöyle dediğini işittim: dün gece bize bir adam **ضَوَى** da bize şöyle şöyle bildirdi; yani sığındı.

(ve) haberi bize **ضَوَى**: (geceleyin geldi); Muhkem’de böyledir.

(ve) **ضَوَى** (haberine: aktı); nüshalarda böyledir; doğrusu: bana hayrı aktı.

Muhkem’de: ondan bana bir hayır **ضَيّاً** ve **ضُوِيّاً** **ضَوَى**: aktı.

( **والضَّاوِي**: gece gelen)؛ İbn Sîde onu nakletti.

(ve) **الضَّاوِي**: Gani’ye ait olan (bir at) idi; musannifin siyakının zahiri, gece gelen manasıyla geçen gibi yâ’nın tahfîfiyle olduğunu gerektirir; doğrusu, Tehzîb’de olduğu üzere yâ’nın teşdîdi iledir; ve inşâd etti:
O gün ki biz eğri uçlu bir atla sabahladık
Gani’nin **الضَّاوِيِّ** **ضاوِيِّ** nesebinden

( **والضَّواةُ**: kulağın yağının altında, **النَّكَفَةِ**’nin üstünde bir urdur); Muhkem’de böyledir.

Ezherî dedi ki: guddəyə benzer.

(ve) ayrıca: (doğum çıkmadan önce devenin hayâsından çıkan bir şey).

(Tehzîb’de: yavrusu ondan ayrılmadan önce; sanki idrarın mesanesidir.)

(ve kendisine istidrâk olunanlardandır:

( **الضَّاوِي** , tahfîf ile, teşdîdde bir lugattır.

( **والضِّاوِيَّةُ** , teşdîd ile: **الضَّوَى**; Cevherî onu nakletti.

( **والضَّاوِيُّ** , şeddeli: **الحارِضُ** ve zayıf, bozuk.

( **وأَضْواهُ** gece onu kendine: onu ilcâ etti.

( **والضَّوَى**: devenin başında isabet eden bir şişliktir; iki gözüne galip gelir ve bunun için burnu zorlaşır; ve **ضُوِيَ** olmuştur, o hâlde o **مَضْوِيٌّ**’dir; bazen ağız kenarına da arız olur; Leys söyledi.

( **والضِّواةُ**: bedende, nerede olursa olsun, bir **السِّلْعةُ**’dır; Muzarrid dedi ki:
Kovulmuş bir şeytanın attığı bir mermi
Derken bir **ضَواةً** oldu, bir **ضِرْزِمِ**’in çenelerinde

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: ضوى

ضَوِىَ
1 ضَوِىَ ذ , aor. يَضْوَى, inf. n. ضَوًى, He (a child, Msb) was, or became, lean, or emaciated, (S, Msb, K,) and small in body: (Msb:) or slender in the bones, and spare of body, naturally. (M, K.) [See also 4.] -A2- ضَوَى اـِلَيْهِ, (S, M, K,) aor. يَضْوِى, (S, K,) inf. n. ضُوِىٌّ (S, M, K) and ضَىٌّ, (M, K,) He adjoined himself, got him or got himself, betook him or betook himself, repaired, or resorted, to him; syn. اِنْضَمَّ; (S, M, K;) as also ↓ انضوى; (Har p. 73;) and he had recourse, or betook himself, to him for protection, or refuge. (S, * M, K.) ― -b2- And ضَوَى اـِلَىَّ مِنْهُ خَيْرٌ, inf. n. ضَىٌّ and ضُوِىٌّ, i. q. سَالَ [i. e. Bounty flowed to me from him]: (M, TA:) accord. to the copies of the K, ضوى الى خَبَرِهِ سأل; which is wrong. (TA. [In my MS. copy of the K, الى خَيْره سَألَ.]) ― -b3- And ضَوَى signifies also It came by night: (M, K:) you say, ضَوَى اـِلَيْنَا خَبَرُهُ The news, or tidings, of him, or it, came to us by night. (M, TA.) -A3- ضُوِىَ, said of a camel, He was, or became, affected with the tumours termed ضَوًى, (Lth, TA,) or with what is termed ضَوَاةٌ [q. v.]. (M.)

اضوى
4 اضوى ذ He (a man, TA) was, or became, slender (K, TA) in his body. (TA. [See also ضَوِىَ.]) And اضوى القَوْمُ The people's cattle became lean, or emaciated; like اصوى القوم. (IKtt, TA in art. صوى.) ― -b2- And He (a man) had offspring such as is termed ضَاوِىّ born to him: and in like manner اضوت is said of a woman [as meaning she brought forth such offspring]; (M;) or she brought forth a boy such as is so termed. (K.) اِغْتَرِبُوا وَلَا تُضْوُوا, (S, M, Msb,) occurring in a trad., (S,) means Marry ye among women that are remote in respect of relationship, (S, M, Msb, *) and not among the relations of your paternal uncles, (S,) or and not among your near relations, lest your offspring be such as is termed ضَاوِىّ: (M, Msb:) for the Arabs assert that a man's offspring from his near relation is meagre, though generous, of the nature of his people. (S, Msb.) -A2- اضواهُ He rendered it weak. (S, Msb, K *) You say, اضوى الأَمْرَ (tropical:) He rendered the affair weak; (S, TA;) did not render it firm, or sound; or did not perform it in a firm, or sound, manner. (S, K, TA.) ― -b2- And اضواهُ حَقَّهُ (assumed tropical:) He curtailed him, or defrauded him, of his right, or due. (IAar, M, K. *) -A3- اضواهُ اللَّيْلُ اـِلَيْهِ The night made him to have recourse, or to betake himself, to him for protection, or refuge. (TA.)

7 اـِنْضَوَىَ see 1, second sentence.

ضَوًى
ضَوًى ذ inf. n. of ضَوِىَ [q. v.]. (S, M, &c.) -A2- See also the next paragraph.

ضَوَاةٌ
ضَوَاةٌ ذ [mentioned in the TA as from the K, but not in the CK, and in my MS. copy of the K inserted in the margin,] A ganglion (غُدَدَةٌ, M, or غُدَّةٌ, K, TA) beneath the lobe of the ear, above the نَكَفَة [q. v.]: (M, K, TA:) or, accord. to Az, [a thing] resembling a غُدَّة. (TA.) And A tumour occurring in the fauces of camels and other animals: pl. ↓ ضَوًى: (M:) or this latter [is properly termed a coll. gen. n., of which ضَوَاةٌ is the n. un., and] signifies tumours accidental to the camel, in his head, having an overpowering effect upon his eyes, and rendering it difficult to attach to him the [halter called] خِطَام; and sometimes it is in the side of the mouth. (Lth, TA.) And (M, TA) A سِلْعَة [or ganglion] (S, M, TA) in a camel, (S,) or in any part of the body. (M, TA.) ― -b2- Also A certain thing, or small thing, (هَنَةٌ,) that comes forth from the she-camel's vulva before the coming forth of the fœtus. (M, K, TA.)

ضَاوٍ
ضَاوٍ ذ : see the next paragraph. -A2- Also Coming by night; syn. طَارِقٌ [which Golius here explains as meaning “ Lucifer, ” and supposes to be for ضَاوِئٌ]. (M, K.)

ضَاوِىٌّ
ضَاوِىٌّ ذ , (S, M, Msb, K,) of the measure فَاعُولٌ, [originally ضَاوُوىٌ,] (S, Msb,) and ↓ ضَاوٍ, (Msb, TA,) applied to a boy, (S, M, K,) and with ة applied to a girl, (S, Msb, K,) Lean, or emaciated, (S, Msb, K,) and small in body: (Msb:) or slender in the bones, and spare of body, naturally: (M, K:) and likewise applied to any species of animal: (M:) accord. to the T, the offspring of an incestuous union. (TA.) الضَّاوِىُّ, (T, TA,) not without teshdeed, as the text of the K implies it to be, (TA,) was the name of A certain horse, (T, K, TA,) belonging to Ghanee. (T, TA.) ― -b2- Also the former, disordered, or diseased, and near to dying: [so I render حَارِضٌ, q. v.:] and weak; in a bad, or corrupt, state. (TA.)

فِيهِ ضَاوِيَّةٌ
فِيهِ ضَاوِيَّةٌ ذ In him is leanness or emaciation [&c.]: (S:) i. q. ضَوًى [the inf. n. of ضَوِىَ, used as a subst.]. (TA.)

مَضْوِىٌّ
مَضْوِىٌّ ذ , applied to a camel, part. n. of ضُوِىَ [q. v.]. (Lth, TA.)

##### Türkçe

**ضَوِىَ**
1 **ضَوِىَ** ذ , muzâri‘i **يَضْوَى**, mastar ismi **ضَوًى**, O (bir çocuk, Msb) zayıf oldu yahut zayıflaştı, (S, Msb, K,) ve bedence küçük oldu: (Msb:) yahut kemiklerde ince, ve bedence cılız, tabiatça. (M, K.) [Bkz. ayrıca 4.] -A2- **ضَوَى اـِلَيْهِ**, (S, M, K,) muzâri‘i **يَضْوِى**, (S, K,) mastar ismi **ضُوِىٌّ** (S, M, K) ve **ضَىٌّ**, (M, K,) O ona katıldı, kendini ona kattı, ona yöneldi yahut kendini ona yöneltti, ona gitti, yahut ona başvurdu; eş anlamlısı **اِنْضَمَّ**; (S, M, K;) bunun gibi ↓ **انضوى**; (Har p. 73;) ve korunma yahut sığınma için ona başvurdu, yahut kendini ona yöneltti. (S, * M, K.) ― -b2- Ve **ضَوَى اـِلَىَّ مِنْهُ خَيْرٌ**, mastar ismi **ضَىٌّ** ve **ضُوِىٌّ**, **سَالَ** ile aynı (yani: İhsan ondan bana aktı): (M, TA:) K’nin nüshalarına göre, **ضوى الى خَبَرِهِ سأل**; ve bu yanlıştır. (TA. [K’nin yazma nüshamda, **الى خَيْره سَألَ**.]) ― -b3- Ve **ضَوَى** ayrıca şunu da ifade eder: Geceleyin geldi: (M, K:) dersin ki, **ضَوَى اـِلَيْنَا خَبَرُهُ** Onun, yahut onun (şeyin), haberi yahut haberi bize geceleyin geldi. (M, TA.) -A3- **ضُوِىَ**, deve hakkında söylenir: **ضَوًى** diye adlandırılan şişliklerle etkilendi, (Lth, TA,) yahut **ضَوَاةٌ** diye adlandırılan şeyle [bkz. o] (etkilendi). (M.)

**اضوى**
4 **اضوى** ذ O (bir adam, TA) bedeninde ince oldu yahut inceldi. (K, TA) (TA. [Bkz. ayrıca **ضَوِىَ**.]) Ve **اضوى القَوْمُ** Halkın hayvanları zayıf oldu yahut zayıfladı; **اصوى القوم** gibi. (IKtt, TA, md. **صوى**.) ― -b2- Ve O (bir adam) için **ضَاوِىّ** diye adlandırılan türden bir nesil doğdu: ve aynı şekilde **اضوت** bir kadın hakkında [şu anlamda] söylenir: (M;) yahut o, böyle adlandırılan türden bir oğlan doğurdu. (K.) **اِغْتَرِبُوا وَلَا تُضْوُوا**, (S, M, Msb,) bir rivayette vârid olup, (S,) şu demektir: Akrabalık bakımından uzak olan kadınlarla evleniniz, (S, M, Msb, *) ve baba amcalarınızın akrabalarıyla değil, (S,) yahut ve yakın akrabalarınızla değil; ta ki nesliniz **ضَاوِىّ** diye adlandırılan türden olmasın: (M, Msb:) çünkü Araplar, bir adamın yakın akrabasından olan neslinin, kavminin tabiatı üzere, cılız, her ne kadar cömert olsa da, olduğunu iddia ederler. (S, Msb.) -A2- **اضواهُ** O onu zayıf kıldı. (S, Msb, K *) Dersin ki, **اضوى الأَمْرَ** (mecaz:) O işi zayıf kıldı; (S, TA;) onu sağlam yahut sahih kılmadı; yahut onu sağlam yahut sahih bir tarzda yapmadı. (S, K, TA.) ― -b2- Ve **اضواهُ حَقَّهُ** (varsayılan mecaz:) O, onun hakkını yahut alacağını eksiltti, yahut onu hakkından yahut alacağından mahrum etti. (IAar, M, K. *) -A3- **اضواهُ اللَّيْلُ اـِلَيْهِ** Gece onu, korunma yahut sığınma için ona başvurmaya, yahut kendini ona yöneltmeye sevk etti. (TA.)

7 **اـِنْضَوَىَ** bkz. 1, ikinci cümle.

**ضَوًى**
**ضَوًى** ذ **ضَوِىَ**’nın [bkz. o] mastar ismidir. (S, M, &c.) -A2- Bkz. ayrıca bir sonraki paragraf.

**ضَوَاةٌ**
**ضَوَاةٌ** ذ [TA’da K’den olarak zikredilmiş, fakat CK’de yoktur, ve K’nin yazma nüshamda kenara eklenmiştir,] Kulak memesinin altında, **نَكَفَة**’nin [bkz. o] üstünde bir ganglion (M’de **غُدَدَةٌ**, yahut K, TA’da **غُدَّةٌ**): (M, K, TA:) yahut Az’a göre, **غُدَّة**’ye benzeyen [bir şey]. (TA.) Ve Develerin ve diğer hayvanların boğazında meydana gelen bir şişlik: çoğulu ↓ **ضَوًى**: (M:) yahut bu sonuncusu [aslında bir cins-isim topluluğu olarak adlandırılır; bunun tekil birimi **ضَوَاةٌ**’dır; ve] devenin başında arızî şişlikleri ifade eder; gözleri üzerinde baskın bir etki yapar, ve ona [**خِطَام** denilen] yuları takmayı güçleştirir; ve bazen ağzın yanında olur. (Lth, TA.) Ve (M, TA) Bir **سِلْعَة** [yahut ganglion] (S, M, TA) bir devede, (S,) yahut bedenin herhangi bir yerinde. (M, TA.) ― -b2- Ayrıca, ceninin çıkışından önce dişi devenin vulvasından çıkan belirli bir şey, yahut küçük bir şey, (**هَنَةٌ**). (M, K, TA.)

**ضَاوٍ**
**ضَاوٍ** ذ : bkz. bir sonraki paragraf. -A2- Ayrıca Geceleyin gelen; eş anlamlısı **طَارِقٌ** [ki Golius burada bunu “Lucifer” anlamında açıklar, ve **ضَاوِئٌ** yerine olduğunu zanneder]. (M, K.)

**ضَاوِىٌّ**
**ضَاوِىٌّ** ذ , (S, M, Msb, K,) vezni **فَاعُولٌ**, [aslında **ضَاوُوىٌ**,] (S, Msb,) ve ↓ **ضَاوٍ**, (Msb, TA,) bir oğlana uygulanır, (S, M, K,) ve ة ile bir kıza uygulanır, (S, Msb, K,) Zayıf yahut zayıflamış, (S, Msb, K,) ve bedence küçük: (Msb:) yahut kemiklerde ince, ve bedence cılız, tabiatça: (M, K:) ve aynı şekilde hayvan türlerinin herhangi birine uygulanır: (M:) T’ye göre, ensest birleşmenin nesli. (TA.) **الضَّاوِىُّ**, (T, TA,) K’nin metninin ima ettiği gibi teşdîdsiz değil, (TA,) Ghanee’ye ait olan belirli bir atın adı idi. (T, K, TA.) ― -b2- Ayrıca birincisi, bozulmuş, yahut hastalanmış, ve ölüme yakın: [**حَارِضٌ**’u böyle çeviriyorum, bkz. o:] ve zayıf; kötü yahut bozuk bir hâlde. (TA.)

**فِيهِ ضَاوِيَّةٌ**
**فِيهِ ضَاوِيَّةٌ** ذ Onda zayıflık yahut zayıflama [&c.] vardır: (S:) **ضَوًى** ile aynı (yani: **ضَوِىَ**’nın mastar ismi, isim olarak kullanılmış). (TA.)

**مَضْوِىٌّ**
**مَضْوِىٌّ** ذ , deveye uygulanır, **ضُوِىَ**’nın [bkz. o] ism-i mef‘ûlüdür. (Lth, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%88%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

ضَوَى
ضَوَى I ( n. ac. ضَيّ [ 1I ] ,
a.  ضُوِيّ ) [ Ila ], Fled to, took refuge with; came to by night.

ضَوِيَ
ضَوِيَ A ( n. ac. ضَوًى [ 4 ] ),
a.  Was small, spare, lean, thin.

أَضْوَيَ
أَضْوَيَ IV ,
a.  Was, became weak, thin.

b.  Weakened, enfeebled.

c.  Managed badly.

d.  Wronged, defrauded; curtailed.

اِنْضَوَيَ
اِنْضَوَيَ VII
a.  [ Ila ], Fled to &c.

ضُوَّة
ضُوَّة
a.  Shouting, clamour; turmoil.

ضَاوِيّ
ضَاوِيّ
a.  Lean, emaciated; diseased.

##### Türkçe

ضَوَى
**ضَوَى** I (mastar: **ضَيّ** [ 1I ], sıfat: **ضُوِيّ**) [ **إلى** ], -e kaçtı, -e sığındı; geceleyin -e geldi.

ضَوِيَ
**ضَوِيَ** A (mastar: **ضَوًى** [ 4 ]), sıfat: küçük, cılız, zayıf, ince idi.

أَضْوَيَ
**أَضْوَيَ** IV,
a. zayıf, ince idi, oldu.

b. Zayıflattı, güçten düşürdü.

c. Kötü idare etti.

d. Zulmetti, aldattı; kısalttı.

اِنْضَوَيَ
**اِنْضَوَيَ** VII
a. [ **إلى** ], -e kaçtı vb.

ضُوَّة
**ضُوَّة**
a. Bağırma, gürültü; kargaşa.

ضَاوِيّ
**ضَاوِيّ**
a. Zayıf, erimiş; hastalıklı.
