# ضير — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%8A%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ضير

ضاره الأمر يضوره، ويضيره ضورا، وضيرا، أي ضره. وزعم الكسائي أنه سمع بعض أهل العالية يقول: ما ينفعني ذلك ولا يضورني. والضير والضر واحد، ويقال: لاضير ولا ضور. والتضور: التلوي والصياح من وجع الضرب أو الجوع، وهو يتلعلع من الجوع، أي يتضور. التضور: صياح الذئب وزالكلب والأسد والثعلب عند الجوع. وقال الليث: التضور: صياح وتلو عند الضرب من الوجع، قال: والثعلب يتضور يتضور في صياحه. وقال ابن الأنباري: تركته يتضور، أي يظهر الضر الذي به ويضطرب، وفي الحديث  دخل رسول الله صلى الله عليه وسلم على امرأة يقال لها أم العلاء، وهي تضور من شدة الحمى، أي تتلوي وتصيح وتتقلب ظهرا لبطن. وقال أبو العباس: التضور: التضعف، من قولهم: رجل ضورة وامرأة ضورة. والضورة، بالضم: الرجل الصغير الشأن الحقير قيل: هو الذليل الفقير الذي لا يدفع عن نفسه. قال أبو منصور: أقرأنيه الإيادي عن شمر بالراء، وأقرأنيه المنذري عن أبي الهيثم: الضؤزة، بالزاي مهموزة، وقال: كذلك ضبطته عنه، قال أبو منصور: وكلاهما صحيح. وقال ابن الأعرابي: الضورة: الضعيف من الرجال، قال الفراء: سمعت أعرابيا من بني عامر يقول لآخر: أحسبتني ضورة لا أراد عن نفسي. ومما يستدرك عليه: لا تضارون في رؤيته، أي لا يضير بعكم بعضا. والضارورة: الضير وعن ابن الأعرابي : هذا رجل ما يضيرك عليه بحثا مثله للشعر، أي ما يزيدك على قوله الشعر. ومن المجاز: ضارة حقه، وضامه منعه ونقصه.

### Türkçe

**ضاره** iş onu **يضوره**; ve onu **يضيره** **ضورا** ve **ضيرا** (ile), yani onu **ضره**. El-Kisâî, yüksek bölge halkından bazısını şöyle derken işittiğini iddia etti: “Bu bana fayda vermez ve bana **يضورني** de etmez.” **الضير** ile **الضر** birdir; ve “**لاضير** ve **لا ضور**” denir. **التضور**: döne döne kıvranma ve vurmanın acısından yahut açlıktan bağırmadır; ve o açlıktan **يتلعلع** eder, yani **يتضور** eder. **التضور**: açlık sırasında kurdun, köpeğin, aslanın ve tilkinin bağırmasıdır. El-Leys dedi: **التضور**: acıdan, vurma sırasında bağırma ve kıvranmadır; dedi ki: “Tilki, bağırışında **يتضور** **يتضور** eder.” İbnü’l-Enbârî dedi: Onu **يتضور** eder halde bıraktım; yani kendisinde olan **الضر**’ı ortaya koyar ve çırpınır. Ve hadiste: Resûlullah صلى الله عليه وسلم, Ümmü’l-Alâ denilen bir kadının yanına girdi; o, şiddetli hummadan **تضور** ediyordu; yani kıvranıyor, bağırıyor ve sırt üstünden karın üstüne dönüp duruyordu. Ebû’l-Abbâs dedi: **التضور**: zayıflama; onların “**رجل ضورة** ve **امرأة ضورة**” sözünden. **الضورة** (ötre ile): değeri küçük, hakir adamdır; denildi ki: kendinden savunmayan zelil fakirdir. Ebû Mansûr dedi: Onu bana el-İyâdî, Şemmer’den **بالراء** ile okuttu; ve onu bana el-Münzirî, Ebû’l-Heysem’den: **الضؤزة** ( **بالزاي** hemzeli) okuttu; ve dedi: onu ondan böyle ضبط ettim. Ebû Mansûr dedi: İkisi de sahihtir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الضورة**: erkeklerden zayıf olan. El-Ferrâ dedi: Benî Âmir’den bir bedevîyi, bir başkasına şöyle derken işittim: “Beni **ضورة** mı sandın; kendimden savunmam.” Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: “**لا تضارون** في رؤيته”, yani bazınız bazınıza **يضير** etmez. Ve **الضارورة**: **الضير**. Ve İbnü’l-A‘râbî’den: “Bu, üzerinde senin için onun benzeri bir şiir araştırması olmayan bir adamdır”, yani onun şiir söylemesine karşı sana bir şey artırmaz. Ve mecazdandır: **ضارة** hakkını; ve **ضامه**: onu men etti ve onu eksiltti.
