# ضيز — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D8%B2/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%8A%D8%B2/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضيز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D8%B2.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ضيز

ضَازَ
1 ضَازَ ذ , (S, K,) aor. يَضِيزُ, inf. n. ضَيْزٌ, (TA,) He deviated from the right course; or acted unjustly, wrongfully, injuriously, or tyrannically; (S, K;) فِى الحُكْمِ in the judgment: (S:) like ضَأَزَ. (TA in art. ضأز.) ― -b2- ضَازَهُ حَقَّهُ, aor. and inf. n. as above, He deprived him, or defrauded him, of a part, or the whole, of his right, or due: (S, M, K:) like ضَازَهُ, aor. يَضُوزُهُ: (K:) he refused it to him, or withheld it from him: (AZ, M, TA:) and sometimes one says ضَأَزَهُ, aor. يَضْأَزُهُ, inf. n. ضَأْزٌ. (S, TA.)

قِسْمَةٌ ضِيزَى
قِسْمَةٌ ضِيزَى ذ An unjust, (S, M,) or a defective, (K in art. ضأز,) division: (S, M, K:) as also ضُوزَى: (M:) ضيزى in the Kur liii. 22 is read by all without hemz: (TA:) it is of the measure فُعْلَى, like طُوبَى and حُبْلَى; but the ض is with kesr in order that the ى may remain unchanged; for there is not in the language an epithet of the measure فِعْلَى; this being a measure of substantives, like الشِّعْرَى and الدِّفْلَى: (S:) or, accord. to Aboo-' Alee, it is not an epithet, but an inf. n., like ذِكْرَى, as though the meaning were قِسْمَةٌ ذَاتُ جَوْرٍ: (Har p. 524:) Fr says that some of the Arabs say ضَأْزَى, and ضُؤْزَى: and AHلt mentions AZ's having heard the Arabs say ضِئْزَى, with hemz. (S.)

### Türkçe

ضَازَ
1 **ضَازَ** **ذ** , (S, K,) muzâri‘i **يَضِيزُ**, mastar ismi **ضَيْزٌ**, (TA,) o, doğru yoldan saptı; yahut zulmetti, haksızlık etti, yanlış yaptı, zarar verici davrandı, ya da zorbalık etti; (S, K;) **فِى الحُكْمِ** hükümde: (S:) **ضَأَزَ** gibi. (TA, **ضأز** maddesinde.) ― -b2- **ضَازَهُ حَقَّهُ**, muzâri‘i ve mastar ismi yukarıdaki gibi, o, onun hakkının yahut alacağının bir kısmından veya tamamından onu mahrum etti, yahut onu bu hususta aldattı: (S, M, K:) **ضَازَهُ**, muzâri‘i **يَضُوزُهُ** gibi: (K:) onu ona vermeyi reddetti, yahut onu ondan alıkoydu: (AZ, M, TA:) ve bazen **ضَأَزَهُ**, muzâri‘i **يَضْأَزُهُ**, mastar ismi **ضَأْزٌ** denir. (S, TA.)

قِسْمَةٌ ضِيزَى
**قِسْمَةٌ ضِيزَى** **ذ** Zalimce, (S, M,) yahut kusurlu, (K, **ضأز** maddesinde,) bir taksim: (S, M, K:) ayrıca **ضُوزَى** da: (M:) Kur’ân liii. 22’deki **ضيزى** hemzesiz olarak herkes tarafından okunur: (TA:) o, **طُوبَى** ve **حُبْلَى** gibi **فُعْلَى** veznindendir; fakat **ى**’nın değişmeden kalması için **ض** kesre iledir; zira dilde **فِعْلَى** vezninde bir sıfat yoktur; bu ise, **الشِّعْرَى** ve **الدِّفْلَى** gibi isimlerin bir veznidir: (S:) yahut, Ebû-’Alî’ye göre, o bir sıfat değil, bilakis **ذِكْرَى** gibi bir mastar ismidir; sanki mânâ **قِسْمَةٌ ذَاتُ جَوْرٍ** imiş gibi: (Har s. 524:) Fr, Araplardan bazısının **ضَأْزَى**, ve **ضُؤْزَى** dediğini söyler: ve AHl t, AZ’nin Arapların hemzeli olarak **ضِئْزَى** dediğini işitmiş olmasını zikreder. (S.)
