# ضيف — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D9%81/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%8A%D9%81/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضيف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D9%81.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ضيف

ضَافَ
1 ضَافَ ذ , (M, K,) [aor. يَضِيفُ,] inf. n. ضَيْفٌ; (TK;) and ↓ اضاف, (M,) and ↓ تضيّف, and ↓ ضيّف; (K;) He, or it, inclined, (M, K,) and approached, or drew near; اـِلَيْهِ [to him, or it]. (M.) ― -b2- And ضافت الشَّمْسُ, (S, M, Mgh,) or ضافت الشمس لِلْغُرُوبِ, (O,) aor. تَضِيفُ, inf. n. ضَيْفٌ; (M;) and ↓ تضيّفت, (S, M, Mgh,) or تضيّفت للغروب; (O;) and ↓ ضيّفت, (S, M, Mgh,) ضيّفت للغروب; (O;) The sun inclined, (S, Mgh, O,) or drew near, (M,) to setting. (S, M, Mgh, O.) ― -b3- And ضافت said of a woman, aor. as above, She menstruated; (O, K;) because she who does so inclines, or declines, from a state of pureness to menstruation. (O, TA.) ― -b4- And ضاف السَّهْمُ, (M,) or ضاف السهم عَنِ الهَدَفِ, (S, O,) The arrow turned aside from the butt: (S, M, O:) like صاف. (S, O.) And ضاف عَنِ الشَّىْءِ, inf. n. ضَوْفٌ [and ضَيْفٌ], He, or it, turned away from the thing: like صاف, inf. n. صَوْفٌ [and صَيْفٌ]. (M in art. ضوف.) ― -b5- And ضاف said of a man, (assumed tropical:) He feared; as also ↓ اضاف. (M.) And مِنْهُ ↓ اضاف (assumed tropical:) He feared it, or was cautious of it; namely, an event, or affair; (S, M, O, K, TA;) as also ضاف مِنْهُ: (TA:) or (tropical:) he was cautious of it with the caution of one encompassed, or beset, thereby. (Z, TA.) -A2- ضِفْتُهُ, (S, M, O, Msb, K,) aor. أَضِيفُهُ, (O, K,) inf. n. ضِيَافَةٌ, (S,) or ضَيْفٌ, (Msb,) or both; (M, O, K;) and ↓ تَضَيَّفْتُهُ; (S, M, O, K;) I alighted at his abode; (M, Msb;) and inclined to him: (M:) or I alighted at his abode (S, M, O, Msb, K) as a ضَيْف [or guest], (S, O, K,) or and became his ضَيْف [or guest]. (M, O, Msb. [See also 3.]) And ضاف القَوْمَ, and ↓ تَضَيَّفَهُمْ, He alighted at the abode of the people, or party, as a ضَيْف [or guest]. (Mgh.) And ↓ تَضَيَّفْتُهُ I came to him as a ضَيْف [or guest]. (L, TA.) ― -b2- [Hence,] ضافهُ الهَمُّ (assumed tropical:) Anxiety befell him. (S, M, * O. [See, again, 3.]) ― -b3- And ضِفْتُهُ signifies also I sought, or desired, of him entertainment as a ضَيْف [or guest]; and so ↓ تَضَيَّفْتُهُ; (M;) or this latter, (L, Msb,) and ↓ اِسْتَضَفْتُهُ, (M,) I asked of him such entertainment. (M, L, Msb.)

ضيّف
2 ضيّف ذ , intrans.: see 1, first and second sentences. -A2- As trans.: see 4, last sentence, in four places. ― -b2- [Hence,] ضَيَّفْتُهُ signifies also (assumed tropical:) I protected him, or defended him, from him who sought, or pursued, him: (Msb:) (tropical:) I rendered him safe, secure, or free from fear; and became at peace with him; thus used metaphorically. (TA.)

ضايفهُ
3 ضايفهُ ذ [app. signifies He straitened him: (see 6:) or, perhaps, he became his guest; like ضَافَهُ, &c]. ― -b2- [Hence one says,] ضايفهُ الهَمُّ (tropical:) [Anxiety straitened him: or, perhaps, befell him; like ضَافَهُ]. (TA.) ― -b3- [And ضايفهُ, inf. n. مُضَايَفَةٌ, signifies also It was, or became, correlative to it; as, for instance, fathership to sonship. See also the next paragraph.]

اضاف
4 اضاف ذ , intrans.: see 1, in three places. ― -b2- Also, said of a man, He ran, and hastened, made haste, or sped, (Ibn-'Abbلd, O, K,) and fled, or turned away and fled: (K:) and said of a dog as meaning he ran away, or fled. (TA in art. جبن.) ― -b3- And اضاف عَلَى الشَّىْءِ i. q. أَشْرَفَ عَلَيْهِ [He looked upon, or viewed, the thing from above: or he was, or became, on the brink, or verge, or at the point, of the thing: &c.]. (O, K, * TA.) ― -b4- تُضِيفُ اـِلَى صَوْتِ الفَحْلِ, said of a she-camel, means She hears with desire of going to him the voice, or sound, of the stallion. (M.) ― -b5- And الاـِضَافَةُ and ↓ التَّضَايُفُ signify Correlation, or reciprocal relation, so that one of the two cannot be conceived in the mind without the other; as in the case of الأُبُوَّةُ and البُنُوَّةُ [i. e. fathership and sonship]. (KT. [See also 3.]) -A2- اضافهُ اـِلَيْهِ He made it to incline towards it; (S, M, * O, Msb, K; *) namely, a thing (S, O) to a thing. (S, O, Msb.) He made it to lean, rest, or stay itself, against it, or upon it. (M, TA.) You say, اضاف ظَهْرَهُ اـِلَى الحَائِطِ He leaned his back against the wall. (MA.) And اضاف اـِلَيْهِ أَمْرًا (tropical:) He rested, or stayed, upon him an affair, and desired him to do what would suffice. (TA.) ― -b2- And He made him to have recourse to it, or to betake himself to it for refuge. (S, O, K.) ― -b3- And He adjoined it to it. (Msb.) ― -b4- And hence الاـِضَافَةُ as a conventional term of the grammarians; because the first [of two nouns in the case to which it applies] is adjoined to the second: (Msb:) [for] اـِضَافَةُ الاِسْمِ اـِلَى الاِسْمِ is [The prefixing the noun to the noun so that the former governs the latter in the gen. case] as when you say غُلَامُ زَيْدٍ; in which instance, غلام is termed ↓ مُضَافٌ, and زيد is termed اـِلَيْهِ ↓ مُضَافٌ: and this is done for the purpose of particularizing or appropriating, and of making known or definite: therefore the اـِضَافَة of a thing to itself [i. e. the prefixing a noun in this manner to one identical therewith in meaning] is not allowable, because a thing does not make known, or definite, itself; (S;) unless by an ellipsis, as when you say حَقُّ اليَقِينِ for حَقُّ الشَّىْءِ اليَقِينِ; or, accord. to Fr, the Arabs used to do so because of the difference of the two words themselves. (S voce جَامِعٌ.) [الاـِضَافَةُ is also often used as meaning The state of being prefixed in the manner explained above; or the connection of a noun so prefixed with its complement. The various kinds of اـِضَافَة are sufficiently explained in the grammars of De Sacy and others: they are not proper subjects of a lexicon, though much is said respecting them in the O, and more in the Msb. ― -b5- Hence also, بِالاـِضَافَةِ اـِلَى كَذَا meaning In comparison with (lit. to), or in relation to, (like بِالنِّسْبَةِ اـِلَى,) such a thing; as though in juxtaposition to it: a phrase of frequent occurrence: see an ex. in Bd ii. 6.] ― -b6- أَضَفْتُهُ (inf. n. اـِضَافَةٌ, Msb) and ↓ ضَيَّفْتُهُ (inf. n. تَضْيِيفٌ, O) both signify the same, (S, M, O, Msb, K,) from الضِّيَافَةُ; (O;) i. e. both signify I made him a guest, or lodged him, or gave him refuge or asylum, syn. أَنْزَلْتُهُ, (S, M, Msb,) with me, as a ضَيْف [or guest], (S,) and entertained him: (S, M, Msb:) أَضَافُوهُ and ↓ ضَيَّفُوهُ both signify أَنْزَلُوهُ: (Mgh:) accord. to Th, أَضَفْتُهُ signifies I lodged him at my abode as a ضَيْف: and I gave him (i. e. one in fear) protection, or refuge or asylum: (Msb:) and ↓ ضَيَّفْتُهُ is also expl. as meaning I fed him: and ↓ ضيّفهُ as meaning he made him to be in the condition of أَضْيَاف [or guests]. (TA.)

5 تَضَيَّفَ intrans.: see 1, first and second sentences. ― -b2- تَضَيُّفٌ signifies also The being collected together. (KL, from the Mj.) ― -b3- And The being a تَابِع [or follower, &c.]. (Id.) -A2- As trans.: see 1, latter half, in four places.

6 تَضَاْيَفَ see 4. -A2- تضايف as said of a valley, [from ضِيفٌ “ a side, ”] It became narrow; syn. تَضَايَقَ. (S, M, O.) تَضَايَفْنَ عَلَيْهِ, a phrase used by a poet [describing camels following an old camel], They became near to him, (S, M, O,) by his side. (S, M.) And you say, تضايفهُ القَوْمُ The people, or party, became on both sides of him (بِضِيفَيْهِ). (TA.) And تَضَايفُه السَّبُعَانِ The two beasts of prey hemmed him in on both sides. (TA.) And تَضَايَفَتِ الكِلَابُ الصَّيْدَ and تَضَايَفَتْ عَلَيْهِ [The dogs hemmed in the object of the chase on both sides, or round about]. (TA.) [In the TA, all these are said to be tropical; but why, I see not.]

انضاف اـِلَيْهِ
7 انضاف اـِلَيْهِ ذ signifies He, or it, became joined, or adjoined, or added, to him, or it: and he joined himself to him: but is perhaps postclassical.]

10 اـِسْتَضْيَفَ see 1, last sentence. ― -b2- You say also اِسْتَضَافَنِى, meaning He desired me, or asked me, to grant him protection, or refuge. (Msb.) And استضاف فُلَانٌ اـِلَى فُلَانٍ Such a one had recourse, or betook himself, to such a one for protection, or refuge. (IAar, M.)

ضَيْفٌ
ضَيْفٌ ذ A guest: and guests: (MA:) so called because adjoined to the family and fed with them: (Ham p. 124:) it is applied to one, and to a pl. number, (S, M, MA, O, Msb, K,) and to a male and to a female, (S, O, Msb, K,) because it is originally an inf. n.: (MA, Msb:) [as a sing.,] i. q. ↓ مُضَيَّفٌ, (M,) which is syn. with نَزِيلٌ: (TA:) and applied to a pl. number, it may be pl. [or rather a quasi-pl. n.] of ↓ ضَائِفٌ, which is syn. with نَازِلٌ; thus being of the class of زَوْزٌ and صَوْمٌ: (M:) and it is also pluralized, having for its pls. أَضْيَافٌ and ضِيفَانٌ (S, M, MA, O, Msb, K) and ضُيُوفٌ (S, M, MA, O, K) and ضِيَافٌ, (MA, TA,) the first of which is properly a pl. of pauc., but is also used as a pl. of mult.: (M:) and a female is termed ضَيْفَةٌ as well as ضَيْفٌ: (S, M, O, Msb, K:) El-Ba'eeth says,
لَقًى حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْىَ ضَيْفَةٌ
[A castaway with whom his mother became pregnant while she was a guest]: (S, M, O:) or, accord. to AHeyth, the meaning here is that which follows. (O.) ― -b2- ضَيْفَةٌ applied to a woman signifies also Menstruating: (O, K:) so says AHeyth with reference to the citation above from El-Ba'eeth. (O.)

ضِيفٌ
ضِيفٌ ذ The side (T, S, M, O, K) of a valley (T, M) and of a mountain (M) [&c.: see 6]: and, as metaphorically used by an anonymous poet, of the ذَكَر: (M:) and ↓ مَضَايِفُ signifies the sides of a valley. (TA.) ― -b2- And one says, فُلَانٌ فِى ضِيفِ فُلَانٍ, meaning Such a one is in the vicinage, or quarter, of such a one. (M.)

ضَيْفَنٌ
ضَيْفَنٌ ذ One who comes with a guest: (S, O:) or who so comes intruding without invitation: (K:) or one who follows a guest: derived from ضَيْفٌ, accord. to Sb; but said by AZ to belong to art. ضفن: (M:) [accord. to J and Sgh] the ن is augmentative: the pl. is ضَيَافِنُ. (S, O.)

ضِيَافَةٌ
ضِيَافَةٌ ذ an inf. n. of ضِفْتُهُ in the first of the senses assigned to the latter above. (S, M, O, K.) ― -b2- [And] a subst. from أَضَفْتُهُ and ضَيَّفْتُهُ [as such signifying The entertainment of a guest or guests; i. e. the act of entertaining: and an entertainment as meaning a repast, given to a guest or guests; a banquet, or feast]. (Msb.) [Hence, دَارُ الضِّيَافَةِ The house of entertainment of guests.]

ضَائِفٌ
ضَائِفٌ ذ A man alighting as a guest; syn. نَازِلٌ: (M, TA:) see ضَيْفٌ: its [proper] pl. is ضُيَّفٌ. (TA.)

مُضَافٌ
مُضَافٌ ذ ; and مُضَافٌ اـِلَيْهِ: see 4. ― -b2- The former signifies also (tropical:) One who is made an adjunct, or adherent, to a people, or party, (S, M, O, K, TA,) and made to incline to them, (M,) not being of them. (M, TA.) One says, مَا هُوَ اـِلَّا مُضَافٌ (tropical:) [He is none other than an adjunct, or adherent]. (TA.) ― -b3- And (tropical:) One whose origin, or lineage, or parentage, is suspected; or who makes a claim to relationship not having it: (O, K, TA:) and (K) whose origin, or relationship, is referred to a people, or party, of whom he is not a member. (O, K, TA.) ― -b4- And One who is constrained to betake himself to a place of refuge, (M, O, K, TA,) to a narrow, or confined, place, and who is burdened with evil: (TA:) El-Bureyk ElHudhalee says,
وَيَحْمِى المُضَافَ اـِذَا مَا دَعَا
[And he protects him who is constrained to betake himself to a place of refuge, when he calls for aid]. (M.) And ↓ مُسْتَضَافٌ signifies the same as مُضَافٌ [app. in the last of the senses expl. above]: so says IB; and he cites the saying of Jowwلs Ibn-Heiyلn El-Azdee,
عِ وَأَحْمِى المُسْتَضَافَا ↓ وَلَقَدْ أَقْدَمُ فِى الرَّوٌ
[app. meaning And verily I advance boldly in the case of fear, and I protect him who is constrained to betake himself to a place of refuge]. (TA.) [See also مَضُوفٌ.] ― -b5- Also One who is beset, hemmed in, or encompassed, in war, or battle: (S, O, K: said in the TA to be tropical:) or one falling among the horsemen and men of valour, having in him no strength. (M.) [See, again, مَضُوفٌ.] ― -b6- And One in a state of fear. (TA.)

مَضُوفٌ
مَضُوفٌ ذ Beset by distress of mind: (TA:) [accord. to Freytag, as from the Deewلn of the Hudhalees, constrained to seek refuge: (see also مُضَافٌ:)] it occurs in the saying of the Hudhalee,
أَنْتَ تُجِيبُ دَعْوَةَ المَضُوفِ
[Thou answerest the prayer, or call, of him who is beset &c.]; and is formed after the manner of بُوعَ for بِيعَ. (M, TA.)

مَضِيفٌ
مَضِيفٌ ذ a dial. var. of مَصِيفٌ [q. v.]. (TA.) [ISd says that] مَضِيفًا occurring in a verse of Aboo-Dhu-eyb [as some relate it], cited voce كَرَبَةٌ, [where the reading of مَصِيفًا is given,] is for ضَائِفًا, meaning Turning aside; crooked. (M.)

مُضِيفٌ
مُضِيفٌ ذ Fleeing; or turning away and fleeing. (Ibn-'Abbلd, O. [See also its verb.])

مُضَافَةٌ
مُضَافَةٌ ذ Hardship, or difficulty, or distress. (TA.) ― -b2- See also the next paragraph.

مَضُوفَةٌ
مَضُوفَةٌ ذ , an anomalous word, by rule مَضِيفَةٌ, (Kh, Sb, TA in art. ضوف,) Anxiety; and want, or a want; (O and K in that art.;) and ↓ مَضِيفَةٌ and ↓ مُضِيفَةٌ signify the same; (O in that art. and in art. ضيف;) or these two signify anxiety, and grief: (K in this art.:) or مَضُوفَةٌ signifies an affair, or event, that is feared, or of which one is cautious; (S and M in this art.;) thus accord. to As; and ↓ مَضِيفَةٌ and ↓ مُضَافَةٌ signify the same. (S, L, TA.)

مَضِيفَةٌ
مَضِيفَةٌ ذ and مُضِيفَةٌ: see both in the next preceding paragraph; the former in two places.

مَضْيَفَةٌ
مَضْيَفَةٌ ذ , of the measure مَفْعَلَةٌ, A place of ضِيَافَة [i. e. entertainment of a guest or guests: pl. مَضَايِفُ]. (TA.)

مُضَيَّفٌ
مُضَيَّفٌ ذ : see ضَيفٌ.

مُضَيِّفٌ
مُضَيِّفٌ ذ The master of an abode in which guests are entertained; as also ↓ مَضَايِفِىٌّ. (TA.)

مِضْيَافٌ
مِضْيَافٌ ذ [One who often entertains guests]. (Har p. 579.)

مَضَايِفُ
مَضَايِفُ ذ [pl. of مَضْيَفَةٌ: ― -b2- and also of a sing. not mentioned]: see ضِيفٌ.

مَضَايِفِىٌّ
مَضَايِفِىٌّ ذ [from مَضَايِفُ pl. of مَضْيَفَةٌ]: see مُضَيِّفٌ.

اـِسْمَآءٌ مُتَضَايِفَةٌ
اـِسْمَآءٌ مُتَضَايِفَةٌ ذ Correlative nouns; i. e. nouns significant of the existence of persons, or things, whereof the existence of one necessarily indicates the existence of another; as أَبٌ and اِبْنٌ [father and son]. (Er-Rلghib, TA.)

مُسْتَضَافٌ
مُسْتَضَافٌ ذ : see مُضَافٌ.

مُسْتَضِيفٌ
مُسْتَضِيفٌ ذ [act. part. n. of 10, q. v.:] Asking, or calling, for aid, or succour. (Ibn-'Abbلd, O, K.)

### Türkçe

**ضَافَ**
1 **ضَافَ** ذ , (M, K,) [muzârîsi **يَضِيفُ**,] mastar ismi **ضَيْفٌ**; (TK;) ve ↓ **اضاف**, (M,) ve ↓ **تضيّف**, ve ↓ **ضيّف**; (K;) O, yahut o (şey), meyletti, (M, K,) ve yaklaştı, yahut yakına geldi; **اـِلَيْهِ** [ona, yahut ona (şeye)]. (M.) ― -b2- Ve **ضافت الشَّمْسُ**, (S, M, Mgh,) yahut **ضافت الشمس لِلْغُرُوبِ**, (O,) muzârîsi **تَضِيفُ**, mastar ismi **ضَيْفٌ**; (M;) ve ↓ **تضيّفت**, (S, M, Mgh,) yahut **تضيّفت للغروب**; (O;) ve ↓ **ضيّفت**, (S, M, Mgh,) **ضيّفت للغروب**; (O;) Güneş meyletti, (S, Mgh, O,) yahut yaklaştı, (M,) batmaya. (S, M, Mgh, O.) ― -b3- Ve **ضافت** bir kadın hakkında söylenir, muzârîsi yukarıdaki gibi, O hayız gördü; (O, K;) çünkü bunu yapan, temizlik hâlinden hayza doğru meyleder, yahut geri çekilir. (O, TA.) ― -b4- Ve **ضاف السَّهْمُ**, (M,) yahut **ضاف السهم عَنِ الهَدَفِ**, (S, O,) Ok hedef tahtasından saptı: (S, M, O:) **صاف** gibi. (S, O.) Ve **ضاف عَنِ الشَّىْءِ**, mastar ismi **ضَوْفٌ** [ve **ضَيْفٌ**], O, yahut o (şey), şeyden yüz çevirdi: **صاف** gibi, mastar ismi **صَوْفٌ** [ve **صَيْفٌ**]. (M, **ضوف** maddesinde.) ― -b5- Ve **ضاف** bir adam hakkında söylenir, (mecazen varsayılan:) Korktu; ↓ **اضاف** da böyledir. (M.) Ve **مِنْهُ** ↓ **اضاف** (mecazen varsayılan:) Ondan korktu, yahut ondan sakındı; yani bir olaydan yahut işten; (S, M, O, K, TA;) **ضاف مِنْهُ** da böyledir: (TA:) yahut (mecazen:) onunla kuşatılmış, yahut sarılmış kimsenin sakınması gibi ondan sakındı. (Z, TA.) -A2- **ضِفْتُهُ**, (S, M, O, Msb, K,) muzârîsi **أَضِيفُهُ**, (O, K,) mastar ismi **ضِيَافَةٌ**, (S,) yahut **ضَيْفٌ**, (Msb,) yahut ikisi; (M, O, K;) ve ↓ **تَضَيَّفْتُهُ**; (S, M, O, K;) Onun meskenine indim; (M, Msb;) ve ona meylettim: (M:) yahut onun meskenine indim (S, M, O, Msb, K) bir **ضَيْفٌ** [yahut misafir] olarak, (S, O, K,) yahut ve onun **ضَيْفٌ**’i [yahut misafiri] oldum. (M, O, Msb. [Bkz. ayrıca 3.]) Ve **ضاف القَوْمَ**, ve ↓ **تَضَيَّفَهُمْ**, O, topluluğun yahut grubun meskenine bir **ضَيْفٌ** [yahut misafir] olarak indi. (Mgh.) Ve ↓ **تَضَيَّفْتُهُ** Ben ona bir **ضَيْفٌ** [yahut misafir] olarak geldim. (L, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **ضافهُ الهَمُّ** (mecazen varsayılan:) Kaygı ona isabet etti. (S, M, * O. [Yine bkz. 3.]) ― -b3- Ve **ضِفْتُهُ** ayrıca şu mânaya gelir: Ondan bir **ضَيْفٌ** [yahut misafir] olarak ağırlama istedim, yahut arzuladım; ↓ **تَضَيَّفْتُهُ** da böyledir; (M;) yahut bu ikincisi, (L, Msb,) ve ↓ **اِسْتَضَفْتُهُ**, (M,) Ben ondan böyle bir ağırlama istedim. (M, L, Msb.)

**ضيّف**
2 **ضيّف** ذ , lâzım: 1’e bak, birinci ve ikinci cümleler. -A2- Müteaddî olarak: 4’e bak, son cümle, dört yerde. ― -b2- [Bundan dolayı,] **ضَيَّفْتُهُ** ayrıca (mecazen varsayılan:) Onu, onu isteyen yahut peşine düşenden korudum, yahut savundum: (Msb:) (mecazen:) Onu emniyete kavuşturdum, güvenli kıldım, yahut korkudan beri kıldım; ve onunla barış hâline girdim; böylece mecaz yoluyla kullanılır. (TA.)

**ضايفهُ**
3 **ضايفهُ** ذ [görünüşe göre “Onu sıkıştırdı” mânasına gelir: (6’ya bak:) yahut belki, onun misafiri oldu; **ضَافَهُ** vb. gibi]. ― -b2- [Bundan dolayı denir ki,] **ضايفهُ الهَمُّ** (mecazen:) [Kaygı onu sıkıştırdı: yahut belki ona isabet etti; **ضَافَهُ** gibi]. (TA.) ― -b3- [Ve **ضايفهُ**, mastar ismi **مُضَايَفَةٌ**, ayrıca şu mânaya gelir: O, ona nisbetli oldu yahut nisbetli hâle geldi; meselâ babalık oğulluğa. Ayrıca bir sonraki paragrafa bak.]

**اضاف**
4 **اضاف** ذ , lâzım: 1’e bak, üç yerde. ― -b2- Ayrıca, bir adam hakkında söylenir: Koştu, ve acele etti, acele etti, yahut süratle gitti, (Ibn-'Abbād, O, K,) ve kaçtı, yahut yüz çevirip kaçtı: (K:) ve bir köpek hakkında, kaçtı yahut firar etti mânasında söylenir. (TA, **جبن** maddesinde.) ― -b3- Ve **اضاف عَلَى الشَّىْءِ** i. q. **أَشْرَفَ عَلَيْهِ** [Şeye yukarıdan baktı, yahut onu yukarıdan gördü: yahut şeyin eşiğinde, kenarında, yahut noktasında oldu yahut oldu hâle geldi: vb.]. (O, K, * TA.) ― -b4- **تُضِيفُ اـِلَى صَوْتِ الفَحْلِ**, bir dişi deve hakkında söylenir, şu demektir: Aygırın sesini yahut sedasını ona gitme arzusuyla işitir. (M.) ― -b5- Ve **الاـِضَافَةُ** ve ↓ **التَّضَايُفُ** şu mânaya gelir: Karşılıklı nisbet, yahut mütekabil ilişki; öyle ki ikisinden biri zihinde diğeri olmaksızın tasavvur edilemez; **الأُبُوَّةُ** ve **البُنُوَّةُ** [yani babalık ve oğulluk] örneğinde olduğu gibi. (KT. [Bkz. ayrıca 3.]) -A2- **اضافهُ اـِلَيْهِ** Onu ona doğru meylettirdi; (S, M, * O, Msb, K; *) yani bir şeyi (S, O) bir şeye. (S, O, Msb.) Onu ona karşı, yahut onun üzerine, yaslanır, dayanır, yahut tutunur kıldı. (M, TA.) Denir ki, **اضاف ظَهْرَهُ اـِلَى الحَائِطِ** Sırtını duvara dayadı. (MA.) Ve **اضاف اـِلَيْهِ أَمْرًا** (mecazen:) Bir işi ona dayandırdı, yahut ona yükledi, ve ona yeterli olacak şeyi yapmasını istedi. (TA.) ― -b2- Ve Onu ona müracaat eder kıldı, yahut ona sığınmak için ona yöneltti. (S, O, K.) ― -b3- Ve Onu ona bitiştirdi. (Msb.) ― -b4- Ve bundan dolayı, nahivcilerin ıstılahı olarak **الاـِضَافَةُ**; çünkü birincisi [bu hükmün uygulandığı iki isimden] ikincisine bitiştirilir: (Msb:) [zira] **اـِضَافَةُ الاِسْمِ اـِلَى الاِسْمِ** şudur: [İsmi isme izafe etmek; öyle ki birincisi ikincisini cer hâlinde yönetir] senin **غُلَامُ زَيْدٍ** demen gibi; bu örnekte, **غلام** ↓ **مُضَافٌ** diye adlandırılır, ve **زيد** **اـِلَيْهِ** ↓ **مُضَافٌ** diye adlandırılır: ve bu, tahsis yahut has kılma, ve bildirme yahut belirli kılma maksadıyla yapılır: bu sebeple, bir şeyin kendisine **اـِضَافَةُ**’si [yani mânaca onunla aynı olan bir isme bu tarzda izafe edilmesi] câiz değildir; çünkü bir şey kendisini bildirmez, yahut belirli kılmaz; (S;) ancak hazif ile, senin **حَقُّ اليَقِينِ** demen gibi, **حَقُّ الشَّىْءِ اليَقِينِ** yerine; yahut Fr’ye göre, Araplar bunu iki lafzın kendilerindeki farklılık sebebiyle yaparlardı. (S, **جَامِعٌ** maddesinde.) [**الاـِضَافَةُ** ayrıca çoğu kez, yukarıda açıklanan tarzda muzaf olma hâli; yahut böyle muzaf kılınmış bir ismin tamamlayıcısıyla bağlantısı mânasında kullanılır. **اـِضَافَة**’nin çeşitli türleri De Sacy ve başkalarının nahivlerinde yeterince açıklanmıştır: bunlar bir sözlüğün uygun konuları değildir; her ne kadar O’da bunlar hakkında çok, Msb’de daha çok söz edilse de. ― -b5- Bundan dolayı ayrıca, **بِالاـِضَافَةِ اـِلَى كَذَا** şu mânaya gelir: Şu şeye nisbetle (lafzen “-e”), yahut onunla ilişkili olarak, (**بِالنِّسْبَةِ اـِلَى** gibi), sanki onunla yan yana: sık geçen bir ibaredir: Bd ii. 6’da bir örneğe bak.] ― -b6- **أَضَفْتُهُ** (mastar ismi **اـِضَافَةٌ**, Msb) ve ↓ **ضَيَّفْتُهُ** (mastar ismi **تَضْيِيفٌ**, O) ikisi de aynı mânaya gelir, (S, M, O, Msb, K,) **الضِّيَافَةُ**’den; (O;) yani ikisi de şu mânaya gelir: Onu misafir yaptım, yahut onu konuk ettim, yahut ona sığınak yahut iltica verdim, eş anlamlısı **أَنْزَلْتُهُ**, (S, M, Msb,) yanımda bir **ضَيْفٌ** [yahut misafir] olarak, (S,) ve onu ağırladım: (S, M, Msb:) **أَضَافُوهُ** ve ↓ **ضَيَّفُوهُ** ikisi de **أَنْزَلُوهُ** mânasına gelir: (Mgh:) Th’ye göre, **أَضَفْتُهُ** şu mânaya gelir: Onu meskenimde bir **ضَيْفٌ** olarak konuk ettim: ve ona (yani korku içinde olana) koruma, yahut sığınak yahut iltica verdim: (Msb:) ve ↓ **ضَيَّفْتُهُ** ayrıca “Onu doyurdum” diye açıklanır: ve ↓ **ضيّفهُ** “Onu **أَضْيَاف** [yahut misafirler] hâlinde kıldı” mânasına. (TA.)

5 **تَضَيَّفَ** lâzım: 1’e bak, birinci ve ikinci cümleler. ― -b2- **تَضَيُّفٌ** ayrıca şu mânaya gelir: Toplanıp bir araya gelme. (KL, Mj’den.) ― -b3- Ve bir **تَابِع** [yahut tâbi, izleyici, vb.] olma. (Id.) -A2- Müteaddî olarak: 1’e bak, son yarı, dört yerde.

6 **تَضَاْيَفَ** 4’e bak. -A2- **تضايف** bir vadi hakkında, [**ضِيفٌ** “bir yan”dan], Daraldı; eş anlamlısı **تَضَايَقَ**. (S, M, O.) **تَضَايَفْنَ عَلَيْهِ**, bir şairin [yaşlı bir devenin ardından giden develeri tasvir ederek] kullandığı bir ibare: Ona yaklaştılar, (S, M, O,) onun yanında. (S, M.) Ve sen dersin ki, **تضايفهُ القَوْمُ** Topluluk yahut grup, onun iki yanında (**بِضِيفَيْهِ**) oldu. (TA.) Ve **تَضَايفُه السَّبُعَانِ** İki yırtıcı hayvan onu iki yandan kuşattı. (TA.) Ve **تَضَايَفَتِ الكِلَابُ الصَّيْدَ** ve **تَضَايَفَتْ عَلَيْهِ** [Köpekler avı iki yandan, yahut etrafından, kuşattı]. (TA.) [TA’da bunların hepsinin mecaz olduğu söylenir; fakat niçin, görmüyorum.]

**انضاف اـِلَيْهِ**
7 **انضاف اـِلَيْهِ** ذ şu mânaya gelir: O, yahut o (şey), ona, yahut ona (şeye), birleşti, bitişti, yahut eklendi: ve kendisini ona kattı: fakat belki klasik sonrası.]

10 **اـِسْتَضْيَفَ** 1’e bak, son cümle. ― -b2- Sen ayrıca **اِسْتَضَافَنِى** dersin, mânası: Benden onu korumamı, yahut ona sığınak yahut iltica vermemi istedi, yahut talep etti. (Msb.) Ve **استضاف فُلَانٌ اـِلَى فُلَانٍ** Şu kimse, şu kimseye korunma yahut sığınak için müracaat etti, yahut ona sığındı. (IAar, M.)

**ضَيْفٌ**
**ضَيْفٌ** ذ Misafir: ve misafirler: (MA:) aileye bitişik kılındığı ve onlarla birlikte yedirildiği için böyle adlandırılır: (Ham p. 124:) bir kişiye ve çoğul sayıya uygulanır, (S, M, MA, O, Msb, K,) ve erkeğe ve kadına uygulanır, (S, O, Msb, K,) çünkü aslında bir mastar ismidir: (MA, Msb:) [tekil olarak,] i. q. ↓ **مُضَيَّفٌ**, (M,) ki bu **نَزِيلٌ** ile eş anlamlıdır: (TA:) çoğul sayıya uygulandığında, ↓ **ضَائِفٌ**’in çoğulu [yahut daha doğrusu yarı-çoğul isim] olabilir; o da **نَازِلٌ** ile eş anlamlıdır; böylece **زَوْزٌ** ve **صَوْمٌ** sınıfındandır: (M:) ve ayrıca çoğullaştırılır; çoğulları **أَضْيَافٌ** ve **ضِيفَانٌ** (S, M, MA, O, Msb, K) ve **ضُيُوفٌ** (S, M, MA, O, K) ve **ضِيَافٌ**, (MA, TA,) olup bunların ilki aslında azlık çoğuludur, fakat çokluk çoğulu olarak da kullanılır: (M:) ve bir dişiye **ضَيْفَةٌ** dendiği gibi **ضَيْفٌ** de denir: (S, M, O, Msb, K:) El-Ba'eeth der ki,
لَقًى حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْىَ ضَيْفَةٌ
[Annesinin, o bir misafir iken, kendisiyle hamile kaldığı bir terk edilmiş kimse]: (S, M, O:) yahut AHeyth’e göre, buradaki mânâ aşağıda gelen mânâdır. (O.) ― -b2- **ضَيْفَةٌ** bir kadına uygulanınca ayrıca şu mânaya gelir: Hayız gören: (O, K:) AHeyth, El-Ba'eeth’ten yukarıdaki alıntıya atıfla böyle söyler. (O.)

**ضِيفٌ**
**ضِيفٌ** ذ Bir vadinin (T, M) ve bir dağın (M) yanı (T, S, M, O, K) [&c.: 6’ya bak]: ve isimsiz bir şair tarafından mecazen **ذَكَر**’in (M:) ve ↓ **مَضَايِفُ** bir vadinin yanları mânasına gelir. (TA.) ― -b2- Ve denir ki, **فُلَانٌ فِى ضِيفِ فُلَانٍ**, mânası: Şu kimse, şu kimsenin civarında, yahut mahallesindedir. (M.)

**ضَيْفَنٌ**
**ضَيْفَنٌ** ذ Bir misafirle birlikte gelen kimse: (S, O:) yahut davetsiz olarak araya girip böyle gelen: (K:) yahut bir misafiri takip eden kimse: Sb’ye göre **ضَيْفٌ**’ten türetilmiştir; fakat AZ tarafından **ضفن** maddesine ait olduğu söylenir: (M:) [J ve Sgh’ye göre] **النون** ziyadedir: çoğulu **ضَيَافِنُ**’dur. (S, O.)

**ضِيَافَةٌ**
**ضِيَافَةٌ** ذ yukarıda ona verilen mânaların birincisinde **ضِفْتُهُ**’nun mastar ismidir. (S, M, O, K.) ― -b2- [Ve] **أَضَفْتُهُ** ve **ضَيَّفْتُهُ**’dan bir isimdir [bu hâliyle Misafiri yahut misafirleri ağırlama; yani ağırlama fiili: ve misafire yahut misafirlere verilen bir yemek mânasında bir ağırlama; bir ziyafet, yahut şölen]. (Msb.) [Bundan dolayı, **دَارُ الضِّيَافَةِ** Misafir ağırlama evi.]

**ضَائِفٌ**
**ضَائِفٌ** ذ Misafir olarak inen bir adam; eş anlamlısı **نَازِلٌ**: (M, TA:) **ضَيْفٌ**’e bak: onun [asıl] çoğulu **ضُيَّفٌ**’tir. (TA.)

**مُضَافٌ**
**مُضَافٌ** ذ ; ve **مُضَافٌ اـِلَيْهِ**: 4’e bak. ― -b2- Birincisi ayrıca (mecazen:) Bir topluluğa yahut gruba eklenen, yahut onlara yapışan, (S, M, O, K, TA,) ve onlara meylettirilen, (M,) onlardan olmadığı hâlde. (M, TA.) Denir ki, **مَا هُوَ اـِلَّا مُضَافٌ** (mecazen:) [O, ancak eklenmiş yahut yapışmış bir kimsedir]. (TA.) ― -b3- Ve (mecazen:) Aslı, yahut nesebi, yahut babalığı şüpheli olan; yahut akrabalık iddiasında bulunup ona sahip olmayan: (O, K, TA:) ve (K) aslı, yahut akrabalığı, kendisinin üyesi olmadığı bir topluluğa yahut gruba nisbet edilen. (O, K, TA.) ― -b4- Ve Sığınak yerine yönelmeye zorlanan kimse, (M, O, K, TA,) dar, yahut sıkışık bir yere, ve kötülükle yüklenmiş olan: (TA:) El-Bureyk ElHudhalee der ki,
وَيَحْمِى المُضَافَ اـِذَا مَا دَعَا
[Ve o, yardım çağırdığında, sığınak yerine yönelmeye zorlananı korur]. (M.) Ve ↓ **مُسْتَضَافٌ** **مُضَافٌ** ile aynı mânaya gelir [görünüşe göre yukarıda açıklanan mânaların sonuncusunda]: IB böyle söyler; ve Jowwās Ibn-Heiyān El-Azdee’nin sözünü alıntılar,
عِ وَأَحْمِى المُسْتَضَافَا ↓ وَلَقَدْ أَقْدَمُ فِى الرَّوٌ
[görünüşe göre mânası: Ve gerçekten ben korku hâlinde cesaretle ilerlerim, ve sığınak yerine yönelmeye zorlananı korurum]. (TA.) [Bkz. ayrıca **مَضُوفٌ**.] ― -b5- Ayrıca, savaşta yahut muharebede kuşatılmış, iki yandan sıkıştırılmış, yahut çevrelenmiş kimse: (S, O, K: TA’da bunun mecaz olduğu söylenir:) yahut süvariler ve yiğitler arasına düşen, kendisinde güç bulunmayan kimse. (M.) [Yine bkz. **مَضُوفٌ**.] ― -b6- Ve korku hâlinde olan kimse. (TA.)

**مَضُوفٌ**
**مَضُوفٌ** ذ Zihnî sıkıntı ile kuşatılmış: (TA:) [Freytag’a göre, Hudhaleelilerin Dîvânı’ndan, sığınak aramaya zorlanan: (ayrıca **مُضَافٌ**’a bak:) ] Hudhalee’nin şu sözünde geçer,
أَنْتَ تُجِيبُ دَعْوَةَ المَضُوفِ
[Sen, kuşatılmış olanın vb. duasına yahut çağrısına cevap verirsin]; ve **بُوعَ**’ın **بِيعَ** için olduğu tarz üzere yapılmıştır. (M, TA.)

**مَضِيفٌ**
**مَضِيفٌ** ذ **مَصِيفٌ**’in [bkz.] lehçe varyantıdır. (TA.) [ISd der ki] **مَضِيفًا** Aboo-Dhu-eyb’in bir beytinde [bazılarının rivayet ettiği üzere], **كَرَبَةٌ** maddesinde alıntılanan [orada **مَصِيفًا** kıraati verilir], **ضَائِفًا** yerinedir, mânası: Sapan; eğri. (M.)

**مُضِيفٌ**
**مُضِيفٌ** ذ Kaçan; yahut yüz çevirip kaçan. (Ibn-'Abbād, O. [Fiiline de bak.])

**مُضَافَةٌ**
**مُضَافَةٌ** ذ Meşakkat, yahut zorluk, yahut sıkıntı. (TA.) ― -b2- Ayrıca bir sonraki paragrafa bak.

**مَضُوفَةٌ**
**مَضُوفَةٌ** ذ , kuralca **مَضِيفَةٌ** olan, (Kh, Sb, TA, **ضوف** maddesinde,) Kaygı; ve ihtiyaç, yahut bir ihtiyaç; (O ve K o maddede;) ve ↓ **مَضِيفَةٌ** ve ↓ **مُضِيفَةٌ** aynı mânaya gelir; (O o maddede ve **ضيف** maddesinde;) yahut bu ikisi kaygı ve keder mânasına gelir: (K bu maddede:) yahut **مَضُوفَةٌ** şu mânaya gelir: Korkulan, yahut kendisinden sakınılan bir iş yahut olay; (S ve M bu maddede;) As’a göre böyledir; ve ↓ **مَضِيفَةٌ** ve ↓ **مُضَافَةٌ** aynı mânaya gelir. (S, L, TA.)

**مَضِيفَةٌ**
**مَضِيفَةٌ** ذ ve **مُضِيفَةٌ**: ikisine de bir önceki paragrafta bak; birincisine iki yerde.

**مَضْيَفَةٌ**
**مَضْيَفَةٌ** ذ , vezni **مَفْعَلَةٌ** üzere, **ضِيَافَة**’nin yeri [yani misafir yahut misafirleri ağırlama: çoğulu **مَضَايِفُ**]. (TA.)

**مُضَيَّفٌ**
**مُضَيَّفٌ** ذ : **ضَيفٌ**’e bak.

**مُضَيِّفٌ**
**مُضَيِّفٌ** ذ Misafirlerin ağırlandığı bir meskenin sahibi; ↓ **مَضَايِفِىٌّ** de böyledir. (TA.)

**مِضْيَافٌ**
**مِضْيَافٌ** ذ [Misafirleri çokça ağırlayan kimse]. (Har p. 579.)

**مَضَايِفُ**
**مَضَايِفُ** ذ [**مَضْيَفَةٌ**’nin çoğulu: ― -b2- ve ayrıca zikredilmeyen bir tekilin de çoğulu]: **ضِيفٌ**’e bak.

**مَضَايِفِىٌّ**
**مَضَايِفِىٌّ** ذ [**مَضَايِفُ**’tan, **مَضْيَفَةٌ**’nin çoğulu]: **مُضَيِّفٌ**’e bak.

**اـِسْمَآءٌ مُتَضَايِفَةٌ**
**اـِسْمَآءٌ مُتَضَايِفَةٌ** ذ Karşılıklı nisbetli isimler; yani varlığı, birinin varlığının zorunlu olarak diğerinin varlığını gösterdiği kişiler yahut şeylerin varlığına delâlet eden isimler; **أَبٌ** ve **اِبْنٌ** [baba ve oğul] gibi. (Er-Rāghib, TA.)

**مُسْتَضَافٌ**
**مُسْتَضَافٌ** ذ : **مُضَافٌ**’a bak.

**مُسْتَضِيفٌ**
**مُسْتَضِيفٌ** ذ [10’un ism-i fâili, bkz.:] Yardım, yahut imdat isteyen, yahut çağıran. (Ibn-'Abbād, O, K.)
