# ضيم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B6%D9%8A%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ضيم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ضيم

باب الضاد والميم و و ا ي ء معهما
م ض ي، و م ض، أ م ض، ض ي م، أ ض م، و ض م، ض أ م مستعملات
مضي:
مَضَى في أمره مَضاءَ.
وَمضَى الشيءُ يَمْضي مُضِيّاً.
ويُكْنَى الفَرَسُ أبا المَضاء.
ومض:
الوَمْضُ والوَميضُ من لمَعَان البَرْق وكُلِّ شيءٍ صافي اللّون، ووَمَضَ البَرْقُ وأوْمَضَ، وأومَضَتْ فلانةُ بعينها إذا بَرَقَت له، تُومِض إيماضاً فهي مُومِضة.
أمض:
أمِضَ الرجُلُ يأمَضُ فهو أَمِضٌ اذا لم يُبال المُعاتَبهَ وعَزيمتُه ماضيِةٌ في قلبه، وكذلك اذا أَبدَى بلسانه غيرَ ما يُريدُه فهو آمِضٌ.
ضيم:
الضَّيْمُ: الانتقِاص، ويقال: ما ضِمْتُ أَحَداً، ولا ضُمْتُ أي ما ضامَني أَحَد، يُقال ذلك بمعنى فَعَلَ بي، بالضم، والكلامُ في هذا بالكسر.
وضامَه في الأمر، وضامَه حقَّه. يضيمه ضيماً.
أضم:
الأَضَمُ: الحَسَدُ والحِقْدُ في القلب، لا يَقدِرُ على أن يُمضِيَه.
ورجلٌ أَضِمٌ، وقد أَضِمَ يأضَمُ أَضَماً.
وضم:
وَضَمْتُ اللَّحْمَ: وَقَيْتُه من التُّراب، وأوضَمْتُ له: اتَّخَذْتْ له وَضَماً.
والوَضَم: كلُّ شيءٍ يُوضَع عليه للجَزْر.
والوَضيمةُ: جمع، وهُم القومُ يَنْزِلون على قَومٍ، وهم قليلٌ، فيُحْسِنونَ اليهم ويُكرِمُونهم.
ضأم:
الضَّأمُ والضَّأْبُ: السِّلْفُ، يقال: هُما ضَأْبان وضَأْمانِ اذا كانا سِلْفَيْنِ.

### Türkçe

باب **الضاد** ve **الميم** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**م ض ي**، ve **م ض**، **أ م ض**، **ض ي م**، **أ ض م**، ve **و ض م**، **ض أ م** kullanımdadırlar.

**مضي**:
**مَضَى** işinde **مَضاءَ** olarak geçti.
Ve şey **مَضَى** eder, **يَمْضي**; **مُضِيّاً** (olarak).
Ve at, **أبا المَضاء** diye kinayelenir.

**ومض**:
**الوَمْضُ** ve **الوَميضُ**, şimşeğin parıltısındandır ve saf renkli her şey(in parıltısın)dan(dır); şimşek **وَمَضَ** etti ve **أوْمَضَ** etti; falanca kadın gözüyle **أومَضَتْ** etti, ona parladığı zaman; **تُومِض** eder **إيماضاً** (olarak); o hâlde o **مُومِضة**dir.

**أمض**:
Adam **أمِضَ** eder, **يأمَضُ**; o hâlde o **أَمِضٌ**dur; kınanmayı umursamadığı zaman ve azmi kalbinde geçici (**ماضيِةٌ**) olduğu zaman; yine böyle, diliyle istemediği şeyi açığa vurduğu zaman, o **آمِضٌ**dur.

**ضيم**:
**الضَّيْمُ**: eksiltme. Ve denilir: Ben hiç kimseyi **ضِمْتُ** etmedim, ne de **ضُمْتُ**; yani hiç kimse bana **ضامَني** etmedi; bu, “bana yaptı” anlamında söylenir; (bu) damme iledir; bu hususta söz kesra iledir.
Ve onu işte **وضامَه** etti; ve onun hakkını **وضامَه** etti. Onu **يضيمه** eder, **ضيماً** (olarak).

**أضم**:
**الأَضَمُ**: kalpteki haset ve kin; onu yürütmeye (**يُمضِيَه**) güç yetiremez.
Ve bir adam **أَضِمٌ**dur; ve **أَضِمَ** etti, **يأضَمُ** eder, **أَضَماً** (olarak).

**وضم**:
Eti **وَضَمْتُ**: onu topraktan korudum; ve onun için **أوضَمْتُ**: onun için bir **وَضَماً** edindim.
Ve **الوَضَم**: kesim için üzerine konulan her şey.
Ve **الوَضيمةُ**: çoğuldur; ve onlar, bir kavmin üzerine inen kavimdir; ve onlar azdır; böylece onlara iyilik ederler ve onları ikram ederler.

**ضأم**:
**الضَّأمُ** ve **الضَّأْبُ**: kayın (sıhrî hısımlık). Denilir: İkisi **ضَأْبان** ve **ضَأْمانِ**dir; iki kayın oldukları zaman.
