# طبج (ط-ب-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%A8%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - ب - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%AC/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الجيم والطاء
طنج ، طجن ، جلط ، طبج
قال الليث : أُهْمِلتِ الجيمُ والطَّاءُ في الثُّلاثِيِّ الصَّحِيح .
( قلت ) : وقد وجَدْنا في هذا البابِ أَحْرُفاً مُسْتَعْملةً ، بعضها : عربيَّةٌ ، وبَعضُها : مُعَرَّبةٌ . فَمنَ المُعَرَّب .
( طنج ) : قولهمْ : طَنْجَةُ : اسمُ بَلدٍ مَعْرُوفٍ .
( طجن ) : وقَوْلهم : للطَّابِقَ الذي يُقْلَى عليه اللَّحْمُ : الطَّاجِنُ .
وقَلِيّةٌ مُطَجَّنَةٌ ، والعاَمَّةُ تقول : مُطَنْجَنةٌ .
( جلط ) : ومن كلامِ العربِ الصَّحيح : الجَلْطُ .
رَوَى أبو العَبّاس عن ابن الأعرابي : جَلَطَ الرَّجُلُ يَجْلِطُ إذا كَذَبَ .
قال : والجِلاَطُ : المُكاذَبةُ .
ويقالُ : جَلَطَ رَأْسَهُ يَجْلِطُه إذا حَلَقَهُ .
( طنج ) : وفي نوادر الأعْرَابِ : تَنَوَّعَ فُلانٌ في الكلاَم تَنَوُّعاً ، وتَطَنَّجَ ، وتَفَنَّنَ إذا أَخَذَ في فُنُونٍ شَتَّى .
( طبج ) : ومن العَرَبيَّ في هذا الباب : ما رَوى أبو العَبّاس عن عَمْروٍ عن أَبيهِ : طَبجَ يَطْبَجُ طَبجاً إذا حَمُقَ ، والطَّبجُ : اسْتِحكامُ الحمَاقَةِ .
قال : ويقالُ لأُمِّ سُوَيْدٍ : الطِّبِّيجَةُ .

##### Türkçe

باب **الجيم** ve **الطاء**
**طنج** ، **طجن** ، **جلط** ، **طبج**
Leys dedi: Sahih üçlüde **الجيم** ve **الطاء** ihmal edilmiştir.
( Dedim ): Ve biz bu bapta kullanılmış harfler bulduk; onların bir kısmı Arapçadır, bir kısmı da Arapçalaştırılmıştır. Arapçalaştırılmıştan olan:
( **طنج** ): Onların sözü: **طَنْجَةُ**: bilinen bir beldenin adıdır.
( **طجن** ): Ve onların sözü: Üzerinde et kızartılan **الطَّابِقَ** için: **الطَّاجِنُ**.
Ve **قَلِيّةٌ مُطَجَّنَةٌ**; avam ise **مُطَنْجَنةٌ** der.
( **جلط** ): Ve sahih Arap sözünden: **الجَلْطُ**.
Ebu’l-Abbas, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: Adam **جَلَطَ** **يَجْلِطُ**; yalan söylediği zaman.
Dedi: Ve **الجِلاَطُ**: karşılıklı yalanlaşmadır.
Ve denir: Başını **جَلَطَ** **يَجْلِطُه**; onu tıraş ettiği zaman.
( **طنج** ): Ve Arapların nevâdirinde: Falan sözde **تَنَوَّعَ** **تَنَوُّعاً**; ve **تَطَنَّجَ**; ve **تَفَنَّنَ**; türlü türlü فنونlara giriştiği zaman.
( **طبج** ): Ve bu bapta Arapçadan olan: Ebu’l-Abbas’ın Amr’dan, onun babasından rivayet ettiği: **طَبجَ** **يَطْبَجُ** **طَبجاً**; ahmaklaştığı zaman; ve **الطَّبجُ**: ahmaklığın sağlamlaşmasıdır.
Dedi: Ve Ümmü Süveyd’e: **الطِّبِّيجَةُ** denir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الطَّبْجُ، ساكنٌ: الضرْب على الشيء الأَجْوَف كالرأْس وغيره، حكاه ابن حَمُّويه عن شَمِر في كتاب الغَريبين للهَرَوِي. أَبو عمرو: طَبَجَ يَطْبَجُ طَبَجاً إِذا حَمُق، وهو أَطْبَجُ.
والطَّبْجُ: استحكام الحماقة. قال: ويقال لأُمِّ سُوَيْدٍ الطِّبِّيجَة. وفي الحديث: كان في الحَيِّ رجل له زوجة وأُمّ ضعيفة، فشكت زوجتُه إِليه أُمَّه، فقام الأَطْبَجُ إِلى أُمِّه فأَلقاها في الوادي. الطَّبْجُ: استحكام الحماقة، هكذا ذكره الجوهري، بالجيم؛ ورواه غيره بالخاء، وهو الأَحمق الذي لا عقل له، قال: وكأَنه الأَشبه.

##### Türkçe

**الطَّبْجُ**, sâkin: baş ve başkası gibi içi boş şey üzerine vurmadır; bunu, el-Herevî’nin Garîbeyn kitabında Şemir’den İbn Hammûye hikâye etti. Ebû Amr: **طَبَجَ** **يَطْبَجُ** **طَبَجاً**; ahmaklaştığı zaman (böyledir), ve o **أَطْبَجُ**’dur.

Ve **الطَّبْجُ**: ahmaklığın sağlamlaşmasıdır. Dedi ki: Ümmü Süveyd’e **الطِّبِّيجَة** denilir.

Ve hadiste: mahallede bir adam vardı; onun bir eşi ve zayıf bir annesi vardı; derken eşi ona annesini şikâyet etti; bunun üzerine **الأَطْبَجُ** annesine kalktı da onu vadiye attı. **الطَّبْجُ**: ahmaklığın sağlamlaşmasıdır; Cevherî onu böyle zikretti, **الجيم** ile; başkası onu **الخاء** ile rivayet etti; ve o, aklı olmayan ahmaktır. Dedi ki: Sanki o daha uygun olanıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

طبج كفرح  يطبج طبجا: إذا  حمق  وهو أطبج.
  والطبج  ، بفتح فسكون:  استحكام الحماقة  ، عن أبي عمرو، وفي كتاب الغريبين للهروي: في الحديث  وكان في الحي رجل له زوجة وأم ضعيفة فشكت زوجته إليه أمه، فقام الأطبج إلى أمه فألقاها في الوادي  هكذا رواه الهروي بالجيم، ورواه غيره بالخاء، وهو الأحمق الذي لا عقل له، قال: وكأنه الأشبه.
 الطبج:  الضرب على الشيء الأجوف، كالرأس  وغيره، حكاه ابن حمويه عن شمر.
  وتطبج في الكلام  ، إذا  تفنن وتنوع  . هذا وهم من المصنف، والصواب أنه تطنج بالنون بدل الموحدة، وسيأتي إن شاء الله تعالى.
  والطبيجة، كسكينة  : أم سويد، وهي  الاست  .

##### Türkçe

**طبج** ( **فرح** gibi) **يطبج** **طبجا**: ahmaklaştığı zaman; ve o **أطبج**’dir.

Ve **الطبج** (fetha ile sonra sükûn): ahmaklığın pekişmesi; Ebû Amr’dan. Ve Herevî’nin “Kitâbu’l-Ğarîbeyn”inde: hadiste: “Ve mahallede bir adam vardı; onun bir eşi ve zayıf bir annesi vardı; derken eşi ona annesini şikâyet etti; bunun üzerine **الأطبج** annesine kalktı da onu vadiye attı.” Herevî bunu **الجيم** ile böyle rivayet etti; başkası onu **الخاء** ile rivayet etti; ve o, aklı olmayan ahmaktır. Dedi ki: “Ve sanki o daha uygun olanıdır.”

**الطبج**: içi boş şey üzerine vurmak; baş gibi ve başkası; bunu İbn Hamûye, Şemr’den nakletti.

Ve **تطبج** sözde: çeşitlendiği ve türlendiği zaman. Bu, musanniften bir vehimdir; doğrusu, **تطنج**’dir; **النون** ile, **الموحدة** yerine; ve inşallah Teâlâ gelecek.

Ve **الطبيجة** ( **سكينة** gibi): Ümmü Süveyd; ve o, **الاست**’tir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%AC/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَبَجَ
طَبَجَ U ( n. ac. طَبْج 1 ),
a.  Was stupid, imbecile.

b.  [ 'Ala ], Struck ( head ); beat ( drum ).

طَبِجَ
طَبِجَ A ( n. ac. طَبَج 4 ),
a.  see I (a) .

تَطَبَّجَ
تَطَبَّجَ V ,
a.  Was fluent, versatile ( in speech ).

##### Türkçe

طَبَجَ
طَبَجَ U (mastar: **طَبْج** 1),
a. Aptal idi, ahmak idi.

b. [ **'Ala** ], (baş) vurdu; (davul) dövdü.

طَبِجَ
طَبِجَ A (mastar: **طَبَج** 4),
a. I (a)’ya bak.

تَطَبَّجَ
تَطَبَّجَ V,
a. Akıcı idi, çok yönlü idi (konuşmada).
