# طبر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%A8%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طبر

طبر، أهمله الجوهري، وقال ابن الأعرابي  طبر الرجل، إذا قفز. وطبر، إذا أختبأ. في التكملة: طبر الحصان الفرس: ضربها. والطبر، بالكسر: ركن القصر هكذا أورده الصاغاني، وتبعه المصنف، وهو تصحيف الظئر، بالظاء المشالة مهموزا، كما سيأتي على الصواب، أو تصحيف الطبز، بالزاي، كما سيأتي أيضا. عن أبي عمرو. الطبار، كرمان: شجر يشبه التين، حكاه أبو حنيفة، وحلاه. فقال: هو أكبر تين رآه الناس أحمر كميت إذا أني تشقق، وإذا أكل قشر لغلظ لحائه، فيخرج أبيض فيكفي الرجل منه الذلاث والأربع، تملأ التينة منه كف الرجل، ويزبب أيضا، واحدته طبارة. وقال ابن الأعرابي: من غريب شجر الضرف الطبار، وهو على صورة التين إلا أنه أدق منه. وطبرية، محركة: قصبة الأردن، والنسبة طبراني، قال الصاغاني: وهو من تغييرات النسب. ومنها الحافظ أبو القاسم سليمان بن أحمد بن أيوب بن مطير اللخمي الشامي، صاحب المعاجم الثلاثة، وغيره، ولد بعكا، سنة 260. وتوفي بطبرية سنة 360 وكان ثقة صدوقا، واسع الحفظ بصيرا بالعلل، تكلم ابن مردويه في أخيه، فأوهم أنه فيه، وليس به، بل هو ثبت، حدث عن أكثر من ألف شيخ، منهم أبو زرعة، ويشتمل المعجم على ستين ألف حديث قال ابن دحية: هو أكبر مسانيد الدنيا. طبرية: ة، بواسط، والنسبة طبري، أيضا. وطبرك: يأتي ذكره في الكاف.

  وطابران: إحدى مدينتي طوس والأخرى نوقان. وطبران، محركة: د، بتخوم قومس، من عمل خرسان. وطبرستان: بلاد واسعة، منها دهستان، وجرجان، وأستراباذ، وآمل، والنسبة إليها طبري أيضا، وإليها نسب القاضي أبو الطيب طاهر ابن عبد الله بن طاهر الطبري الإمام المشهور، وأبو بكر بن محمد بن إبراهيم بن أبي بكر بن علي بن فارس الطبري، أبو الطبريين بمكة أئمة المقام، يقال: إنه دعا عند النبي صلى الله تعالى عليه وسلم تسليما أن يرزقه ذرية علماء، فاستجاب. كذا ذكر المقريزي في بعض مؤلفاته. قلت: ومنهم شيخ الحجاز وحافظه محب الدين أبو جعفر أحمد بن عبد الله بن محمد بن أبي بكر وأولاده. وإمام المقام الرضي إبراهيم بن محمد بن إبراهيم بن أبي بكر، من ولده محب الدين أبو المعالي محمد ابن محمد بن أحمد بن الرضي، سمع عن عم أبيه أبي اليمن محمد بن أحمد بن الرضي، وقد أجاز السيوطي. ومن ولده الإمام المعمر المسند عماد الدين يحيى بن مكرم بن المحب، روى عن جده المذكور، وعن السيوطي. وفد مصر فأخذ عن شيخ الإسلام زكريا، والشرف، والسنبطي والكمال القلقشندي وآخرين، وشاركه في الأخذ ولده الرضي محمد. وحفيده عبد القادر بن محمد بن يحيى، روى عن جده، وعن الشمس الرملي. وأولاده: زين العابدين أجازه الحصاري المعمر سنة 1011، وأخذ عنه البصري والعجميي والثعالبي والشلي، وتوفي سنة 1087 وعلي ابن عبد القدر أجازه الحصاري وعنه البصري، وقريش وزين الشرف بنتا عبد القادر أجازهما الحصاري، وعنهما أبو حامد البديري، ومحد المرابط والعجيمي. يقال: وقعوا في بنات طبار، بفتح الراء وكسرها، الأولى عن الفراء والثانية عن اللحياني، أي في الدواهي، وكذلك طمار، بالميم. والطبري، محركة: ثلثا الدرهم، وهو أربعة دوانيق، شامية، يستعملها أهل نصيبين كذا نقله الصاغاني. وعبد الله بن الحسن بن هلال الطبيري، إلى طبير، كأمير. وأبو القاسم هبة الله بن أحمد ابن الطبر الحريري، شيخ الكندي.

### Türkçe

طبر, onu el-Cevherî ihmal etti; İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **طبر** adam, sıçradığı zaman. Ve **طبر**, gizlendiği zaman. **التكملة**’de: **طبر** at, kısrağı: onu dövdü. Ve **الطبر**, kesre ile: sarayın köşesi; es-Sâgânî onu böylece nakletti, musannif de ona tâbi oldu; hâlbuki o, **الظئر**’in tashîfidir; **الظاء** (yukarı kaldırılmış) ile, hemzeli, ileride doğru şekli üzere geleceği gibi; yahut **الطبز**’in tashîfidir, **الزاي** ile, yine ileride geleceği gibi. Ebû ‘Amr’dan. **الطبار**, **كرمان** gibi: incire benzeyen bir ağaç; Ebû Hanîfe onu nakletti ve onu süsledi. Şöyle dedi: O, insanların gördüğü en büyük incirdir; kırmızı, koyu kızıl; olgunlaştığı zaman yarılır; yenildiği zaman kabuğu, kabuğunun kalınlığından dolayı (ağızda) oyalanır; sonra beyaz çıkar; ondan bir adama üç ve dört (tane) yeter; ondan bir incir adamın avucunu doldurur; ayrıca kuru üzüm gibi de olur; onun bir tanesi **طبارة**’dır. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الضرف** ağacının gariplerinden **الطبار** (vardır); o, incir sureti üzeredir; ancak ondan daha incedir. Ve **طبرية**, harekeli: Ürdün’ün kasabası; nisbet **طبراني**’dir. es-Sâgânî dedi ki: O, nisbetlerin değişikliklerindendir. Ondandır hâfız Ebü’l-Kâsım Süleymân b. Ahmed b. Eyyûb b. Mutayr el-Lahmî eş-Şâmî, üç mu‘cemin sahibi ve başkası; Akkâ’da doğdu, sene 260. Ve **طبرية**’de vefat etti sene 360; güvenilir, doğru sözlü idi; geniş hıfz sahibi, illetlere basîr; İbn Merdûye onun kardeşi hakkında konuştu da, onda olduğunu vehmettirdi; onda değildir; bilakis o, sika-sâbittir; binden fazla şeyhten hadis rivayet etti; onlardan Ebû Zur‘a (da vardır); mu‘cem altmış bin hadisi ihtiva eder. İbn Dihye dedi ki: O, dünyanın en büyük müsnedlerindendir. **طبرية**: **ة**, Vâsıt’ta; nisbet **طبري**’dir, yine. Ve **طبرك**: onun zikri **الكاف**’ta gelecektir.

  Ve **طابران**: Tûs’un iki şehrinden biridir; öteki **نوقان**’dır. Ve **طبران**, harekeli: **د**, Kavmis sınırlarında, Horasan amelinden. Ve **طبرستان**: geniş beldeler; ondan **دهستان**, ve **جرجان**, ve **أستراباذ**, ve **آمل**; ona nisbet **طبري**’dir yine. Ve ona nisbet edildi kadı Ebü’t-Tayyib Tâhir b. Abdillâh b. Tâhir et-Taberî, meşhur imam; ve Ebû Bekr b. Muhammed b. İbrâhîm b. Ebî Bekr b. Alî b. Fâris et-Taberî, Mekke’de **أبو الطبريين** (makamın imamları); denilir ki: Nebî صلى الله تعالى عليه وسلم تسليما yanında, kendisine âlimler zürriyeti rızıklandırması için dua etti; (dua) kabul olundu. el-Makrîzî bazı teliflerinde böyle zikretti. Dedim ki: Onlardandır Hicaz şeyhi ve hâfızı Muhibbü’d-Dîn Ebû Ca‘fer Ahmed b. Abdillâh b. Muhammed b. Ebî Bekr ve evlâtları. Ve makam imamı er-Radî İbrâhîm b. Muhammed b. İbrâhîm b. Ebî Bekr; onun evlâdındandır Muhibbü’d-Dîn Ebü’l-Me‘âlî Muhammed b. Muhammed b. Ahmed b. er-Radî; amcası Ebü’l-Yemen Muhammed b. Ahmed b. er-Radî’den semâ‘ etti; Süyûtî icâzet verdi. Ve onun evlâdındandır muammer, müsnid imam ‘İmâdü’d-Dîn Yahyâ b. Mükrem b. el-Muhibb; zikredilen dedesinden ve Süyûtî’den rivayet etti. Mısır’a geldi; Şeyhü’l-İslâm Zekeriyyâ’dan, ve eş-Şeref’ten, ve es-Sunbutî’den ve el-Kemâl el-Kalkaşendî’den ve başkalarından aldı; almada onunla oğlu er-Radî Muhammed ortak oldu. Ve torunu Abdülkâdir b. Muhammed b. Yahyâ; dedesinden ve eş-Şems er-Remlî’den rivayet etti. Ve evlâtları: Zeynü’l-Âbidîn; el-Hısârî el-muammer ona icâzet verdi sene 1011; el-Basrî ve el-‘Acemî ve es-Se‘âlibî ve eş-Şellî ondan aldı; sene 1087’de vefat etti. Ve Alî b. Abdülkâdir; el-Hısârî ona icâzet verdi; ondan el-Basrî. Ve Kureyş ve Zeynü’ş-Şeref, Abdülkâdir’in iki kızı; el-Hısârî onlara icâzet verdi; onlardan Ebû Hâmid el-Bedîrî, ve Muhd el-Murâbit, ve el-‘Acemî. Denilir ki: **طبار**’ın kızlarına düştüler; **الراء**’ın fethi ve kesri ile; birincisi el-Ferrâ’dan, ikincisi el-Lihyânî’den; yani belâlara; ve كذلك **طمار**, **الميم** ile. Ve **الطبري**, harekeli: dirhemin üçte ikisi; o, dört **دوانيق**’tir; Şâmî (ölçü); onu Nusaybin ehli kullanır; es-Sâgânî’den nakli böyledir. Ve Abdullâh b. el-Hasen b. Hilâl **الطبيري**, **طبير**’e (nisbetle), **كأمير**. Ve Ebü’l-Kâsım Hibetullâh b. Ahmed b. **الطبر** el-Harîrî, el-Kindî’nin şeyhi.
