# طبس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%A8%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طبس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طبس

الطبس، أهمله الجوهري، وقال ابن الأعرابي: هو الأسود من كل شيء. والطبس، بالكسر: الذئب. والطبس، بالتحريك، والطبسان، محركة: كورتان بخراسان، قاله الليث، قال المدائني: وهما أول فتوح خراسان، فتحهما عبد الله بن بديل بن ورقاء، في أيام عثمان بن عفان، رضي الله تعالى عنه، وأنشد ابن سيده لمالك بن الريب المازني:
  دعاني الهوى من أهل أود وصحبتيبذي الطبسين فالتفت ورائيا أعجمية وقال ابن دريد: فارسي معرب، وقد جاء في الشعر وأنشد لابن أحمر:
  لو كنت بالطبسـين أو بـألالة                      أو بربعيص مع الجنان الأسود الجنان: كثرة الناس. والتطبيس: التطيين، هكذا نقله الليث، وفي المحكم: التطبيس: التطبيق، هكذا صححه الأرموي. وقال ابن فارس: الطاء والباء والسين ليس بشيء، وما ذكر فيه كله محمول على كلام العرب ما ليس منه. وقال ابن جنى: بحر طبيس، كأمير: كثير الماء، كالخضرم، نقله الصاغاني عنه. والطبسيون: محدثون، إلى طبس: مدينة بخراسان، منهم محمد بن أحمد ابن أبي جعفر الطبسي، وعبد الرزاق ابن محمد بن أبي نصر الطبسي، شيخ لابن عساكر، وبنته زبيدة، أسمعها أبوها من عبد المنعم القشيري، وعاشت إلى ثمان عشرة وستمائة، وأبو الحسين أحمد بن محمد الطبسي، من كبار أئمة الشافعية، أخذ عنه الحاكم. وأما عبد الله بن مهران الطبسي الذي سمع القعنبي فقيل هكذا، وضبطه أبو سعد الماليني بسين مشددة، بغير موحدة، قال الحافظ.

### Türkçe

**الطبس**: el-Cevherî onu ihmal etti. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: O, her şeyden siyah olandır. Ve **الطبس** (kesre ile): kurt. Ve **الطبس** (harekelenerek), ve **الطبسان** (harekeli): Horasan’da iki kûre (idari bölge); bunu el-Leys söyledi. el-Medâinî dedi ki: İkisi Horasan fetihlerinin ilki idi; onları, Osman b. Affân’ın günlerinde, Allah Teâlâ ondan razı olsun, Abdullah b. Bedîl b. Verkâ fethetti. İbn Sîde, Mâlik b. er-Reyb el-Mâzinî’den şu beyti inşâd etti:
  دعاني الهوى من أهل أود وصحبتيبذي الطبسين فالتفت ورائيا

Yabancadır. İbn Düreyd dedi ki: Farsça olup Arapçalaştırılmıştır. Şiirde gelmiştir. İbn Ahmer’den şu beyti inşâd etti:
  لو كنت بالطبسـين أو بـألالة                      أو بربعيص مع الجنان الأسود

**الجنان**: insanların çokluğu. Ve **التطبيس**: çamurlama; el-Leys onu böyle nakletti. Ve el-Muhkem’de: **التطبيس**: **التطبيق**; el-Ermevî onu böyle tashih etti. İbn Fâris dedi ki: **الطاء** ve **الباء** ve **السين** bir şey değildir; onda zikredilenin hepsi, Arapların sözünden olmayan şeye, Arapların sözü üzerine hamledilmiştir. İbn Cinnî dedi ki: **بحر طبيس** (Emîr gibi): suyu çok; **الخضرم** gibi; es-Sağânî onu ondan nakletti. Ve **الطبسيون**: muhaddisler; Tabes’e nispetle: Horasan’da bir şehir. Onlardan: Muhammed b. Ahmed b. Ebî Ca‘fer **الطبسي**, ve Abdürrezzâk b. Muhammed b. Ebî Nasr **الطبسي**, İbn Asâkir’e şeyh; ve kızı Zübeyde; babası onu Abdülmün‘im el-Kuşeyrî’den semâ ettirdi; altı yüz on sekiz yılına kadar yaşadı. Ve Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Muhammed **الطبسي**; Şâfiîlerin büyük imamlarındandır; el-Hâkim ondan aldı. Amma el-Ka‘nebî’yi işiten Abdullah b. Mihrân **الطبسي** ki, böyle denildi; Hâfız dedi ki: Ebû Sa‘d el-Mâlînî onu, **سين** şeddeli, **موحدة** olmaksızın ضبط etti.
