# طبق — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D9%82/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%A8%D9%82/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D9%82.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: طبق

ط ب ق
‏"‏ وافقَ شَنٌّ طبقه ‏"‏‏:‏ غِطاءه‏.‏
ووضع الطبق على الحب وهو قناعه وأطبقت الحب والحقّة ونحوهما وأطبقت الرحى إذا وضعت الطبق الأعلى على الأسفل‏.‏
وطابق الغطاء الإناء وانطبق عليه وتطبق‏.‏
ويقال‏:‏ لو تطبقت السماء على الأرض ما فعلت‏.‏
والسموات طباق‏:‏ طبقة فوق طبقة أو طبق فوق طبق‏.‏
وطبق العنق‏:‏ أصاب المفصل فأبانها‏.‏
وسيف مطبق‏.‏
وحقيقة التطبيق‏:‏ إصابة الطبق وهو موصل ما بين العظمين‏.‏
ومن المجاز‏:‏ مطر طبق الأرض‏.‏
وجراد طبق البلاد‏:‏ قد غطاها وجللها بكثرته وطبق الأرض ومطر وجراد مطبق‏:‏ عام‏.‏
وهذه بنت طبق وإحدى بنات طبق‏.‏
وفي مثل ‏"‏ إحدى بنات طبق شرك على رأسك ‏"‏ وهي الداهية وأصلها الحية لأنها تشبه الطبق إذا استدارت أو لأن الحواء يمسكها تحت طبق السفط أو لإطباقها على الملسوع‏.‏
و ‏"‏ لتركبن طبقاً على طبق ‏"‏‏:‏ منزلة بعد منزلة وحالاً بعد حال‏.‏
وبات يرعى طبق النجوم‏:‏ حالها في مسيرها‏.‏
قال الراعي‏:‏ إذا أمست تكالأ راعياها مخافة جارها طبق النجوم وليس هذا بطبق لذا أي بمطابق له‏.‏
ومضى من الليل طبق‏.‏
وأقمت عنده طبقاً من النهار تنقّل من صالب إلى رحم إذا مضى عالم بدا طبق والدهر أطباق‏:‏ حالات‏.‏
وقال الأفوه‏:‏ وصروف الدهر في أطباقه خلفة فيها ارتفاع وانحدار وفلان على طبقات شتى‏.‏
والناس طبقات‏:‏ منازل ودرجات بعضها أرفع من بعض‏.‏
وعن الفراء‏:‏ قلت لأبي محضة‏:‏ ما أظن امرأتك تكتب إليك فقال‏:‏ بأبي إنّ كتبها إليّ طبقة أي متواترة‏.‏
وأطبق شفتيك أي اسكت‏.‏
وأطبقوا على الأمر‏:‏ أجمعوا عليه‏.‏
وسنة مطبقة‏:‏ شديدة‏.‏
قال‏:‏ وأهل السكينة في المطبقات وأهل السماحة في المحفل وأطبق الغيم السماء وطبقها‏.‏
وأطبق على نعله برقته‏.‏
وأطبقت عليه الحمى‏.‏
وتركوه في المطبق وهو السجن تحت الأرض‏.‏
وبيت مطبق‏:‏ انتهى عروضه في وسط الكلمة‏.‏
ولعبيد لاميّة كلها مطبقة إلا بيتاً واحداً‏.‏
وطبق الراكع كفيه بين فخذيه‏.‏
ونهي عن التطبيق‏.‏
وطبقت الإبل الطريق‏:‏ قطعته غير مائلة عن الفصد‏.‏
قال الراعي‏:‏ وطبقن عرض القف لما علونه كما طبقت في العظم مدية جازر وطبق الحاكم والمفتي‏:‏ أصاب‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ وطابق بين الشيئين‏:‏ جعلهما على حذوٍ واحد‏.‏
وطابقته على الأمر‏:‏ مالأته‏.‏
وطابق الفرس والبعير‏:‏ وضع رجله في موضع يده‏.‏
قال‏:‏ حتى ترى البازل منها الأكبدا مطابقاً يرفع عن رجل يدا ومنه‏:‏ مطابقة المقيد‏:‏ مقاربة خطوه‏.‏

### Türkçe

ط ب ق
“Şen, onun **طبقه**’sine muvafakat etti”: onun örtüsü.
Ve **الطبق**’ı **الحب** üzerine koydu; o, onun maskesidir. Ve **الحب**’ı ve **الحقّة**’yi ve benzerlerini **أطبقت**; ve **الرحى**’yı **أطبقت**: üst **الطبق**’ı alta koyduğun zaman.
Ve örtü kabı **طابق** etti; ve onun üzerine **انطبق** etti ve **تطبق** etti.
Ve denilir: eğer gök yer üzerine **تطبقت** etseydi, yapmazdım.
Ve gökler **طباق**tır: tabaka üstüne tabaka yahut **طبق** üstüne **طبق**.
Ve **طبق العنق**: ekleme isabet etti de onu ayırdı.
Ve **سيف مطبق**.
Ve **التطبيق**’in hakikati: **الطبق**’a isabet etmektir; o, iki kemik arasındaki bağlayıcıdır.
Ve mecazdan: yağmur yeri **طبق** etti.
Ve çekirge beldeleri **طبق** etti: onu örtmüştür ve çokluğuyla onu bürümüştür. Ve yeri **طبق** eden; ve **مطر** ve **جراد مطبق**: genel.
Ve bu, **بنت طبق**’tır ve **إحدى بنات طبق**.
Ve “**إحدى بنات طبق** başının üzerinde bir tuzaktır” meselinde; o, musibettir. Aslı yılandır; çünkü döndüğü zaman **الطبق**’a benzer; yahut çünkü yılan oynatıcısı onu sepetin **طبق**’ı altında tutar; yahut çünkü sokulana üzerine **إطباق** eder.
Ve “mutlaka **طبقاً على طبق** bineceksin”: menzil ardından menzil ve hâl ardından hâl.
Ve yıldızların **طبق**’ını güderek geceledi: onların yürüyüşlerindeki hâli.
Çoban dedi:
Akşamlayınca iki çobanı onu gözetler, komşusunun korkusuyla; yıldızların **طبق**’ı. Ve bu, bunun için **طبق** değildir; yani ona uygun düşen değildir.
Ve geceden bir **طبق** geçti.
Ve gündüzden bir **طبق** kadar onun yanında ikamet ettim. Sert belden rahme intikal eder; bir âlem geçtiği zaman bir **طبق** belirdi. Ve zaman **أطباق**tır: hâller.
Ve **الأفوه** dedi:
Zamanın dönüşleri onun **أطباق**’ında; içinde birbiri ardınca, yükseliş ve iniş vardır. Ve falan kimse çeşitli **طبقات** üzeredir.
Ve insanlar **طبقات**tır: menziller ve dereceler; bazısı bazısından daha yüksektir.
Ve **الفراء**’dan: Ebû Mahda’ya dedim: zannetmiyorum ki karın sana yazsın. Dedi ki: babam sana feda olsun; gerçekten onun bana yazması **طبقة**’dır; yani peş peşedir.
Ve “iki dudağını **أطبق** et” yani sus.
Ve “iş üzerine **أطبقوا** ettiler”: onun üzerinde birleştiler.
Ve **سنة مطبقة**: şiddetli.
Dedi: ve sükûnet ehli **المطبقات**’tadır; ve cömertlik ehli toplantı yerindedir. Ve bulut göğü **أطبق** etti ve onu **طبق** etti.
Ve nalının üzerine inceliğiyle **أطبق** etti.
Ve humma onun üzerine **أطبقت** etti.
Ve onu **المطبق**’ta bıraktılar; o, yer altındaki zindandır.
Ve **بيت مطبق**: aruzu kelimenin ortasında sona erdi.
Ve Ubeyd’in lâmiyyesi bütünüyle **مطبقة**’dır; bir tek beyit hariç.
Ve rükû eden, iki avucunu iki uyluğu arasına **طبق** etti.
Ve **التطبيق**’ten nehyedildi.
Ve develer yolu **طبقت** etti: damardan sapmaksızın onu kesti.
Çoban dedi:
Ve onu yükselttikleri vakit, kayalığın enini **طبقن** ettiler; tıpkı bir kasabın bıçağının kemikte **طبقت** etmesi gibi. Ve hâkim ve müftî **طبق** etti: isabet etti.
Ve **ذو الرمة** dedi:
Ve iki şey arasında **طابق** etti: ikisini tek bir hizaya getirdi.
Ve iş üzerinde onunla **طابقته** ettim: onunla yardımlaştım.
Ve at ve deve **طابق** etti: ayağını elinin yerine koydu.
Dedi:
Öyle ki onlardan yaşlı olanı, karaciğerli, **مطابقاً** görürsün; bir ayaktan bir eli kaldırır.
Ve ondan: bağlı olanın **مطابقة**’sı: adımını yaklaştırması.
