# طبق — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D9%82/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%A8%D9%82/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D9%82.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: طبق

1 طَبڤقَ [طَبَقَهُ, aor. طَبِقَ , accord. to Freytag, is expl. in the K as syn. with أَطْبَقَهُ in the first of the senses assigned to this latter below: but I find no authority for this in the K nor in any other lexicon.] -A2- طَبِقَتْ يَدُهُ, (S, O, K, TA,) aor. طَبَقَ ; and طَبَقَبْ, aor. طَبُقَ ; (TA;) inf. n. (of the former, S, TA) طَبَقٌ (S, O, K, TA) and (of the latter, TA) طَبْقٌ; (K, TA;) (assumed tropical:) His arm would not be stretched forth; (S, O;) or (tropical:) stuck to his side, (K, TA,) and would not be stretched forth. (TA.) -A3- طَبِقَ يَفْعَلُ بِى كَذَا i. q. طَفِقَ [i. e. He set about, or began, &c., doing with me such a thing]. (O, K. *)

طبّقهُ
2 طبّقهُ ذ , inf. n. تَطْبِيقٌ: see 4. ― -b2- [Hence,] طبّق السَّحَابُ الجَوَّ The clouds covered the mid-air between the heaven and the earth: (K:) and الغَيْمُ السَّمَآءَ ↓ أَطْبَقَ and طَبَّقَهَا [The clouds covered the sky]: (Mgh, TA:) both signify the same. (TA.) And طبّق المَآءُ وَجْهَ الأَرْضِ The water covered the face of the earth, or land. (K.) ― -b3- And طبّق الشَّىْءُ, inf. n. as above, i. q. عَمَّ [The thing was, or became, common, or general, in its relation or relations, operation or operations, effect or effects, &c.]. (K.) And as syn. with عَمَّ it is trans.: so in the phrase, هٰذَا مَطَرٌ طَبَّقَ الأَرْضَ [This is rain that has included the general extent of the land within the compass of its fall]. (TA.) And one says also, طبّق الغَيْمُ, (S, O, TA,) inf. n. as above, (S, O, K, TA,) The clouds rained upon the whole of the land; (S, O;) or made their rain common, or general, (K, TA,) to the land. (TA.) ― -b4- تَطْبِيقٌ also signifies The making a thing to suit, match, tally, conform, correspond, or agree, with another thing. (KL.) ― -b5- [And طبّق بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ He put the two things together, face to face. (See also 3.) ― -b6- Hence,] التَّطْبِيقُ in the divinely-appointed act of prayer is The putting the hands [together, palm to palm,] between the thighs in the act of bowing oneself; (S, O, K;) and in like manner in the act termed التَّشَهُّد [q. v.]. (El-Harbee, TA.) One says of a person bowing himself in prayer, طبّق, and likewise ↓ اطبق, (TA,) or طبّق كَفَّيْهِ, (Mgh,) or طبّق بَيْنَ كَفَّيْهِ ثُمَّ وَضَعَهُمَا بَيْنَ فَخِذَيْهِ, (O,) He put his hands [together, palm to palm, ana then put them] between his thighs. (Mgh.) The doing thus is forbidden; (Mgh, O;) for the hands should be placed upon the knees. (O.) ― -b7- Also The horse's raising his fore feet together and putting them down together in running: (S, O, K:) or, accord. to As, the leaping of a camel, or of a she-camel, and then alighting so that the legs fall upon the ground together; the doing of which is not approved. (TA.) ― -b8- And طبّقت الاـِبِلُ الطَّرِيقَ (tropical:) The camels travelled the road without declining from the right direction. (TA. [The verb is there written without any syll. sings; but is evidently thus.]) ― -b9- And طبّق السَّيْفُ, (S, O, TA,) [i. e. طبّق السَّيْفُ المَفْصِلَ,] inf. n. as above, (K,) The sword hit the joint (S, O, K, TA) and severed the limb: (S, O, TA:) or fell between two bones. (TA.) A poet says, (S,) namely, El-Farezdak, praising El-Hajjáj, and likening him to a sword, (O,)
يُصَمِّمُ أَحْيَانًا وَحِينًا يُطَبِّقُ
[expl. in art. صم]. (S, O.) Hence, يُطَبِّقُ المَفْصِلَ means (assumed tropical:) He hits aright the argument, proof, or evidence: (S, O:) and this is also said of an eloquent man. (AZ, TA voce قَالَبٌ, q. v.) Hence also, طَبَّقَ alone, (assumed tropical:) He hit upon the right mode of judicial decision: (O, TA:) and the text of the tradition. (TA.)

مُطَابَقَةٌ
3 مُطَابَقَةٌ ذ signifies The putting a thing upon, or above, or over, another thing commensurate therewith: whence the phrase, طَابَقْتُ النَّعْلَ [i. e., as expl. in Bd lxvii. 3, I sewed another sole upon the sole or sandal]. (Er-Rághib, TA.) [Hence] one says also, طَابَقْتُ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ I made the two things commensurate, and stuck them together. (S, O. [See also 2.]) And طابق بَيْنَ قَمِيصَيْنِ He put on, or attired himself with, two shirts, one over, or outside, the other; (K, TA;) and in like manner صَافَقَ بَيْنَهُمَا, and طَارَقَ, (TA,) and ظَاهَرَ. (A &c. in art. ظهر.) ― -b2- And طابقهُ, (K, TA,) inf. n. مُطَابَقَةٌ (S, O, K, TA) and طِبَاقٌ, (K, TA,) It suited, matched, tallied, conformed, corresponded, or agreed, with it; (S, * O, * K, TA;) and was equal to it; or was like it in measure, size, quantity, or the like. (TA.) ― -b3- [Hence,] one says, هٰذَا جَوَابٌ يُطَابِقُ السُّؤَالَ [This is an answer, or a reply, that is suitable to the question]. (TA.) ― -b4- And طابقت زَوْجَهَا She (a woman) complied with [the desire of] her husband: and طابقت said of a she-camel, and of a woman, She was, or became, submissive to him who desired her. (TA.) ― -b5- And طابق لِى بِحَقِّى He obeyed me with respect to my right, or due, and hastened to render it; or he acknowledged to me my right, or due, willingly. (TA.) ― -b6- And طابقهُ عَلَى الأَمْرِ He combined with him, and aided him, to do the thing: or [simply] he aided him to do it. (TA.) ― -b7- And طابق عَلَى العَمَلِ He became accustomed, habituated, or inured, to the work. (S, * O, * TA.) ― -b8- مُطَابَقَةٌ, of a horse, (S, O, K,) in his running, (S, O,) and in like manner of a camel, as in the A, (TA,) means His putting his hind feet in the places that were those of his fore feet. (S, O, K.) ― -b9- And (hence, TA) (tropical:) The walking as one shackled; (S, O, K, TA;) i. e., with short steps. (TA.) [See an ex. voce حِجْلٌ.]

اطبقهُ
4 اطبقهُ ذ He covered it; (S, O, K;) as also ↓ طبّقهُ, inf. n. تَطْبِيقٌ; (K;) [i. e.] he made it to be covered; (S, O;) he put the طَبَق, i. e. cover, upon it, namely, a jar [or the like]. (Mgh. [And the like is said in several other arts. in other lexicons.]) And اطبقتُ الرَّحَى I put the upper mill-stone upon the lower. (TA.) ― -b2- See also 2, second sentence. [This last ex. shows that اطبقهُ signifies sometimes It covered it as meaning it became a cover, or like a cover, to it; and اطبق عَلَيْهِ likewise has this meaning; as also عليه ↓ انطبق, and عليه ↓ تطبّق.] ― -b3- [Hence,] one says, اطبق عَلَيْهِ الجُنُونُ (Msb, TA) (assumed tropical:) Insanity covered [i. e. veiled, or wholly obscured,] his reason, or intellect. (TA.) And اطبقت عَلَيْهِ الحُمَّى (Mgh, O, TA) (tropical:) The fever was, or became, continual upon him, not quitting him night nor day. (TA.) ― -b4- اطبقوا عَلَى الأَمْرِ means (tropical:) They combined consentaneously, or agreed together, respecting, or to do, the thing, or affair; (S, * Mgh, * O, * Msb, TA; *) and so عَلَيْهِ ↓ تطابقوا. (MA.) ― -b5- And اطبقوا عَلَيْهِ They came round about him. (MA.) ― -b6- [And اطبقت عَلَيْهِ الحَيَّةُ The serpent wound itself round upon him. (See طَبَقٌ, last sentence.)] ― -b7- And اطبقت النُّجُومُ The stars appeared, and were numerous; (O, K, TA;) [as though they were like a cover; or] as though they were stage above stage (طَبَقَةٌ فَوْقَ طَبَقَةٍ). (TA.) ― -b8- [اطبقهُ عَلَيْهِ signifies He made it to cover it; i. e., to be a cover, or like a cover, upon it.] You say, أَطْبَقَ عَلَى مَخْرَجِ الحَرْفِ مِنَ اللِّسَانِ مَا حَاذَاهُ مِنَ الحَنَكِ [He made to cover the part of the tongue which was the place of utterance of the letter what was opposite to it of the palate; i. e. he put that part of his tongue close beneath the opposite part of the palate]. (O.) ― -b9- [Hence,] أَطْبَقَ عَلَيْهِمُ العَذَابَ, said of God, (tropical:) He made punishment to fall, or come, upon them in common, or universally, [as though He made it to cover them,] so that none of them escaped. (Jel in xci. 14.) ― -b10- And أَطْبَقَ اللّٰهُ عَلَيْهِ الحُمَّى, and الجُنُونَ, (assumed tropical:) God made the fever to be continual upon him, and in like manner insanity: the verb being used as intrans. and trans. (Msb. [But its author adds that he had not found this: meaning that he had not found any classical authority for the trans. use of the verb in this and similar senses.]) ― -b11- One says also, اطبق البَابَ [He closed the door]. (Msb and K in art. وصد; &c.) And أَطْبِقْ شَفَتَيْكَ [Close thy lips;] i. e. (assumed tropical:) be thou silent. (TA.) [And اطبق الكِتَابَ He closed, or shut, the book. And اطبق الثَّوْبَ He folded together the garment, or piece of cloth.] See also 2, in the middle of the paragraph. -A2- مَا أَطْبَقَهُ How skilful is he (O, K) لِكَذَا [for the performance of such a thing]! (O) is form طَبَّقَ المَفْصِلَ. (JK.)

تطبّق
5 تطبّق ذ : see 7. ― -b2- تطبّق عَلَيْهِ: see 4. [Hence,] one says, لَوْ تَطَبَّقَتِ السَّمَآءُ عَلَى الأَرْضِ مَا فَعَلْتُ كَذَا [If the heaven became as a cover upon the earth, I would not do such a thing]. (S, O.)

تطابق الشَّيْآنِ
6 تطابق الشَّيْآنِ ذ The two things suited, matched, tallied, conformed, corresponded, or agreed, each with the other; (S, * O, * TA;) and were equal, each to the other; or were like each other in measure, size, quantity, or the like. (TA.) And تطابقوا عَلَى الأَمْرِ: see 4.

انطبق
7 انطبق ذ It was, or became, covered; (O, K;) [i. e.] it was made to be covered;] or it had the طَبَق, i. e. cover, put upon it;] quasi-pass. of أَطْبَقَهُ; (O;) and so ↓ تطبّق. (S, O, K.) ― -b2- [And It became closed; said of a door, &c. ― -b3- Hence,] يَنْطَبِقُ عَلَيْهِ الكَلَامُ i. q. يَنْغَلِقُ (assumed tropical:) [Speech is as though it were closed against him; i. e. he is impeded in his speech, unable to speak, or tonguetied]. (O.) ― -b4- See also 4. ― -b5- [Hence one says of a rule, يَنْطَبِقُ عَلَى كَذَا وَكَذَا (assumed tropical:) It applies to such and such things or subjects.]

طَبْقٌ
طَبْقٌ ذ : see an ex. of the accus. case, in the phrase وَلَدَتِ الغَنَمُ طَبْقًا, voce طَبَقٌ, last quarter. -A2- طَبْقٌ is also expl., by IAar, as meaning The doing wrong, or injuring, by false pretence or false allegation. (TA.)

طِبْقٌ
طِبْقٌ ذ : see طَبَقٌ, in the latter part of the former half. ― -b2- طِبْقُ الأَرْضِ: see طِبَاقٌ. ― -b3- هٰذَا الشَّىْءُ طِبْقُ هٰذَا, (IAar, O, K, *) and ↓ طَبَقُهُ, and ↓ طِبَاقُهُ, (IAar, * O, * K,) and ↓ طَبِيقُهُ, (IAar, O, K,) and ↓ طَابَقُهُ, and ↓ مُطْبَقُهُ, (IAar, O, TA,) i. q. ↓ مُطَابِقُهُ [i. e. This thing is the match of this; or what suits, matches, tallies, conforms, corresponds, or agrees, with this; what is equal to this; or the like of this in measure, size, quantity, or the like]. (IAar, O, K, TA.) ― -b4- طِبْقٌ signifies also A space, or period, (سَاعَةٌ,) of the day; and so ↓ طِبْقَةٌ: and ↓ طَبِيقٌ signifies the same of the night: (K:) you say, أَقَمْتُ عِنْدَهُ طِبْقًا مِنَ النَّهَارِ, and ↓ طِبْقَةً, I remained at his abode during a space, or period, (سَاعَةً,) of the day: (Ibn-'Abbád, O:) and طِبْقًا, (K, TA,) with kesr, (TA,) or ↓ طَبَقًا, (so in the O,) and ↓ طَبِيقًا, i. e. a while, or a long time, syn. مَلِيًّا: (Ibn-'Abbád, O, K:) or, accord. to the L, one says, أَتَانَا بَعْدَ طِبْقٍ مِنَ اللَّيْلِ, and ↓ طَبِيق, he came to us after a space, or period, (حِينٍ,) of the night; and in like manner, مِنَ النَّهَارِ of the day: (TA:) the pl. of طَبِيقٌ is طُبْقٌ. (K.) [See also طَبَقٌ, in, or near, the middle of the paragraph.] -A2- Also Bird-lime; a dial. var. of دِبْقٌ. (IDrd, O, K.) And The fruit of a certain kind of tree [app. meaning the berries of the viscum, or mistletoe, of which birdlime is mostly prepared, and which are called دِبْق in the present day]. (K.) And Anything with which a thing is stuck, or made to stick. (K.) And [particularly] A thing [or substance] to which the exterior lamina of the pearl is stuck so that it becomes like it; as also ↓ مُطَبَّقٌ. (TA.) ― -b2- And Snares for birds, or things with which birds are caught; (Ibn-'Abbád, O;) like فِخَاخ; as also طِبَقٌ; of which [latter] the sing is ↓ طِبْقَةٌ. (Ibn-'Abbád, O, K.) -A3- Also A road, or way: -A4- and i. q. دَسْتُور [as a Pers. word, generally meaning Permission, or leave, as expl. by Golius in this instance]. (KL. [But for these two significations I have not found any other authority.])

طَبَقٌ
طَبَقٌ ذ A thing that is the equal of another thing (Msb, K) of any kind (K) in its measure so that it covers the whole extent of the latter like the lid: this is its primary signification: (Msb:) [whence] one says, هٰذَا الشَّىْءُ طَبَقُ هٰذَا, like طِبْقُهُ, q. v.: (IAar, O, K:) and [hence] it signifies The cover, or lid, (Mgh, K,) of a jar, (Mgh,) or of anything: (K:) pl. أَطْبَاقٌ (S, * O, * K) [and طِبَاقٌ, mentioned in the Msb as a pl. of طَبَقٌ in another, but similar, sense, which will be found in what follows, but better known as a pl. of طَبَقَةٌ], and أَطْبِقَةٌ is added as another pl. in the K, but [SM says] this is strange; I have not found it in the [other] lexicons; and it may be that the right reading is وَأَطْبَقَهُ, as syn. with what immediately there follows it, i. e. وَطَبَّقَهُ. (TA.) وَافَقَ شَنٌّ طَبَقَهْ is [a prov.] expl. (O, K, TA) by As (O, TA) as said of a company of men who had a receptacle of skin [i. e. a water-skin] that had become old and worn out, wherefore they made a طَبَق [or cover] for it: (O, K, TA:) [so that the meaning is, A water-skin that had become old and worn out suited its cover:] or شَنٌّ and طَبَقٌ [in the O طبقه] were two tribes; (S, * O, K * TA;) and, as ISd says, شَنٌّ does not here mean a water-skin, for this has no طَبَق: (TA:) or [طَبَقَهٌ is for طَبَقَةَ, and] طَبَقَةُ was an intelligent woman, whom an intelligent man took as his wife. (O, K, TA. [See Freytag's Arab. Prov., ii. 800.]) ― -b2- Also A certain household utensil; (Msb;) [i. e. a dish, or plate; perhaps thus called because the cover of a cooking-vessel is often used as a dish or plate;] the thing upon which one eats, (K, TA,) and in which one eats; and the thing upon which fruit is placed [i. e. a dish, or plate, used for that purpose; and likewise a round tray, and the like]: (TA:) pl. أَطْبَاقٌ and طِبَاقٌ. (Msb.) ― -b3- ― -b4- (tropical:) The surface of the earth [considered as a cover]. (K, TA.) [And in like manner applied to A layer, or stratum, of earth. دَفَنْتُ الشَّىْءَ is expl. in the Msb as meaning أَخْفَيْتُهُ تَحْتَ أَطْبَاقِ التُّرَابِ I concealed it beneath the layers, or strata, of the earth, or dust. See also طَبَقَةٌ.] ― -b5- (tropical:) The exterior part of the pudendum muliebre [considered as a cover]. (Ibn-'Abbád, O, K, TA.) ― -b6- A fold, a ply, or an overlapping part, of a thing. (PS. [See حَفِثٌ.]) ― -b7- [And hence, app., (tropical:) A roller of the sea: see آذِىٌّ.] ― -b8- A thin bone [or cartilage] that forms a division between any two vertebræ: (S, O, K:) what is between any two vertebræ of a horse [&c.]: pl. أَطْبَاقٌ: (Kr:) and some say, the vertebræ altogether: and some say, a vertebra, in any part. (TA.) It is said in a trad. respecting the day of resurrection, تَبْقَى أَصْلَابُ المُنَافِقِينَ طَبَقًا وَاحِدًا, meaning [The backbones of the hypocrites shall be (lit. continue to be) as though they were] one vertebra: or, as some say, ↓ طَبَقَةً; and [they say that] طَبَقٌ is the pl. [or coll. gen. n.]. (O. [See also 1 in art. عقم.]) ― -b9- [And Any of the successively-superimposed cartilages of the windpipe: pl. أَطْبَاقٌ. (See حَنْجَرَةٌ, in art. حجر; and see also حُلْقُومٌ.)] ― -b10- Any of the stages of Hell [whereof every one except the lowest is imagined to be like a cover over another]. (TA.) [And in like manner, Any of the Seven Heavens:] one says, السَّمٰوَاتُ طِبَاقٌ, meaning The Heavens are [composed of stages] one above another; (S, O, Msb; *) every heaven [except the lowest] being like a طبق to another: (Msb:) or this is said because of their being conformable, one with another: (K:) and it is said in the Kur lxvii. 3, اَلَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ طِبَاقًا, meaning [Who hath created seven heavens] placed one above another; طباقا being the inf. n. of طَابَقْتُ النَّعْلَ [q. v.], used as an epithet; or for طُوبِقَتْ طِبَاقًا; or ذَاتَ طِبَاقٍ, pl. of طَبَقٌ or of ↓ طَبَقَةٌ. (Bd.) ― -b11- [Any of the bones of the head; because they compose a covering: or] أَطْبَاقُ الرَّأْسِ means the bones of the head because they suit one another and have certain parts of them inserted and infixed into other parts. (TA. [See 8 in art. شجر.]) ― -b12- Any joint of a limb: pl. أَطْبَاقٌ. (As, TA.) ― -b13- A collective number of men, and of locusts; (S, O, K;) as also ↓ طِبْقٌ, (K,) which is thus expl. by As in relation to men: (TA:) or a multitude of men, and of locusts: (K:) [app. considered as covering a space of ground:] or a company of men that are equal with a company like them. (ISd, TA.) ― -b14- A generation of mankind; or the people of one time; syn. قَرْنٌ and عَالَمٌ; as in the saying of El- 'Abbás,
اـِذَا مَضَى عَالَمٌ بَدَا طَبَقُ
[metre مُنْسَرِح] i. e. اـِذَا مَضَى قَرْنٌ بَدَا قَرْنٌ [When a generation passes away, a generation appears in its place]: the قَرْن being called طَبَق because they are a طَبَق [i. e. cover] to the earth: then they pass away and another طَبق comes: (O, TA:) or, as IAar says, طَبَقٌ signifies a people after a people. (TA.) And (TA) A قَرْن [i. e. generation] of time: or twenty years: (K, TA:) or, as in the book of El-Hejeree, on the authority of I'Ab, ↓ طَبَقَةٌ has this latter meaning. (TA.) ― -b15- (tropical:) A rain such as fills and covers the earth, or land; (TA;) or such as is general, (S, O, K, TA,) and of wide extent; termed by a poet (namely, Imra-el-Keys, O, TA) طَبَقُ الأَرْضِ: (S, O, TA:) or a lasting rain, consecutive in its falls. (Msb.) And أَصْبَحَتِ الأَرْضُ طَبَقًا وَاحِدًا means (assumed tropical:) [The land became, or became in the morning,] covered with water over its surface. (TA.) ― -b16- A main portion of the night and of the day: (S, O, K:) or, accord. to the Mufradát [of Er-Rághib], طَبَقُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ signifies سَاعَاتُهُ المطابقة [app. a mistranscription for المُتَطَابِقَةُ, and meaning the commensurate, or similar, or equal, portions of the night and of the day]. (TA.) See also طِبْقٌ. ― -b17- And A state, or condition; (S, O, K, TA;) as also ↓ طَبَقَةٌ, of which the pl. is طِبَاقٌ: the pl. of the former in this sense is أَطْبَاقٌ. (TA.) Hence the phrase, لَتَرْكَبُنَّ طَبَقًا عَنْ طَبَقٍ, (S, O, K, TA,) in the Kur [lxxxiv. 19], meaning [Ye shall assuredly enter upon] state after state, (S, * O, TA,) and predicament after predicament; as in the A; (TA;) on the day of resurrection; (S;) the state being termed طَبَق because it will fill the hearts [as though the dread thereof covered them], or will be near to doing so; (O, TA;) and عَنْ being put in this instance, as it is in many others, in the place of بَعْدَ: (TA:) or the meaning is, one after another of similar states of hardship: or it may be, degrees of hardship after degrees thereof; طَبَقٌ accord. to this rendering being regarded as pl. [or coll. gen. n.] of ↓ طَبَقَةٌ: (Ksh and Bd:) or [ye shall assuredly mount upon] the heaven in one state after another state; for it (the heaven) shall be like مُهْل [i. e. molten brass or iron &c., as is said in the Kur lxx. 8,] and then successively in other states: (O, TA:) so says Aboo-Bekr: accord. to Er-Rághib, it points to the various successive states of man in the present world from his creation, and in the world to come until his resting in one of the two abodes [Paradise or Hell]: or, accord. to Ibn-Abi-l- Hadeed, it means [ye shall assuredly enter upon] difficulty after difficulty; as is related by MF; and the same is said by Az on the authority of I'Ab: (TA:) some read لَتَرْكَبَنَّ, meaning thou, O Mohammad, shalt assuredly mount upon stage after stage of the stages (أَطْبَاق) of heaven; and I'Ab and Ibn-Mes-ood read لَتَرْكَبِنَّ, with kesr to the ب, which is accord. to the dial. of Temeem, and Keys and Asad and Rabee'ah pronounce the first letter of the future with kesr except when it is ى: 'Omar read لَيَرْكَبَنَّ, either as relating to the Prophet or as referring to him who is mentioned in verses 10-15 of the same chapter. (O, TA.) One says also, بَاتَ يَرْعَى طَبَقَ النُّجُومِ, meaning (tropical:) [He passed the night watching] the state of the stars in their course: (TA:) or طَبَقُ النُّجُومِ means the falling [or app. setting] of stars after [other] stars: or, accord. to Es-Sadoosee, the rising of a star and the setting of another: and a collective number thereof after a collective number [of others]: and such, he says, are termed مِنَ النُّجُومِ ↓ طَبَقَاتٌ. (O.) ― -b18- جَآءَتِ الاـِبِلُ طَبَقًا وَاحِدًا means عَلَى خُفٍّ وَاحِدٍ [i. e. The camels came following one another, in a single line: see art. خف]. (TA.) And one says, وَلَدَتِ الغَنَمُ طَبَقًا and ↓ طَبْقًا, meaning The sheep, or goats, brought forth one after another: (L:) El-Umawee says, when they do thus, one says, وَلَدَتْهَا الرُّجَيْلَآءِ and وَلَدَتْهَا طَبَقًا and ↓ طَبَقَةً [They brought them forth (i. e. their young ones) one after another]. (S, O.) ― -b19- [The pl.] الأَطْبَاقُ also signifies Those who are remote, and those who are remotely connected: so in a trad. respecting the signs of the resurrection, or of the time thereof; in which it is said, يُوْصَلُ الأَطْبَاقُ وَيُقْطَعُ الأَرْحَامُ [Those who are remote, and those who are remotely related, shall be brought into close connection, and the ties of relationship shall be severed]. (TA.) ― -b20- بِنْتُ طَبَقٍ is an appellation of A female tortoise, [app. because of the cover of her back,] which, (S, O, K,) as the Arabs assert, (S, O,) lays ninety-nine eggs, all of them [eventually] tortoises, and lays one egg which discloses (S, O, K) a serpent (K) [or a serpent such as is termed] an أَسْوَد; (S, O;) or, accord. to Az, sixty-nine [eggs], and the seventieth is [eventually] a viper. (So in a marg. note in one of my copies of the S; in which, also, the appellation is written بِنْتُ طَبَقَ, instead of بِنْتُ طَبَقٍ.) Hence the phrase اـِحْدَى بَنَاتِ طَبَقٍ, meaning (tropical:) A calamity; (S, O, TA;) as also بِنْتُ طَبَقٍ: (TA:) بَنَاتُ طَبَقٍ meaning calamities [like مُطْبِقَاتٌ]: as well as tortoises: and serpents: (K:) and أُمُّ طَبَقٍ [in like manner] means calamity: (TA in art. طرق:) or, accord. to EthTha'álibee, طَبَقُ [thus, imperfectly decl., as written in the L,) signifies a yellow serpent: (L, TA:) and أُمُّ طَبَقٍ and بِنْتُ طَبَقٍ are said to signify the serpent, because of its coiling itself round: or بَنَاتُ طَبَقٍ is an appellation applied to serpents because of their winding themselves round (لاـِطْبَاقِهَا) upon him whom they bite; or, as some say, because the حَوَّآء [q. v.] confines them beneath the lids (أَطْبَاق) of the baskets (أَسْفَاط) covered with leather; or, as Z says, because they resemble the طَبَق [i. e. cover, or dish, or plate,] when they coil themselves round. (TA.)

طِبْقَةٌ
طِبْقَةٌ ذ : see طِبْقٌ, former half, in two places: -A2- and also near the end of the same paragraph.

طَبَقَةٌ
طَبَقَةٌ ذ [generally signifying Any one of two or more things that are placed, or situate, one above another; a stage, story, or floor; a layer, or stratum; or the like: pl. طَبَقَاتٌ and طِبَاقٌ]: see طَبَقٌ, in seven places. ― -b2- [Hence, طَبَقَاتُ العَيْنِ The coats, or tunics, of the eye. (See جُلَيْدَةٌ.)] ― -b3- [Hence also,] طَبَقَاتُ النَّاسِ The degrees, ranks, orders, or classes, of men. (S, * O, * TA.) [Thus, طَبَقَاتُ الشُّعَرَآءِ means The orders, or classes, of the poets.] ― -b4- كُتُبُهُ اـِلَىَّ طَبَقَةٌ is a phrase mentioned by Ibn-'Abbád as meaning His letters, or epistles, to me are consecutive. (O, TA.) ― -b5- A طَبَقَة of land is [A portion] like a مَشَارَة [expl. in art. شور]. (TA.)

يَدٌ طَبِقَةٌ
يَدٌ طَبِقَةٌ ذ An arm that will not be stretched forth; (S, O, TA;) sticking to the side. (K, TA.)

طِبَاقٌ
طِبَاقٌ ذ [a pl. of طَبَقَةٌ, and said to be also a pl. of طَبَقٌ]. ― -b2- طِبَاقُ الأَرْضِ means What is upon the earth: (S, O:) or what fills, or would fill, the earth, extending over it in general, or in common, (O, TA,) as though it were a طَبَق [or cover] to it. (TA.) It is said in a trad. respecting Kureysh, عِلْمُ عَالِمِهِمْ طِبَاقُ الأَرْضِ i. e. The knowledge of the knowing of them is as though it extended over the earth in general, or in common, and were a cover to it; (O, * TA;) or, as some relate it, الأَرْضِ ↓ طِبْقُ. (TA.) ― -b3- See also طِبْقٌ. ― -b4- And see مُطْبِقٌ.

طَبِيقٌ
طَبِيقٌ ذ : see طِبْقٌ, in five places.

طَبَاقَآءُ
طَبَاقَآءُ ذ (tropical:) A camel (S, O, K) that will not cover; (S, O;) lacking strength, or ability, to cover. (K, TA.) ― -b2- And, applied to a man, (S, O, K,) (assumed tropical:) Impeded in his speech; unable to speak; or tonguetied: (O, K, * TA:) or that will not perform the act of coïtus: (TA:) or heavy, covering the woman (يُطْبِقُ عَلَى المَرْأَةِ, in the CK [erroneously] يَطْبِقُ, and in my MS. copy of the K يُطَبِّق المرأةَ,) with his breast by reason of his heaviness: (K, TA:) or impotent; syn. عِيِىٌّ: (S, O:) or impotent (عَيِىٌّ), heavy, covering her whom he compresses, or the woman, with his breast, by reason of his littleness, or immature age: accord. to As, stupid, foolish, impotent in speech or actions, dull, or heavy: accord. to IAar, whose reason is veiled, or wholly obscured, (عَلَيْهِ ↓ مُطْبَقٌ, [see أَطْبَقَ عَلَيْهِ الجُنُونُ,]) by stupidity, or foolishness: or, as some say, whose affairs are veiled to him [so that he sees not how to accomplish them]: or who lacks ability to speak, his lips being closed. (TA.) ― -b3- تَحَلَّبُوا عَلَى ذٰلِكَ الاـِنْسَانِ طَبَاقَآءَ means They collected themselves together against that man, all of them. (ISh, O.)

طُبَّاقٌ
طُبَّاقٌ ذ A species of tree, (S, O, K,) growing upon the mountains of Mekkeh; (K;) described to AHn by some one or more of Azd-es-Saráh as being about the stature of a man in height, growing near one another, scarcely ever or never seen singly, having long, slender, green leaves, which slip [between the fingers] when squeezed, applied as a dressing to a fracture, which, remaining upon it, they consolidate; it has a clustered yellow flower; is not eaten by the camels, but by the sheep or goats; and grows among the rocks, with the عَرْعَر; the bees eat from its flowers, and the mountain-goats also feed upon it: (O:) it is beneficial as an antidote against poisons, taken internally and applied as a dressing, and as a remedy for the mange, or scab, and the itch, and fevers of long continuance, and colic, and jaundice, and obstructions of the liver; and is very healing. (K.) [طُبَاقٌ, thus written by Golius, without teshdeed, is said by him to be Ocimum agreste; as on the authority of Meyd; but he has not given the syn. by which Meyd has explained it.] بَيْنَ شَثٍّ وَطُبَّاقٍ, in a trad. of Mohammad Ibn-El-Hanafeeyeh, means in the places where grow these two species of trees; (O;) i. e. in the tracts of the mountains of Mekkeh. (TA.)

طَابَقٌ
طَابَقٌ ذ : see طِبْقٌ. -A2- Also, (S, Mgh, O, K,) and طَابِقٌ, (K,) both mentioned by Ks and Lh, [and both in one of my copies of the S,] (TA,) and ↓ طَابَاقٌ, (Fr, O, K,) A large brick: (Mgh:) or a large baked brick: (S, O, K:) [or a large tile, or flat piece of baked clay:] and a large [piece of] glass: (Mgh:) arabicized, (S, Mgh, O,) from the Pers., (S, O,) i. e. from تَابَهْ: (Mgh, O:) [and particularly a large flat piece of baked clay, or of stone, &c., that is used for a trapdoor:] whence, بَيْتُ الطَّابَقِ [the chamber that has a trap-door]: (Mgh: [see also مُطْبِقٌ:]) pl. طَوَابِقُ and طَوَابِيقُ; (Mgh, O, K;) the former being pl. of طابق, and the latter of طاباق. (O.) ― -b2- And in like manner the طَابَق of iron [is from the Pers. تَابَهْ]: (O:) [i. e.] طَابَقٌ signifies also, (K, TA,) and طَابِقٌ likewise, (accord. to the K,) A certain vessel in which one cooks, (K, TA,) [meaning a frying-pan,] of iron or of copper: (TA:) arabicized from تَابَهْ. (K, TA.) ― -b3- [And A plate, or flat piece, of metal.] -A3- بِئْرٌ ذَاتُ طَابَقٍ means A well in which are projecting edges. (Ibn-'Abbád, O.) -A4- And طَابَقٌ and طَابِقٌ signify also A limb, or member, (Th, O, * K, TA,) of a human being, such as the arm, or hand, and the leg, or foot, and the like: (Th, TA:) applied in a trad. to the hand of a thief, which is to be cut off: (TA:) [see طَائِفٌ, in art. طوف:] or they signify [or signify also] the half of a sheep, or goat: (K, TA:) or as much thereof as two persons, or three, eat. (TA.)

طَابَاقٌ
طَابَاقٌ ذ ; pl. طَوَابِيقُ: see the next preceding paragraph.

العِمَّةُ الطَّابِقِيَّةُ
العِمَّةُ الطَّابِقِيَّةُ ذ The mode of disposing the turban without winding [a portion thereof] beneath the chin: (O, K:) a mode which is forbidden. (O.) جَآءَ فُلَانٌ مُتَعَمِّمًا طَابِقِيٍّا means Such a one came having his turban disposed in the manner above described. (IAar, O.)

مَطْبَقٌ
مَطْبَقٌ ذ : see مُطْبِقٌ.

مُطْبَقٌ
مُطْبَقٌ ذ [pass. part. n. of 4, Covered; &c.]. ― -b2- الحُرُوفُ المُطْبَقَةُ are The letters ص, ض, ط, and ظ: (S, O, K:) the part of the tongue which is the place of their utterance being [closely] covered [in their utterance] by what is opposite to it of the palate. (O, TA.) ― -b3- And مُطْبَقٌ is used by the vulgar for مُطْبَقٌ عَلَيْهِ, [which is for مُطْبَقٌ عَلَيْهِ الجُنُونُ,] meaning (assumed tropical:) Upon whom insanity is made to be continual: (Msb: see also طَبَاقَآءُ [where مُطْبَقٌ عَلْيَهِ is in my opinion better rendered]:) and you say مَجْنُونَةٌ مُطْبَقٌ عَلَيْهَا [in like manner, for مُطْبَقٌ عَلَيْهَا الجُنُونُ (assumed tropical:) an insane female whose reason insanity has veiled, or wholly obscured]. (Mgh, O.) ― -b4- مُطْبَقٌ عَلَيْهِ signifies also Affected with a swooning, or a fit of insensibility. (TA.) ― -b5- بَيْتٌ مُطْبَقٌ means (assumed tropical:) A verse of which the former hemistich ends in the middle of a word. (Z, TA.) ― -b6- See also the next paragraph. ― -b7- And see طِبْقٌ.

مُطْبِقٌ
مُطْبِقٌ ذ Covering. (O, K, TA.) ― -b2- Hence, (K, TA,) جُنُونٌ مُطْبِقٌ (Mgh, O, K, TA) (assumed tropical:) Insanity that covers [i. e. veils, or wholly obscures,] the reason, or intellect. (TA.) ― -b3- حُمَّى مُطْبِقَةٌ (S, Mgh, O, Msb, K) (tropical:) A continual fever, not quitting night nor day. (S, Msb, * TA.) ― -b4- مُطْبِقَةٌ [for سَنَةٌ مُطْبِقَةٌ] means (tropical:) A hard, or severe, year. (TA.) And مُطْبِقَاتٌ means (assumed tropical:) Calamities [like بَنَاتُ طَبَقٍ]. (TA.) ― -b5- And مُطْبِقٌ may have the same meaning as ↓ مُطْبَقٌ. (TA. [But in what sense the latter is here used is not specified.]) ― -b6- It signifies also A subterranean prison; or a place of confinement beneath the ground. (TA. [The word in this sense, which is probably postclassical, is there said to be like مُحْسِنٌ; but perhaps only because of its having been found written مُطْبِقٌ; for I think that I have heard ↓ مَطْبَقٌ used in this sense; and I find an apparent authority for this in a copy of the M in arts. اصد and وصد, where الاـِصَادُ and الوِصَادُ are expl. as meaning المَطْبَقُ: and likewise in the TA in art. عن, where I find مَطْبَق, thus written; see 2 in that art.: it seems also that ↓ طِبَاقٌ may have the same signification; for I find الاـِصَادُ expl. as meaning الطِّبَاقُ in the K in art. اصد; and thus in the O in art. وصد, and likewise الوِصَادُ.])

مُطَبَّقٌ
مُطَبَّقٌ ذ : see طِبْقٌ, last quarter.

جَرَادٌ مُطَبِّقٌ
جَرَادٌ مُطَبِّقٌ ذ Locusts extending in common or universally [over a tract or region]. (TA.) And سَحَابَةٌ مُطَبِّقَةٌ A cloud raining upon the whole of a land. (S, O.) ― -b2- مُطَبِّقٌ signifies also [A sword hitting the joint, and severing the limb: or falling between two bones. ― -b3- And hence,] (tropical:) One who takes the right course in affairs by his [good] judgment. (K, TA.)

مُطَابِقٌ
مُطَابِقٌ ذ : see an ex. voce طِبْقٌ

### Türkçe

1 **طَبڤقَ** [**طَبَقَهُ**, muzâri‘ **طَبِقَ**, Freytag’a göre, aşağıda bu ikincisine verilen mânâların birincisinde **أَطْبَقَهُ** ile eşanlamlı olarak K’da açıklanmıştır: fakat ben bunun için K’da da başka herhangi bir sözlükte de bir dayanak bulmuyorum.] -A2- **طَبِقَتْ يَدُهُ**, (S, O, K, TA,) muzâri‘ **طَبَقَ**; ve **طَبَقَبْ**, muzâri‘ **طَبُقَ**; (TA;) mastar (birincisinin, S, TA) **طَبَقٌ** (S, O, K, TA) ve (ikincisinin, TA) **طَبْقٌ**; (K, TA;) (mecaz kabul edilerek:) Kolu uzatılmazdı; (S, O;) yahut (mecaz:) yanına yapışırdı, (K, TA,) ve uzatılmazdı. (TA.) -A3- **طَبِقَ يَفْعَلُ بِى كَذَا** yani **طَفِقَ** [yani: Benimle böyle bir şey yapmaya koyuldu, yahut başladı, vb.]. (O, K. *)

**طبّقهُ**
2 **طبّقهُ** ذ , mastar **تَطْبِيقٌ**: 4’e bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **طبّق السَّحَابُ الجَوَّ** Bulutlar, gök ile yer arasındaki orta havayı örttü: (K:) ve **الغَيْمُ السَّمَآءَ** ↓ **أَطْبَقَ** ve **طَبَّقَهَا** [Bulutlar göğü örttü]: (Mgh, TA:) ikisi de aynı mânâyı ifade eder. (TA.) Ve **طبّق المَآءُ وَجْهَ الأَرْضِ** Su, yerin yahut toprağın yüzünü örttü. (K.) ― -b3- Ve **طبّق الشَّىْءُ**, mastar yukarıdaki gibi, yani **عَمَّ** [Şey, nisbet veya nisbetlerinde, işleyiş veya işleyişlerinde, tesir veya tesirlerinde, vb. umumî oldu yahut umûmîleşti]. (K.) Ve **عَمَّ** ile eşanlamlı olarak müteaddîdir: şu ibarede olduğu gibi, **هٰذَا مَطَرٌ طَبَّقَ الأَرْضَ** [Bu, düşüşünün kapsamı içine yerin umumî genişliğini dâhil etmiş bir yağmurdur]. (TA.) Ve ayrıca şöyle de denir, **طبّق الغَيْمُ**, (S, O, TA,) mastar yukarıdaki gibi, (S, O, K, TA,) Bulutlar, yerin tamamına yağmur yağdırdı; (S, O;) yahut yağmurlarını yere umumî kıldı, (K, TA,). (TA.) ― -b4- **تَطْبِيقٌ** ayrıca, bir şeyi başka bir şeye uydurmak, denk kılmak, örtüştürmek, uygun düşürmek, karşılık kılmak yahut mutabık kılmak mânâsına gelir. (KL.) ― -b5- [Ve **طبّق بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ** İki şeyi yüz yüze getirerek bir araya koydu. (3’e de bak.) ― -b6- Bundan dolayı,] **التَّطْبِيقُ** ilâhî olarak tayin edilmiş namaz fiilinde, rükûda uylukların arasında elleri [birbirine, avuç avuca,] koymaktır; (S, O, K;) ve aynı şekilde **التَّشَهُّد** denilen fiilde [bk.]. (El-Harbee, TA.) Namazda rükû eden kimse hakkında **طبّق** denir, ve aynı şekilde ↓ **اطبق**, (TA,) yahut **طبّق كَفَّيْهِ**, (Mgh,) yahut **طبّق بَيْنَ كَفَّيْهِ ثُمَّ وَضَعَهُمَا بَيْنَ فَخِذَيْهِ**, (O,) yani: Ellerini [birbirine, avuç avuca,] koydu, sonra onları uyluklarının arasına koydu. (Mgh.) Böyle yapmak yasaklanmıştır; (Mgh, O;) çünkü eller dizlerin üzerine konulmalıdır. (O.) ― -b7- Ayrıca, koşarken atın ön ayaklarını birlikte kaldırıp birlikte indirmesi: (S, O, K:) yahut As’a göre, bir devenin yahut dişi devenin sıçrayıp sonra bacaklar yere birlikte düşecek şekilde inmesi; ki bunun yapılması beğenilmez. (TA.) ― -b8- Ve **طبّقت الاـِبِلُ الطَّرِيقَ** (mecaz:) Develer, sağ istikametten sapmaksızın yolu katetti. (TA. [Fiil orada hareke işaretleri olmaksızın yazılmıştır; fakat açıkça böyledir.]) ― -b9- Ve **طبّق السَّيْفُ**, (S, O, TA,) [yani **طبّق السَّيْفُ المَفْصِلَ**,] mastar yukarıdaki gibi, (K,) Kılıç ekleme vurdu (S, O, K, TA) ve uzvu kesti: (S, O, TA:) yahut iki kemik arasına düştü. (TA.) Bir şair der ki, (S,) yani El-Farezdak, El-Haccâc’ı överken ve onu bir kılıca benzetirken, (O,)
يُصَمِّمُ أَحْيَانًا وَحِينًا يُطَبِّقُ
[**صم** maddesinde açıklanmıştır]. (S, O.) Bundan dolayı, **يُطَبِّقُ المَفْصِلَ** demek (mecaz kabul edilerek:) Delili, hücceti yahut kanıtı isabetle vurur demektir: (S, O:) ve bu, fasih bir kimse hakkında da söylenir. (AZ, TA **قَالَبٌ** maddesinde, bk.) Bundan dolayı ayrıca, yalnız **طَبَّقَ**, (mecaz kabul edilerek:) Kazâî hüküm vermenin doğru tarzına isabet etti. (O, TA:) ve rivayetin metni. (TA.)

**مُطَابَقَةٌ**

3 **مُطَابَقَةٌ** ذ: Bir şeyi, ona uygun (mütenasip) olarak, başka bir şeyin üzerine, yahut üstüne, yahut üzerine koymak demektir: buradan **طَابَقْتُ النَّعْلَ** ibaresi [yani Bd lxvii. 3’te açıklandığı üzere, tabanın yahut sandaletin tabanı üzerine başka bir taban diktim]. (Er-Rághib, TA.) [Bundan dolayı] ayrıca şöyle de denir: **طَابَقْتُ بَيْنَ الشَّيْئَيْنِ**: iki şeyi birbirine uygun yaptım ve onları birbirine yapıştırdım. (S, O. [Bkz. ayrıca 2.]) Ve **طابق بَيْنَ قَمِيصَيْنِ**: iki gömlek giydi yahut giyindi; biri ötekinin üstüne yahut dışına; (K, TA;) ve aynı şekilde **صَافَقَ بَيْنَهُمَا**, ve **طَارَقَ**, (TA,) ve **ظَاهَرَ**. (A vb. **ظهر** maddesinde.) ― -b2- Ve **طابقهُ**, (K, TA,) mastarı **مُطَابَقَةٌ** (S, O, K, TA) ve **طِبَاقٌ**, (K, TA,) demektir ki: ona uydu, denk düştü, örtüştü, uygun oldu, karşılık geldi yahut mutabık oldu; (S, * O, * K, TA;) ve ona eşit oldu; yahut ölçüde, büyüklükte, miktarda veya benzeri şeylerde ona benzer oldu. (TA.) ― -b3- [Bundan dolayı,] şöyle denir: **هٰذَا جَوَابٌ يُطَابِقُ السُّؤَالَ** [Bu, soruya uygun bir cevaptır yahut bir karşılıktır]. (TA.) ― -b4- Ve **طابقت زَوْجَهَا**: o (kadın) kocasının [arzusuna] uydu: ve **طابقت**, bir dişi deve hakkında ve bir kadın hakkında denildiğinde: onu isteyen kimseye karşı boyun eğici oldu yahut boyun eğici hâle geldi. (TA.) ― -b5- Ve **طابق لِى بِحَقِّى**: hakkım hususunda bana itaat etti ve onu yerine getirmeye acele etti; yahut hakkımı gönüllü olarak bana ikrar etti. (TA.) ― -b6- Ve **طابقهُ عَلَى الأَمْرِ**: işi yapmak üzere onunla birleşti ve ona yardım etti: yahut [sadece] onu yapmaya ona yardım etti. (TA.) ― -b7- Ve **طابق عَلَى العَمَلِ**: işe alıştı, ünsiyet etti yahut işe alıştırıldı. (S, * O, * TA.) ― -b8- **مُطَابَقَةٌ**, bir at hakkında, (S, O, K,) koşmasında, (S, O,) ve aynı şekilde bir deve hakkında, A’da olduğu üzere, (TA,) demektir ki: arka ayaklarını, ön ayaklarının bulunduğu yerlere koyması. (S, O, K.) ― -b9- Ve (buradan, TA) (mecaz:) bağlı kimse gibi yürüme; (S, O, K, TA;) yani kısa adımlarla. (TA.) [Bkz. **حِجْلٌ** lafzında bir örnek.]

**اطبقهُ**
4 **اطبقهُ** ذ: Onu örttü; (S, O, K;) ve ayrıca ↓ **طبّقهُ**, mastarı **تَطْبِيقٌ**; (K;) [yani] onu örtülü hâle getirdi; (S, O;) onun üzerine **طَبَق**ı, yani örtüyü koydu; yani bir küpün [yahut benzerinin] üzerine. (Mgh. [Ve benzeri, başka sözlüklerde birkaç başka sanatta da söylenir.]) Ve **اطبقتُ الرَّحَى**: üst değirmen taşını alt taşın üzerine koydum. (TA.) ― -b2- Ayrıca 2’ye, ikinci cümleye bak. [Bu son örnek, **اطبقهُ**’nun bazen “onu örttü” mânasında, “ona bir örtü oldu yahut örtü gibi oldu” demek olduğunu; ve **اطبق عَلَيْهِ**’nin de aynı mânaya geldiğini; ve ayrıca عليه ↓ **انطبق**, ve عليه ↓ **تطبّق**’ın da (böyle olduğunu) gösterir.] ― -b3- [Bundan dolayı,] şöyle denir: **اطبق عَلَيْهِ الجُنُونُ** (Msb, TA) (farazî mecaz): delilik onun aklını yahut idrakini örttü [yani perdeledi yahut bütünüyle kararttı]. (TA.) Ve **اطبقت عَلَيْهِ الحُمَّى** (Mgh, O, TA) (mecaz): humma onun üzerinde sürekli oldu yahut sürekli hâle geldi; gece de gündüz de onu bırakmadı. (TA.) ― -b4- **اطبقوا عَلَى الأَمْرِ** demektir ki (mecaz): iş yahut mesele hakkında, yahut onu yapmak üzere, birlikte uyuşarak birleştiler yahut birlikte anlaştılar; (S, * Mgh, * O, * Msb, TA; *) ve bunun gibi عليه ↓ **تطابقوا**. (MA.) ― -b5- Ve **اطبقوا عَلَيْهِ**: onun etrafını kuşattılar. (MA.) ― -b6- [Ve **اطبقت عَلَيْهِ الحَيَّةُ**: yılan onun üzerine dolandı. (Bkz. **طَبَقٌ**, son cümle.)] ― -b7- Ve **اطبقت النُّجُومُ**: yıldızlar göründü ve çok oldu; (O, K, TA;) [sanki bir örtü gibi olduklarından; yahut] sanki kat kat ( **طَبَقَةٌ فَوْقَ طَبَقَةٍ** ) idiler. (TA.) ― -b8- [**اطبقهُ عَلَيْهِ**, onu örtecek hâle getirdi; yani onun üzerinde bir örtü, yahut örtü gibi bir şey, olacak hâle getirdi demektir.] Şöyle dersin: **أَطْبَقَ عَلَى مَخْرَجِ الحَرْفِ مِنَ اللِّسَانِ مَا حَاذَاهُ مِنَ الحَنَكِ** [harfin dilden çıkış yeri olan kısmın üzerine, damaktan ona karşılık gelen şeyi örtecek şekilde getirdi; yani dilinin o kısmını, damaktaki karşılık gelen kısmın hemen altına bitişik kıldı]. (O.) ― -b9- [Bundan dolayı,] **أَطْبَقَ عَلَيْهِمُ العَذَابَ**, Allah hakkında denildiğinde, (mecaz): azabı onların üzerine topluca yahut umumen indirdi yahut getirdi, [sanki onu onların üzerine örtecek hâle getirdi,] öyle ki onlardan hiçbiri kurtulmadı. (Jel, xci. 14’te.) ― -b10- Ve **أَطْبَقَ اللّٰهُ عَلَيْهِ الحُمَّى**, ve **الجُنُونَ**, (farazî mecaz): Allah hummayı onun üzerinde sürekli kıldı ve aynı şekilde deliliği: fiil hem لازِم hem مُتَعَدِّي olarak kullanılmıştır. (Msb. [Fakat onun müellifi, bunu bulmadığını ekler: yani bu ve benzeri mânalarda fiilin müteaddî kullanımına dair herhangi bir klasik otorite bulmadığını kasteder.]) ― -b11- Ayrıca şöyle denir: **اطبق البَابَ** [kapıyı kapattı]. (Msb ve K, **وصد** maddesinde; vb.) Ve **أَطْبِقْ شَفَتَيْكَ** [dudaklarını kapat;] yani (farazî mecaz): sus. (TA.) [Ve **اطبق الكِتَابَ**: kitabı kapattı yahut kapadı. Ve **اطبق الثَّوْبَ**: elbiseyi yahut kumaş parçasını katlayıp birleştirdi.] Ayrıca paragrafın ortasında 2’ye bak. -A2- **مَا أَطْبَقَهُ**: (O, K) **لِكَذَا** [böyle bir şeyi yapmada] ne kadar mahirdir! (O) **طَبَّقَ المَفْصِلَ** veznindendir. (JK.)

**تطبّق**
5 **تطبّق** ذ: bkz. 7. ― -b2- **تطبّق عَلَيْهِ**: bkz. 4. [Bundan dolayı,] şöyle denir: **لَوْ تَطَبَّقَتِ السَّمَآءُ عَلَى الأَرْضِ مَا فَعَلْتُ كَذَا** [Eğer gök yerin üzerine bir örtü gibi kapanacak olsaydı, böyle bir şeyi yapmazdım]. (S, O.)

**تطابق الشَّيْآنِ**
6 **تطابق الشَّيْآنِ** ذ: İki şey, birbirinin her biriyle, uydu, denk düştü, örtüştü, uygun oldu, karşılık geldi yahut mutabık oldu; (S, * O, * TA;) ve her biri ötekine eşit oldu; yahut ölçüde, büyüklükte, miktarda veya benzeri şeylerde birbirine benzer oldular. (TA.) Ve **تطابقوا عَلَى الأَمْرِ**: bkz. 4.

**انطبق**

7 **انطبق** ذ Örtüldü; (O, K;) [yani] örtülür kılındı;] yahut üzerine **طَبَق** yani örtü konuldu;] **أَطْبَقَهُ**’nun quasi-pass.’idir; (O;) ve bunun gibi ↓ **تطبّق**. (S, O, K.) ― -b2- [Ve kapandı; kapı vb. hakkında söylenir. ― -b3- Bundan dolayı,] **يَنْطَبِقُ عَلَيْهِ الكَلَامُ** i. q. **يَنْغَلِقُ** (mecazî farz edilerek:) [Söz, sanki ona karşı kapanmış gibidir; yani sözünde engellenmiştir, konuşamaz, yahut dili tutulmuştur]. (O.) ― -b4- 4’e de bak. ― -b5- [Bundan dolayı bir kaide hakkında şöyle denir: **يَنْطَبِقُ عَلَى كَذَا وَكَذَا** (mecazî farz edilerek:) Şu ve şu şeylere yahut konulara tatbik olunur.]

**طَبْقٌ**
**طَبْقٌ** ذ : **طَبَقٌ** maddesinde, son çeyrekte, **وَلَدَتِ الغَنَمُ طَبْقًا** ibaresinde mansub hâlin bir örneğine bak. -A2- **طَبْقٌ** ayrıca IAar tarafından, yalancı gösteriş yahut yalancı iddia ile haksızlık etmek veya zarar vermek mânâsıyla açıklanmıştır. (TA.)

**طِبْقٌ**
**طِبْقٌ** ذ : önceki yarının sonraki kısmında **طَبَقٌ**’a bak. ― -b2- **طِبْقُ الأَرْضِ**: **طِبَاقٌ**’a bak. ― -b3- **هٰذَا الشَّىْءُ طِبْقُ هٰذَا**, (IAar, O, K, *) ve ↓ **طَبَقُهُ**, ve ↓ **طِبَاقُهُ**, (IAar, * O, * K,) ve ↓ **طَبِيقُهُ**, (IAar, O, K,) ve ↓ **طَابَقُهُ**, ve ↓ **مُطْبَقُهُ**, (IAar, O, TA,) i. q. ↓ **مُطَابِقُهُ** [yani: Bu şey bunun eşidir; yahut buna uyan, denk düşen, uyuşan, karşılık gelen, mutabık olan; buna eşit olan; yahut ölçüde, büyüklükte, miktarda veya benzerinde bunun benzeri olan]. (IAar, O, K, TA.) ― -b4- **طِبْقٌ** ayrıca gündüzün bir boşluğu yahut vakti, (**سَاعَةٌ**, ) mânâsına gelir; ve bunun gibi ↓ **طِبْقَةٌ**: ve ↓ **طَبِيقٌ** gecenin aynı mânâsına gelir: (K:) şöyle dersin: **أَقَمْتُ عِنْدَهُ طِبْقًا مِنَ النَّهَارِ**, ve ↓ **طِبْقَةً**, onun yanında gündüzün bir boşluğu yahut vakti, (**سَاعَةً**, ) müddetince kaldım: (Ibn-'Abbád, O:) ve **طِبْقًا**, (K, TA,) kesr ile, (TA,) yahut ↓ **طَبَقًا**, (O’da böyle,) ve ↓ **طَبِيقًا**, yani bir müddet, yahut uzun bir zaman, **مَلِيًّا**’nın müradifi: (Ibn-'Abbád, O, K:) yahut L’ye göre şöyle denir: **أَتَانَا بَعْدَ طِبْقٍ مِنَ اللَّيْلِ**, ve ↓ **طَبِيق**, bize gecenin bir boşluğu yahut vakti, (**حِينٍ**, ) ardından geldi; ve aynı şekilde, gündüz için **مِنَ النَّهَارِ**: (TA:) **طَبِيقٌ**’un çoğulu **طُبْقٌ**’dur. (K.) [Ayrıca paragrafın ortasında yahut ortasına yakın yerde **طَبَقٌ**’a bak.] -A2- Ayrıca kuş tutkalı; **دِبْقٌ**’un bir lehçe varyantı. (IDrd, O, K.) Ve belirli bir ağaç türünün meyvesi [görünüşe göre kuş tutkalının çoğunlukla hazırlandığı ve günümüzde **دِبْق** denilen viscum yahut ökseotunun taneleri mânâsında]. (K.) Ve bir şeyin yapıştırıldığı yahut yapışır kılındığı her şey. (K.) Ve [özellikle] inci’nin dış tabakasının ona yapıştırıldığı, böylece onun gibi olduğu bir şey [yahut madde]; bunun gibi ↓ **مُطَبَّقٌ**. (TA.) ― -b2- Ve kuşlar için tuzaklar, yahut kuşların yakalandığı şeyler; (Ibn-'Abbád, O;) **فِخَاخ** gibi; bunun gibi **طِبَقٌ** da; bunun [sonuncusunun] müfredi ↓ **طِبْقَةٌ**’dır. (Ibn-'Abbád, O, K.) -A3- Ayrıca bir yol, yahut güzergâh: -A4- ve i. q. **دَسْتُور** [Farsça bir kelime olarak, bu örnekte Golius’un açıkladığı üzere genellikle “izin” mânâsında]. (KL. [Fakat bu iki mânâ için başka bir otorite bulmadım.])

**طَبَقٌ**

**طَبَقٌ** ذ: Herhangi bir türden (K) ölçüsünde, öteki şeyin bütün kapsamını kaplayacak şekilde, kapak gibi, başka bir şeye eşit olan bir şey (Msb, K): bu onun birincil anlamıdır: (Msb:) [bundan dolayı] şöyle denir: **هٰذَا الشَّىْءُ طَبَقُ هٰذَا**, **طِبْقُهُ** gibi, bkz.: (IAar, O, K:) ve [bundan dolayı] bir küpün (Mgh) yahut herhangi bir şeyin (K:) örtüsü yahut kapağı (Mgh, K) anlamına gelir: (K:) çoğulu **أَطْبَاقٌ** (S, * O, * K) [ve **طِبَاقٌ**, Msb’de, aşağıda gelecek olan başka fakat benzer bir anlamda **طَبَقٌ**’un çoğulu olarak zikredilmiştir; fakat daha ziyade **طَبَقَةٌ**’un çoğulu olarak bilinir], ve K’da başka bir çoğul olarak **أَطْبِقَةٌ** ilave edilmiştir; fakat [SM der ki] bu gariptir; onu [diğer] sözlüklerde bulmadım; ve doğru okunuşun, hemen ardından gelenle eş anlamlı olarak, yani **وَطَبَّقَهُ** ile, **وَأَطْبَقَهُ** olması mümkündür. (TA.)

**وَافَقَ شَنٌّ طَبَقَهْ** [bir darbımeseldir]; (O, K, TA) As tarafından (O, TA) şöyle açıklanır: deriden bir kapları [yani bir su tulumu] olup eskimiş ve yıpranmış bir erkek topluluğu hakkında söylenir; bu sebeple ona bir **طَبَق** [yahut kapak] yaptılar: (O, K, TA:) [böylece anlam: Eskimiş ve yıpranmış bir su tulumu kapağına uydu:] yahut **شَنٌّ** ve **طَبَقٌ** [O’da **طبقه**] iki kabile idi; (S, * O, K * TA;) ve ISd’nin dediği gibi, burada **شَنٌّ** su tulumu demek değildir; çünkü bunun **طَبَق**’ı yoktur: (TA:) yahut [**طَبَقَهٌ**, **طَبَقَةَ** yerinedir ve] **طَبَقَةُ** zeki bir kadındı; zeki bir erkek onu eş olarak aldı. (O, K, TA. [Bkz. Freytag's Arab. Prov., ii. 800.])

― -b2- Ayrıca belirli bir ev eşyası; (Msb;) [yani bir tabak yahut plaka; belki pişirme kabının kapağı çoğu kez tabak yahut plaka olarak kullanıldığı için böyle adlandırılmıştır;] üzerinde yenilen şey, (K, TA,) ve içinde yenilen şey; ve üzerine meyve konulan şey [yani bu amaçla kullanılan bir tabak yahut plaka; ve aynı şekilde yuvarlak bir tepsi ve benzeri]: (TA:) çoğulu **أَطْبَاقٌ** ve **طِبَاقٌ**. (Msb.)

― -b3- ― -b4- (mecaz:) yeryüzünün yüzeyi [örtü olarak düşünülen]. (K, TA.) [Ve aynı şekilde, toprağın bir tabakası yahut katmanı için kullanılır. **دَفَنْتُ الشَّىْءَ** Msb’de **أَخْفَيْتُهُ تَحْتَ أَطْبَاقِ التُّرَابِ** anlamında açıklanır: onu yerin yahut tozun tabakaları/katmanları altında gizledim. Ayrıca **طَبَقَةٌ**’a da bak.]

― -b5- (mecaz:) kadın tenasül uzvunun dış kısmı [örtü olarak düşünülen]. (Ibn-'Abbád, O, K, TA.)

― -b6- Bir şeyin bir kıvrımı, bir katı yahut üst üste binen kısmı. (PS. [Bkz. **حَفِثٌ**.])

― -b7- [Ve bundan dolayı, görünüşe göre, (mecaz:) denizin bir yuvarlağı: **آذِىٌّ**’ye bak.]

― -b8- Herhangi iki omur arasında bir ayırım oluşturan ince bir kemik [yahut kıkırdak]: (S, O, K:) bir atın [&c.] herhangi iki omuru arasındaki şey: çoğulu **أَطْبَاقٌ**: (Kr:) ve bazıları der ki, omurların tümü: ve bazıları der ki, herhangi bir yerde bir omur. (TA.) Kıyamet günü hakkında bir hadiste şöyle denmiştir: **تَبْقَى أَصْلَابُ المُنَافِقِينَ طَبَقًا وَاحِدًا**, anlamı: [münafıkların omurgaları (lafzen: olmaya devam eder) sanki] tek bir omur gibi olacaktır: yahut bazılarına göre ↓ **طَبَقَةً**; ve [derler ki] **طَبَقٌ** çoğuldur [yahut cins isimdir]. (O. [Ayrıca عقم maddesinde 1’e bak.])

― -b9- [Ve soluk borusunun art arda üst üste konmuş kıkırdaklarından herhangi biri: çoğulu **أَطْبَاقٌ**. (**حَنْجَرَةٌ**’ye, حجر maddesinde; ve ayrıca **حُلْقُومٌ**’a bak.)]

― -b10- Cehennemin mertebelerinden herhangi biri [en altı hariç her birinin, ötekinin üzerinde bir örtü gibi tasavvur edilmesinden dolayı]. (TA.) [Ve aynı şekilde, Yedi Gök’ten herhangi biri:] şöyle denir: **السَّمٰوَاتُ طِبَاقٌ**, anlamı: Gökler birbiri üstüne [mertebelerden oluşmuştur]; (S, O, Msb; *) her gök [en altı hariç] ötekine bir **طبق** gibi olmak üzere: (Msb:) yahut bu, birbirine uygun olmalarından dolayı söylenir: (K:) ve Kur’ân’da lxvii. 3’te şöyle denmiştir: **اَلَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمٰوَاتٍ طِبَاقًا**, anlamı: [yedi göğü] birbiri üstüne yerleştirilmiş olarak yaratmış olan; **طباقا**, **طَابَقْتُ النَّعْلَ**’ın [bkz.] mastarı olup sıfat olarak kullanılmıştır; yahut **طُوبِقَتْ طِبَاقًا** yerinedir; yahut **ذَاتَ طِبَاقٍ**, **طَبَقٌ**’un yahut ↓ **طَبَقَةٌ**’un çoğuludur. (Bd.)

― -b11- [Başın kemiklerinden herhangi biri; çünkü bir örtü oluştururlar: yahut] **أَطْبَاقُ الرَّأْسِ**, başın kemikleri demektir; çünkü birbirine uyarlar ve onların bazı kısımları diğer kısımlara sokulmuş ve çakılmıştır. (TA. [Bkz. شجر maddesinde 8.])

― -b12- Bir uzvun eklemlerinden herhangi biri: çoğulu **أَطْبَاقٌ**. (As, TA.)

― -b13- Erkeklerden ve çekirgelerden bir toplu sayı; (S, O, K;) bunun gibi ↓ **طِبْقٌ** da (K), ki bu, erkekler hakkında As tarafından böyle açıklanır: (TA:) yahut erkeklerin ve çekirgelerin çokluğu: (K:) [görünüşe göre bir yer parçasını örtüyor sayılarak:] yahut kendileri gibi bir toplulukla eşit olan bir erkek topluluğu. (ISd, TA.)

― -b14- İnsan nesli; yahut bir zamanın halkı; eş anlamlısı **قَرْنٌ** ve **عَالَمٌ**; El-‘Abbás’ın şu sözünde olduğu gibi:
اـِذَا مَضَى عَالَمٌ بَدَا طَبَقُ

[metre مُنْسَرِح] i. e. **اـِذَا مَضَى قَرْنٌ بَدَا قَرْنٌ** [Bir nesil geçip gittiğinde, onun yerinde bir nesil görünür]: **قَرْن**’a **طَبَق** denilmiştir; çünkü onlar yere bir **طَبَق** [yani örtü]dür: sonra onlar geçip gider ve başka bir **طَبق** gelir: (O, TA:) yahut, IAar’ın dediği gibi, **طَبَقٌ** bir kavimden sonra bir kavim demektir. (TA.) Ve (TA) zamanın bir **قَرْن**’ı [yani bir nesli]: yahut yirmi yıl: (K, TA:) yahut, El-Hejeree’nin kitabında, I'Ab’den rivayetle, ↓ **طَبَقَةٌ** bu son anlamdadır. (TA.) ― -b15- (mecaz:) Yeri, yahut araziyi doldurup örten bir yağmur; (TA;) yahut genel olan, (S, O, K, TA,) ve geniş kapsamlı olan; bir şairin (yani Imra-el-Keys’in, O, TA) **طَبَقُ الأَرْضِ** diye adlandırdığı: (S, O, TA:) yahut düşüşleri ardışık olan, devamlı bir yağmur. (Msb.) Ve **أَصْبَحَتِ الأَرْضُ طَبَقًا وَاحِدًا** demek (mecaz kabul edilerek) [Yer, yahut sabahleyin yer,] yüzeyi boyunca su ile örtülü oldu demektir. (TA.) ― -b16- Gecenin ve gündüzün başlıca bir kısmı: (S, O, K:) yahut Mufradát’a [Er-Rághib’in] göre, **طَبَقُ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ** **سَاعَاتُهُ المطابقة**’yı [gecenin ve gündüzün birbirine uygun; yahut benzer; yahut eşit kısımlarını] ifade eder. (TA.) Ayrıca **طِبْقٌ**’a bak. ― -b17- Ve Bir hâl, yahut durum; (S, O, K, TA;) bunun gibi ↓ **طَبَقَةٌ** da; bunun çoğulu **طِبَاقٌ**’tır: ilkinin bu anlamdaki çoğulu **أَطْبَاقٌ**’tır. (TA.) Buradan şu ibare: **لَتَرْكَبُنَّ طَبَقًا عَنْ طَبَقٍ**, (S, O, K, TA,) Kur’da [lxxxiv. 19], [Muhakkak gireceksiniz] hâl üstüne hâl, (S, * O, TA,) ve sıkıntı üstüne sıkıntı; A’da olduğu üzere; (TA;) kıyamet gününde; (S;) hâle **طَبَق** denilmiştir; çünkü o, kalpleri dolduracaktır [sanki onun korkusu onları örtmüş gibi], yahut buna yakın olacaktır; (O, TA;) ve **عَنْ** bu örnekte, daha birçok örnekte olduğu gibi, **بَعْدَ** yerinde konmuştur: (TA:) yahut anlam, benzer meşakkat hâllerinden birinin diğerinin ardından gelmesidir: yahut, meşakkat derecelerinin dereceler ardından gelmesi olabilir; bu yoruma göre **طَبَقٌ**, ↓ **طَبَقَةٌ**’nın çoğulu [yahut cem‘î cins ismi] sayılır: (Ksh and Bd:) yahut [muhakkak bineceksiniz] göğe, bir hâlden sonra bir hâl üzere; çünkü o (gök) **مُهْل** gibi olacaktır [yani erimiş pirinç yahut demir vb.; Kur lxx. 8’de söylendiği üzere,] sonra da ardı sıra başka hâllerde: (O, TA:) böyle der Aboo-Bekr: Er-Rághib’e göre, bu, insanın bu dünyada yaratılışından itibaren ve âhiret dünyasında, iki yurttan birinde [Cennet yahut Cehennem] karar kılıncaya dek, çeşitli ardışık hâllerine işaret eder: yahut, Ibn-Abi-l-Hadeed’e göre, anlam [muhakkak gireceksiniz] zorluk üstüne zorluktur; MF’nin rivayet ettiği üzere; ve aynı şey, I'Ab’den rivayetle Az tarafından da söylenmiştir: (TA:) bazıları **لَتَرْكَبَنَّ** okur; anlamı: sen, ey Muhammed, göğün mertebelerinden ( **أَطْبَاق** ) mertebe üstüne mertebeye muhakkak bineceksin; ve I'Ab ile Ibn-Mes-ood **لَتَرْكَبِنَّ** okur; **ب** üzerine kesr ile; bu, Temeem lehçesine göredir; ve Keys ile Asad ve Rabee'ah, gelecek zamanın ilk harfini, ى olmadıkça, kesr ile telaffuz ederler: 'Omar **لَيَرْكَبَنَّ** okudu; ya Peygamber’e ilişkin olarak yahut aynı sûrenin 10-15. âyetlerinde zikredilene döndürerek. (O, TA.) Yine denir: **بَاتَ يَرْعَى طَبَقَ النُّجُومِ**, anlamı (mecaz:) [Geceyi,] yıldızların seyrindeki hâlini gözetleyerek geçirdi: (TA:) yahut **طَبَقُ النُّجُومِ**, yıldızların [yahut görünüşe göre batışının] yıldızlardan sonra yıldızlar hâlinde düşmesi demektir: yahut Es-Sadoosee’ye göre, bir yıldızın doğması ve bir başkasının batmasıdır: ve bunların bir toplu sayısının [başka] bir toplu sayıdan sonra gelmesidir: ve bunun gibilerine, o der ki, yıldızlardan ↓ **طَبَقَاتٌ** denir. (O.) ― -b18- **جَآءَتِ الاـِبِلُ طَبَقًا وَاحِدًا** demek **عَلَى خُفٍّ وَاحِدٍ** [yani develer, birbirini izleyerek, tek bir sıra hâlinde geldi: bk. madde **خف**] demektir. (TA.) Ve denir: **وَلَدَتِ الغَنَمُ طَبَقًا** ve ↓ **طَبْقًا**, anlamı: koyunlar yahut keçiler birbiri ardından doğurdu: (L:) El-Umawee der ki, böyle yaptıklarında, **وَلَدَتْهَا الرُّجَيْلَآءِ** ve **وَلَدَتْهَا طَبَقًا** ve ↓ **طَبَقَةً** denir [Onları (yani yavrularını) birbiri ardından doğurdular]. (S, O.) ― -b19- [Çoğul] **الأَطْبَاقُ** ayrıca, uzak olanları ve uzak bağla bağlı olanları ifade eder: kıyametin alâmetleri yahut onun vakti hakkında bir hadiste böyledir; onda şöyle denir: **يُوْصَلُ الأَطْبَاقُ وَيُقْطَعُ الأَرْحَامُ** [Uzak olanlar ve uzak akrabalıkla bağlı olanlar birleştirilecek; akrabalık bağları ise kesilecektir]. (TA.) ― -b20- **بِنْتُ طَبَقٍ**, bir dişi kaplumbağanın adıdır, [görünüşe göre sırtının örtüsü sebebiyle,] ki, (S, O, K,) Arapların iddia ettiğine göre, (S, O,) doksan dokuz yumurta yumurtlar; hepsi [sonunda] kaplumbağa olur; ve bir yumurta yumurtlar ki (S, O, K) bir yılanı (K) [yahut **أَسْوَد** denilen türden bir yılanı] ortaya çıkarır; (S, O;) yahut Az’a göre, altmış dokuz [yumurta]; yetmişincisi [sonunda] bir engerektir. (S’nin nüshalarımdan birindeki kenar notunda böyledir; onda ayrıca adlandırma, **بِنْتُ طَبَقَ** diye yazılmıştır, **بِنْتُ طَبَقٍ** yerine.) Buradan şu ibare: **اـِحْدَى بَنَاتِ طَبَقٍ**, anlamı (mecaz:) bir musibet; (S, O, TA;) bunun gibi **بِنْتُ طَبَقٍ** da: (TA:) **بَنَاتُ طَبَقٍ**, musibetler demektir [**مُطْبِقَاتٌ** gibi]: kaplumbağalar demek olduğu gibi: ve yılanlar: (K:) ve **أُمُّ طَبَقٍ** [aynı şekilde] musibet demektir: (TA, madde **طرق**’ta:) yahut EthTha'álibee’ye göre, **طَبَقُ** [böyle; L’de yazıldığı üzere, gayr-i munsarif olarak] sarı bir yılanı ifade eder: (L, TA:) ve **أُمُّ طَبَقٍ** ile **بِنْتُ طَبَقٍ**’ın, yılanı ifade ettiği söylenir; çünkü o, kendi üzerine dolanır: yahut **بَنَاتُ طَبَقٍ**, yılanlara, ısırdıkları kimsenin üzerine ( **لاـِطْبَاقِهَا** ) dolanmaları sebebiyle verilen bir addır; yahut bazılarınca, **حَوَّآء**’ın [bk. ilgili madde] onları, deriyle kaplı sepetlerin ( **أَسْفَاط** ) kapaklarının ( **أَطْبَاق** ) altında hapsetmesi sebebiyle; yahut Z’nin dediği gibi, dolandıklarında **طَبَق**’a [yani örtüye, yahut tabağa, yahut levhaya] benzedikleri için. (TA.)

**طِبْقَةٌ**
**طِبْقَةٌ** ذ: bkz. **طِبْقٌ**, önceki yarı, iki yerde: -A2-’de ve ayrıca aynı paragrafın sonuna yakın.

**طَبَقَةٌ**
**طَبَقَةٌ** ذ [genellikle şu manaya gelir: iki veya daha çok şeyden, birinin ötekinin üstüne konulmuş veya yerleşmiş olduğu herhangi biri; bir merhale, kat, yahut döşeme; bir tabaka yahut katman; veya benzeri: çoğulu **طَبَقَاتٌ** ve **طِبَاقٌ**]: bkz. **طَبَقٌ**, yedi yerde. ― -b2- [Bundan dolayı, **طَبَقَاتُ العَيْنِ** gözün tabakaları yahut tunikleri. (Bkz. **جُلَيْدَةٌ**.)] ― -b3- [Bundan dolayı ayrıca,] **طَبَقَاتُ النَّاسِ** insanların dereceleri, rütbeleri, zümreleri yahut sınıfları. (S, * O, * TA.) [Böylece, **طَبَقَاتُ الشُّعَرَآءِ** şairlerin zümreleri yahut sınıfları demektir.] ― -b4- **كُتُبُهُ اـِلَىَّ طَبَقَةٌ** İbn-’Abbád tarafından, “Onun bana mektupları yahut risaleleri ard arda (müteâkip)tir” manasında zikredilmiş bir ibaredir. (O, TA.) ― -b5- Araziden bir **طَبَقَة** [bir parça], **مَشَارَة** gibi olandır [**شور** maddesinde açıklanmıştır]. (TA.)

**يَدٌ طَبِقَةٌ**
**يَدٌ طَبِقَةٌ** ذ: uzatılmayacak bir kol; (S, O, TA;) yana yapışık. (K, TA.)

**طِبَاقٌ**
**طِبَاقٌ** ذ [**طَبَقَةٌ**’nin bir çoğulu; ve ayrıca **طَبَقٌ**’un da bir çoğulu olduğu söylenir]. ― -b2- **طِبَاقُ الأَرْضِ** “yerin üzerinde olan şey” demektir: (S, O:) yahut yeri dolduran, veya dolduracak olan, genel olarak yahut müştereken onun üzerine yayılan şey; (O, TA;) sanki ona bir **طَبَق** [yahut örtü] imiş gibi. (TA.) Kureyş hakkında bir rivayette şöyle denilmiştir: **عِلْمُ عَالِمِهِمْ طِبَاقُ الأَرْضِ** yani “onların âliminin bilgisi, genel olarak yahut müştereken yerin üzerine yayılıyormuş ve ona bir örtü imiş gibi”dir; (O, * TA;) yahut bazılarınca onu şöyle rivayet ederler: **الأَرْضِ** ↓ **طِبْقُ**. (TA.) ― -b3- Ayrıca bkz. **طِبْقٌ**. ― -b4- Ve bkz. **مُطْبِقٌ**.

**طَبِيقٌ**
**طَبِيقٌ** ذ: bkz. **طِبْقٌ**, beş yerde.

**طَبَاقَآءُ**
**طَبَاقَآءُ** ذ (mecazî:) bir deve; (S, O, K) aşım yapmayacak olan; (S, O;) aşım yapmaya güç yahut kudret bakımından noksan olan. (K, TA.) ― -b2- Ve bir adama uygulanınca, (S, O, K,) (mecazî olduğu varsayılarak:) konuşmasında engellenmiş; konuşmaya güç yetiremeyen; yahut dili tutulmuş: (O, K, * TA:) yahut cinsel birleşme fiilini yapmayacak olan: (TA:) yahut ağır olup kadının üzerine (يُطْبِقُ عَلَى المَرْأَةِ, CK’de [yanlış olarak] يَطْبِقُ, ve K’nın bende bulunan yazma nüshasında **يُطَبِّق المرأةَ**, ) ağırlığı sebebiyle göğsüyle kapanan: (K, TA:) yahut iktidarsız; eş anlamlısı **عِيِىٌّ**: (S, O:) yahut iktidarsız (**عَيِىٌّ**), ağır, bastırdığı kimsenin yahut kadının üzerine, küçüklüğü yahut olgunlaşmamış yaşı sebebiyle, göğsüyle kapanan: As’a göre, akılsız, budala, sözde yahut fiillerde iktidarsız, anlayışı kıt, yahut ağır: IAar’a göre, aklı örtülü yahut bütünüyle kararmış olan, (عَلَيْهِ ↓ **مُطْبَقٌ**, [bkz. **أَطْبَقَ عَلَيْهِ الجُنُونُ**,]) ahmaklık yahut budalalık sebebiyle: yahut bazılarınca, işleri kendisine örtülü olan [öyle ki onları nasıl gerçekleştireceğini görmez]: yahut dudakları kapanmış olduğundan konuşma kudreti olmayan. (TA.) ― -b3- **تَحَلَّبُوا عَلَى ذٰلِكَ الاـِنْسَانِ طَبَاقَآءَ** “O adama karşı, hepsi birden, toplandılar” demektir. (ISh, O.)

**طُبَّاقٌ**
**طُبَّاقٌ** ذ: bir ağaç türü; (S, O, K,) Mekke dağlarında yetişir; (K;) Azd-es-Saráh’tan bir veya birkaç kişi tarafından AHn’a, boyca bir adamın boyu kadar, birbirine yakın yetişen, tek başına hemen hiç yahut asla görülmeyen, uzun, ince, yeşil yaprakları olan, sıkılınca [parmakların arasından] kayan, kırığa merhem olarak uygulanan; üzerinde kaldığında onu kaynaştıran; salkım halinde sarı çiçeği bulunan; develerin yemediği, fakat koyun yahut keçilerin yediği; kayalar arasında, **عَرْعَر** ile birlikte yetişen; arıların çiçeklerinden yediği ve dağ keçilerinin de onunla beslendiği şeklinde vasfedilmiştir: (O:) içilerek ve merhem olarak uygulanarak zehirlere karşı panzehir olarak faydalıdır; uyuz yahut kabuklanma ve kaşıntı ve uzun süreli hummalar ve sancı ve sarılık ve karaciğer tıkanıklıkları için bir ilaçtır; ve pek şifalıdır. (K.) [**طُبَاقٌ**, Golius tarafından şeddesiz böyle yazılmıştır; onun tarafından, Meyd’in rivayetine dayanarak, Ocimum agreste olduğu söylenir; fakat Meyd’in onu açıkladığı eş anlamlıyı vermemiştir.] Muhammed İbn-El-Hanafeeyeh’in bir rivayetinde **بَيْنَ شَثٍّ وَطُبَّاقٍ** “bu iki ağaç türünün yetiştiği yerlerde” demektir; (O;) yani Mekke dağlarının sahalarında. (TA.)

**طَابَقٌ**

طَابَقٌ ذ : **طِبْقٌ**’a bak. -A2- Ayrıca, (S, Mgh, O, K,) ve **طَابِقٌ**, (K,) ikisi de Ks ve Lh tarafından zikredilmiş, [ve S’nin nüshalarımdan birinde ikisi de vardır,] (TA,) ve ↓ **طَابَاقٌ**, (Fr, O, K,) büyük bir tuğla: (Mgh:) yahut büyük bir pişmiş tuğla: (S, O, K:) [yahut büyük bir kiremit, yahut pişmiş kilden düz bir parça:] ve büyük bir [parça] cam: (Mgh:) Arapçalaştırılmıştır, (S, Mgh, O,) Farsçadan, (S, O,) yani **تَابَهْ**’den: (Mgh, O:) [ve özellikle, bir kapaklı kapı için kullanılan, pişmiş kilden yahut taştan vb. büyük düz bir parça:] buradan, **بَيْتُ الطَّابَقِ** [kapaklı kapısı olan oda]: (Mgh: [ayrıca **مُطْبِقٌ**’e de bak:]) çoğulu **طَوَابِقُ** ve **طَوَابِيقُ**; (Mgh, O, K;) birincisi **طابق**’ın çoğulu, ikincisi **طاباق**’ın çoğuludur. (O.) ― -b2- Ve aynı şekilde demirin **طَابَق**’ı [Farsça **تَابَهْ**’dendir]: (O:) [yani] **طَابَقٌ** ayrıca, (K, TA,) ve **طَابِقٌ** da aynı şekilde, (K’ya göre,) içinde yemek pişirilen belirli bir kap, (K, TA,) [kızartma tavası anlamında,] demirden yahut bakırdan: (TA:) **تَابَهْ**’den Arapçalaştırılmıştır. (K, TA.) ― -b3- [Ve metalden bir tabak, yahut düz bir parça.] -A3- **بِئْرٌ ذَاتُ طَابَقٍ** demek, çıkıntılı kenarları bulunan bir kuyu demektir. (Ibn-’Abbád, O.) -A4- Ve **طَابَقٌ** ve **طَابِقٌ** ayrıca bir insanın kol yahut el ve bacak yahut ayak ve benzeri gibi bir uzvu, (Th, O, * K, TA,) ifade eder: (Th, TA:) bir rivayette hırsızın kesilecek olan eli hakkında kullanılmıştır: (TA:) [**طَائِفٌ**’e bak, **طوف** maddesinde:] yahut onlar [yahut ayrıca] bir koyunun yahut keçinin yarısını ifade eder: (K, TA:) yahut ondan iki kişinin yahut üç kişinin yediği kadarını. (TA.)

طَابَاقٌ
**طَابَاقٌ** ذ ; çoğulu **طَوَابِيقُ**: bir önceki paragrafın hemen sonrasına bak.

العِمَّةُ الطَّابِقِيَّةُ
**العِمَّةُ الطَّابِقِيَّةُ** ذ Sarığı, [bir kısmını] çenenin altından dolamaksızın düzenleme tarzı: (O, K:) yasaklanmış olan bir tarz. (O.) **جَآءَ فُلَانٌ مُتَعَمِّمًا طَابِقِيٍّا** demek, falan kimse yukarıda anlatılan tarz üzere sarığını düzenlemiş olarak geldi demektir. (IAar, O.)

مَطْبَقٌ
**مَطْبَقٌ** ذ : **مُطْبِقٌ**’e bak.

مُطْبَقٌ
**مُطْبَقٌ** ذ [4’ün mef’ûl ismi, örtülmüş; vb.]. ― -b2- **الحُرُوفُ المُطْبَقَةُ** harfleri **ص**, **ض**, **ط**, ve **ظ**’dır: (S, O, K:) onların çıkarılış yerinin dili olan kısmı, damağın ona karşılık gelen kısmı tarafından [çıkarılışlarında sıkıca] örtülmüş olduğundan. (O, TA.) ― -b3- Ve **مُطْبَقٌ**, avam tarafından **مُطْبَقٌ عَلَيْهِ** yerine kullanılır, [ki bu **مُطْبَقٌ عَلَيْهِ الجُنُونُ** yerinedir,] anlamı (mecaz kabul edilerek:) üzerine deliliğin sürekli kılındığı kimse: (Msb: ayrıca **طَبَاقَآءُ**’a da bak [orada **مُطْبَقٌ عَلْيَهِ** bence daha iyi çevrilir]:) ve **مَجْنُونَةٌ مُطْبَقٌ عَلَيْهَا** dersin [aynı şekilde, **مُطْبَقٌ عَلَيْهَا الجُنُونُ** yerine (mecaz kabul edilerek:) aklını deliliğin perdelediği yahut bütünüyle kararttığı deli kadın]. (Mgh, O.) ― -b4- **مُطْبَقٌ عَلَيْهِ** ayrıca baygınlık yahut kendinden geçme nöbetiyle muzdarip olan kimseyi ifade eder. (TA.) ― -b5- **بَيْتٌ مُطْبَقٌ** demek (mecaz kabul edilerek:) ilk mısraı bir kelimenin ortasında biten bir beyit demektir. (Z, TA.) ― -b6- Ayrıca bir sonraki paragrafa bak. ― -b7- Ve **طِبْقٌ**’a da bak.

مُطْبِقٌ
**مُطْبِقٌ** ذ Örten. (O, K, TA.) ― -b2- Buradan, (K, TA,) **جُنُونٌ مُطْبِقٌ** (Mgh, O, K, TA) (mecaz kabul edilerek:) aklı yahut idraki örten [yani perdeleyen yahut bütünüyle karartan] delilik. (TA.) ― -b3- **حُمَّى مُطْبِقَةٌ** (S, Mgh, O, Msb, K) (mecaz:) geceyi de gündüzü de bırakmayan, sürekli ateş. (S, Msb, * TA.) ― -b4- **مُطْبِقَةٌ** [**سَنَةٌ مُطْبِقَةٌ** yerine] demek (mecaz:) zor yahut şiddetli bir yıl demektir. (TA.) Ve **مُطْبِقَاتٌ** demek (mecaz kabul edilerek:) [**بَنَاتُ طَبَقٍ** gibi] musibetler demektir. (TA.) ― -b5- Ve **مُطْبِقٌ**, ↓ **مُطْبَقٌ** ile aynı anlama sahip olabilir. (TA. [Fakat burada ikincisinin hangi anlamda kullanıldığı belirtilmemiştir.]) ― -b6- Ayrıca yeraltı zindanı; yahut yerin altında bir hapis yeri demektir. (TA. [Bu anlamdaki kelime, muhtemelen klasik sonrası olup, orada **مُحْسِنٌ** gibi olduğu söylenmiştir; fakat belki yalnızca **مُطْبِقٌ** yazılmış olarak bulunmuş olmasındandır; zira ben bu anlamda ↓ **مَطْبَقٌ**’ın kullanıldığını işittiğimi sanıyorum; ve bunun için M’nin **اصد** ve **وصد** maddelerinde, **الاـِصَادُ** ve **الوِصَادُ**’ın **المَطْبَقُ** anlamında açıklandığı bir nüshada görünür bir dayanak buluyorum: ve yine TA’da **عن** maddesinde, **مَطْبَق**’ı bu şekilde yazılmış buluyorum; o maddede 2’ye bak: ayrıca ↓ **طِبَاقٌ**’ın da aynı anlamı olabileceği görülür; zira K’da **اصد** maddesinde **الاـِصَادُ**’ın **الطِّبَاقُ** anlamında açıklandığını buluyorum; ve O’da **وصد** maddesinde de böyle, ve yine **الوِصَادُ**.])

مُطَبَّقٌ
**مُطَبَّقٌ** ذ : **طِبْقٌ**’a bak, son çeyrek.

جَرَادٌ مُطَبِّقٌ
**جَرَادٌ مُطَبِّقٌ** ذ Bir bölge yahut yöre üzerine ortakça yahut genel olarak yayılan çekirgeler. (TA.) Ve **سَحَابَةٌ مُطَبِّقَةٌ** bir ülkenin tamamı üzerine yağmur yağdıran bulut. (S, O.) ― -b2- **مُطَبِّقٌ** ayrıca [ekleme vuran ve uzvu koparan kılıç; yahut iki kemik arasına düşen.] ― -b3- Ve buradan,] (mecaz:) işlerde [iyi] görüşüyle doğru yolu tutan kimse. (K, TA.)

مُطَابِقٌ
**مُطَابِقٌ** ذ : **طِبْقٌ** maddesinde “ex. voce” olarak bir örneğe bak.
