# طخخ (ط-خ-خ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%AE
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%AE%D8%AE

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - خ - خ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%AE/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والطاء
خ ط، ط خ مستعملان خط: الخَطُّ أرضٌ تُنْسَبُ إليها الرَّماحُ، يُقال: رماحٌ خَطِّيّة، فإذا جَعلْتَ النسبة اسما لازما قلت: خِّطِّيّة. والخُطَّة من الخَطِّ كالنُّقطة من النَّقْط.
والخَطُوط: من بقر الوحش الذي يَخُطُّ الأرض بأظلافه، وكل دابة تَخُطُّ الأرض بأظلافها فكذاك.
والتَّخْطِيطُ كالتسطير، تقول: خَطَّطْتُ عليه ذنوبه، أي: سَطَّرتها.
وخطَّ وَجْهُهُ واختطَّ: صارت فيه خطوط. وخَطَطْتُ بالسَّيْف وسطه.
والخُطَّة: شبه القصَّة، يقال: إن فلانا ليكلفني خُطَّةُ من الخسف.
والخَطيطةُ: الأرض التي لم تمطر بين أرضين ممطورتين، وتجمع: خَطائِط، قال:
على قلاص تختطي الخطائطا
والخَطُّ: ضرب من البضع، تقول: خَطّ بها، أي: نكحها، ويقال: خطّ بها قساحاً .
والخَطُّ: الكتابة ونحوها مما يُخَطُّ.
والخِطَّة: ارض يختطُّها الرجل إذا لم تكن لأحد قبله. وإنما كسرت الخاء، لأنها أخرجت على مصدر بني على فعلة .
طخ: الطَّخُوخ: الشرس الخلقن السيء العشرة. والطَّخْطَخة: تسوية الشيء، كنحو السحاب يكون فيه فرج، ثم يَتَطَخْطَخُ، أي: ينضم بعضه إلى بعض، وهو الطَّخْطاخ.
والمُتَطَخْطِخُ: الرجل الضعيف البصر، والجميع: مُتَطَخْطِخُونَ، وهو المُطْرَخِمُّ ايضا، واطرِخْمامُهُ: كلالة بصره.
وطَخْطَخَ فلان إذا ضحك، أي: إذا قال: طِيخْ طِيخْ، وهو أقبح القَهْقَهة. والطَخطاخُ: اسم رجل. وربما حكي به صوت الحلي ونحوه.

##### Türkçe

باب **الخاء** وال**طاء**
**خ ط**، **ط خ** مستعملan: **خط**: **الخَطُّ** mızrakların kendisine nisbet edildiği bir arazidir; denilir: **رماحٌ خَطِّيّة**; nisbeti lâzım bir isim kıldığın vakit dedin: **خِّطِّيّة**. Ve **الخُطَّة** **الخَطِّ**tandır; **النُّقطة**nın **النَّقْط**tan olması gibi.
Ve **الخَطُوط**: yaban sığırından olup yeri tırnaklarıyla çizen şeydir; ve her binek hayvanı yeri tırnaklarıyla çizerse işte böyledir.
Ve **التَّخْطِيطُ** **كالتسطير**dir; dersin: **خَطَّطْتُ** عليه ذنوبه, yani: onu satır satır yazdım.
Ve **خطَّ** وَجْهُهُ ve **اختطَّ**: onda çizgiler oldu. Ve **خَطَطْتُ** بالسَّيْف وسطه.
Ve **الخُطَّة**: kıssa benzeri; denilir: Şüphesiz falan kimse beni **خُطَّةُ** من الخسف ile yükümlü kılar.
Ve **الخَطيطةُ**: iki yağmur görmüş arazi arasında yağmur görmemiş arazidir; ve cem‘i: **خَطائِط**; dedi ki:
على قلاص تختطي الخطائطا
Ve **الخَطُّ**: yarma (kesme) türünden bir darbedir; dersin: **خَطّ** بها, yani: onunla cima etti; ve denilir: **خطّ** بها قساحاً.
Ve **الخَطُّ**: yazı ve benzeri, **يُخَطُّ** olunan şeylerdendir.
Ve **الخِطَّة**: bir kimse, kendisinden önce hiç kimseye ait değilse, onu çizip ayırdığı arazidir. Ancak **الخاء**yı kesreledi; çünkü o, **فعلة** üzere bina edilmiş bir masdar üzerine çıkarıldı.

**طخ**: **الطَّخُوخ**: huysuz tabiatlı, kötü geçimli. Ve **الطَّخْطَخة**: şeyin düzeltilmesi; bulut gibi ki onda açıklıklar olur, sonra **يَتَطَخْطَخُ**, yani: bir kısmı bir kısmına katılır; ve o, **الطَّخْطاخ**tır.
Ve **المُتَطَخْطِخُ**: görmesi zayıf adam; ve cem‘i: **مُتَطَخْطِخُونَ**; ve o, **المُطْرَخِمُّ** dadır; ve **اطرِخْمامُهُ**: görmesinin kısalığıdır.
Ve **طَخْطَخَ** falan, güldüğü vakit; yani: **طِيخْ طِيخْ** dediği vakit; ve o, kahkahanın en çirkinidir. Ve **الطَخطاخُ**: bir adamın adıdır. Ve bazen onunla takı sesi ve benzeri hikâye olunur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%AE/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

طَخَّ طَخًّا: شَرِس في معاملته. والشيءَ ألقاه من يده، والمرأةَ نكحها.

##### Türkçe

طَخَّ طَخًّا: Muamelesinde sert oldu. Ve **الشيءَ**: onu elinden attı; ve **المرأةَ**: onunla cinsel ilişkide bulundu.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%AE/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

طخ الشيءَ يَطُخُّه طخّاً: أَلقاه من يده فأَبعَد. والمِطَخَّةُ: خشبة يُحدَّد أَحد طرفيها ويلعب بها الصبيان. والطَّخُّ كناية عن النكاح؛ وقد طخّ المرأَة يطخّها طَخّاً؛ وروي عن يحيى بن يَعْمَر أَنه اشترى جارية خُراسانية ضخمةً فدخل عليه أَصحابُه فسأَلوه عنها فقال: نهم المِطَخَّة والطخُوخ: الشرِسُ في الخلق وسوء العشرة والمعاملة؛ طخَّ طخّاً: شرس في معاملته.
والطَّخْطَخة: استواء الشيء وتسويته كنحو السحاب يكون فيه جُوَبٌ ثم يتَطخطخ أَي ينضم بعضه إِلى بعض. وتطخطخ السحابُ إِذا كانت فيه جُوَب ثم انضم واستوى؛ وسحاب طخطاخ. أَبو عبيد: المتطخطخ من الغيم الأَسودُ. وتطخطخ الليل: أَظلم وتراكم يكون بغيم وبغير غيم، ومثله تدخدخ، وذلك إِذا كان غيم يستر ضوء النجوم، وذلك إِذا لم يكن فيه قمر، ولا أَدري ما طخطخه؛ وليل طُخاطِخ وقد طخطخَه السحاب.
ويقال للرجل الضعيف النظر: متطخطخ، والجمع متطخطخون. ابن سيده: والمُطَخْطِخ الضعيف البصر. وقد طخطخ الليل بصره إِذا حجبته الظلمة عن انفساح النظر.
والطخطخة: حكاية بعض الضحك. وطخطخ الضاحك قال: طيخ طيخ، وهو أَقبح القهقهة، وربما حكى صوت الحلى ونحوه به.
والطَّخطاخ: اسم رجل.

##### Türkçe

**طخ** şeyi **يَطُخُّه** **طخّاً**: Onu elinden attı da uzaklaştırdı. Ve **المِطَخَّةُ**:
Uçlarından biri sivriltilen bir tahta; çocuklar onunla oynar. Ve **الطَّخُّ** cinsel birleşmeye kinayedir;
ve gerçekten o, kadını **طخّ** eder, onu **يطخّها** **طَخّاً**; ve Yahyâ b. Ya‘mer’den rivayet olundu ki o satın aldı
iri yapılı Horasanlı bir cariye; derken arkadaşları onun yanına girdiler de onu sordular; o da dedi ki: O,
**نهم المِطَخَّة** ve **الطخُوخ**: huyda hırçın olan ve kötü geçim ve muamele sahibi olan; **طخَّ** **طخّاً**: muamelesinde hırçın oldu.

Ve **الطَّخْطَخة**: şeyin düzleşmesi ve düzeltilmesi; bulut gibi, onda boşluklar olur, sonra
**يتَطخطخ** yani bir kısmı bir kısmına katılır. Ve bulut **تطخطخ** eder; onda boşluklar bulunduğu zaman,
sonra birleşir ve düzleşir; ve **سحاب طخطاخ**. Ebû Ubeyd: **المتطخطخ** kara buluttandır. Ve
gece **تطخطخ** etti: karardı ve yığıldı; bulutla da olur, bulutsuz da; bunun benzeri **تدخدخ**’tır; bu, bulut
yıldızların ışığını örttüğü zaman olur; bu, onda ay bulunmadığı zaman olur; ve ben onun **طخطخه**’sini bilmiyorum; ve
**ليل طُخاطِخ**; ve bulut onu **طخطخَه** etti.

Ve zayıf görüşlü adama denir: **متطخطخ**; çoğulu **متطخطخون**. İbn Sîde:
ve **المُطَخْطِخ** zayıf görendir. Ve gece onun görmesini **طخطخ** etti; karanlık, görüşün açılmasını ondan engellediği zaman.

Ve **الطخطخة**: gülmenin bir kısmının taklidi. Ve gülen **طخطخ** etti; dedi ki: **طيخ طيخ**; o,
kahkahanın en çirkini(dir); ve bazen onunla takının sesi ve benzeri taklit edilir.

Ve **الطَّخطاخ**: bir adamın adıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%AE/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الطخ: رمي الشيء وإبعاده. وقد طخه يطخه طخا: ألقاه من يده فأبعد. ومن الكناية: الطخ: الجماع وقد طخ المرأة يطخها طخا وروي عن يحيى بن يعمر، أنه اشترى جارية خراسانية ضخمة، فدخل عليه أصحابه فسألوه عنها فقال نعم المطخة. والمطخة، بالكسر: خشبة يحدد أحد طرفيها وتلعب بها الصبيان. والطخوخ، بالضم الشرس في الخلق وسوء العشرة والمعاملة، طخ طخا: شرس في معاملته. ومنه الطخطاخ، بالفتح، وهو الرجل السىء الخلق. والطخخاخ من الحلي: صوته. وفي اللسان: وربما حكي صوت الحلي ونحوه به. والطخاخ: الغيم المنضم بعضه إلى بعض، يقال: سحاب طخطاخ: إذا انضم واستوى. والطخطاخ اسم رجل. والطخاطخ بالضم: الظلمة، يقال: ليل طخاطخ، وقد طخطخه السحاب. والمتطخطخ: الأسود من الغنم، عن أبي عبيد. وتطخطخ الليل: أظلم وتراكم، يكون بغيم وبغير غيم، ومثله تدخدخ، وذلك إذا كان غيم يستر ضوء النجوم، وذلك إذا لم يكن فيه قمر. ويقال للرجل الضعيف البصر: متطخطخ، والجمع متطخطخون. وقد طخطخ الليل بصره، إذا حجبته الظلمة عن انفساح النظر، قاله ابن سيده والطخطخة: تسوية الشيء واستواؤه وضم بعضه إلى بعض، كنحو السحاب يكون فيه جوب ثم يتطخطخ. والطخطخة: حكاية قول الضاحك: طيخ، وهو أقبح القهقهة.

##### Türkçe

**الطخ**: bir şeyi atmak ve onu uzaklaştırmak. Ve gerçekten onu **طخه يطخه طخا**: onu elinden attı da uzaklaştırdı. Ve kinayeden: **الطخ**: cinsel birleşme; ve gerçekten **طخ المرأة يطخها طخا**: kadına cinsel birleşmede bulundu. Ve **يحيى بن يعمر**’den rivayet olundu: o, iri yapılı Horasanlı bir cariye satın aldı; arkadaşları onun yanına girdiler de onu sordular; o da dedi ki: evet, ne güzel **المطخة**.

Ve **المطخة** (kesre ile): uçlarından biri sivriltilen bir tahta; çocuklar onunla oynar.

Ve **الطخوخ** (damme ile): huyda sertlik ve geçimsizlik ve muamele kötülüğü; **طخ طخا**: muamelesinde sert oldu. Ondan **الطخطاخ** (fetha ile) gelir; o, kötü huylu adamdır.

Ve ziynetten **الطخخاخ**: onun sesidir. Ve **اللسان**’da: bazen ziynet ve benzerinin sesi onunla taklit edilmiştir.

Ve **الطخاخ**: birbirine bitişmiş bulut; denir ki: **سحاب طخطاخ**: bitişip düzleştiği zaman.

Ve **الطخطاخ** bir adam adıdır.

Ve **الطخاطخ** (damme ile): karanlık; denir ki: **ليل طخاطخ**; ve bulut onu gerçekten **طخطخه**.

Ve **المتطخطخ**: koyunlardan siyah olan; **أبو عبيد**’den.

Ve **تطخطخ الليل**: karardı ve yığıldı; bulutla da olur, bulutsuz da; benzeri **تدخدخ**’tur; bu, yıldızların ışığını örten bir bulut olduğu zaman olur; bu da, onda ay olmadığı zaman olur.

Ve görmesi zayıf adama denir ki: **متطخطخ**; çoğulu **متطخطخون**.

Ve gerçekten gece onun görmesini **طخطخ** etti; yani karanlık onu bakışın açılmasından alıkoyduğu zaman; bunu **ابن سيده** söyledi.

Ve **الطخطخة**: bir şeyi düzleştirmek ve onun düzleşmesi ve onun bir kısmını bir kısmına katmak; bulut gibi, onda açıklıklar olur, sonra **يتطخطخ** eder.

Ve **الطخطخة**: gülenin sözünü taklit etmektir: **طيخ**; o, kahkahanın en çirkinidir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%AE/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَخَّ
طَخَّ U ( n. ac. طُخُوْخ 27 ),
a.  Was surly, morose, unsociable.

b.  Flung away.

مِطْخَخَة
مِطْخَخَة 20t ,
a.  Plaything.

طُخُوْخ
طُخُوْخ 27 ,
a.  Surliness, moroseness, unsociableness.

طُخْرُوْر
طُخْرُوْر
a.  A stranger.

b.  Feeble.

c.  Thin cloud.

طِخْز
طِخْز
a.  Lie.

طِخْس
طِخْس
a.  Source, root.

##### Türkçe

طَخَّ
**طَخَّ** U ( n. ac. **طُخُوْخ** 27 ),
a. Somurtkan, asık suratlı, ünsiyetsiz oldu.

b. Fırlatıp attı.

مِطْخَخَة
**مِطْخَخَة** 20t ,
a. Oyuncak.

طُخُوْخ
**طُخُوْخ** 27 ,
a. Somurtkanlık, asık suratlılık, ünsiyetsizlik.

طُخْرُوْر
**طُخْرُوْر**
a. Bir yabancı.

b. Zayıf.

c. İnce bulut.

طِخْز
**طِخْز**
a. Yalan.

طِخْس
**طِخْس**
a. Kaynak, kök.
