# طخخ — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%AE/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%AE%D8%AE/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طخخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%AE%D8%AE.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: طخخ

باب الخاء والطاء
خ ط، ط خ مستعملان خط: الخَطُّ أرضٌ تُنْسَبُ إليها الرَّماحُ، يُقال: رماحٌ خَطِّيّة، فإذا جَعلْتَ النسبة اسما لازما قلت: خِّطِّيّة. والخُطَّة من الخَطِّ كالنُّقطة من النَّقْط.
والخَطُوط: من بقر الوحش الذي يَخُطُّ الأرض بأظلافه، وكل دابة تَخُطُّ الأرض بأظلافها فكذاك.
والتَّخْطِيطُ كالتسطير، تقول: خَطَّطْتُ عليه ذنوبه، أي: سَطَّرتها.
وخطَّ وَجْهُهُ واختطَّ: صارت فيه خطوط. وخَطَطْتُ بالسَّيْف وسطه.
والخُطَّة: شبه القصَّة، يقال: إن فلانا ليكلفني خُطَّةُ من الخسف.
والخَطيطةُ: الأرض التي لم تمطر بين أرضين ممطورتين، وتجمع: خَطائِط، قال:
على قلاص تختطي الخطائطا
والخَطُّ: ضرب من البضع، تقول: خَطّ بها، أي: نكحها، ويقال: خطّ بها قساحاً .
والخَطُّ: الكتابة ونحوها مما يُخَطُّ.
والخِطَّة: ارض يختطُّها الرجل إذا لم تكن لأحد قبله. وإنما كسرت الخاء، لأنها أخرجت على مصدر بني على فعلة .
طخ: الطَّخُوخ: الشرس الخلقن السيء العشرة. والطَّخْطَخة: تسوية الشيء، كنحو السحاب يكون فيه فرج، ثم يَتَطَخْطَخُ، أي: ينضم بعضه إلى بعض، وهو الطَّخْطاخ.
والمُتَطَخْطِخُ: الرجل الضعيف البصر، والجميع: مُتَطَخْطِخُونَ، وهو المُطْرَخِمُّ ايضا، واطرِخْمامُهُ: كلالة بصره.
وطَخْطَخَ فلان إذا ضحك، أي: إذا قال: طِيخْ طِيخْ، وهو أقبح القَهْقَهة. والطَخطاخُ: اسم رجل. وربما حكي به صوت الحلي ونحوه.

### Türkçe

باب **الخاء** وال**طاء**
**خ ط**، **ط خ** مستعملan: **خط**: **الخَطُّ** mızrakların kendisine nisbet edildiği bir arazidir; denilir: **رماحٌ خَطِّيّة**; nisbeti lâzım bir isim kıldığın vakit dedin: **خِّطِّيّة**. Ve **الخُطَّة** **الخَطِّ**tandır; **النُّقطة**nın **النَّقْط**tan olması gibi.
Ve **الخَطُوط**: yaban sığırından olup yeri tırnaklarıyla çizen şeydir; ve her binek hayvanı yeri tırnaklarıyla çizerse işte böyledir.
Ve **التَّخْطِيطُ** **كالتسطير**dir; dersin: **خَطَّطْتُ** عليه ذنوبه, yani: onu satır satır yazdım.
Ve **خطَّ** وَجْهُهُ ve **اختطَّ**: onda çizgiler oldu. Ve **خَطَطْتُ** بالسَّيْف وسطه.
Ve **الخُطَّة**: kıssa benzeri; denilir: Şüphesiz falan kimse beni **خُطَّةُ** من الخسف ile yükümlü kılar.
Ve **الخَطيطةُ**: iki yağmur görmüş arazi arasında yağmur görmemiş arazidir; ve cem‘i: **خَطائِط**; dedi ki:
على قلاص تختطي الخطائطا
Ve **الخَطُّ**: yarma (kesme) türünden bir darbedir; dersin: **خَطّ** بها, yani: onunla cima etti; ve denilir: **خطّ** بها قساحاً.
Ve **الخَطُّ**: yazı ve benzeri, **يُخَطُّ** olunan şeylerdendir.
Ve **الخِطَّة**: bir kimse, kendisinden önce hiç kimseye ait değilse, onu çizip ayırdığı arazidir. Ancak **الخاء**yı kesreledi; çünkü o, **فعلة** üzere bina edilmiş bir masdar üzerine çıkarıldı.

**طخ**: **الطَّخُوخ**: huysuz tabiatlı, kötü geçimli. Ve **الطَّخْطَخة**: şeyin düzeltilmesi; bulut gibi ki onda açıklıklar olur, sonra **يَتَطَخْطَخُ**, yani: bir kısmı bir kısmına katılır; ve o, **الطَّخْطاخ**tır.
Ve **المُتَطَخْطِخُ**: görmesi zayıf adam; ve cem‘i: **مُتَطَخْطِخُونَ**; ve o, **المُطْرَخِمُّ** dadır; ve **اطرِخْمامُهُ**: görmesinin kısalığıdır.
Ve **طَخْطَخَ** falan, güldüğü vakit; yani: **طِيخْ طِيخْ** dediği vakit; ve o, kahkahanın en çirkinidir. Ve **الطَخطاخُ**: bir adamın adıdır. Ve bazen onunla takı sesi ve benzeri hikâye olunur.
