# طرأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: طرأ

طَرَأَ على القوم يَطْرَأُ طَرْءاً وطُرُوءاً: أَتاهم مِن مَكانٍ، أَو طَلَعَ عليهم من بَلَدٍ آخَر، أَو خرج عليهم مِن مكانٍ بَعيدٍ فُجاءة، أَو أَتاهم من غير أَن يَعْلَمُوا، أَو خَرج عليهم من فَجْوةٍ. وهم الطُّرَّاءُ والطُّرَآءُ. ويقال للغُرباءِ الطُّرآء، وهم الذين يأْتُون من مكان بعيد. قال أَبو منصور: وأَصله الهمز من طَرَأَ يَطْرَأُ. وفي الحديث: طَرَأَ عَلَيَّ حِزْبي مِن القرآنِ، أَي وَرَدَ وأَقبل. يقال: طَرَأَ يَطْرَأُ، مهموزاً، إِذا جاءَ مُفاجَأَةً، كأَنه فَجِئَه الوقت الذي كان يُؤَدي فيه وِرْدَه مِن القرآنِ، أَو جَعَلَ ابْتِداءَه فيه طُرُوءاً منه عليه. وقد يُترك الهمز فيه فيقال: طَرَا يَطْرُو طُرُوّاً.وطَرَأَ مِن الأَرض: خرج، ومنه اشْتُقَّ الطُّرْآنِيُّ. وقال بعضهم: طُرْآنُ جبل فيه حَمام كثير، إِليه يُنْسَبُ الحمامُ الطُّرْآنِيُّ؛ لا يُدْرَى مِن حيث أَتى. وكذلك أَمْرٌ طُرْآنِيٌّ، وهو نسب على غير قياس. وقال العجاج يذكر عَفافَه: إِنْ تَدْنُ، أَو تَنْأَ، فلا نَسِيُّ، *  لِما قَضَى اللّهُ، ولا قَضِيُّ(1) (1 قوله «ان تدن إلخ» كذا في النسخ.)
ولا مَعَ الماشِي، ولا مَشِيُّ *  بِسِرِّها، وذاك طُرْآنِيُّ ولا مَشِيٌّ: فَعُولٌ مِنَ الـمَشْيِ. والطُّرْآنِيُّ يقول: هو مُنْكَر عَجَبٌ. وقيل حَمامٌ طُرآنِيٌّ: منكَر، من طَرَأَ علينا فلان أَي طَلَع ولم نَعرفه. قال: والعامة تقول: حَمامٌ طُورانِيٌّ، وهو خطأٌ. وسئل أَبو حاتم عن قول ذِي الرمة: أَعارِيبُ طُورِيُّونَ، عن كُلِّ قَرْيةٍ، *  يَحِيدُون عنها مِنْ حِذارِ الـمَقادِرِ فقال: لا يكون هذا من طَرَأَ ولو كان منه لقال طَرْئِيُّون، الهمزةُ بعد الراءِ. فقيل له: ما معناه؟ فقال: أَراد أَنهم من بلاد الطُّور يعني الشام فقال طُورِيُّون كما قال العجاج: دانَى جَناحَيْهِ مِنَ الطُّور فَمَرّ
أَراد أَنه جاءَ من الشام.
وطُرأَةُ السيل: دُفْعَتُه.
وطَرُؤَ الشيءُ طَراءة وطَراءً فهو طَرِيءٌ وهو خلاف الذّاوِي. وأَطْرَأَ القومَ: مَدَحَهُم، نادرة، والأَعرف بالياء.

### Türkçe

**طَرَأَ** kavmin üzerine **يَطْرَأُ** **طَرْءاً** ve **طُرُوءاً**: Onlara bir yerden geldi; yahut başka bir beldeden onların üzerine doğdu; yahut uzak bir yerden onların üzerine ansızın çıktı; yahut onların bilmedikleri hâlde onlara geldi; yahut bir gedikten onların üzerine çıktı. Ve onlar **الطُّرَّاءُ** ve **الطُّرَآءُ**’dur. Ve yabancılara **الطُّرآء** denir; onlar uzak bir yerden gelen kimselerdir. Ebû Mansûr dedi: Aslı, **طَرَأَ يَطْرَأُ**’dan hemzedir.

Hadiste: **طَرَأَ عَلَيَّ حِزْبي مِن القرآنِ**, yani: Vârid oldu ve yöneldi. Denir: **طَرَأَ يَطْرَأُ**; hemzeli olarak; ansızın geldiği zaman; sanki vaktin, Kur’ân’dan virdini edâ ettiği vakit onu ansızın yakalamış gibidir; yahut onda başlangıcını, ondan ona bir **طُرُوءاً** kılmıştır. Ve onda hemze terk edilebilir de şöyle denir: **طَرَا يَطْرُو طُرُوّاً**. Ve **طَرَأَ** yerden: çıktı; ondan **الطُّرْآنِيُّ** türetildi. Bazıları dedi ki: **طُرْآنُ** çok güvercin bulunan bir dağdır; ona **الحمامُ الطُّرْآنِيُّ** nisbet edilir; nereden geldiği bilinmez. Yine **أَمْرٌ طُرْآنِيٌّ**; ve o, kıyasa göre olmayan bir nisbettir. el-‘Accâc, iffetine değinerek dedi:

إِنْ تَدْنُ، أَو تَنْأَ، فلا نَسِيُّ، *  لِما قَضَى اللّهُ، ولا قَضِيُّ(1)
(1) “**ان تدن إلخ**” sözü: nüshalarda böyledir.

ولا مَعَ الماشِي، ولا مَشِيُّ *  بِسِرِّها، وذاك طُرْآنِيُّ

Ve **ولا مَشِيٌّ**: yürümekten **الـمَشْيِ**’den **فَعُولٌ** veznindedir. Ve **الطُّرْآنِيُّ** der ki: O, inkâr edilen, acayip bir şeydir. Ve denildi ki: **حَمامٌ طُرآنِيٌّ**: inkâr edilen (tuhaf)tır; “Falan bize **طَرَأَ** etti” yani doğdu (çıktı) ve onu tanımadık, sözünden. Dedi ki: Avam “**حَمامٌ طُورانِيٌّ**” der; ve o hatadır. Ebû Hâtim’e, Zî’r-Rumme’nin şu sözü soruldu:

أَعارِيبُ طُورِيُّونَ، عن كُلِّ قَرْيةٍ، *  يَحِيدُون عنها مِنْ حِذارِ الـمَقادِرِ

Bunun üzerine dedi ki: Bu, **طَرَأَ**’dan olmaz; eğer ondan olsaydı **طَرْئِيُّون** derdi; hemze **الراءِ**’dan sonradır. Ona denildi ki: Manası nedir? Dedi ki: Onların **الطُّور** beldelerinden olduklarını, yani Şam’ı, murad etti; bu yüzden el-‘Accâc’ın dediği gibi **طُورِيُّون** dedi:

دانَى جَناحَيْهِ مِنَ الطُّور فَمَرّ

Şam’dan geldiğini murad etti.

**وطُرأَةُ السيل**: onun itişi (bir defalık akışı).

**وطَرُؤَ الشيءُ** **طَراءة** ve **طَراءً**: o hâlde o **طَرِيءٌ**’dür; ve o, **الذّاوِي**’nin zıddıdır.

**وأَطْرَأَ** kavmi: onları övdü; nâdirdir; daha bilinen, **بالياء** iledir.
