# طرب — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%A8/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D8%A8/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%A8.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: طرب

باب الطاء والراء والباء ومعهما
ط ر ب، ر ط ب، ب ط ر، ر ب ط مستعملات
طرب:
الطَّرَب: الشَّوْق. والطَّرَب: ذَهابُ الحُزن، وحُلولُ الفَرَح طَرِب يَطْربُ طَرَباً فهو طَرِبٌ.
وطَرَّب في غِنائه تطريباً، إذا رَجَّع صَوْتَه، وأَطْرَبَني هذا الشَّيءُ.
والأَطْرابُ: نُقاوةُ الرَّياحينِ، وأذكاؤها.
واستعمل الطّربُ في الإبل في قوله: كالإبل الطِّراب أي: طَرِبَتْ للحُداء.
واسْتَطْرَبَ القَوْمُ، أي: طَرِبوا للَّهوِ طَرَباً شَديداً.
رطب:
الرُّطَبُ، والواحدةُ: رُطْبَةٌ: النَّضيجُ من البُسر قبل إتمارِهِ. وقد أَرْطبتِ النَّخلةُ، وأطرب البُسْرُ: صار رُطَباً، وأرطب القَوْمُ: أرطب نَخْلُهم.
ورَطَّبْتُ القوم ترطيباً: أطعمتهم رُطَباً.
والرُّطْبُ: الرِّعي الأَخضر من البُقول والشَّجَر، اسمٌ جامع لا يُفْرَدُ.
وأرضٌ مُرْطبة، مُعْشِبة: ذاتُ رُطَبٍ وعُشب.
والرُّطْبُ: النّاعمُ. وجاريةٌ رَطْبةٌ: رَخصة. والرَّطْبُ: الشّيء المبتلّ بالماء، والشّيء الرَّخْص في المِمضَغة. والرَّطْبةُ: روضةُ الفِسْفِسة ما دامتْ خضراء، والجميعُ: الرِّطاب.
والرَّطابةُ: مصدرُ الرَّطب، وقد رَطُبَ يَرْطُبُ رَطابة، وقد يقال للغُلام الذي فيه لِينٌ: إنّه لَرَطبٌ.
بطر:
البَطَرُ، في معنىً، كالحَيرة والدَّهَش، يُقالُ: لا يُبْطِرنّ جهلُ فلان حِلْمك، أي: لا يُدْهِشك. وفي معنىً: كالأَشَر وغَمْط النّعمة، يقال: بَطَر فلانٌ نِعْمةَ الله، أي: كأنّه مَرِح حتّى جاوز الشُّكْرَ فتركه وراءه.
والبَيطَرةُ: مُعالجةُ البَيْطار الدّوابّ من الدّاء، قال:
شكَّ الفَرِيصةَ بالمِدْرَى فأَنْفذهـا		شَكَّ المُبَيطِرِ إذ يَشْفي من العَضَدِ
وقال الطِّرمّاح:
يَساقِطَها تَتْـرَى بـكـلّ خـمـيلةٍ		كبَزْغِ البِيطَرِ الثَّقْفِ رَهْصَ الكَوادِنِ
وهو يُبَيطِرُ الدَّوابَّ، أي: يُعالجها.
ورجلٌ بِطْريرٌ، وامرأة بِطْرِيرةٌ، وأكثرُ ما يُقالُ للمرأة. قال أبو الدُّقَيش: هي التّي قد بَطِرت حتى تمادت في الغَيّ.
ربط:
ربط يربِطُ رَبطاً.
والرِّباط: هو الشَّيءُ الذّي يُرْبَطُ به، وجَمْعُه: رُبُط.
والرِّباط: ملازمة ثغر العدو، والرَّجُلُ مُرابِط.
والمرابطات: الخيول التي رابطت، وفي الدّعاء: "اللّهمّ انْصُرْ جيوشَ المسلمين، وسَراياهُم ومرابطاتهم"، يريد: خيلهم المرابطة، وقوله جلّ وعزّ: "اصبروا ورابطوا"، يريد: رباط الجهاد، ويقال: هو المواظبة على الصّلواتِ الخَمس في مَواقيتها. والرِّباطُ: المُداومةُ على الشّيء.
ورجلٌ رابط الجأش، ورَبَطَ جَأْشُه، أي: اشتدّ قلبُه وحَزُم فلا يَفِرُّ عندَ الرَّوْع، كما قال لبيد:
رابِطُ الجأش على فَرْجِهِـمُ		أَعْطِفُ الجَوْنَ بمَرْبُوعٍ مِتَلّ
وارتبطتُ فرساً، أي: اتّخذته للرِّباط.
ويقال: ربط الله بالصبر على قلبه.

### Türkçe

باب **الطاء** ve**الراء** ve**الباء** ve onlarla birlikte
**ط ر ب**، **ر ط ب**، **ب ط ر**، **ر ب ط** kullanılmışlardır.

**طرب**:
**الطَّرَب**: özlem. Ve **الطَّرَب**: hüznün gitmesi ve sevincin gelmesi; **طَرِبَ يَطْربُ طَرَباً فهو طَرِبٌ**.
Ve **طَرَّب** şarkısında **تطريباً**; sesi titretip geri çevirdiği zaman. Ve “Bu şey beni **أَطْرَبَ** etti.”
Ve **الأَطْراب**: reyhanların saflığı ve en güzel kokulu oluşları.
Ve **الطّرب** develer hakkında şu sözde kullanılmıştır: “**كالإبل الطِّراب**” yani: **طَرِبَتْ** hudâ (develeri sürme ezgisi) için.
Ve **اسْتَطْرَبَ** kavim; yani: eğlence için şiddetli bir **طَرَباً** ile **طَرِبوا**.

**رطب**:
**الرُّطَبُ**; tekili: **رُطْبَةٌ**: **البُسر**’den, hurmalaşmasını tamamlamadan önceki olgun olan. Ve hurma ağacı **أَرْطبتِ**; ve **البُسْرُ** **أطرب**: **رُطَباً** oldu. Ve kavim **أرطب**: hurmaları **أرطب** oldu.
Ve “Kavmi **رَطَّبْتُ** **ترطيباً**”: onlara **رُطَباً** yedirdim.
Ve **الرُّطْبُ**: baklagillerden ve ağaçtan yeşil otlak; tekil yapılmayan, toplayıcı bir isimdir.
Ve **أرضٌ مُرْطبة**، **مُعْشِبة**: **رُطَبٍ** ve ot sahibi.
Ve **الرُّطْبُ**: yumuşak olan. Ve **جاريةٌ رَطْبةٌ**: yumuşak huylu. Ve **الرَّطْبُ**: su ile ıslanmış şey; ve **المِمضَغة**’de (çiğnenen lokmada) yumuşak olan şey. Ve **الرَّطْبةُ**: yeşil kaldığı müddetçe **الفِسْفِسة**’nin (yoncanın) çayırı; hepsi: **الرِّطاب**.
Ve **الرَّطابةُ**: **الرَّطب**’un mastarıdır; **رَطُبَ يَرْطُبُ رَطابة**. Ve içinde yumuşaklık bulunan oğlan için de denilir: “O, elbette **لَرَطبٌ**.”

**بطر**:
**البَطَرُ**, bir anlamda, şaşkınlık ve hayret gibi; denilir: “Falanın cehaleti senin hilm’ini **لا يُبْطِرنّ**”, yani: seni şaşırtmasın. Ve bir anlamda: azgın sevinç ve nimeti küçümseme gibi; denilir: “Falan, Allah’ın nimetini **بَطَر** etti”, yani: sanki sevinçli oldu da şükrü aşıp geçti; böylece onu arkasında bırakıp terk etti.
Ve **البَيطَرةُ**: **البَيْطار**’ın hayvanları hastalıktan tedavi etmesidir. Dedi ki:
“**شكَّ الفَرِيصةَ بالمِدْرَى فأَنْفذهـا		شَكَّ المُبَيطِرِ إذ يَشْفي من العَضَدِ**”
Ve **الطِّرمّاح** dedi ki:
“**يَساقِطَها تَتْـرَى بـكـلّ خـمـيلةٍ		كبَزْغِ البِيطَرِ الثَّقْفِ رَهْصَ الكَوادِنِ**”
Ve o, hayvanları **يُبَيطِرُ**; yani: onları tedavi eder.
Ve bir adam **بِطْريرٌ**, bir kadın **بِطْرِيرةٌ**; çoğunlukla kadın için söylenir. **أبو الدُّقَيش** dedi: O, **بَطِرت** de sapkınlıkta uzayıp gidinceye kadar ileri giden kadındır.

**ربط**:
**ربط يربِطُ رَبطاً**.
Ve **الرِّباط**: kendisiyle bağlanan şeydir; çoğulu: **رُبُط**.
Ve **الرِّباط**: düşman sınırında nöbet tutmaya devam etmektir; adam **مُرابِط**tır.
Ve **المرابطات**: nöbet tutmuş atlar. Ve duada: “Allah’ım, Müslümanların ordularını, birliklerini ve **مرابطاتهم**’u muzaffer kıl”; yani: nöbetçi atlarını. Ve O’nun (aziz ve celil) sözü: “**اصبروا ورابطوا**”; yani: cihad ribâtı. Ve denilir: O, beş vakit namaza vakitlerinde devam etmektir. Ve **الرِّباطُ**: bir şeye devamlılıktır.
Ve bir adam **رابط الجأش**; ve onun **جَأْشُه رَبَطَ**; yani: kalbi şiddetlendi ve metinleşti; korku anında kaçmaz. Nitekim **لبيد** dedi ki:
“**رابِطُ الجأش على فَرْجِهِـمُ		أَعْطِفُ الجَوْنَ بمَرْبُوعٍ مِتَلّ**”
Ve “Bir atı **ارتبطتُ**”; yani: onu **الرِّباط** için edindim.
Ve denilir: Allah sabırla onun kalbine bağladı.
