# طرث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: طرث

الطَّرْثُ: الاسترخاء.
والطُّرْثُوثُ: نبتٌ يُؤْكل؛ وفي المحكم: نَبْتٌ رَمْلِيٌّ طَويلٌ مُسْتَدِقٌّ كالفُطْر، يَضْرِبُ إِلى الحُمْرةِ يَيْبَسُ، وهو دباغٌ للمَعِدَةِ،واحدتُه طُرْثُوثة؛ عن أَبي حنيفة، وقال أَبو حنيفة أَيضاً: الطُّرْثُوثُ يُنَقِّضُ الأَرضَ تنقيضاً، وليس فيه شيءٌ أَطْيَبَ من سُوقَتِه، ولا أَحْلى، وربما طال، وربما قَصُر، ولا يخرج إِلاَّ في الحَمْضِ، وهو ضربان: فمنه حُلْوٌ، وهو الأَحمر، ومنه مُرٌّ، وهو الأَبيض؛ قال: وقال أَبو زياد: الطَّراثِيثُ تُتَّخَذُ للأَدْوية، ولا يأْكلها إِلاّ الجائعُ، لمَرارتها؛ قال: وقال ابن الأَعرابي: الطُّرْثُوثُ يَنْبُتُ على طول الذراع، لا ورق له، كأَنه من جنس الكَمْأَة. وتَطَرْثَثَ القومُ: خرجوا يَجْتَنُونَ الطَّراثِيثَ، وخَرجوا يَتَطَرْثَتُون أَي يَجْتَنُونه. قال الأَزهري: الطُّرْثوثُ ليس بالرِّيباسِ الذي عندنا، ورأَيتُ الطُّرْثوثَ الذي وَصَفَه الليثُ في البادية، وأَكَلْتُ منه، وهو كما وَصَفَه، وليس بالطُّرْثوثِ الحامضِ الذي يكون فلي جبال خُراسان، لأَن الطُّرْثوثَ الذي عندنا، له وَرَقٌ عريض، مَنْبِتُه الجبالُ. وطُرْثُوثُ البادية لا وَرَق له ولا ثمر، ومَنْبِتُه الرمالُ وسُهولةُ الأَرض، وفي حلاوةٌ مُشْرَبَةٌ عُفُوصةً، وهو أَحمر، مستدير الرأْس، كأَنه ثُومةُ ذَكَرِ الرجل. والعربُ تقول: طَراثِيثُ لا أَرْطَى لها، وذآنينُ لا رِمْثَ لها، لأَنهما لا يَنْبُتانِ إِلاَّ معهما، يُضْرَبانِ مثلاً للذي يُسْتَأْصَلُ، فلا تَبْقَى له بقيةٌ، بعدما كان له أَصلٌ وقَدْرٌ ومال؛ وأَنشد الأَصمعي:
فالأَطْيَبانِ بها الطُّرْثوثُ والضَّرَبُ
قال شمر: لا أَعرف للرِّيباس والكَمْءِ اسماً عربيّاً قال: وفي رُسْتاق نَيْسابور قريةٌ يقال لها طُرْشِيزُ، وتُكْتب طُرَيْثيثُ. وفي حديث حذيفة: حتى يَنْبُتَ اللحم على أَجسادهم، كما تَنْبُتُ الطَّراثِيثُ على وجه الأَرض، هي جمع طُرْثُوثٍ، وهو نبت يَنْبَسِطُ على وجه الأَرض كالفُطْر.

### Türkçe

**الطَّرْثُ**: gevşeme.

Ve **الطُّرْثُوثُ**: yenilen bir bitki; ve **المحكم**’de: kumlu bir bitki, uzun,
mantar gibi ince, kızıllığa çalar; kurur; ve o,
mide için bir tabaklayıcıdır; onun teki **طُرْثُوثة**’dir; Ebû Hanîfe’den; ve Ebû Hanîfe ayrıca dedi:
**الطُّرْثُوثُ** yeri bir kazıma ile kazar, ve onda sapından daha hoş bir şey yoktur, ne de
daha tatlı; ve bazen uzar, bazen kısalır; ve ancak **الحَمْض**’da çıkar; ve o
iki çeşittir: ondan tatlı olan vardır, o kırmızıdır; ve ondan acı olan vardır, o beyazdır; dedi: ve Ebû
Ziyâd dedi: **الطَّراثِيثُ** ilaçlar için yapılır, ve onu ancak aç olan yer,
acı oluşundan; dedi: ve İbnü’l-A‘râbî dedi: **الطُّرْثُوثُ** bir arşın uzunluğunca biter,
yaprağı yoktur, sanki **الكَمْأَة** cinsindendir. Ve **تَطَرْثَثَ** kavim: çıktılar,
**الطَّراثِيثَ** topluyorlar; ve çıktılar **يَتَطَرْثَتُون** yani onu topluyorlar. Ezherî dedi:
**الطُّرْثوثُ** bizim yanımızdaki **الرِّيباس** değildir; ve ben, Leys’in çölde
vasfettiği **الطُّرْثوثَ**’u gördüm ve ondan yedim; ve o, onun vasfettiği gibidir; ve o,
Horasan dağlarında olan ekşi **الطُّرْثوث** değildir; çünkü bizim yanımızdaki **الطُّرْثوث**’un
geniş yaprağı vardır; onun bitiş yeri dağlardır. Ve çölün **طُرْثُوثُ**’unun yaprağı yoktur, ne de
meyvesi; ve onun bitiş yeri kumlar ve yerin düzlükleridir; ve onda, burukluğa karışmış bir tatlılık vardır;
ve o kırmızıdır, başı yuvarlaktır; sanki erkeğin tenasül uzvunun bir sarımsağıdır. Ve Araplar der:
**طَراثِيثُ**; ona **أَرْطَى** yoktur; ve **ذآنينُ**; ona **رِمْث** yoktur; çünkü ikisi de
ancak onlarla birlikte biter; ikisi, kökü kazınıp çıkarılan kimse için misal olarak vurulur; artık ona bir kalıntı kalmaz,
kendisine bir kök, bir değer ve bir mal varken; ve Asma‘î inşad etti:
فالأَطْيَبانِ بها الطُّرْثوثُ والضَّرَبُ
Şemmer dedi: **الرِّيباس** ve **الكَمْء** için Arapça bir isim bilmiyorum; dedi: ve Nîsâbûr’un
**رُسْتاق**’ında bir köy vardır, ona **طُرْشِيزُ** denir; ve **طُرَيْثيثُ** diye yazılır. Ve Huzeyfe’nin
hadisinde: ta ki et onların bedenleri üzerinde bitsin, tıpkı **الطَّراثِيثُ**’in yerin yüzü üzerinde bitmesi gibi; o,
**طُرْثُوثٍ**’un cem‘idir; ve o, mantar gibi yerin yüzü üzerinde yayılan bir bitkidir.
