# طرح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: طرح

ابن سيده: طَرَحَ بالشيء وطَرَحَه يَطْرَحُه طَرْحاً واطَّرَحَه وطَرَّحه: رمى به؛ أَنشد ثعلب:
تَنَحَّ يا عَسِيفُ عن مَقامِها،
وطَرِّح الدَّلْوَ إِلى غُلامِها
الأَزهري: والطِّرْحُ الشيء المطروحُ لا حاجة لأَحد فيه. الجوهري: وطَرَّحَه تَطْريحاً إِذا أَكثر من طَرْحه. ويقال: اطَّرَحَه أَي أَبعده، وهو افْتَعله؛ وشيء طَريح وطُرَّحٌ: مطروح.
وطَرَحَ عليه مسأَلةً: أَلقاها، وهو مثل ما تقدّم؛ قال ابن سيده: وأُراه مولَّداً.
والأُطْرُوحةُ: المسأَلة تَطْرَحُها.
والطَّرَحُ، بالتحريك: البُعْدُ والمكانُ البعيد؛ قال الأَعشى: تَبْتَنِي الحمدَ وتَسْمُو للعُلى،
وتُرَى نارُكَ من ناءٍ طَرَحْ
والطَّرُوحُ من البلاد: البعيدُ. وبلد طَرُوحٌ: بعيد. وطَرَحَتِ النَّوَى بفلان كلَّ مَطْرَح إِذا نأَتْ به. وطَرَحَ به الدهرُ كلَّ مَطْرَح إِذا نأَى عن أَهله وعشيرته. ونِيَّةٌ طَرُوحٌ: بعيدة وفي التهذيب: نِيَّة طَرَحٌ أَي بعيدة. وقوس طَرُوحٌ مثل ضَرُوحٍ: شديدة الحَفْزِ للسهم؛ وقيل: قوس طَرُوحٌ بعيدةُ مَوْقِع السهم يَبْعُد ذهابُ سهمها؛ قال أَبو حنيفة: هي أَبعد القِياسِ مَوْقِعَ سَهْمٍ؛ قال: تقول طَروحٌ مَرُوح، تُعَجِّلُ الظَّبْيَ أَن يَرُوح؛ وأَنشد:
وسِتِّينَ سهماً صِيغةً يَثْرَبِيَّةً،
وقَوْساً طَروحَ النَّبْلِ غيرَ لَباثِ
وسيأْتي ذكر المَرُوح. ونخلة طَرُوحٌ: بعيدة الأَعلى من الأَسفل، وقيل: طويلى العَراجين، والجمع طُرُحٌ. وطَرْفٌ مِطْرَح: بعيد النظر. وفحل مِطْرَحٌ: بعيد موقع الماء في الرَّحِم.
الأَزهري عن اللحياني قال: قالت امرأَة من العرب: إِن زوجي لَطَرُوح؛ أَرادت أَنه إِذا جامع أَحبل. ورُمْح مِطْرَحٌ: بعيد طويل. وسَنامٌ إِطْرِيح: طال ثم مال في أَحد شقيه؛ ومنه قول تلك الأَعرابية: شجرة أَبي الإِسْلِيح رَغْوةٌ وصَريح وسَنامٌ إِطْريح؛ حكاه أَبو حنيفة، وهو الذي ذهب طَرْحاً، بسكون الراء، ولم يفسره، وأَظنه طَرَحاً أَي بُعْداً لأَنه إِذا طال تباعد أَعلاه من مركزه.
ابن الأَعرابي: طَرِحَ الرجلُ إِذا ساء خُلُقُه وطَرِحَ إِذا تَنَعَّمَ تَنَعُّماً واسعاً.
وطَرَّحَ الشيءَ: طَوّله، وقيل: رَفَعه وأَعلاه، وخص بعضهم به البناء فقال: طَرَّح بناءه تَطْريحاً طوَّله جِدًّا؛ قال الجوهري: وكذلك طَرْمَح، والميم زائدة.
والتَّطْريح: بُعْدُ قَدْرِ الفرس في الأَرض إِذا عدا. ومَشَى مُتَطَرِّحاً أَي متساقطاً؛ وقد سَمَّت مُطَرَّحاً وطَرَّاحاً وطُرَيحاً.وسَيْرٌ طُراحِيٌّ، بالضم، أَي بعيد، وقيل: شديد؛ وأَنشد الأَزهري لمُزاحِم العُقَيْليِّ:
بسَيْرٍ طُراحِيٍّ تَرَى، من نَجائه،
جُلُودَ المَهارَى، بالنَّدَى الجَوْنِ، تَنْبَعُ
ومُطارَحة الكلام معروف.

### Türkçe

ابن Sîde: **طَرَحَ** bir şey ile ve **طَرَحَه يَطْرَحُه طَرْحاً** ve **اطَّرَحَه** ve **طَرَّحه**: onunla attı; Sa‘leb inşad etti:

Makamından çekil, ey **عَسِيفُ**,
ve kovayı onun oğlanına doğru at.

Ezherî: **الطِّرْحُ** ihtiyaç olmayan, kimseye gerek olmayan atılmış şeydir. Cevherî:
**وطَرَّحَه تَطْريحاً**: onu atmayı çoğalttığı zaman. Ve denir: **اطَّرَحَه** yani onu uzaklaştırdı; bu, **افْتَعله**’dir; ve bir şey **طَريح** ve **طُرَّحٌ**: atılmıştır.

Ve **طَرَحَ عليه مسأَلةً**: onu ortaya attı; bu, önce geçen gibidir; İbn Sîde dedi: ve onu, türetilmiş (sonradan yapılmış) görüyorum.

Ve **الأُطْرُوحةُ**: senin ortaya attığın mesele.

Ve **الطَّرَحُ** (harekeli): uzaklık ve uzak yer; A‘şâ dedi:
Övgüyü bana bina edersin ve yücelere yükselirsin,
ve ateşin, uzak birinden, **طَرَحْ**’tan görülür.

Ve beldelerden **الطَّرُوحُ**: uzak olan. Ve **بلد طَرُوحٌ**: uzak. Ve **طَرَحَتِ النَّوَى بفلان كلَّ مَطْرَح**: onu uzaklaştırdığı zaman. Ve **طَرَحَ به الدهرُ كلَّ مَطْرَح**: onu ehlinden ve aşiretinden uzaklaştırdığı zaman. Ve **نِيَّةٌ طَرُوحٌ**: uzak; ve Tehzîb’de: **نِيَّة طَرَح** yani uzak. Ve **قوس طَرُوحٌ** tıpkı **ضَرُوحٍ** gibi: oka şiddetli sevk edici; ve denildi: **قوس طَرُوحٌ** okun düştüğü yer uzak olan; onun okunun gidişi uzak olur; Ebû Hanîfe dedi: o, ölçülerin en uzağı olarak okun düştüğü yerdir; dedi: **طَروحٌ مَرُوح** dersin; ceylanın dönmesini çabuklaştırır; ve inşad etti:
Altmış ok, Yesribî yapım,
ve okları uzak atan bir yay, oyalanmayan.

**المَرُوح**’un zikri gelecektir. Ve **نخلة طَرُوحٌ**: üstü alttan uzak olan; ve denildi: iki **عَراجين**’i uzun olan; çoğulu **طُرُحٌ**. Ve **طَرْفٌ مِطْرَح**: bakışı uzak. Ve **فحل مِطْرَحٌ**: rahimde suyun düştüğü yer uzak olan.

Ezherî, Lihyânî’den: dedi ki: Araplardan bir kadın dedi: “Şüphesiz kocam elbette **لَطَرُوح**”; onunla, cima ettiği zaman hamile bıraktığını kastetti. Ve **رُمْح مِطْرَحٌ**: uzak, uzun.

Ve **سَنامٌ إِطْرِيح**: uzadı, sonra iki yanından birinde eğildi; ondan, o bedevî kadının sözü: “**شجرة أَبي الإِسْلِيح رَغْوةٌ وصَريح وسَنامٌ إِطْريح**”; Ebû Hanîfe onu nakletti; ve o, **طَرْحاً** (ر’nin sükûnu ile) giden şeydir; onu açıklamadı; ve ben onu, uzadığı zaman tepesinin merkezinden uzaklaşması sebebiyle, **طَرَحاً** yani uzaklık sanıyorum.

İbnü’l-A‘râbî: **طَرِحَ الرجلُ**: huyu kötü olduğu zaman; ve **طَرِحَ**: geniş bir refah ile refaha erdiği zaman.

Ve **طَرَّحَ الشيءَ**: onu uzattı; ve denildi: onu yükseltti ve üstünü yaptı; bazıları bunu bina ile tahsis etti de şöyle dedi: **طَرَّح بناءه تَطْريحاً**: onu çok uzattı; Cevherî dedi: **طَرْمَح** da böyledir; ve **الميم** ziyadedir.

Ve **التَّطْريح**: atın koştuğu zaman yerde katettiği mesafenin uzaklığıdır. Ve **مَشَى مُتَطَرِّحاً**: yani düşe kalka; ve **مُطَرَّحاً** ve **طَرَّاحاً** ve **طُرَيحاً** adını vermişlerdir. Ve **سَيْرٌ طُراحِيٌّ** (ضم ile): yani uzak; ve denildi: şiddetli; Ezherî, Muzâhim el-‘Ukaylî için inşad etti:
Uzak bir yürüyüşle görürsün, onun kurtuluşundan,
tayların derilerini, kara çiğ ile, fışkırır.

Ve **مُطارَحة الكلام** bilinen (meşhur)dur.
