# طرح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طرح

طرحه وبه، كمنع  ، يطرحه طرحا:  رماه، وأبعده  ، قاله ابن سيده،  كاطرحه  ، بتشيدي الطاء، من باب الافتعال،  وطرحه  تطريحا، أنشد ثعلب:
  تنح يا عسيف عن مقامها
  وطرح الدلو إلى غلامها وقال الجوهري والزمخشري: طرحه تطريحا: أكثر من طرحه.  والطرح، بالكسر، و  الطرح  كقبر والطريح  كأمير  : المطروح  لا حاجة لأحد فيه. وفي الأساس: شيء طرح: مطروح. لو بات متاعك طرحا ما أخذ. من المجاز: ديار طوارح، أي بعيدة. و  الطرح، محركة  : البعد، و  المكان البعيد، كالطروح  ، كصبور. يقال: عقبة طروح. مثله  الطراح  كسحاب.  ونية طرح  ، محركة  : بعيدة  ، هذه عبارة التهذيب. وفي غيره: نية طروح، كصبور. من المجاز: قوس طروح.  الطروح من القسي: الضروح  ، أي شديدة الحفز للسهم. وقيل: قوس طروح: بعيدة موقع السهم، يبعد ذهاب سهمها. قال أبو حنيفة: هي أبعد القياس موقع سهم. قال: تقول: طروح مروح، تعجل الظبي أن يروح، وأنشد:
  وستين سهما صيغة يثـربـية                      وقوسا طروح النبل غير لباث

  الطروح  من النخل: الطويلة العراجين  . وقيل: نخلة طروح: بعيدة الأعلى من الأسفل، والجمع طرح، بضمتين. من المجاز: الطروح:  الرجل الذي إذا جامع أحبل  . ومن ذلك قول أعرابية: إن زوجي لطروح؛ رواه الأزهري عن اللحياني. من المجاز:  طرح  الشيء تطريحا: طوله. وقيل: رفعه وأعلاه. وخص بعضهم به البناء، فقال: طرح  بناءه تطريحا  ، إذا  طوله  جدا، قال الجوهري:  كطرمحه  ، والميم زائدة.  وسنام إطريح  بالكسر:  طويل  مائل في أحد شقيه. ومنه قول تلك الأعرابية شجرة أبي الإسليح، رغوى وصريح، وسنام إطريح. حكاه أبو حنيفة، وهو الذي ذهب طرحا، بسكون الراء، ولم يفسره، وأظنه طرحا، أي بعدا، لأنه إذا طال تباعد أعلاه من مركزه؛ كذا في اللسان. من المجاز: طرف مطرح كمنبر: بعيد النظر  ، كطريح واطرح: انظر، من ذلك. من المجاز أيضا:  رمح مطرح  كمنبر: بعيد  طويل. وفحل  مطرح:  بعيد موقع الماء من  ، وفي نسخة: في  الرحم  .  وطرح  الرجل  كفرح: ساء خلقه  ، عن ابن الأعرابي. طرح، إذا  تنعم تنعما واسعا  . رأيت عليه طرحة مليحة.  الطرحة: الطيلسان  . التطريح: بعد قدر الفرس إذا عدا. يقال:  مشى متطرحا  ، أي متساقطا  كمشي ذي الكلال  والضعف.  وسموا طراحا  ، كسحاب هكذا عندنا، وفي أخرى: كشداد  ومطروحا، ومطرحا كمعظم، وطريحا كزبير  . يقال:  سير طراحي، بالضم  أي  بعيد  . وقيل: شديد. وأنشد الأصمعي لمزاحم العقيلي:
  بسير طراحي ترى من نـجـائه                      جلود المهارى بالندى بالجون تنبع من المجاز:  مطارحة الكلام  : وهو  م  ، أي معروف. يقال: طرح عليه المسألة، إذا ألقاها، قال ابن سيده: وأراه مولدا. والأطروحة: المسألة تطرحها.  وطرحان  ، بالفتح  : ع قرب الصيمرة  ، بنواحي البصرة. ومما يستدرك عليه: طرح له الوسادة: ألقاها، وطرحوا لهم المطارح: المفارش، الواحد مطرح كمفرش. ومن المجاز: ما طرحك إلى هذه البلاد، وما طرحك هذا المطرح: ما أوقعك فيما أنت فيه. وتطارحوا: ألقى بعضهم المسائل على بعض. وطرحت به النوى كل مكرح، إذا نأت به. وطرح به الدهر كل مطرح: إذا نأى عن أهله وعشيرته. واطرح هذا الحديث. وقول مطرح: لا يلتفت إليه. وإبل مطارح: سراع. وأصابه زمن طروح: يرمي بأهله المرامي.

### Türkçe

**طرحه** ve onunla, **كمنع** (gibi), **يطرحه** **طرحا**: onu attı ve onu uzaklaştırdı; bunu İbn Sîdeh söyledi; **كاطرحه**; **الطاء**’ın şeddelenmesiyle, **الافتعال** باب’ından; ve **طرحه**’yi **تطريحا** (yaptı). Sa‘leb inşad etti:
  Uzaklaş ey **عسيف** onun makamından
  ve kovayı onun oğlanına doğru attı. Ve Cevherî ile Zemahşerî dedi: **طرحه**’yi **تطريحا**: **طرحه**’yi çokça yaptı.

Ve **الطرح** (kesre ile) ve **الطرح** **كقبر** ve **الطريح** **كأمير**: **المطروح**; hiç kimsenin onda bir ihtiyacı yoktur. Ve **الأساس**’ta: **شيء طرح**: **مطروح**. Eğer malın geceyi **طرحا** olarak geçirirse alınmaz. Mecazdan: **ديار طوارح**; yani uzak. Ve **الطرح** (harekeli): uzaklık ve uzak yer; **كالطروح**; **كصبور**. Denir: **عقبة طروح**. Bunun benzeri **الطراح** **كسحاب**. Ve **نية طرح** (harekeli): uzak; bu, **التهذيب**’in ibaresidir. Ve başkasında: **نية طروح**; **كصبور**. Mecazdan: **قوس طروح**. Yaylardan **الطروح**: **الضروح**; yani oka şiddetle sevk edici. Ve denildi: **قوس طروح**: okun düştüğü yer uzak; onun okunun gidişi uzaklaşır. Ebû Hanîfe dedi: o, ölçü bakımından okun düştüğü yerce en uzaktır. Dedi: şöyle dersin: **طروح مروح**; ceylanı, akşamleyin dönmeye acele ettirir; ve inşad etti:
  Altmış ok, Yesribî bir yapım                      ve bir yay: **طروح**; oklar (onda) oyalanıcı değildir

**الطروح** hurmadan: uzun salkımlı olan. Ve denildi: **نخلة طروح**: altından üstü uzak olan; çoğulu **طرح** (iki damme ile). Mecazdan: **الطروح**: cinsel birleştiğinde gebe bırakan adam. Bundan, bir bedevî kadının sözü: “Şüphesiz kocam **لطروح**”; bunu Ezherî, Lihyânî’den rivayet etti. Mecazdan: **طرح** şeyi **تطريحا**: onu uzattı. Ve denildi: onu kaldırdı ve yükseltti. Bazıları bunu bina ile tahsis etti de şöyle dedi: **طرح** binasını **تطريحا**; yani onu pek uzattı. Cevherî dedi: **كطرمحه**; **الميم** ziyadedir. Ve **سنام إطريح** (kesre ile): uzun; iki yanından birinde eğik. Ondan, o bedevî kadının sözü: “Ebû’l-İslîh’in ağacı: **رغوى** ve **صريح** ve **سنام إطريح**.” Bunu Ebû Hanîfe nakletti; ve o, **طرحا** ( **الراء**’ın sükûnu ile) giden şeydir; onu açıklamadı; ve ben onu **طرحا** sanıyorum; yani uzaklık; çünkü uzayınca üstü merkezinden uzaklaşır; **اللسان**’da böyle. Mecazdan: **طرف مطرح** **كمنبر**: uzak görüşlü; **كطريح** ve **اطرح**: bak; bundan. Mecazdan ayrıca: **رمح مطرح** **كمنبر**: uzak; uzun. Ve **فحل مطرح**: suyun düştüğü yerden uzak; bir nüshada: **في الرحم**. Ve **طرح** adam **كفرح**: huyu kötü oldu; İbnü’l-A‘râbî’den. **طرح**: geniş bir nimetlenme ile nimetlendi. Onun üzerinde güzel bir **طرحة** gördüm. **الطرحة**: **الطيلسان**. **التطريح**: at koştuğunda onun ölçüsünün uzaklığı. Denir: **مشى متطرحا**; yani yıkılır gibi yürüyen; bitkinlik ve zayıflık sahibinin yürüyüşü gibi.

Ve **طراحا** diye adlandırdılar; **كسحاب**; işte bizde böyledir; bir başkasında: **كشداد**; ve **مطروحا** ve **مطرحا** **كمعظم** ve **طريحا** **كزبير**. Denir: **سير طراحي** (damme ile); yani uzak. Ve denildi: şiddetli. Asma‘î, Muzâhim el-‘Ukaylî için inşad etti:
  **بسير طراحي**; onun kurtuluşundan görürsün                      genç dişi develerin derileri, siyahlıkla çiyde fışkırır

Mecazdan: **مطارحة الكلام**: ve o, **م**’dir; yani bilinen. Denir: ona meseleyi **طرح** etti; onu attığında. İbn Sîdeh dedi: ve onu müvelled görüyorum. Ve **الأطروحة**: senin attığın mesele. Ve **طرحان** (fetha ile): Basra nahiyelerinde **الصيمرة** yakınında bir yer adıdır.

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: ona yastığı **طرح** etti: onu attı. Ve onlar için **المطارح**’ı attılar: sergiler; teki **مطرح** **كمفرش**. Mecazdan: “Seni bu beldelere ne **طرح** etti?” ve “Seni bu **المطرح** ne **طرح** etti?”: seni içinde bulunduğun şeye ne düşürdü? Ve **تطارحوا**: birbirlerine meseleleri attılar. Ve **طرحت به النوى كل مكرح**: onu uzaklaştırdığında. Ve **طرح به الدهر كل مطرح**: onu ehlinden ve aşiretinden uzaklaştırdığında. Ve “Bu hadisi **اطرح**.” Ve **قول مطرح**: ona iltifat edilmez. Ve **إبل مطارح**: hızlılar. Ve ona **زمن طروح** isabet etti: ehlini atış yerlerine atar.
