# طرد — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%AF/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D8%AF/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%AF.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: طرد

الطَرْدُ: الإبعادُ، وكذلك الطَرَدُ بالتحريك. تقول: طَرَدْتُهُ فذهب، ولا يقال منه انْفَعَلَ ولا افْتَعَلَ، إلاَّ في لغة رديئة. والرجلُ مطرودٌ وطريد. ومرَّ فلان يَطْرُدُهُمْ، أي يشلُّهم ويكسَؤُهم. وطَرَدْتُ الإبل طَرْداً وطَرَداً، أي ضممتُها من نواحيها. وأَطْرَدْتُها، أي أمرت بطردها. وفلانٌ أطْرَدَهُ السلطانُ، أي أمر بإخراجه عن بلده. قال ابن السكيت: أَطْرَدْتُهُ، إذا صيَّرته طريداً. وطَرَدْتُهُ، إذا نفيتَه عنك وقلت له اذهبْ عنَّا. ويقال: هو طَريدُهُ، للذي وُلِدَ بعده، والثاني طَريدُ الأوَّل. وطرَدْتُ القوم، إذا أتيت عليهم وجُزْتَهُمْ. والطَرَدُ بالتحريك: مزاوَلة الصيد. والطَريدةُ: ما طَرَدْتَ من صيدٍ وغيره. والطَريدةُ: الوسيقةُ، وهو ما يُسرَق من الإبل. والطَريدَةُ: قصبةٌ فيها حُزَّةٌ توضع على المغازل والقِداحِ فتُبرَى بها. قال الشَّماخ:
أقامَ الثِقـافُ والـطَـريدَةُ دَرْأَهـاكما قَوَّمَتْ ضِعْنَ الشَموسِ المَهامِزُ
والطَريدُ: العُرْجونُ. ومطاردةُ الأقرانِ في الحرب: حَمْلُ بعضهم على بعض؛ يقال: هم فُرْسانُ الطِرادِ. وقد اسْتَطْرَدَ له، وذلك ضربٌ من المكيدة. واطَّرَدَ الشيءُ: تبعَ بعضُه بعضاً وجرى. تقول: اطَّرَدَ الأمرُ، إذا استقام. والأنهار تَطَّرِدُ، أي تجري. وقول الشاعر يصف الفرس:
وكأنَّ مُطَّرَدَ النسيم إذا جَرىبعدَ الكَلالِ خَلِيَّتا زُنْـبـورِ
يعني بعد الأنفَ. والمِطْرَدُ: رمحٌ قصيرٌ يطعَنُ به الوحشُ.

### Türkçe

**الطَرْدُ**: uzaklaştırma; aynı şekilde harekeli olarak **الطَرَدُ** da. Dersin ki: “Onu **طَرَدْتُهُ** de, gitti”; ondan **انْفَعَلَ** ve **افْتَعَلَ** denilmez; ancak kötü bir dilde (kullanımda) (denilir). Adam **مطرودٌ** ve **طريد** (dir). “Falan onları **يَطْرُدُهُمْ** olarak geçti” (denir); yani onları felç eder ve onları örter. Ve develeri **طَرْداً** ve **طَرَداً** olarak **طَرَدْتُ**; yani onları yanlarından (taraflarından) bir araya topladım. Ve onları **أَطْرَدْتُ**; yani onların kovulmasını emrettim. Ve falan: sultan onu **أطْرَدَهُ**; yani onu beldesinden çıkarmayı emretti. İbnü’s-Sikkît dedi: Onu **أَطْرَدْتُ**; onu **طريداً** kıldığın zaman. Ve onu **طَرَدْتُ**; onu senden sürdüğün ve ona “bizden git” dediğin zaman. Ve denilir: “O, onun **طَريدُهُ** (dur)”; kendisinden sonra doğan kimse için; ve ikinci, birincinin **طَريدُ** (udur). Ve kavmi **طرَدْتُ**; onların üzerine geldiğin ve onları geçtiğin zaman. Ve harekeli olarak **الطَرَدُ**: avcılığı icra etme. Ve **الطَريدةُ**: avdan ve başkasından senin **طَرَدْتَ** (kovaladığın) şey. Ve **الطَريدةُ**: **الوسيقةُ**; o da develerden çalınan şeydir. Ve **الطَريدَةُ**: içinde bir oyuk bulunan bir kamış; iğlere ve ok şaftlarına konur da onunla yontulur. Şemmâh dedi:
أقامَ الثِقـافُ والـطَـريدَةُ دَرْأَهـاكما قَوَّمَتْ ضِعْنَ الشَموسِ المَهامِزُ
Ve **الطَريدُ**: **العُرْجونُ**. Ve savaşta akranların **مطاردةُ** (si): bazılarının bazısına yüklenmesi; denilir: onlar **فُرْسانُ الطِرادِ** (dır). Ve onun için **اسْتَطْرَدَ**; bu, hilenin bir türüdür. Ve şey **اطَّرَدَ**: onun bazısı bazısını takip etti ve aktı. Dersin ki: iş **اطَّرَدَ**; doğrulduğu zaman. Ve nehirler **تَطَّرِدُ**; yani akar. Ve şairin, atı vasfederek sözü:
وكأنَّ مُطَّرَدَ النسيم إذا جَرىبعدَ الكَلالِ خَلِيَّتا زُنْـبـورِ
Yani burundan sonra. Ve **المِطْرَدُ**: onunla vahşi hayvana saplanan kısa bir mızrak.
