# طرطب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%B7%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D8%B7%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D8%B7%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طرطب

الطرطبة: صوت الحالب للمعز يسكنها بشفتيه قاله ابن سيده. وقيل: دعاؤها بشفتيه. وقد طرطب بها طرطبة إذا دعا، قاله ابن القطاع. الطرطبة: اضطراب الماء في الجوف والقربة كذا في تهذيب ابن القطاع. الطرطبة: إشلاء الغنم وقيل: الطرطبة بالشفتين. وعن أبي زيد: طرطب بالنعجة طرطبة: دعاها. وطرطب الحالب بالمعزى إذا دعاها. وقال الأزهري في ترجمة قرطب. قال الشاعر:
  إذا رآني قد أتيت قرطـبـا                      وجال في جحاشه وطرطبا قال: الطرطبة: دعاء الحمر. وقال غيره: الطرطبة: الصفير بالشفتين للشأن. وفي حديث الحسن وقد خرج من عند الحجاج فقال: دخلت على أحيول يطرطب شعيرات له. يريد ينفخ بشفتيه في شاربه غيظا وكبرا. والطرطب كقنفذ. و الطرطب كأسقف: الثدي الضخم المسترخي الطويل. يقال: أخزى الله طرطبيها. وفي حديث الأشتر في صفة امرأة أرادها: ضمعجا طرطبا. الطرطب: العظيمة الثديين. ويقال للواحد طرطبى، فيمن يؤنث الثدي والطرطبة: الطويلة الثديين. قال الشاعر:
  ليست بقتاتة سبهـلـلة                      ولا بطرطبة لها هلب وامرأة طرطبة: مسترخية الثديين، وأنشد:
  أف لتلك الدلقم الهردبـه
  العنقفير الجلبح الطرطبه الطرطب كأسقف: الذكر نقله الصاغاني. والطرطبانية بضم الأول والثالث من المعز: الطويلة شطري الضرع كالطرطبة بتخفيف الباء كذا هو مضبوط، وهو الضرع الطويل، يمانية، عن كراع. عن أبي زيد في نوادره يقال لمن يهزأ منه دهدرين وطرطبين بالضم في الأول والثالث مع التشديد فيهما. ثم الذي يتنبه له أن هذه الترجمة في الأساس في مادة طرب. والذي رأيت في آخر هذه الترجمة في لسان العرب ما نصه: رأيت في نسخة من الصحاح يوثق بها قال عثمان بن عبد الرحمن: طرطب غير ذي ترجمة في الأصول والذي ينبغي إفرادها في ترجمة؛ إذ هي ليست من فصل طرب، وهو من كتب اللغة في الرباعي، انتهى والطرطبة: الفرار، عن ابن القطاع.

### Türkçe

**الطرطبة**: keçi sağanın, onu iki dudağıyla sakinleştirdiği sestir; bunu İbn Sîde söylemiştir. Ve denildi: onu iki dudağıyla çağırmasıdır. Ve onu çağırdığında onunla **طرطب** etti, **طرطبة** (eder); bunu İbnü’l-Kattâ‘ söylemiştir. **الطرطبة**: karın boşluğunda ve kırbada suyun çalkalanmasıdır; İbnü’l-Kattâ‘ın Tehzîb’inde böyledir. **الطرطبة**: koyunların **إشلاء**’sıdır; ve denildi: **الطرطبة** iki dudak iledir. Ebû Zeyd’den: koyun dişisine **طرطب** etti, **طرطبة** (eder): onu çağırdı. Ve sağan, keçilere onu çağırdığında **طرطب** eder. Ezherî, **قرطب** maddesinde söyledi. Şair dedi ki:
  Beni **قرطب**’a gelmiş görürse
  Ve sıpalarında dolaşır ve **طرطبا** eder
Dedi: **الطرطبة**: eşeklerin çağrısıdır. Başkası dedi: **الطرطبة**: bir iş için iki dudakla ıslık çalmaktır. Hasan’ın, Haccâc’ın yanından çıkmış olduğu hadiste: “Bıyık kıllarını **يطرطب** eden bir **أحيول**’un yanına girdim” dedi. İki dudağıyla bıyığına, öfke ve kibirden üflemek ister. Ve **الطرطب** **قنفذ** gibidir. Ve **الطرطب** **أسقف** gibi: sarkık, uzun, iri meme. Denilir: Allah onun iki **طرطبيها**’sını rezil etsin. Eşter’in, istediği bir kadının vasfı hakkındaki hadiste: **ضمعجا طرطبا**. **الطرطب**: iki memesi büyük olan (kadın). Ve tekil için **طرطبى** denilir; memeyi müennes yapan kimse hakkında. Ve **الطرطبة**: memeleri uzun olan (kadın). Şair dedi ki:
  Ne laf taşıyan bir **قتاتة** **سبهللة**’dir
  Ne de kendisinde **هلب** bulunan bir **طرطبة**
Ve **امرأة طرطبة**: memeleri sarkık olan (kadın). Ve şu da şahit getirildi:
  Öf o **الدلقم الهردبه**’ye
  **العنقفير الجلبح الطرطبه**’ye
**الطرطب** **أسقف** gibi: erkek; bunu Sâgânî nakletti. Ve **الطرطبانية** (birincisi ve üçüncüsü dammeli) keçilerden: memenin iki yarısı uzun olan; **الطرطبة** gibi, **الباء**’nın hafifletilmesiyle; böylece ضبط edilmiştir. Ve o, uzun memedir; Yemenîdir; Kurâ‘dan. Ebû Zeyd’den, Nevâdir’inde: kendisiyle alay edilene, birincisi ve üçüncüsü dammeli, ikisinde de şeddeli olarak **دهدرين** ve **طرطبين** denilir. Sonra dikkat edilmesi gereken şudur ki: bu tercüme, aslında **طرب** maddesindedir. Ve bu tercümenin sonunda Lisânü’l-‘Arab’da gördüğüm şey, lafzı şudur: Sahîh’ten güvenilir bir nüshada gördüm; Osman b. Abdurrahman dedi: **طرطب** asıllarda tercümesi olmayan (bir kelime)dir; ve onu bir tercümede müstakil kılmak gerekir; zira o, **طرب** faslından değildir; ve o, rubâîde lugat kitaplarındandır; bitti. Ve **الطرطبة**: kaçıştır; İbnü’l-Kattâ‘dan.
