# طرف — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%81/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D9%81/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%81.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: طرف

ط ر ف
تفرقوا في الأطراف‏:‏ في النواحي‏.‏
وتطرفه نحو تحيفه إذا أخذ من أطرافه‏.‏
وطرف عن العسكر إذا قاتل عن أطرافه‏.‏
ولبس مطرفاً ومطارف‏.‏
وطرف إيه طرفاً وهو تحريك الجفون‏.‏
وما يفارقني طرفة عين‏.‏
وشخص بصره فما يطرف عين طارفة وعيون طوارف‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ وغض طرفه‏.‏
وطرفت عينه‏:‏ أصبتها بثوب أو غيره وطرفت عينه فهي مطروفة‏.‏
ومال طريف وطرف ومطرف ومستطرف‏.‏
واطرفت شيأ واستطرفته‏:‏ أخذته طريفاً ولم يكن لي‏.‏
وهذا من طرائف مالي‏.‏
وهذه طرفة من الطرف‏:‏ للمستحدث المعجب‏.‏
وقد طرف طرافة‏.‏
وأطرفته كذا‏:‏ أتحفته به‏.‏
وناقة طرفة‏:‏ تستطرف المراعي ولا تثبت على مرعًى واحد‏.‏
وامرأة طرفة‏:‏ لا تثبت على زوج تستطرف الرجال‏.‏
وإنه لذو ملة طرف إذا لم يثبت على إخاء واحد‏.‏
وبني عليها طرافاً‏:‏ بيتاً من أدم‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ رفعت مجد تميم يا هلال لها رفع الطراف على العلياء بالعمد ومن المجاز‏:‏ هو كريم الطرفين والأطراف‏.‏
قال‏:‏ وكيف بأطرافي إذا ما شتمتني وما بعد شتم الوالدين صلوح وهم الآباء والأجداد من الجانبين‏.‏
‏"‏ وما يدري أي طرفيه أطول ‏"‏‏.‏
وقيل‏:‏ الطرفان‏:‏ اللسان والفجر وفلان خبيث الطرفين‏.‏
وهو لا يملك طرفيه إذا سكر أي فمه واسته‏.‏
قال حميد بن ثور في صفة الذئب‏:‏ ترى طرفيه يعسلان كليهما كما اهتز عود الساسم المتتابع يعني مقدّمه ومؤخّره‏.‏
ويقال‏:‏ لأغمزنك غمزاً يجمع بين طرفيك‏.‏
وجارية حسنة الأطراف وهي أصابعها وهي مخضبة الأطراف‏.‏
وجاء بأطراف العذارى وهو عنب أبيض بالطائف يقال‏:‏ هذا عنقود من الأطراف‏.‏
وهو من أطراف العرب‏:‏ من أشرافها وأهل بيوتاتها‏.‏
ورجل طرف‏:‏ كريم كثير الآباء إلى الجدّ الأكبر‏.‏
قال أبو وجزة‏:‏ أمرون ولادون كل سميدع طرفون لا يرثون سهم القعدد ومنه‏:‏ الطرف‏:‏ للفرس الكريم‏.‏
وجاء بطارفة عين وبعائرة عين‏:‏ بمال كثير‏:‏ وامرأة مطروفة بالرجال إذا كانت عينها طامحة إليهم ومنه‏:‏ قول زياد في خطبته‏:‏ طرفت أعينكم الدنيا أي طمحتم بأبصاركم إليها وأحببتموها وامرأة مطروفة‏:‏ فاترة العين‏.‏
وما الذي طرفك عني‏:‏ ردك‏.‏
قال‏:‏ إنك والله لذو ملّة يطرفك الأدنى عن الأبعد وقال رجل لابن ملجم‏:‏ لمن تستبقي سيفك فقال‏:‏ لمن لا يبلغه طرفك‏.‏

### Türkçe

ط ر ف
**تفرقوا في الأطراف**: yönlerde, taraflarda.
Ve **تطرفه** نحو **تحيفه**: uçlarından aldığı zaman, onu eksiltmeye doğru (meyletti).
Ve **طرف عن العسكر**: uçlarından çarpıştığı zaman (ordudan) ayrıldı.
Ve **لبس مطرفاً ومطارف**: **مطرف** ve **مطارف** giydi.
Ve **طرف إيه طرفاً**: o, göz kapaklarını hareket ettirmektir.
Ve **ما يفارقني طرفة عين**: bir göz kırpması (miktarı) beni terk etmez.
Ve **شخص بصره**: bakışını dikti; artık **يطرف** bir **عين طارفة** (bile) kırpmaz; ve **عيون طوارف**.
Zü’r-Rumme dedi: Ve **غض طرفه**.
Ve **طرفت عينه**: onu bir bezle yahut başkasıyla vurdum; ve onun gözü **مطروفة**dır.
Ve **مال طريف وطرف ومطرف ومستطرف**: yeni mal, **طرف**, **مطرف** ve **مستطرف**.
Ve **اطرفت شيأ واستطرفته**: onu yeni olarak aldım ve o benim değildi.
Ve bu, malımın **طرائف**indendir.
Ve bu, **الطرف**tan bir **طرفة**dir: sonradan ortaya çıkan, beğenilen (şey) için.
Ve gerçekten **طرف طرافة**.
Ve **أطرفته كذا**: onu bununla armağanladım.
Ve **ناقة طرفة**: otlakları taze (yeni) sayar; tek bir otlak üzerinde durmaz.
Ve **امرأة طرفة**: bir koca üzerinde durmaz; erkekleri taze (yeni) sayar.
Ve gerçekten o, bir tek kardeşlik üzerinde durmadığı zaman, **ملة طرف** sahibidir.
Ve onun üzerine **طرافاً** bina etti: deriden bir ev.
Zü’r-Rumme dedi: “Temîm’in şanını, ey Hilâl, onun için yükselttim; direklerle yücelik üzerine **الطراف**ın yükseltilmesi gibi.” Ve mecazdandır: o, iki uçtan ve uçlardan kerimdir.
Dedi: “Bana sövdüğün zaman uçlarımla nasıl olur? Ve ana-babaya sövmeden sonra bir düzelme yoktur; onlar iki taraftan babalar ve dedelerdir.”
“Ve iki ucundan hangisinin daha uzun olduğunu bilmez.”
Ve denildi: **الطرفان**: dil ve fecir; ve falan, iki uçtan habistir.
Ve sarhoş olduğu zaman iki ucuna sahip olmaz; yani ağzına ve makatına.
Humeyd b. Sevr, kurdun vasfında dedi: “İki ucunu görürsün; ikisi de koşar; ardı ardına gelen **الساسم** dalının sallanması gibi.” Yani önü ve arkası.
Ve denilir: “Seni, iki ucun arasını toplayan bir sıkmayla sıkacağım.”
Ve **جارية حسنة الأطراف**: uçları güzel bir câriye; yani parmakları; ve o, uçları kınalıdır.
Ve **جاء بأطراف العذارى**: o, Tâif’te beyaz üzümdür; denilir: “Bu, **الأطراف**tan bir salkımdır.”
Ve o, Arapların **أطراف**ındandır: onların eşrafından ve hane halkı olanlarından.
Ve **رجل طرف**: kerim; büyük dedeye kadar babaları çok olan.
Ebû Vecze dedi: “Emredenler, doğuranlar; her biri bir **سميدع**; **طرفون**; **القعدد** hissesini miras almazlar.” Ve ondandır: **الطرف**: soylu at için.
Ve **جاء بطارفة عين وبعائرة عين**: çok malla geldi. Ve **امرأة مطروفة بالرجال**: gözü onlara dikilip yükseliyorsa (erkeklerle) **مطروفة**dur. Ve ondandır: Ziyâd’ın hutbesindeki sözü: **طرفت أعينكم الدنيا**: yani bakışlarınızı ona diktiniz ve onu sevdiniz. Ve **امرأة مطروفة**: gözü gevşek (donuk) olan.
Ve “Seni benden **طرفك** eden nedir?”: seni geri çeviren.
Dedi: “Sen, vallahi, öyle bir **ملّة** sahibisin ki, daha yakın olan seni daha uzaktan **يطرفك** eder.” Ve bir adam İbn Mülcem’e dedi: “Kılıcını kimin için saklıyorsun?” O dedi: “**طرفك**ın ulaşmadığı kimse için.”
