# طرق — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%82/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D9%82/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%82.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: طرق

- الطريق: السبيل الذي يطرق بالأرجل، أي يضرب. قال تعالى: ﴿طريقا في البحر﴾ [طه/77]، وعنه استعير كل مسلك يسلكه الإنسان في فعل، محمودا كان أو مذموما. قال: ﴿ويذهبا بطريقتكم المثلى﴾ [طه/63]، وقيل: طريقة من النخل، تشبيها بالطريق في الامتداد، والطرق في الأصل: كالضرب، إلا أنه أخص؛ لأنه ضرب توقع كطرق الحديد بالمطرقة، ويتوسع فيه توسعهم في الضرب، وعنه استعير: طرق الحصى للتكهن، وطرق الدواب الماء بالأرجل حتى تكدره، حتى سمي الماء الدنق طرقا (قال ابن فارس: والطرق: الماء الذي قد كدرته الإبل. المجمل 2/595)، وطارقت النعل، وطرقتها، وتشبيها بطرق النعل في الهيئة، قيل: طارق بين الدرعين، وطرق الخوافي (ريش الطائر، ويقابلها القوادم) : أن يركب بعضها بعضا، والطارق: السالك للطريق، لكن خص في التعارف بالآتي ليلا، فقيل: طرق أهله طروقا، وعبر عن النجم بالطارق لاختصاص ظهوره بالليل. قال تعالى: ﴿والسماء والطارق﴾ [الطارق/1]، قال الشاعر:
*نحن بنات طارق*
(الرجز لهند بنت بياضة، وهو في اللسان (طرق) ؛ والمجمل 2/595؛ والبصائر 3/504.
وقيل: لهند بنت عتبة)
وعن الحوادث التي تأتي ليلا بالطوارق، وطرق فلان: قصد ليلا. قال الشاعر:
*كأني أنا المطروق دونك بالذي ** طرقت به دوني وعيني تهمل*
(البيت لأمية بن أبي الصلت، من أبيات أولها:
*غذوتك مولودا وعلتك يافعا ** تعل بما أدني إليك وتنهل*
وهو في الحماسة البصرية 2/306؛ وشرح الحماسة للتبريزي 2/133؛ وتفسير القرطبي 10/246)
وباعتبار الضرب قيل: طرق الفحل الناقة، وأطرقتها، واستطرقت فلانا فحلا، كقولك: ضربها الفحل، وأضربتها، واستضربته فحلا. ويقال للناقة: طروقة، وكني بالطروقة عن المرأة. وأطرق فلان: أغضى، كأنه صار عينه طارقا للأرض، أي: ضاربا له كالضرب بالمطرقة، وباعتبار الطريق، قيل: جاءت الإبل مطاريق، أي: جاءت على طريق واحد، وتطرق إلى كذا نحو توسل، وطرقت له: جعلت له طريقا، وجمع الطريق طرق، وجمع طريقة طرائق. قال تعالى: ﴿كنا طرائق قددا﴾ [الجن/11]، إشارة إلى اختلافهم في درجاتهم، كقوله: ﴿هم درجات عند الله﴾ [آل عمران /163]، وأطباق السماء يقال لها: طرائق. قال الله تعالى: ﴿ولقد خلقنا فوقكم سبع طرائق﴾ [المؤمنون/17]، ورجل مطروق: فيه لين واسترخاء، من قولهم: هو مطروق، أي: أصابته حادثة لينته، أو لأنه مضروب، كقولك: مقروع، أو مدوخ، أو لقولهم: ناقة مطروقة تشبيها بها في الذلة.

### Türkçe

- **الطريق**: ayaklarla **يطرق** edilen, yani vurulan yol. Yüce Allah dedi ki: ﴿طريقا في البحر﴾ [طه/77]; ondan, insanın bir fiilde sülûk ettiği her meslek ödünçlenmiştir; övülmüş de olsa yerilmiş de olsa. Dedi: ﴿ويذهبا بطريقتكم المثلى﴾ [طه/63]; ve denildi: hurmadan bir **طريقة**; uzamada yola benzetme olarak. Ve **الطرق** aslında: vurmak gibidir; ancak o daha özeldir; çünkü o, demirin çekiçle vurulması gibi, beklenen bir vuruştur; ve onda, onların vurmada genişletmeleri gibi genişletilir. Ve ondan ödünçlenmiştir: falcılık için çakıl taşını vurmak; ve binek hayvanlarının ayaklarla suyu vurması, ta ki onu bulandırıncaya kadar; hatta bulanık suya **طرقا** adı verildi (İbn Fâris dedi ki: **والطرق**: develerin bulandırmış olduğu sudur. **المجمل** 2/595); ve **طارقت** nalı, ve onu **طرقتها**; ve nalı vurmaya şekil bakımından benzetme olarak, iki zırh arasında **طارق** denildi; ve **طرق الخوافي** (kuşun tüyü; ve onun karşılığı **القوادم**’dir): bazısının bazısına binmesidir. Ve **الطارق**: yolu sülûk eden kimsedir; fakat örfte geceleyin gelene tahsis edildi; bu yüzden: **طرق** ailesine **طروقا** denildi. Ve yıldız, geceye mahsus olan görünüşü sebebiyle **الطارق** ile ifade edildi. Yüce Allah dedi ki: ﴿والسماء والطارق﴾ [الطارق/1]; şair dedi ki:
*نحن بنات طارق*
(recz Hind bint Biyâda’nındır; ve **اللسان**’da (**طرق**) ; ve **المجمل** 2/595; ve **البصائر** 3/504’tedir. Ve denildi: Hind bint Utbe’nindir.)
Ve geceleyin gelen olaylar hakkında **بالطوارق** (denildi). Ve **طرق** falan: geceleyin kastetti. Şair dedi ki:
*كأني أنا المطروق دونك بالذي ** طرقت به دوني وعيني تهمل*
(beyit Ümeyye b. Ebî’s-Salt’ındır; ilk beyitleri şudur:
*غذوتك مولودا وعلتك يافعا ** تعل بما أدني إليك وتنهل*
ve **الحماسة البصرية** 2/306’da; ve Tebrîzî’nin **شرح الحماسة**’sinde 2/133’te; ve Kurtubî’nin **تفسير**’inde 10/246’dadır.)
Ve vurma itibarıyla denildi: **طرق** aygır dişi deveyi; ve onu **أطرقتها**; ve falanı aygır olarak **استطرقت**; senin “aygır onu vurdu” demen gibi; ve onu **أضربتها**; ve onu aygır olarak **استضربته**. Ve dişi deveye **طروقة** denilir; ve **بالطروقة** ile kadından kinaye yapıldı. Ve falan **أطرق**: gözlerini indirdi; sanki gözü yere **طارقا** oldu; yani ona vurucu, çekiçle vurma gibi. Ve yol itibarıyla denildi: develer **مطاريق** geldi; yani tek bir yol üzere geldi. Ve **تطرق** şuna: bir tür tevessül gibi. Ve ona **طرقت**: ona bir yol yaptım. Ve **الطريق**’in çoğulu **طرق**’tur; ve **طريقة**’nın çoğulu **طرائق**’tir. Yüce Allah dedi ki: ﴿كنا طرائق قددا﴾ [الجن/11]; derecelerinde ihtilaflarına işaret olarak; O’nun sözü gibi: ﴿هم درجات عند الله﴾ [آل عمران /163]. Ve göğün tabakalarına **طرائق** denilir. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿ولقد خلقنا فوقكم سبع طرائق﴾ [المؤمنون/17]. Ve **رجل مطروق**: onda yumuşaklık ve gevşeklik vardır; onların “o **مطروق**tur” sözünden; yani ona bir olay isabet etti de onu yumuşattı; yahut o vurulmuş olduğu için; senin “**مقروع**” yahut “**مدوخ**” demen gibi; yahut onların “**ناقة مطروقة**” sözünden, zillette ona benzetme olarak.
