# طرن (ط-ر-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - ر - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء والراء والنون معهما
ط رن، ر ط ن، ن ط ر مستعملات
طرن:
الطُّرْنُ: الخَزُّ، والطّارُونُّي ضَرْبٌ منه: وفي النّوادر: طَرْيَنَ الشَّرْبُ، وطَرْيَمُوا، إذا اختلطوا من السُّكْر.
رطن:
الرَّطانةُ: تَكَلُّم الأَعْجميّة. تقول: رأيتهما يَتَراطنانِ، وهو كلّ كلامٍ لا تَفْهَمُهُ العرب.
نطر:
النّاطر: الذّي يَحْفَظُ الزَّرْعَ، سَوادية، غير عربيّة.

##### Türkçe

باب **الطاء** ve**الراء** ve**النون**’un ikisiyle birlikte

**ط رن**، **ر ط ن**، **ن ط ر** kullanımdadırlar

**طرن**:
**الطُّرْنُ**: ipekli kumaş; ve **الطّارُونُّي** ondan bir türdür: ve en-nevâdir’de: **طَرْيَنَ الشَّرْبُ** ve **طَرْيَمُوا**; sarhoşluktan karıştıkları zaman.

**رطن**:
**الرَّطانةُ**: yabancı dili konuşma. Dersin ki: onları gördüm, **يَتَراطنانِ**; ve o, Arapların anlamadığı her sözdür.

**نطر**:
**النّاطر**: ekini koruyan kimse; Sevâdî (lehçesine ait), Arapça olmayan.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ر ن
رطن ، طرن ، نطر : ( مستعملة ) .
رطن : قال الليث : الرِّطانة : تكلُّم الأعجمية ، تقول : رأيت عَجْمِيَّيْنِ يتراطنان ، وهو كلامٌ لا تفهمُه العرب ، وأنشد :
كما تَرَاطَنَ في حافاتها الرّومُ
أبو عُبَيد عن الكسائيّ : هي الرَّطانة والرِّطانة ، لغتان ، وقد رَطَن العَجَميّ لفلانٍ إذا كلّمه بالعجمية ؛ يقال : ما رُطَّيْناك هذه ، أي : ما كلامُك ، وما رُطَيْناك بالتخفيف أيضاً .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : إذا كانت الإبِل كثيرة رِفاقاً ومعها أهلُها فهي الرَّطانة والرّطون ، والطَّحّانة والطّحُون .
نطر : قال الليث : النَّاطر من كلام أهلِ السّود وهو الذي يحفظ لهم الزَّرْع ، ليست بعربيَّة مَحْضة ، وأنشد الباهليّ :
ألا يا جَارَتا بأَباضَ إنّا
وجَدْنا الرِّيحَ خَيْراً منكِ جارَا
تُفَدِّينا إذا هَبّت عَلَينا
وتَملأ وجهَ ناظِرِكُمْ غُبارَا
قال : الناطر : الحافظ .
قلتُ : ولا أدري أخَذَه الشاعرُ من كلام السَّواديين أو هو عربيّ . ورأيتُ بالبَيْضاء من بلاد بني جَذيْمة ، عَرازِيل سُوِّيتْ لمن يَحفَظ تمر النّخيل وقتَ الصِّرام ، فسألتُ رَجُلاً عنها ، فقال : تعي مَظالُّ النَّواطير كأنه جمعُ الناطُور .
ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ أنه قال : النَّطْرة : الْحِفظ بالعَيْنَين ، بالطاء ، ومنه أُخِذ النّاطُور ، هكذا رواه أبو عمرو عنه .
طرن : قال اللّيث : الطَّرْنُ : الخَزّ ، والطّارُنيّ : ضَرْبٌ منه . وفي ( النوادر ) :
طَرْيَنَ الشَّرْبُ وطَرْيَموا : إذا اختلطوا من السكر .

##### Türkçe

ط ر ن
**رطن** , **طرن** , **نطر** : (kullanılan).

**رطن** : el-Leys dedi: **الرِّطانة**: Acemce konuşmaktır; dersin ki: “İki Acem gördüm, **يتراطنان** (birbirleriyle Acemce konuşuyorlar)”; o, Arapların anlamadığı bir sözdür. Şiir okudu:
“Onun kenarlarında Rumlar nasıl **تَرَاطَنَ** (birbirleriyle Acemce konuştu) ise.”

Ebû Ubeyd, el-Kisâî’den: O, **الرَّطانة** ve **الرِّطانة**’dır; iki lehçedir. Acem, birine Acemce konuştuğunda: “**رَطَن** el-Acemî falana” denir. Denilir ki: “**ما رُطَّيْناك هذه**”, yani: “Sözün nedir?”; ve hafifletmeyle de: “**ما رُطَيْناك**”.

Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den: Develer çok olup bölükler hâlinde ve sahipleri de beraberlerinde olursa, o **الرَّطانة** ve **الرّطون**’dur; ve **الطَّحّانة** ve **الطّحُون**’dur.

**نطر** : el-Leys dedi: **النَّاطر** Sudan ehlinin sözündendir; o, onlar için ekini koruyan kimsedir; saf Arapça değildir. el-Bâhilî şiir okudu:
“Dikkat et ey Ebâd’daki komşumuz, biz
Rüzgârı senden daha hayırlı bir komşu bulduk.
Üzerimize estiğinde bizi fidye eder,
Ve sizin **ناظِرِكُمْ**’ün (gözetleyicinizin) yüzünü tozla doldurur.”

Dedi: **الناطر**: koruyucudur.

Ben dedim: Şair onu Sevâdîlerin sözünden mi aldı, yoksa o Arapça mıdır, bilmiyorum. Benî Cezîme diyarından el-Beydâ’da, hurma kurutma vaktinde hurma meyvesini koruyan kimse için yapılmış, düzeltilmiş **عَرازِيل** gördüm; onun hakkında bir adama sordum, dedi ki: “**تعي مَظالُّ النَّواطير**”; sanki **الناطُور**’un çoğulu olan **النَّواطير**’dir.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti ki o dedi: **النَّطْرة**: iki gözle korumadır; **بالطاء** ( **الطاء** ile). Ondan **النّاطُور** alınmıştır. Ebû Amr onu ondan böyle rivayet etti.

**طرن** : el-Leys dedi: **الطَّرْنُ**: ipekli kumaş; **والطّارُنيّ**: ondan bir türdür. ( **النوادر** )’de:
“**طَرْيَنَ الشَّرْبُ** ve **طَرْيَموا**: sarhoşluktan birbirine karıştıklarında.”

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ط ر ن
عليه خز طاروني وهو ضرب منه‏.‏

##### Türkçe

ط ر ن
Üzerinde **خز طاروني** vardır; o, ondan bir tür vuruştur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الطُّرْنُ والطَّارُونِيُّ: ضَرْبٌ من الخَزِّ. الليث: الطُّرْنُ الخز، والطَّارُونيُّ ضرب منه. وفي النوادر: طَرْيَنَ الشَّرْبُ وطَرْيَمُوا إذا اختلطوا من السُّكْرِ، والله أَعلم.

##### Türkçe

**الطُّرْنُ** ve **الطَّارُونِيُّ**: **الخَزِّ**den bir tür darbe (çeşit).

Leys: **الطُّرْنُ** **الخز**dir; **الطَّارُونيُّ** ise ondan bir türdür.

**النوادر**’de: İçki **طَرْيَنَ** oldu; sarhoşluktan karışıp birbirine girdiklerinde **طَرْيَمُوا** (derler); Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( الطُّرْنُ ، بالضَّمِّ ) : أَهْمَلَهُ الجَوْهرِيُّ .
وقالَ اللّيْثُ : هو ( الخَزُّ ؛ والطَّارُونيُّ : ضَرْبٌ منه .
( و ) في النوادِرِ : ( طَرْيَنَ الشَّرْبُ ) وطَرْيَمُوا : ( اخْتَلَطوا مِن السُّكْرِ .
( والطِّرْيَنُ ، كدِرْهَمٍ : الطِّينُ الَّرقيقُ ) يَبْقى على وَجْهِ الأرضِ قد جفف وتشقق ؛ ( وأَتى بالطِّرْيَنِ والغِرْيَنُ : أَي غَضِبَ ، فالطِّرْيَن تقدَّمَ مَعْناه ، والغِرْيَن سَيَأْتي ؛ ومَرَّ له في الميمِ : طارَ طِرْيمُه : احْتَدَّ غَضَباً .
( وطِرْنِيانَةُ ، بالكسْرِ ) وسكونِ الراءِ وكسْرِ النونِ وفتحِ التّحْتية وبعْدَ الأَلفِ نونٌ مَفْتوحَة : ( د بالمَغْرِبِ .
( وأُطْرُونُ ، بالضمِّ : د بفَلَسْطينَ ) مِن نواحِي الرَّمْلة .
( و ) طَرُونٌ ، ( كصَبُورٍ : ع بإِرْمِينِيَّةَ .

( وطُورِينُ ، بالضَّمِّ ) وكسرِ الراءِ : ( ة بالرَّيِّ ) ، منها : محمدُ بنُ سَلَمَةَ بنِ مالِكِ الباهِلِيّ الرَّازِي أَبو عبْدِ اللهاِ ، قالَ ابنُ أَبي حاتِمٍ عن أَبيهِ صَدُوقٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
طُرينا ، بالضمِّ : قَرْيةٌ بالغربية مِن مِصْر ، ومنها الطرينيون بالمحلَّةِ .
والأطرونُ : ملْحٌ مَعْروفٌ .
والطرَّانةُ ، مُشَدَّدةً : اسمٌ لوادِي هبيب ، وهي كُورَةٌ مِن حوْفِ رِمْسِيس ، وتُعْرَفُ ببرية شَهاب وبرية الأسقط ومِيزانُ القُلوب ، بها قبْرُ أَبي معاذٍ الكَبِير ، وفيه كِتاب عَمْرو بنِ العاصِ لهم .
وكومُ الاطرون : قرْيَةٌ بالشرقية .
وطِرانٌ ، ككِتابٍ : مَوْضِعٌ في شِعْرٍ عن نَصْر .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :

##### Türkçe

: ( **الطُّرْنُ** ، zamme ile ) : el-Cevherî onu ihmal etti.
el-Leys dedi ki: o (**الخَزُّ**)dür; ve **الطَّارُونيُّ**: ondan bir türdür.
( ve ) en-Nevâdir’de: (**طَرْيَنَ الشَّرْبُ**) ve **طَرْيَمُوا**: ( sarhoşluktan karıştılar.
( ve **الطِّرْيَنُ** , bir dirhem gibi: **الطِّينُ الَّرقيقُ** ) yeryüzünün yüzünde kalır; kurumuş ve çatlamış olduğu hâlde; ( ve **أَتى بالطِّرْيَنِ والغِرْيَنُ**: yani öfkelendi; böylece **الطِّرْيَن**’in manası geçti; **الغِرْيَن** ise gelecek; ve mîm’de onun için geçti: **طارَ طِرْيمُه**: öfkeyle keskinleşti.
( ve **طِرْنِيانَةُ** , kesre ile ) ve râ’nın sükûnu, nûn’un kesresi, alttakinin fethası ve eliften sonra açık bir nûn: ( Mağrib’de bir yer adı.
( ve **أُطْرُونُ** , zamme ile: Filistin’de bir yer adı ) er-Ramle taraflarındandır.
( ve ) **طَرُونٌ** , **صَبُورٍ** gibi: ( Ermeniyye’de bir yer adı.

( ve **طُورِينُ** , zamme ile ) ve râ’nın kesresi: ( er-Reyy’de bir belde ) ; ondan: Muhammed b. Seleme b. Mâlik el-Bâhilî er-Râzî Ebû Abdillâh; İbn Ebî Hâtim babasından (şöyle) dedi: sâdıktır.
Ve ondan istidrâk olunan şeylerdendir:
**طُرينا** , zamme ile: Mısır’ın Garbiyye’sinde bir köydür; ve ondan el-Mahalle’de et-Turînîler.
Ve **الأطرونُ**: bilinen bir tuzdur.
Ve **الطرَّانةُ** , şeddeli: Vâdî Hebîb’in adıdır; ve o, Havf Rimsîs’ten bir kûredir; ve Berriyyet Şihâb ve Berriyyet el-Eskat ve Mîzân el-Kulûb diye bilinir; onda Ebû Muâz el-Kebîr’in kabri vardır; ve onda Amr b. el-Âs’ın onlar için bir yazısı vardır.
Ve Kûm el-Atrûn: Şarkiyye’de bir köydür.
Ve **طِرانٌ** , **كِتابٍ** gibi: Nasr’dan (nakledilen) bir şiirde bir yerdir.
Ve ondan istidrâk olunan şeylerdendir:
