# طرن — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%86/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1%D9%86/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طرن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%86.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: طرن

ط ر ن
رطن ، طرن ، نطر : ( مستعملة ) .
رطن : قال الليث : الرِّطانة : تكلُّم الأعجمية ، تقول : رأيت عَجْمِيَّيْنِ يتراطنان ، وهو كلامٌ لا تفهمُه العرب ، وأنشد :
كما تَرَاطَنَ في حافاتها الرّومُ
أبو عُبَيد عن الكسائيّ : هي الرَّطانة والرِّطانة ، لغتان ، وقد رَطَن العَجَميّ لفلانٍ إذا كلّمه بالعجمية ؛ يقال : ما رُطَّيْناك هذه ، أي : ما كلامُك ، وما رُطَيْناك بالتخفيف أيضاً .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : إذا كانت الإبِل كثيرة رِفاقاً ومعها أهلُها فهي الرَّطانة والرّطون ، والطَّحّانة والطّحُون .
نطر : قال الليث : النَّاطر من كلام أهلِ السّود وهو الذي يحفظ لهم الزَّرْع ، ليست بعربيَّة مَحْضة ، وأنشد الباهليّ :
ألا يا جَارَتا بأَباضَ إنّا
وجَدْنا الرِّيحَ خَيْراً منكِ جارَا
تُفَدِّينا إذا هَبّت عَلَينا
وتَملأ وجهَ ناظِرِكُمْ غُبارَا
قال : الناطر : الحافظ .
قلتُ : ولا أدري أخَذَه الشاعرُ من كلام السَّواديين أو هو عربيّ . ورأيتُ بالبَيْضاء من بلاد بني جَذيْمة ، عَرازِيل سُوِّيتْ لمن يَحفَظ تمر النّخيل وقتَ الصِّرام ، فسألتُ رَجُلاً عنها ، فقال : تعي مَظالُّ النَّواطير كأنه جمعُ الناطُور .
ورَوَى أبو العبّاس عن ابن الأعرابيّ أنه قال : النَّطْرة : الْحِفظ بالعَيْنَين ، بالطاء ، ومنه أُخِذ النّاطُور ، هكذا رواه أبو عمرو عنه .
طرن : قال اللّيث : الطَّرْنُ : الخَزّ ، والطّارُنيّ : ضَرْبٌ منه . وفي ( النوادر ) :
طَرْيَنَ الشَّرْبُ وطَرْيَموا : إذا اختلطوا من السكر .

### Türkçe

ط ر ن
**رطن** , **طرن** , **نطر** : (kullanılan).

**رطن** : el-Leys dedi: **الرِّطانة**: Acemce konuşmaktır; dersin ki: “İki Acem gördüm, **يتراطنان** (birbirleriyle Acemce konuşuyorlar)”; o, Arapların anlamadığı bir sözdür. Şiir okudu:
“Onun kenarlarında Rumlar nasıl **تَرَاطَنَ** (birbirleriyle Acemce konuştu) ise.”

Ebû Ubeyd, el-Kisâî’den: O, **الرَّطانة** ve **الرِّطانة**’dır; iki lehçedir. Acem, birine Acemce konuştuğunda: “**رَطَن** el-Acemî falana” denir. Denilir ki: “**ما رُطَّيْناك هذه**”, yani: “Sözün nedir?”; ve hafifletmeyle de: “**ما رُطَيْناك**”.

Ebû Ubeyd, el-Asmaî’den: Develer çok olup bölükler hâlinde ve sahipleri de beraberlerinde olursa, o **الرَّطانة** ve **الرّطون**’dur; ve **الطَّحّانة** ve **الطّحُون**’dur.

**نطر** : el-Leys dedi: **النَّاطر** Sudan ehlinin sözündendir; o, onlar için ekini koruyan kimsedir; saf Arapça değildir. el-Bâhilî şiir okudu:
“Dikkat et ey Ebâd’daki komşumuz, biz
Rüzgârı senden daha hayırlı bir komşu bulduk.
Üzerimize estiğinde bizi fidye eder,
Ve sizin **ناظِرِكُمْ**’ün (gözetleyicinizin) yüzünü tozla doldurur.”

Dedi: **الناطر**: koruyucudur.

Ben dedim: Şair onu Sevâdîlerin sözünden mi aldı, yoksa o Arapça mıdır, bilmiyorum. Benî Cezîme diyarından el-Beydâ’da, hurma kurutma vaktinde hurma meyvesini koruyan kimse için yapılmış, düzeltilmiş **عَرازِيل** gördüm; onun hakkında bir adama sordum, dedi ki: “**تعي مَظالُّ النَّواطير**”; sanki **الناطُور**’un çoğulu olan **النَّواطير**’dir.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti ki o dedi: **النَّطْرة**: iki gözle korumadır; **بالطاء** ( **الطاء** ile). Ondan **النّاطُور** alınmıştır. Ebû Amr onu ondan böyle rivayet etti.

**طرن** : el-Leys dedi: **الطَّرْنُ**: ipekli kumaş; **والطّارُنيّ**: ondan bir türdür. ( **النوادر** )’de:
“**طَرْيَنَ الشَّرْبُ** ve **طَرْيَموا**: sarhoşluktan birbirine karıştıklarında.”
