# طر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: طر

طَرَّ
1 طَرَّ ذ , aor. طَرُ٣َ , (A, Msb, TA,) inf. n. طَرٌّ, (S, A, Msb, K,) He cut, or divided, lengthwise; slit; or rent; (S, A, Msb, K;) a garment or piece of cloth: (TA:) and he cut [in any manner] (S, A, K) the same, (A, TA,) or some other thing. (A.) ― -b2- He cut off a man's arm or hand, by a blow, or stroke; (A;) as also ↓ اطرّ; (S, A, K; *) and so اترّ. (TA.) He cut, or clipped, his mustache. (TA.) And one says of a woman, تَطُرُّ شَعَرَهَا She cuts her hair short. (A.) [And app. She cuts her hair over the forehead so as to form what is termed a طُرَّة: see also 2.] ― -b3- And طَرَّتِ الاـِبِلُ الجِبَالَ والآكَامَ (tropical:) The camels traversed the mountains and the hills. (A.) And طَرَرْتُ القَوْمَ (assumed tropical:) I passed by the people, all of them. (Yoo, TA.) -A2- Also, طَرَّ, (S, A,) aor. as above, (TA,) inf. n. طَرٌّ (A, K) and طُرُورٌ, (K,) He sharpened (S, A, K, TA) a spear-head, (S,) or a knife (A, K) &c., (K,) or an iron implement. (TA.) ― -b2- And طَرَّ He polished a sword. (O.) ― -b3- And, (TA,) inf. n. طَرٌّ, (K,) He renovated a building. (K, TA. [In the CK, تَحْدِيد is put for تَجْدِيد as the explanation of the inf. n.]) ― -b4- And He plastered with clay his wateringtrough, or tank: (S, TA:) and likewise his mosque, or oratory, and decorated it. (TA.) ― -b5- And طَرَّهُ بِثَنَآءٍ حَسَنٍ, aor. طَرُ٣َ , inf. n. طَرٌّ, He eulogized him. (TA voce خَمَّ.) -A3- And, aor. as above, (TA,) inf. n. طَرٌّ, (S, A, K,) He drove away; syn. شَلَّ; (S, A, K, TA;) and ↓ اطرّ, inf. n. اـِطْرَارٌ, signifies [the same, i. e.] طَرَدَ. (As, TA.) In some copies of the K, [and in a copy of the A,] الشَّدُّ is erroneously put for الشَّلُّ as an explanation of الطَّرُّ. (TA.) ― -b2- And you say طَرَرْتُ الاـِبِلَ, (S,) inf. n. طَرٌّ, (K,) I drove, or brought, or gathered, the camels together, from their several quarters; (S, K; *) like طَرَدْتُهَا: (S:) or, accord. to Yaakoob, I walked on one side of the camels, and then on the other side, to put them in right order. (S.) ― -b3- And طَرٌّ signifies also The act of seizing, or carrying-off, by force; or snatching at unawares. (Kr, K.) ― -b4- And The act of slapping with the palm of the hand. (Kr, K.) -A4- As an intrans. v., طَرَّ, aor. طَرُ٣َ (S, A, Msb, K) and طَرِ٣َ , (Msb, K,) the latter agreeable with analogy, (TA,) [but the former the more common,] inf. n. طُرُورٌ, (S, Msb,) or طَرٌّ, (K,) or both, (TA,) (tropical:) It (a plant) clave the earth: (A:) or grew forth, or sprouted: (S, Msb:) or came up, or forth. (K.) And it is likewise said of the mustache (S, A, Msb, K) of a boy, (S, A, Msb,) and of hair in general; meaning (tropical:) It burst through the skin: (A:) some say, طُرَّ شَارِبُهُ [meaning his mustache grew forth]; (O, TA;) but طَرَّ is more chaste. (Az, TA.) ― -b2- طَرَّتِ النُّجُومُ, occurring in a trad., means (assumed tropical:) The stars rose; (O, TA;) from طَرَّ said of a plant: (TA:) or the phrase, as some relate it, is طُرَّتِ النجوم, which means (assumed tropical:) the stars shone; (O, TA;) from طَرَّ meaning “ he polished ” a sword. (O.) ― -b3- And طَرَّتْ يَدُهُ, (S, K, * TA,) aor. طَرِ٣َ and طَرُ٣َ (K, TA) by common consent of the authorities on inflection, (TA,) (assumed tropical:) His arm, or hand, fell off; (S, K, * TA;) [being severed by a blow, or stroke;] like تَرَّتْ. (S, TA.) -A5- See also 4. -A6- طَرَّ said of a man, [app. of the measure فَعُلَ, originally طَرُرَ,] inf. n. طَرَارَةٌ, He was, or became, beautiful, goodly, or comely. (ISh, TA.) ― -b2- And طَرَّتْ نَاقَتِى, [app. of the measure فَعِلَتْ, originally طَرِرَتْ, aor. تَطَرُّ,] inf. n. طَرَرٌ, My she-camel was, or became, clear in colour. (O, TA.)

طَرَّرَتْ
2 طَرَّرَتْ ذ , [and طرّرت شَعَرَهَا,] inf. n. تَطْرِيرٌ, She (a girl) made to herself a طُرَّة [q. v.]. (TA.) [See also 1.]

4 أَطْرَ٣َ see 1, second sentence. ― -b2- اطرّهُ signifies also He made it to fall off. (K, TA.) One says, اطرّ اللّٰهُ يَدَ فُلَانٍ God made, or may God make, the arm, or hand, of such one to fall off; as also اترّهُ. (TA.) -A2- And اطرّ, (K,) inf. n. اـِطْرَارٌ, (AZ, S,) He excited, or incited; syn. أَغْرَى. (AZ, S. K.) ― -b2- See, again, 1. -A3- اطرّ is also syn. with أَدَلَّ [as meaning He acted with boldness, or he emboldened himself: in the CK, erroneously, اَذَلَّ]. (S, K.) Hence, [accord. to ISk,] أَطِرِّى فَاـِنَّكِ نَاعِلَةٌ, (ISk, S, K,) or ↓ طِرِّى, (K,) both mentioned by Aboo-Sa'eed, (TA,) a prov., (S, TA,) meaning Act thou with boldness, or embolden thyself, (أَدِلِّى,) for thou art wearing sandals: (ISk, S, K:) applied alike to a male and to a female and to two and to a pl. number, for it was originally said to a woman, and is therefore used as thus said: (S:) or, (S, K,) accord. to AO, (S,) it means (assumed tropical:) venture thou upon the affair that is difficult, for thou hast strength for it; and was originally said by a man to a woman who was pasturing his cattle in the soft, or plain, land, and leaving the rugged; [lit.] meaning take thou to the طُرَر, i. e. sides, of the valley; and he says, I think that by the sandals he meant the roughness of the skin of her feet: (S, K: *) or it means collect thou together the camels: (K:) or, accord. to Aboo-Sa'eed, take thou to the أَطْرَار, i. e. sides, of the camels; i. e. take care of them, from the most remote of them [inclusively], and keep them in safety. (TA.) Some say أَظِرِّى. (M and K in art. ظر.) -A4- And one says, of a man, مَاأَطَرَّهُ, meaning How beautiful, or goodly, or comely, is he! (ISh, TA.)

استطرّ اـِتْمَامَ الشَّكِيرِ
10 استطرّ اـِتْمَامَ الشَّكِيرِ ذ It caused the [downy, or fine,] hair to grow to its full, or complete, state: occurring in some verses of El-Ajjلj. (O, TA.)

طَرْطَرَ
R. Q. 1 طَرْطَرَ ذ , [inf. n. طَرْطَرَةٌ,] (K,) said of a man, (TA,) He gloried, or boasted, vainly, and praised himself for that which was not in him; syn. طَرْمَذَ. (K.) IDrd says, طَرْطَرَةٌ is an Arabic word, [i. e. it is genuine Arabic,] though in common use with the post-classical writers: one says, رَجُلٌ فِيهِ طَرْطَرَةٌ, meaning A man in whom is vainglorying &c. (طَرْمَذَةٌ) and loquacity. (O, TA.) ― -b2- And طَرْطَرَ بِضَأْنِهِ He called his ewes to be milked, (O, K, TA,) saying to them طَرْ طَرْ. (TA.)

اِطْرَوْرَى
Q. Q. 3 اِطْرَوْرَى ذ He (a man, TA) became filled by repletion of the stomach, or by anger; (O, K, TA;) as also اِظْرَوْرَى. (O.) [But the former verb is also mentioned in the K, in art. طرو, as of the measure اِفْعَوْعَلَ; and the latter, in art. ظرى.]

طَرْطَرْ
طَرْطَرْ ذ a cry by which ewes are called to be milked. (TA.) [See R. Q. 1, last sentence.]

طُرْ طُرْ
طُرْ طُرْ ذ is said in enjoining one to abide in the neighbourhood of the House of God [at Mekkeh], (O, K,) and to do so constantly: (K:) so says IAar: (TA:) Az has mentioned it in this art.; but if it be a word repeated, from طَارَ, aor. يَطُورُ, its proper place is art. طور: the present art. would be its proper place only if it were طَرْطِرْ [imperative of طَرْطَرَ]: (O:) [F says,] in my opinion it should rightly be mentioned in art. طور; but Az and others have mentioned it among reduplicate words; therefore I have followed them, and notified [the case]. (K.)

طَرٌّ
طَرٌّ ذ [The fur, or soft hair, called] وَبَر, and hair of the ass, that comes forth after the falling off of former hair. (K.)

طُرٌّ
طُرٌّ ذ A collective body [of men]. (Yoo, TA.) One says, جَاؤُوا طُرًّا They came all; (S, TA;) and it is said that طُرًّا is here in the accus. case as a denotative of state, or as an inf. n.: Sb mentions the phrase مَرَرْتُ بِهِمْ طُرًّا I passed by them all; and he says that the last word is used only as a denotative of state: but Khaseeb En-Nasrلnee used it otherwise; replying to one who said to him, How art thou? أَحْمَدُ اللّٰهَ اـِلَى طُرِّ خَلْقِهِ [I praise God to all his creatures]; and the phrase رَأَيْتُ بَنِى فُلَانٍ بِطُرٍّ I saw the sons of such a one, all of them, has also been transmitted: some say that طُرًّا in the first of the phrases above is put in the place of an act. part. n., and is [originally] an inf. n. (TA.)

طِرٌّ
طِرٌّ ذ : see طُرَّةٌ, latter half.

طَرَّةٌ
طَرَّةٌ ذ A single act of cutting [&c.: an inf. n. of 1, q. v.]. (TA.) ― -b2- And Impregnation by a single act of initus: (O, L, K:) [used in relation to camels:] or it signifies [simply] a single act of initus: thus in the phrase أَلْقَحَهَا بِطَرَّةٍ [He (the stallion) impregnated her by a single act of initus]. (TK.) -A2- الطَّرَّةُ, (AHeyth, O, K,) thus with fet-h, (O,) and thus written by AHeyth, (TA,) signifies also The flank. (AHeyth, O, K.)

طُرَّةٌ
طُرَّةٌ ذ A thing that is cut. (TA.) ― -b2- The hair that is cut over (lit. over against, حِذَآءَ,) the forehead: (Mgh, Msb, voce قُصَّة:) what a girl cuts short, of the full hair upon her forehead, and forms into a row or rows: (A:) [so accord. to present usage; the hair over the forehead of a girl or woman, cut with a straight or even edge, or with two such edges one above the other, so as to form a kind of border; as also قُصَّةٌ:] what is cut, in the fore part of the نَاصِيَة [or hair over the forehead] of a girl, like the عَلَم [or ornamental border], (K, TA,) or like the طُرَّة [which seems here to signify the same as عَلَم, or nearly so], (TA,) which is beneath a crown: and sometimes it is [an imitation of a band, across the forehead,] made of [the black substance called] رَامَك: as also ↓ طُرُورٌ; (K, TA;) or ↓ طَرُورٌ: (so in the O:) or the latter signifies a طُرَّة made of رَامَك: (O, TS:) pl. (of طُرَّةٌ, TA) طُرَرٌ, and (of طُرُورٌ [or طَرُورٌ], TA [and accord. to analogy of طُرَّةٌ also]) طِرَارٌ. (K.) ― -b3- Also (K) [absolutely] The hair over the forehead; syn. نَاصِيَةٌ. (S, O, K.) ― -b4- [Hence, app., The طُرَّة of a building; also called its صُفَّة: see this latter word.] ― -b5- And (tropical:) The كُفَّة of a garment or piece of cloth; (S, A, O, Msb;) i. e., (S,) the border, or side, thereof, that has no هُدْب [or end of unwoven threads]: (S, O, K:) [and the fringed end thereof: (see صَنِفَةٌ and هُدْبٌ:)] or the ornamental, or figured, or variegated, border (عَلَم) thereof: and, in like manner, of a [water-bag of the kind called] مَزَادَة: (K, TA: [والمَزادةُ in the CK is a mistake for والمزادةِ:]) or the طُرَّة of a garment or piece of cloth is a thing resembling two ornamental, or figured, or variegated, borders (عَلَمَانِ) sewed upon the two sides of a بُرْد, upon its border: (Lth, TA:) pl. طُرَرٌ (Msb, K) and طِرَارٌ. (K.) And طُرَّاتٌ [is likewise a pl. of طُرَّةٌ, and] occurs in a trad. as meaning Veils (سُتُور), or head-veils, (O, TA,) or pieces [or strips], (Z, TA,) cut by women from a garment of the kind called سِيَرَآء. (Z, O, TA.) ― -b6- And (tropical:) The side, or edge, of a river, and of a valley: (S, A, O, K:) the border of a land or country: (TA:) and the edge of anything; (S, O, K;) its extremity: (K:) pl. طُرَرٌ (S, O, K) and طِرَارٌ: (K:) and أَطْرَارٌ also signifies the sides of a valley; and in like manner, of a country, and of a road; (TA;) and the extremities of a country; (S, O, TA;) and its sing. is ↓ طِرٌّ; or, accord. to the T, طُرَّةٌ: (TA:) and طُرَرٌ signifies also (tropical:) the margins of a book or writing; (A, TA;) and the sing. is طُرَّةٌ. (TA in arts. حشى and همش.) ― -b7- And (tropical:) The two lines, or streaks, (خُطَّتَانِ,) upon the two shoulders (كَتِفَانِ) of the ass: (K:) or الطُرَّتَانِ signifies the streaked place upon each side of that animal: (TA:) or two black streaks (خطّتان, as above,) upon the two shoulders (كتفان) of the ass: and applied by Aboo-Dhu-eyb to those of the wild bull: (S, O:) or two stripes, or streaks, on the back of the ass: (A:) and طُرَّةُ مَتْنِهِ the streak of his back. (S.) ― -b8- (tropical:) A streak of cloud: (S, A, * O, K:) an oblong portion of cloud, commencing from the horizon: (TA:) its dim., طُرَيْرَةٌ, occurs in a trad. (O, TA.) ― -b9- And (assumed tropical:) A goodly aspect of a man. (TA.) ― -b10- And one says, رَأَيْتُ طُرَّةَ بَنِى فُلَانٍ (assumed tropical:) I saw the mode, or manner, of alighting and abiding of the sons of such a one, from afar. (TA.) ― -b11- And بَدَتْ طُرَرُ الأَمْرِ (tropical:) The indications, or signs, or tokens, of the affair, or event, appeared. (A, TA.) ― -b12- And تَكَلَّمَ بِالشَّىةءِ مِنْ طِرَارِهِ (assumed tropical:) He spoke the thing eliciting it from his mind. (TA.)

طُرُورٌ
طُرُورٌ ذ , or طَرُورٌ: see طُرَّةٌ.

طَرِيرٌ
طَرِيرٌ ذ Sharpened; applied to a spear-head; (A, K, TA;) as also ↓ مَطْرُورٌ: (A, TA:) or, so applied, polished; (O;) or thus also, applied to an arrow; and so ↓ مَطْرُورٌ applied to a sword. (TA.) ― -b2- And (tropical:) Goodly, or pleasing, in aspect; (S, A, O, K;) applied to a man: (A:) a beautiful, goodly, or comely, man: (ISh, TA:) a man beautiful, goodly, or comely, in face: and some say, whose prime of manhood is future: (TA:) or a youth, or young man, soft, or tender, fleshy, and fat: (Ham p. 513:) pl. طِرَارٌ. (ISh, TA.) See also طَارٌّ.

طُرَّى
طُرَّى ذ A she-ass driven away: (O, K, TA:) or a brisk, lively, or sprightly, ass. (TA.)

طَرَّارٌ
طَرَّارٌ ذ A cutpurse; one who cuts, or slits, purses, (A, Mgh, Msb, * TA,) and takes people's money at unawares: (Msb:) or who slits a man's sleeve, [in which he carries his money and the like,] and gently extracts what is in it: (TA:) from الطَّرُّ “ the act of slitting ” (S, Msb) and “ cutting. ” (S.)

طِرِّيَانٌ
طِرِّيَانٌ ذ A table upon which one eats; syn. خِوَانٌ: (K:) or a dish, or plate, (طَبَقٌ,) upon which food is eaten. (O.) [But see طِرِيَّانٌ, in art. طرو.]

طَارٌّ
طَارٌّ ذ (tropical:) A boy whose mustache is growing forth: (S, A, Msb:) or whose mustache has grown forth; (Lth, L, K;) as also ↓ طَرِيرٌ. (K.) ― -b2- And خَزٌّ طَارٌّ (tropical:) A sort of [cloth of the kind called] خَزّ [app. having a nap]. (A, TA.)

طُرْطُورٌ
طُرْطُورٌ ذ A sort of قَلَنْسُوَة [q. v.], (S, K,) worn by Arabs of the desert, (S,) tall, or long, and narrow (S, K) in the head, or top: (S:) [in the present day applied to a sort of high, conical, cap: and a cowl.] ― -b2- And (assumed tropical:) A slender and tall man. (S, K.) ― -b3- And, (K,) accord. to IAar, (O,) Low, ignoble, mean, or sordid, (وَغْدٌ,) and weak: (O, K:) pl. طَرَاطِيرُ. (O.)

مُطِرٌّ
مُطِرٌّ ذ A boy having a طُرَّة; as also ↓ مُطَرَّرٌ: and the latter with ة is applied to a girl. (So in a copy of the A.) ― -b2- جَلَبٌ مُطِرٌّ (assumed tropical:) [A thing, or things, brought for the purpose of traffic,] come from the extremities (أَطْرَار) of the country. (TA.) ― -b3- غَضَبٌ مُطِرٌّ Anger that is misplaced, and for a thing that does not require it: (S, K:) or in which is somewhat of boldness, or presumptuousness: or such as is vehement, or violent. (TA.) ― -b4- جَآءَ فُلَانٌ مُطِرًّا Such a one came domineering, or exalting himself; behaving boldly, or presumptuously. (As, S.)

مِطَرَّةٌ
مِطَرَّةٌ ذ , (O,) or مُطِرَّةٌ, or مُطَرَّةٌ, (accord. to different copies of the K,) with damm, (K,) [and accord. to the TK with fet-h to the ط,] Custom, habit, or wont: (O, K:) so says AZ: (O:) [the form given in the O seems to be preferable: but] F has also mentioned it as without teshdeed, [i. e. مَطِْرَةٌ,] and thus it is mentioned [in the K] in art. مطر. (TA.)

مُطَرَّرٌ
مُطَرَّرٌ ذ : see مُطِرٌّ.

مَطْرُورٌ
مَطْرُورٌ ذ : see طَرِيرٌ, in two places.

### Türkçe

**طَرَّ**
1 **طَرَّ** ذ, muzâri‘i **طَرُ٣َ**, (A, Msb, TA,) mastarı **طَرٌّ**, (S, A, Msb, K,) O, uzunlamasına kesti; yahut böldü; yardı; yahut yırttı; (S, A, Msb, K;) bir elbiseyi veya bir kumaş parçasını: (TA:) ve [herhangi bir tarzda] kesti (S, A, K) aynı şeyi, (A, TA,) yahut başka bir şeyi. (A.) ― -b2- Bir adamın kolunu veya elini, bir darbe veya vuruşla kesti; (A;) bunun gibi ↓ **اطرّ**; (S, A, K; *) ve böylece **اترّ**. (TA.) Bıyığını kesti, yahut kırptı. (TA.) Ve bir kadın hakkında şöyle denir: **تَطُرُّ شَعَرَهَا** Saçını kısa keser. (A.) [Ve görünüşe göre alnın üstündeki saçını, **طُرَّة** denilen şeyi oluşturacak şekilde keser: ayrıca 2’ye bak.] ― -b3- Ve **طَرَّتِ الاـِبِلُ الجِبَالَ والآكَامَ** (mecazen:) Develer dağları ve tepeleri aştı. (A.) Ve **طَرَرْتُ القَوْمَ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Kavmin hepsinin yanından geçtim. (Yoo, TA.) -A2- Keza, **طَرَّ**, (S, A,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (TA,) mastarı **طَرٌّ** (A, K) ve **طُرُورٌ**, (K,) O, sivriltti (S, A, K, TA) bir mızrak ucunu, (S,) yahut bir bıçağı (A, K) vb., (K,) yahut bir demir aleti. (TA.) ― -b2- Ve **طَرَّ** O, bir kılıcı parlattı. (O.) ― -b3- Ve, (TA,) mastarı **طَرٌّ**, (K,) O, bir binayı yeniledi. (K, TA. [CK’de, mastarın açıklaması olarak **تَجْدِيد** yerine yanlışlıkla **تَحْدِيد** konmuştur.]) ― -b4- Ve O, su yalaklığını yahut havuzunu çamurla sıvadı: (S, TA:) ve aynı şekilde mescidini yahut namazgâhını, ve onu süsledi. (TA.) ― -b5- Ve **طَرَّهُ بِثَنَآءٍ حَسَنٍ**, muzâri‘i **طَرُ٣َ**, mastarı **طَرٌّ**, O, onu övdü. (TA, **خَمَّ** maddesinde.) -A3- Ve, muzâri‘i yukarıdaki gibi, (TA,) mastarı **طَرٌّ**, (S, A, K,) O, kovdu; eş anlamlısı **شَلَّ**; (S, A, K, TA;) ve ↓ **اطرّ**, mastarı **اـِطْرَارٌ**, [aynı şeyi, yani] **طَرَدَ** anlamına gelir. (As, TA.) K’nin bazı nüshalarında, [ve A’nın bir nüshasında,] **الطَّرُّ**’ün açıklaması olarak yanlışlıkla **الشَّدُّ**, **الشَّلُّ** yerine konmuştur. (TA.) ― -b2- Ve dersin ki **طَرَرْتُ الاـِبِلَ**, (S,) mastarı **طَرٌّ**, (K,) Develeri, çeşitli taraflarından, bir araya sürdüm, yahut getirdim, yahut topladım; (S, K; *) **طَرَدْتُهَا** gibi: (S:) yahut Yaakoob’a göre, develerin bir yanında yürüdüm, sonra öbür yanında, onları düzgün düzene koymak için. (S.) ― -b3- Ve **طَرٌّ** ayrıca şu anlama gelir: zorla ele geçirme yahut zorla alıp götürme fiili; yahut ansızın kapma. (Kr, K.) ― -b4- Ve avuç içiyle tokatlama fiili. (Kr, K.) -A4- Geçişsiz fiil olarak, **طَرَّ**, muzâri‘i **طَرُ٣َ** (S, A, Msb, K) ve **طَرِ٣َ**, (Msb, K,) ikincisi kıyasa uygun, (TA,) [fakat birincisi daha yaygın,] mastarı **طُرُورٌ**, (S, Msb,) yahut **طَرٌّ**, (K,) yahut ikisi birden, (TA,) (mecazen:) O (bir bitki) toprağı yardı: (A:) yahut dışarı çıktı, yahut filizlendi: (S, Msb:) yahut yükseldi, yahut çıktı. (K.) Ve bu, bir oğlanın (S, A, Msb, K) bıyığı (S, A, Msb,) ve genel olarak saç hakkında da söylenir; anlamı (mecazen:) deriyi yarıp çıktı: (A:) bazıları **طُرَّ شَارِبُهُ** der [yani bıyığı çıktı]; (O, TA;) fakat **طَرَّ** daha fasihdir. (Az, TA.) ― -b2- **طَرَّتِ النُّجُومُ**, bir rivayette geçer, (mecaz olduğu varsayılarak:) Yıldızlar doğdu demektir; (O, TA;) bitki hakkında söylenen **طَرَّ**’dan: (TA:) yahut bazılarınca rivayet edildiği üzere ibare **طُرَّتِ النجوم**’dur; bu da (mecaz olduğu varsayılarak:) yıldızlar parladı demektir; (O, TA;) kılıcı parlattı anlamındaki **طَرَّ**’dan. (O.) ― -b3- Ve **طَرَّتْ يَدُهُ**, (S, K, * TA,) muzâri‘i **طَرِ٣َ** ve **طَرُ٣َ** (K, TA) sarf âlimlerinin ittifakıyla, (TA,) (mecaz olduğu varsayılarak:) Kolu yahut eli koptu; (S, K, * TA;) [bir darbe yahut vuruşla kesilmiş olarak;] **تَرَّتْ** gibi. (S, TA.) -A5- Ayrıca 4’e bak. -A6- **طَرَّ** bir adam hakkında söylenir, [görünüşe göre vezni **فَعُلَ**, aslı **طَرُرَ**,] mastarı **طَرَارَةٌ**, O, güzel oldu, yahut güzelleşti, yahut yakışıklı oldu. (ISh, TA.) ― -b2- Ve **طَرَّتْ نَاقَتِى**, [görünüşe göre vezni **فَعِلَتْ**, aslı **طَرِرَتْ**, muzâri‘i **تَطَرُّ**,] mastarı **طَرَرٌ**, Dişi devem rengi bakımından berrak oldu, yahut berraklaştı. (O, TA.)

**طَرَّرَتْ**
2 **طَرَّرَتْ** ذ, [ve **طرّرت شَعَرَهَا**,] mastarı **تَطْرِيرٌ**, O (bir kız) kendisi için bir **طُرَّة** yaptı [bk.]. (TA.) [Ayrıca 1’e bak.]

4 **أَطْرَ٣َ**: 1’e, ikinci cümleye bak. ― -b2- **اطرّهُ** ayrıca şu anlama gelir: Onu düşürttü. (K, TA.) Şöyle denir: **اطرّ اللّٰهُ يَدَ فُلَانٍ** Allah, falanın kolunu yahut elini düşürsün; bunun gibi **اترّهُ**. (TA.) -A2- Ve **اطرّ**, (K,) mastarı **اـِطْرَارٌ**, (AZ, S,) O, kışkırttı; eş anlamlısı **أَغْرَى**. (AZ, S. K.) ― -b2- Yine 1’e bak. -A3- **اطرّ** ayrıca **أَدَلَّ** ile eş anlamlıdır [yani cesaretle davrandı, yahut kendini cesaretlendirdi: CK’de yanlışlıkla **اَذَلَّ**]. (S, K.) Bundan dolayı, [ISk’ye göre,] **أَطِرِّى فَاـِنَّكِ نَاعِلَةٌ**, (ISk, S, K,) yahut ↓ **طِرِّى**, (K,) ikisi de Aboo-Sa'eed tarafından zikredilmiştir, (TA,) bir darbımeseldir, (S, TA,) anlamı: Cesaretle davran, yahut kendini cesaretlendir, (**أَدِلِّى,**) çünkü sen sandalet giyiyorsun: (ISk, S, K:) erkek için de kadın için de iki kişi için de çoğul için de uygulanır; çünkü aslında bir kadına söylenmişti ve bu yüzden böyle söylenmiş olarak kullanılır: (S:) yahut, (S, K,) AO’ya göre, (S,) (mecaz olduğu varsayılarak:) zor olan işe atıl, çünkü senin ona gücün var; ve aslında, sığ yahut düz arazide onun sığırlarını otlatıp engebeliyi bırakan bir kadına bir adam tarafından söylenmişti; [lafzen] anlamı: **طُرَر**’e, yani vadinin yanlarına yönel; ve o der ki: sanırım sandaletlerle, ayaklarının derisinin pürüzlülüğünü kastetti: (S, K: *) yahut anlamı: develeri bir araya topla: (K:) yahut Aboo-Sa'eed’e göre: **أَطْرَار**’a, yani develerin yanlarına yönel; yani onları, en uzaktakilerinden [dahil] itibaren gözet ve onları emniyette tut. (TA.) Bazıları **أَظِرِّى** der. (M ve K, **ظر** maddesinde.) -A4- Ve bir adam hakkında şöyle denir: **مَاأَطَرَّهُ**, anlamı: Ne kadar güzel, yahut yakışıklı, yahut endamlıdır! (ISh, TA.)

**استطرّ اـِتْمَامَ الشَّكِيرِ**
10 **استطرّ اـِتْمَامَ الشَّكِيرِ** ذ O, [tüy gibi, yahut ince] kılların, tam yahut tamam hâline kadar büyümesine sebep oldu: El-Ajjلj’nin bazı beyitlerinde geçer. (O, TA.)

**طَرْطَرَ**
R. Q. 1 **طَرْطَرَ** ذ, [mastarı **طَرْطَرَةٌ**,] (K,) bir adam hakkında söylenir, (TA,) O, boş yere övündü ve kendinde olmayan şeyle kendini övdü; eş anlamlısı **طَرْمَذَ**. (K.) IDrd der ki: **طَرْطَرَةٌ** Arapça bir kelimedir, [yani sahih Arapçadır,] her ne kadar müteahhir yazarlar arasında yaygın kullanımdaysa da: şöyle denir: **رَجُلٌ فِيهِ طَرْطَرَةٌ**, anlamı: içinde boş övünme vb. (**طَرْمَذَةٌ**) ve gevezelik bulunan bir adam. (O, TA.) ― -b2- Ve **طَرْطَرَ بِضَأْنِهِ** O, koyunlarını sağılmaya çağırdı, (O, K, TA,) onlara **طَرْ طَرْ** diyerek. (TA.)

**اِطْرَوْرَى**
Q. Q. 3 **اِطْرَوْرَى** ذ O (bir adam, TA) midesinin tıka basa dolmasıyla yahut öfkeyle doldu; (O, K, TA;) bunun gibi **اِظْرَوْرَى**. (O.) [Fakat birinci fiil K’de, **طرو** maddesinde, **اِفْعَوْعَلَ** vezninden olarak da zikredilmiştir; ikincisi ise **ظرى** maddesinde.]

**طَرْطَرْ**
**طَرْطَرْ** ذ koyunların sağılmaya çağrıldığı bir nidadır. (TA.) [R. Q. 1’in son cümlesine bak.]

**طُرْ طُرْ**
**طُرْ طُرْ** ذ, Allah’ın Evi’nin [Mekke’deki] civarında ikamet etmeyi emretmede söylenir, (O, K,) ve bunu sürekli yapmayı: (K:) IAar böyle der: (TA:) Az bunu bu maddede zikretmiştir; fakat eğer tekrar edilen bir kelime ise, **طَارَ**, muzâri‘i **يَطُورُ**’dan, yeri **طور** maddesidir: bu madde, ancak **طَرْطِرْ** olsaydı [**طَرْطَرَ**’ın emri] onun doğru yeri olurdu: (O:) [F der ki,] benim kanaatimce doğru olarak **طور** maddesinde zikredilmelidir; fakat Az ve başkaları onu ikilemeli kelimeler arasında zikretmişlerdir; bu yüzden ben de onlara uydum ve [durumu] bildirdim. (K.)

**طَرٌّ**
**طَرٌّ** ذ [yumuşak tüy yahut kıl denilen] **وَبَر**, ve eşeğin, önceki kılların dökülmesinden sonra çıkan kılı. (K.)

**طُرٌّ**
**طُرٌّ** ذ toplu bir cemaat [insanlar]. (Yoo, TA.) Şöyle denir: **جَاؤُوا طُرًّا** Hepsi geldiler; (S, TA;) ve denilmiştir ki burada **طُرًّا** mansuptur, hâl bildireni olarak yahut mastar olarak: Sb, **مَرَرْتُ بِهِمْ طُرًّا** “Onların hepsinin yanından geçtim” ibaresini zikreder; ve son kelimenin yalnızca hâl bildireni olarak kullanıldığını söyler: fakat Khaseeb En-Nasrلnee onu başka türlü kullandı; kendisine “Nasılsın?” diyen birine cevap vererek: **أَحْمَدُ اللّٰهَ اـِلَى طُرِّ خَلْقِهِ** [Allah’ı bütün mahlûkatına kadar överim]; ve **رَأَيْتُ بَنِى فُلَانٍ بِطُرٍّ** “Falanın oğullarını, hepsini gördüm” ibaresi de nakledilmiştir: bazıları der ki, yukarıdaki ibarelerin ilkinde **طُرًّا**, ism-i fâil yerine konmuştur ve [aslında] bir mastardır. (TA.)

**طِرٌّ**
**طِرٌّ** ذ: **طُرَّةٌ**’ye bak, ikinci yarı.

**طَرَّةٌ**
**طَرَّةٌ** ذ Kesmenin tek bir defası [&c.: 1’in mastarı, bk.]. (TA.) ― -b2- Ve tek bir cinsel birleşmeyle gebe bırakma: (O, L, K:) [develer hakkında kullanılır:] yahut [sadece] tek bir cinsel birleşme fiilini ifade eder: **أَلْقَحَهَا بِطَرَّةٍ** ibaresinde olduğu gibi [O (erkek deve) onu tek bir birleşmeyle gebe bıraktı]. (TK.) -A2- **الطَّرَّةُ**, (AHeyth, O, K,) fetha ile böyle, (O,) ve AHeyth tarafından böyle yazılmıştır, (TA,) ayrıca şu anlama gelir: böğür. (AHeyth, O, K.)

**طُرَّةٌ**
**طُرَّةٌ** ذ Kesilmiş bir şey. (TA.) ― -b2- Alnın üstünden kesilen saç (lafzen, karşısına, **حِذَآءَ**,): (Mgh, Msb, **قُصَّة** maddesinde:) bir kızın, alnındaki tam saçtan kısa kestiği ve bir sıra yahut sıralar hâline getirdiği şey: (A:) [şimdiki kullanıma göre; bir kızın yahut kadının alnının üstündeki saç, düz yahut eşit bir kenarla, yahut biri öbürünün üstünde iki böyle kenarla kesilmiş, bir çeşit bordür oluşturacak şekilde; bunun gibi **قُصَّةٌ**:] bir kızın, **نَاصِيَة**’sinin [yahut alnın üstündeki saçın] ön kısmında, **عَلَم** gibi [yahut süslü bordür gibi], (K, TA,) yahut **طُرَّة** gibi (burada **عَلَم** ile aynı yahut ona yakın anlamda görünüyor), (TA,) taç altındaki gibi, kesilen şey: ve bazen o, [alın boyunca bir bant taklidi olarak] [**رَامَك** denilen siyah maddeden] yapılır: bunun gibi ↓ **طُرُورٌ**; (K, TA;) yahut ↓ **طَرُورٌ**: (O’da böyle:) yahut ikincisi, **رَامَك**’tan yapılmış bir **طُرَّة** demektir: (O, TS:) çoğulu ( **طُرَّةٌ**’nin, TA) **طُرَرٌ**, ve ( **طُرُورٌ**’un [yahut **طَرُورٌ**’un], TA [ve kıyasa göre **طُرَّةٌ**’nin de]) **طِرَارٌ**. (K.) ― -b3- Ayrıca (K) [mutlak olarak] alnın üstündeki saç; eş anlamlısı **نَاصِيَةٌ**. (S, O, K.) ― -b4- [Bundan dolayı, görünüşe göre, bir binanın **طُرَّة**’si; ona **صُفَّة** de denir: bu son kelimeye bak.] ― -b5- Ve (mecazen:) bir elbisenin yahut bir kumaş parçasının **كُفَّة**’si; (S, A, O, Msb;) yani, (S,) onun, **هُدْب**’ü olmayan kenarı yahut yanı: (S, O, K:) [ve onun saçaklı ucu: (**صَنِفَةٌ** ve **هُدْبٌ**’e bak):] yahut onun süslü yahut desenli yahut alacalı bordürü (**عَلَم**): ve aynı şekilde [**مَزَادَة** denilen türden] bir su tulumunun da: (K, TA: [CK’de **والمَزادةُ**, **والمزادةِ** yerine hatadır:]) yahut bir elbisenin yahut kumaş parçasının **طُرَّة**’si, bir **بُرْد**’ün iki yanına, bordürü üzerine dikilmiş iki süslü yahut desenli yahut alacalı bordüre (**عَلَمَانِ**) benzeyen bir şeydir: (Lth, TA:) çoğulu **طُرَرٌ** (Msb, K) ve **طِرَارٌ**. (K.) Ve **طُرَّاتٌ** [keza **طُرَّةٌ**’nin bir çoğuludur,] bir rivayette, kadınların **سِيَرَآء** denilen türden bir elbiseden kestikleri örtüler (**سُتُور**) yahut başörtüleri, (O, TA,) yahut parçalar [yahut şeritler], (Z, TA,) anlamında geçer. (Z, O, TA.) ― -b6- Ve (mecazen:) bir nehrin ve bir vadinin yanı yahut kenarı: (S, A, O, K:) bir yerin yahut ülkenin sınırı: (TA:) ve herhangi bir şeyin kenarı; (S, O, K;) onun ucu: (K:) çoğulu **طُرَرٌ** (S, O, K) ve **طِرَارٌ**: (K:) ve **أَطْرَارٌ** ayrıca bir vadinin yanları demektir; ve aynı şekilde bir ülkenin ve bir yolun da: (TA;) ve bir ülkenin uçları: (S, O, TA;) ve onun tekili ↓ **طِرٌّ**’dür; yahut T’ye göre **طُرَّةٌ**: (TA:) ve **طُرَرٌ** ayrıca (mecazen:) bir kitabın yahut yazının kenar boşlukları demektir; (A, TA;) ve tekili **طُرَّةٌ**’dir. (TA, **حشى** ve **همش** maddelerinde.) ― -b7- Ve (mecazen:) eşeğin iki omzu (**كَتِفَانِ**) üzerindeki iki çizgi yahut şerit (**خُطَّتَانِ**): (K:) yahut **الطُرَّتَانِ**, o hayvanın her iki yanındaki çizgili yer demektir: (TA:) yahut eşeğin iki omzu (**كتفان**) üzerindeki iki siyah çizgi (**خطّتان**, yukarıdaki gibi): ve Aboo-Dhu-eyb tarafından yaban öküzününkiler için kullanılmıştır: (S, O:) yahut eşeğin sırtındaki iki şerit yahut çizgi: (A:) ve **طُرَّةُ مَتْنِهِ** onun sırt çizgisi. (S.) ― -b8- (mecazen:) bir bulut şeridi: (S, A, * O, K:) ufuktan başlayan, uzunlamasına bir bulut parçası: (TA:) onun küçültmesi **طُرَيْرَةٌ**, bir rivayette geçer. (O, TA.) ― -b9- Ve (mecaz olduğu varsayılarak:) bir adamın güzel görünüşü. (TA.) ― -b10- Ve şöyle denir: **رَأَيْتُ طُرَّةَ بَنِى فُلَانٍ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Falanın oğullarının, uzaktan, konma ve kalma tarzını gördüm. (TA.) ― -b11- Ve **بَدَتْ طُرَرُ الأَمْرِ** (mecazen:) işin yahut olayın belirtileri yahut alametleri ortaya çıktı. (A, TA.) ― -b12- Ve **تَكَلَّمَ بِالشَّىةءِ مِنْ طِرَارِهِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) O, şeyi zihninden çıkarıp söyleyerek konuştu. (TA.)

**طُرُورٌ**
**طُرُورٌ** ذ, yahut **طَرُورٌ**: **طُرَّةٌ**’ye bak.

**طَرِيرٌ**
**طَرِيرٌ** ذ Sivriltilmiş; mızrak ucuna uygulanır; (A, K, TA;) bunun gibi ↓ **مَطْرُورٌ**: (A, TA:) yahut, böyle uygulanınca, parlatılmış; (O;) yahut bu şekilde ayrıca oka uygulanır; ve böylece ↓ **مَطْرُورٌ** kılıca uygulanır. (TA.) ― -b2- Ve (mecazen:) görünüşte güzel yahut hoş; (S, A, O, K;) bir adama uygulanır: (A:) güzel, yakışıklı yahut endamlı bir adam: (ISh, TA:) yüzce güzel, yakışıklı yahut endamlı bir adam: ve bazıları der ki, erkekliğinin olgun çağı henüz gelecekte olan: (TA:) yahut yumuşak yahut nazik, etli ve şişman bir delikanlı yahut genç: (Ham s. 513:) çoğulu **طِرَارٌ**. (ISh, TA.) Ayrıca **طَارٌّ**’a bak.

**طُرَّى**
**طُرَّى** ذ Kovulmuş bir dişi eşek: (O, K, TA:) yahut çevik, canlı yahut atik bir eşek. (TA.)

**طَرَّارٌ**
**طَرَّارٌ** ذ Yankesici; kesen yahut yaran kimse, keseleri, (A, Mgh, Msb, * TA,) ve insanların parasını ansızın alan: (Msb:) yahut bir adamın kol ağzını yarıp, [orada parasını ve benzerini taşıdığı yerden,] içindekini yavaşça çıkaran: (TA:) **الطَّرُّ** “yarma fiili”nden (S, Msb) ve “kesme”den. (S.)

**طِرِّيَانٌ**
**طِرِّيَانٌ** ذ Üzerinde yemek yenilen bir sofra; eş anlamlısı **خِوَانٌ**: (K:) yahut üzerinde yemek yenilen bir tabak yahut tepsi, (**طَبَقٌ,**). (O.) [Fakat **طِرِيَّانٌ**’a bak, **طرو** maddesinde.]

**طَارٌّ**
**طَارٌّ** ذ (mecazen:) bıyığı çıkmakta olan bir oğlan: (S, A, Msb:) yahut bıyığı çıkmış olan; (Lth, L, K;) bunun gibi ↓ **طَرِيرٌ**. (K.) ― -b2- Ve **خَزٌّ طَارٌّ** (mecazen:) bir çeşit **خَزّ** [görünüşe göre tüylü]. (A, TA.)

**طُرْطُورٌ**
**طُرْطُورٌ** ذ bir çeşit **قَلَنْسُوَة** [bk.], (S, K,) çöl Araplarının giydiği, (S,) başı yahut tepesi bakımından uzun yahut uzunlamasına, ve dar (S, K): (S:) [günümüzde yüksek, konik bir başlık türüne; ve bir kukuletaya uygulanır.] ― -b2- Ve (mecaz olduğu varsayılarak:) ince yapılı ve uzun bir adam. (S, K.) ― -b3- Ve, (K,) IAar’a göre, (O,) aşağı, soysuz, bayağı yahut rezil, (**وَغْدٌ,**) ve zayıf: (O, K:) çoğulu **طَرَاطِيرُ**. (O.)

**مُطِرٌّ**
**مُطِرٌّ** ذ Bir **طُرَّة**’si olan bir oğlan; bunun gibi ↓ **مُطَرَّرٌ**: ve ikincisi, ة ile, bir kıza uygulanır. (A’nın bir nüshasında böyle.) ― -b2- **جَلَبٌ مُطِرٌّ** (mecaz olduğu varsayılarak:) [ticaret maksadıyla getirilen şey yahut şeyler,] ülkenin uçlarından (**أَطْرَار**) gelmiş. (TA.) ― -b3- **غَضَبٌ مُطِرٌّ** Yersiz olan ve gerektirmeyen bir şey için olan öfke: (S, K:) yahut içinde biraz cesaret yahut küstahlık bulunan: yahut şiddetli yahut sert olan. (TA.) ― -b4- **جَآءَ فُلَانٌ مُطِرًّا** Falan kimse zorbalık ederek yahut kendini yücelterek geldi; cesurca yahut küstahça davrandı. (As, S.)

**مِطَرَّةٌ**
**مِطَرَّةٌ** ذ, (O,) yahut **مُطِرَّةٌ**, yahut **مُطَرَّةٌ**, (K’nin farklı nüshalarına göre,) damme ile, (K,) [ve TK’ye göre **ط**’ya fetha ile,] âdet, alışkanlık, yahut huy: (O, K:) AZ böyle der: (O:) [O’da verilen şekil daha tercih edilir görünür: fakat] F onu ayrıca teşdidsiz olarak da zikretmiştir, [yani **مَطِْرَةٌ**,] ve böylece [K’de] **مطر** maddesinde zikredilmiştir. (TA.)

**مُطَرَّرٌ**
**مُطَرَّرٌ** ذ: **مُطِرٌّ**’e bak.

**مَطْرُورٌ**
**مَطْرُورٌ** ذ: **طَرِيرٌ**’e bak, iki yerde.
