# طسس — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B3%D8%B3/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B3%D8%B3/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B3%D8%B3.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: طسس

باب السين والطاء
ط س مستعمل فقط
طس:
الطَّستُ في الأصل طَسَّةٌ، ولكنّهم حذفوا تَثْقيلَ السين فخفَّفوا وسَكَنَتْ فظَهَرتِ التاءُ التي في موضع هاء التأنيث لسكون ما قبلَها، وكذلك تظهر في كل موضع سَكَنَ ما قبلها غير ألف الفتح، والجمع الطِّساس.
والطِّساسة: حِرفةُ الطَّسّاس.
ومن العرب من يُتِمُّ الطَّسَّةَ فيُثَقِّل السين ويظهر الهاء، فان قيل: التاء أصليةٌ فانّه ينتقِضُ عليه قوله من وجهَيْن: أحدهما أنّ الطاء مع التاء لا يدخلان في كلمة واحدة، والوجه الآخر: أن جمعَه طِساس ولا يُصَغِّرونه اِلاّ طُسَيْسة.
ومن قال في جمعه الطَسّات فهذه التاء مع التأنيث بمنزلةِ التاء التي تجيء في جماعة المؤنث المجرورة في موضع النصب فمن جعل هاتَيْن التاءَيْنِ اللَّتَيْن في البنْتِ والطَسْتِ أصْلَّتَيْن فإِنه ينصِبُهُما لأنّهما يصيران كالحروف الأصلية مثل أقواتٍ وأصواتٍ ونحوهما.
ومن نَصَبَ البنات فقال: هو على فَعال يَنتَقَضُ عليه مثلُ هنات وثُبات وذَوات فنقول: ليس له أصلٌ في الكلام فتُجعَل التاء شبيهةٌ بالأصلية.

### Türkçe

باب **السين** والطاء
**ط س** kullanılmıştır, yalnızca.
**طس**:
**الطَّستُ** aslında **طَسَّةٌ**’dir; fakat onlar **السين**’in ağırlaştırmasını sildiler; böylece hafiflettiler ve (harf) sükûnlandı; bunun üzerine, öncesinin sükûnlu oluşundan dolayı, dişilik **هاء**’sının yerinde bulunan **التاء** ortaya çıktı. Aynı şekilde, öncesi fetha **ألف**’ı olmayan bir sükûnlandığı her yerde (bu **التاء**) ortaya çıkar. Çoğulu **الطِّساس**’dır.

**والطِّساسة**: **الطَّسّاس**’ın mesleğidir.

Araplardan kimi **الطَّسَّةَ**’yi tamamlar; böylece **السين**’i ağırlaştırır ve **الهاء**’yı ortaya çıkarır. Şayet denilirse: **التاء** aslîdir; o takdirde onun sözü iki yönden bozulur: birincisi, **الطاء** ile **التاء** bir tek kelimede bir araya girmezler; ikinci yön: onun çoğulu **طِساس**’dır ve onu ancak **طُسَيْسة** diye küçültürler.

Kim onun çoğulunda **الطَسّات** derse, bu **التاء** dişilikle birlikte, nasb yerinde mecrûr müennes cemaatinde gelen **التاء** menzilesindedir. Artık **البنْتِ** ve **الطَسْتِ**’teki şu iki **التاء**’yı aslî kılan kimse, ikisini de nasb eder; çünkü ikisi aslî harfler gibi olurlar; **أقواتٍ** ve **أصواتٍ** ve benzerleri gibi.

**البنات**’ı nasb eden kimse de şöyle der: o, **فَعال** üzerinedir; ona **هنات** ve **ثُبات** ve **ذَوات** gibisiyle itiraz edilir. Biz deriz: onun sözde bir aslı yoktur; böylece **التاء** aslîye benzer kılınır.
