# طسس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B3%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B3%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B3%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طسس

الطس: الطست من آنية الصفر، معروف. وقد تقدم ذكر الطست في محله. قال أبو عبيدة: ومما دخل في كلام العرب: الطست والتور والطاجن، وهي فارسية كلها. وقال الفراء: طييء تقول: طست، وغيرهم: طس، وهم الذين يقولون: لصت، للص، وجمعه طسوت ولصوت، عندهم، كالطسة، بالفتح، والطسة، بالكسر، وهذه عن أبي عمرو، ج طسوس وأطساس، وجمع الطسة طساس، ولا يمنع جمعه على طسس، بل هو قياسه، وطسيس، كأمير، جمع الطس، كضأن وضئين، قال رؤبة:
  هماهما يسهرن أو رسيسا                      قرع يد اللعابة الطسيسا

  والطساس: صانعه، والطساسة حرفته، كلاهما على القياس. وقال الليث: الطست في الأصل: طسة، ولكنهم حذفوا تثقيل السين فخففوا وسكنت فظهرت التاء التي في موضع هاء التأنيث لسكون ما قبلها، وكذا تظهر في كل موضع سكن ما قبلها غير ألف الفتح والجمع طساس. وطسه طسا: خصمه وأبكمه، كأنه غطه في الماء. وطسه في الماء: غطسه، عن ابن عباد، وفي التكملة: غطه. وقال الأزهري: ما أدري أين طس ودس وطسم وسكع، ومعناه كله: أين ذهب، كذا في النوادر، كطسس تطسيسا. وطعنة طاسة: جائفة الجوف، نقله الصاغاني. والطسان، ككتان: العجاج حين يثور ويواري كل شيء، كذا نقله الصاغاني، وفي المحكم: الطسان: معترك الحرب. ومما يستدرك عليه: الطسيس، كأمير: لعبة لهم، وبه فسر بعض قول رؤبة السابق. وطس القوم إلى المكان: أبعدوا في السير. والطساس: الأظافر. وعبد الله بن مهران الطسي: محدث. وطسها طسا: جامعها. لغية.

### Türkçe

**الطس**: **الطست** sarı bakırdan kaplardandır; bilinen (bir şey)dir. **الطست**’in zikri yerinde daha önce geçti. Ebû Ubeyde dedi: Arapların sözüne giren şeylerdendir: **الطست** ve **التور** ve **الطاجن**; bunların hepsi Farsçadır. Ferrâ dedi: **طييء** (kabilesi) **طست** der; başkaları **طس** (der); onlar **لصت** (diyenler)dir, **للص** (diyenler)dir; onun çoğulu onların yanında **طسوت** ve **لصوت**tur; **الطسة** gibi, fetha ile; ve **الطسة** (gibi), kesra ile; bu, Ebû Amr’dandır. Çoğul: **طسوس** ve **أطساس**; **الطسة**’nin çoğulu **طساس**tır; onu **طسس** üzerine çoğul yapmayı engellemez; bilakis o onun kıyasıdır. Ve **طسيس**; **أمير** gibi; **الطس**’un çoğulu; **ضأن** ve **ضئين** gibi. Rü’be dedi:
  هماهما يسهرن أو رسيسا                      قرع يد اللعابة الطسيسا

Ve **الطساس**: onun yapımcısıdır; ve **الطساسة** onun mesleğidir; ikisi de kıyas üzerinedir. Leys dedi: **الطست** aslında **طسة**’dir; fakat onlar sîn’i ağırlaştırmayı (teşkîlini) hazfettiler; böylece hafiflettiler ve sükûn verdiler; böylece, öncesinin sükûnundan dolayı, müenneslik hâsının yerinde bulunan tâ ortaya çıktı; fetha elif’i ve cem‘ (çoğul) dışında, öncesi sâkin olan her yerde de böyle ortaya çıkar; çoğul **طساس**tır. Ve **طسه طسا**: onu hasmı kıldı ve onu susturdu; sanki onu suya batırdı. Ve **طسه في الماء**: onu suya batırdı; İbn Abbâd’dan. Ve **التكملة**’de: onu suya batırdı. Ezherî dedi: **طس** ve **دس** ve **طسم** ve **سكع** nerede, bilmiyorum; bunun hepsinin manası: “nereye gitti”dir; **النوادر**’de böyle (geçer); **طسس تطسيسا** gibi. Ve **طعنة طاسة**: karın boşluğunu yaran (bir) darbe; Sâgânî onu nakletti. Ve **الطسان**, **كتان** gibi: toz-duman, kabarıp her şeyi örttüğü zaman; Sâgânî böyle nakletti. Ve **المحكم**’de: **الطسان**: savaşın boğuşma yeri. Ve ona ilâve olarak (şunlar) istidrâk edilir: **الطسيس**; **أمير** gibi: onların bir oyunu; ve onunla Rü’be’nin önceki sözünün bir kısmı tefsir edilmiştir. Ve **طس القوم إلى المكان**: yürüyüşte uzaklaştılar. Ve **الطساس**: tırnaklardır. Ve Abdullah b. Mihrân **الطسي**: muhaddis. Ve **طسها طسا**: onunla cinsel birleşmede bulundu. Lugavî bir varyanttır.
