# طسق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B3%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B3%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طسق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B3%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: طسق

القاف والسين والطاء معهما
ق س ط، س ق ط، ط س ق مستعملات قسط: القُسْطُ: عود هندي يجعل في البخور والدواء.
والقُسُوط: الميل عن الحق، وقَسَطَ فهو قاسِطٌ، قال:
يشفى من الغيظ قُسُوطَ القاسِطِ
ورجل قَسطاءُ: في ساقها اعوجاج حتى تتنحى القدمان وتنضم الساقان. والقَسَطُ خلاف الفحج.
والإِقْساطُ: العدل في القسمة والحكم، وتقول: أَقسَطْتُ بينهم وأَقسَطْتُ إليهم.
والقِسْطُ: الحصة التي تنوبه، وتقسطوا بينهم الشيء أي اقتسموه بالتسوية فكل مقدار قسط في كل شيء.
والقِسطاسُ والقُسطاسُ: أقوم الموازين، وبعضهم يفسره الشاهين.
سقط: السَّقط والسِّقط، لغتان: الولد المُسقَطٌ، الذكر والأنثى فيه سواء.
والسِّقطٌ: ما سَقطَ من النار، قال:
وسقط كعين الديك عاورت صحبتي		أباها وهياناً لموقـعـهـا وكـرا
وسَقطُ البيت نحو الإبرة والفأس والقدر، ويجمع على أسقاطِ.
والسَِّقَطُ من البيع نحو السكر والتوابل، وبياعه سَقّاطٌ. وقال بعضهم: بل يقال: صاحب سَقَطٍ.
والسًّقَطُ: الخطأ في الكتابة والحسابة.
والسَّقَطُ من الجند والقوم ونحوهم.
والسّاقِطةُ: اللئيم في حسبه ونفسه، وهو السّاقِطُ أيضاً، قال:
نحن الصميم وهم السًّواقِطُ
ويقال للمرأة الدنيئة الحمقاء: سَقيطةُ.
والسُّقاطاتُ: ما لا يعتد به تهاوناً من رذالة الثياب والطعام ونحوه.
ويقال: سَقَطَ الولد من بطن أمه، ولا يقال: وقع. هذا حين يولد.
وهو يحن إلى مَسْقطِهِ أي إلى حيث ولد.
والمَسقِطُ مَسقِطُ الرمل، وهو حيث ينتهي إليه طرفه، وسَقْطُه أيضاً.
وسِقْطُ السحاب: طرف منه كأنه ساقِطٌ في الأرض من ناحية الأفق، وكذلك سِقْطُ الخباء، وسِقْط جناحي الظليم ونحوه إذا رأيتهما ينحوان على الأرض.
قال:
عنسٌ مذكرة كأن عِفاءهـا		سِقْطانِ من كفي ظليمٍ جافلِ
والسِّقاطُ في الفرس: ألا يزال منكوباً، وكذلك إذا جاء مسترخي المشي، والعدو، ويقال: يُساقِط العدو سِقاطاً.
وإذا لم يلحق الإنسان ملحق الكرام يقال: قد تَساقط، قال سويد بن أبي كاهل:
كيف يرجونَ سِقاطي بعدما		لفعَ الرأسَ مشيبٌ وصلعْ

### Türkçe

**القاف** ve **السين** ve **الطاء** bunlarla birlikte

**ق س ط**، **س ق ط**، **ط س ق** kullanımdadırlar. **قسط**: **القُسْطُ**: buhurda ve ilaçta yapılan Hint (menşeli) bir çubuk.

Ve **القُسُوط**: haktan sapma; **قَسَطَ**; o hâlde o **قاسِطٌ**tur. Dedi ki:
“Öfkeyi giderir, **قُسُوطَ** **القاسِطِ**”

Ve **قَسطاءُ** bir adam: baldırında bir eğrilik vardır; ta ki iki ayak yana çekilir ve iki baldır birbirine yaklaşır. Ve **القَسَطُ** **الفحج**’ın zıddıdır.

Ve **الإِقْساطُ**: taksimde ve hükümde adalet; ve dersin ki: “Aralarında **أَقسَطْتُ**” ve “Onlara **أَقسَطْتُ**”.

Ve **القِسْطُ**: ona isabet eden pay; ve “Aralarında şeyi **تقسطوا**” yani onu eşitleyerek paylaştılar; böylece her miktar, her şeyde bir **قسط**tır.

Ve **القِسطاسُ** ve **القُسطاسُ**: terazilerin en doğrusu; ve bazısı onu **الشاهين** diye açıklar.

**سقط**: **السَّقط** ve **السِّقط**; iki lugat: düşürülmüş çocuk; onda erkek ve dişi eşittir.

Ve **السِّقطٌ**: ateşten düşen şey. Dedi ki:
“Ve **سقط** horoz gözü gibi; arkadaşlığıma arız oldu;
babası; ve onun yerine (düşüşüne) uygun olarak gevşeklik ve uyuşukluk”

Ve evin **سَقطُ**’u, iğne ve balta ve tencere gibi; ve **أسقاطِ** üzere cem‘ olunur.

Ve satıştan **السَِّقَطُ** şeker ve baharat gibi; onun satıcısı **سَقّاطٌ**tur. Ve bazısı dedi ki: bilakis “**صاحب سَقَطٍ**” denir.

Ve **السًّقَطُ**: yazmada ve hesapta hata.

Ve askerlerden ve kavimden ve benzerlerinden **السَّقَطُ**.

Ve **السّاقِطةُ**: soyunda ve nefsinde aşağılık olan; ve o aynı zamanda **السّاقِطُ**tur. Dedi ki:
“Biz öz (asil)iz, onlar ise **السًّواقِطُ**”

Ve aşağılık ahmak kadına: **سَقيطةُ** denir.

Ve **السُّقاطاتُ**: elbise ve yiyecek ve benzeri bayağı şeylerden, hafife alarak itibar edilmeyen şeyler.

Ve denir ki: çocuk annesinin karnından **سَقَطَ**; “**وقع**” denmez. Bu, doğduğu zamandır.

Ve o, **مَسْقطِهِ**’ne yani doğduğu yere özlem duyar.

Ve **المَسقِطُ**: kumun **مَسقِطُ**u; o, ucunun vardığı yerdir; ve onun **سَقْطُ**u da (böyledir).

Ve bulutun **سِقْطُ**u: ondan bir uç; sanki ufuk tarafından yere düşen bir **ساقِطٌ** gibidir; ve aynı şekilde çadırın **سِقْطُ**u; ve devekuşunun iki kanadının **سِقْطُ**u ve benzeri; onları yere doğru meylediyor görürsen.

Dedi ki:
“Erkekleşmiş bir kısır; sanki onun pisliği,
ürkmüş bir devekuşunun iki avucundan iki **سِقْطانِ**”

Ve atta **السِّقاطُ**: sürekli sakatlanmış olmaktan geri kalmaması; ve aynı şekilde yürüyüşü gevşek ve koşusu (da) gevşek geldiğinde; ve denir ki: koşuyu **يُساقِط** eder, **سِقاطاً**.

Ve insan, kerem sahiplerinin eriştiği yere erişmezse denir ki: “**تَساقط** etti.” Süveyd b. Ebî Kâhil dedi ki:
“Başın üzerine ak düşüp kel (olma) ulaştıktan sonra,
benim **سِقاطي**’mi nasıl umarlar?”
