# طشش (ط-ش-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B4%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B4%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - ش - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B4%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والطّاء
ش ط، ط ش مستعملان
شط:
الشَّطُّ: شطُّ البحر وهو جانبه، يقال: رُكوب البحر شطاً بعد شطِّ.
والشَّطُّ: شِقُّ السَّنام، ولكل سنامٍ شطانِ وناقةٌ شطوطٌ. وهي الضّخمة الشّطين ونوقٌ شطائط، قال:
قد طلّحته جِـلَّة شَـطـا		ئطُ فهو لهنّ خائِلٌ وفارطُ
وقال: من كلِّ كوما، شطوطٍ مفخاذ والشَّططُ: مجاوزة القدر في كلِّ شيء، يقال: أعطيتُه ثمناً لا وكساً زلا شَطَطاً.
وأشطّ الرجل إشطاطاً، أي: جار في قضيَّته. واشتطَّ فيما يطلب من الثَّمن، وفيما يحنكم من حكومة، تقول: احتكم ولا تُشطط، أي: لا تَجُر.
وأشطُّوا في طلب فلانٍ، أي: أمعنوا فيه.
طش:
مطرٌ طشٌّ وطشيش، أي: قليل، قال رؤبة:
ولا جَدا وبلِكَ بالطّشيش
وطَشَّتِ السّماءُ الماء، أي: مطرت قليلاً.
وطشتِ الدابةُ، أي: مشت بآخر الرَّمق من هُزال وإعياء.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الطّاء**
**ش ط**، **ط ش** kullanımdadırlar.

**شط**:
**الشَّطُّ**: denizin **شطُّ**’u; o da onun kenarıdır. Denilir ki: “Denize bir **شطّ**’tan sonra bir **شطّ** olarak binmek.”
Ve **الشَّطُّ**: hörgücün yarığıdır; her hörgücün iki **شطانِ**’ı vardır. Ve **ناقةٌ شطوطٌ**: o, iki **شَطّ**’ı iri olan (deve)dir. Ve **نوقٌ شطائط**. Dedi ki:
قد طلّحته جِـلَّة شَـطـا		ئطُ فهو لهنّ خائِلٌ وفارطُ
Ve dedi ki: “Her bir **كوما**’dan, **شطوطٍ** uyluklu.”
Ve **الشَّططُ**: her şeyde ölçüyü aşmaktır. Denilir ki: “Ona ne eksik ne de **شَطَطاً** olan bir fiyat verdim.”
Ve **أشطّ** adam **إشطاطاً** (yaptı), yani: hükmünde haksızlık etti. Ve fiyattan istediğinde ve hükümden seni hakem kıldığında **اشتطَّ** (aştı). Dersin ki: “Hakem ol ve **لا تُشطط**,” yani: haksızlık etme.
Ve “Falancanın talebinde **أشطُّوا**,” yani: onda ileri gittiler.

**طش**:
**مطرٌ طشٌّ** ve **طشيش**: yani azdır. **رؤبة** dedi ki:
ولا جَدا وبلِكَ بالطّشيش
Ve “Gök **طَشَّتِ** suyu,” yani: az yağmur yağdı.
Ve “Binek hayvanı **وطشتِ**,” yani: zayıflık ve bitkinlikten son nefesle yürüdü.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B4%D8%B4/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الطَشُّ والطَشيشُ: المطر الضعيف، وهو فوقَ الرذاذِ. قال رؤبة:
وَلا جَدا وَبْلِكَ بالطَشيشِ
وقد طَشَتِ السماءُ وأطَشَّتْ. وأرض مَطْشوشَةٌ.

##### Türkçe

**الطَشُّ** ve **الطَشيشُ**: zayıf yağmur; ve o, **الرذاذِ**’ın üstündedir. Rü’be dedi ki:
وَلا جَدا وَبْلِكَ بالطَشيشِ
Ve gök **طَشَتِ** ve **أطَشَّتْ**. Ve **أرض** **مَطْشوشَةٌ**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B4%D8%B4/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ط ش ش
طشت السماء وأطشت‏.‏
وأرض مطشوشة وما وقع إلا طش‏.‏

##### Türkçe

ط ش ش
**طشت**: gök (yağmur) serpti; ve **أطشت**.
Ve **أرض مطشوشة**: serpilmiş yer; ve “ancak **طش** düştü.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B4%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الطَّشُّ من المطر: فوق الرِّكّ ودون القِطْقِط، وقيل: أَولُ المطر الرَّشّ ثم الطَّشّ. ومطر طَشٌّ وطَشِيشٌ: قليل؛ وقال رؤبة: ولا جَدَا نَيْلِك بالطَّشِيش
(* قوله «نيلك» في الصحاح، وبلك.)
أَي بالنَّيْل القليل. وقد طَشَّت السماءُ طَشّاً وأَطَشَّت ورَشَّت وأَرَشّت بمعنى واحد. والطَّشُّ والطَّشِيشُ: المطر الضعيف وهو فوق الرَّذاذ. قال: وأَرضٌ مَطْشُوشةٌ ومَطلولة، ومن الرَّذاذِ مَرْذُوذَةٌ. الأَصمعي: لا يقال مُرَذَّةٌ ولا مَرْذُوذَةٌ ولكن يقال أَرضٌ مُرَذٌّ عليها. وفي الحديث: الحَزَاةُ
(* وفي النهاية: الحزاة نبت بالبادية يشبه الكرفس الا
أنه أعرض ورقاً منه، ثم قال: وفي رواية يشتريها أَكايس الناس للخافية والاقلات، الخامية الجن والاقلات موت الولد، كأَنهم كانوا يرون ذلك من قبل الجن فإذا تبخرن به نفهن في ذلك.) يَشرَبها أَكايسُ الناس للطُّشّة؛ قال: هو داءٌ يُصِيب الناس كالزُّكامِ، سميت طُشّة لأَنه إِذا اسْتَنثر صاحبُها طَشَّ كما يَطِشّ المطرُ وهو الضعيف القليل منه. وفي حديث الشعبي وسعيد في قوله تعالى: ويُنزِّلُ من السماء ماء، قال: طَشَّ يومَ بَدْرٍ. ومنه حديث الحسن: أَنه كان يمشي في طَشّ ومطر. المحكم: والطُّشَّةُ داءٌ يُصِيب الناس كالزُّكام. قال: وفي حديث بعضهم في الخَزَاة يَشْرَبُها أَكايس الصِّبْيانِ للطُّشَّةِ، قال ابن سيده: أَرى ذلك لأَنَّ أُنوفَهم تَطِشّ من هذا الداء؛ قال: حكاه الهروي في الغربين عن ابن قتيبة. التهذيب: الطُّشَاشُ داءُ من الأَدْواء، يقال: طُشَّ، فهو مَطشُوشٌ، كأَنه زُكِم، قال: والمعروف فيه طُشِئَ.

##### Türkçe

**الطَّشُّ** yağmurdan: **الرِّكّ**’in üstünde ve **القِطْقِط**’ın altında; ve denildi ki: yağmurun ilki **الرَّشّ** sonra **الطَّشّ**.

Ve **طَشٌّ** ve **طَشِيشٌ** yağmur: azdır; ve Rü’be dedi ki:
ولا جَدَا نَيْلِك بالطَّشِيش
(* onun “**نيلك**” sözü **الصحاح**’ta, ve **وبلك**’ta.)

Yani az **النَّيْل** ile. Ve gök **طَشّاً** **طَشَّت** ve **أَطَشَّت** ve **رَشَّت**
ve **أَرَشّت** bir tek mânâ ile. Ve **الطَّشُّ** ve **الطَّشِيشُ**: zayıf yağmurdur ve o
**الرَّذاذ**’ın üstündedir. Dedi ki: ve **مَطْشُوشةٌ** ve **مَطلولة** bir yer; ve **الرَّذاذ**’dan
**مَرْذُوذَةٌ**. **الأَصمعي**: **مُرَذَّةٌ** denilmez ve **مَرْذُوذَةٌ** da denilmez; fakat denilir: üzerine **مُرَذٌّ** olunmuş bir yer. Ve
hadiste: **الحَزَاةُ**
(* **النهاية**’de: **الحزاة** çölde bir bitkidir, kerevize benzer, ancak ondan daha geniş yapraklıdır; sonra dedi ki: ve bir rivayette, en akıllı insanlar onu **للخافية والاقلات** için satın alır; **الخامية** cinlerdir ve **الاقلات** çocuk ölümü(dür); sanki bunu önceden cinlerden görürlerdi; artık onunla tütsülendiklerinde onlara bunun hakkında üflerlerdi.) en akıllı insanlar onu **للطُّشّة** için içer; dedi ki:
o, insanlara **كالزُّكامِ** gibi isabet eden bir hastalıktır; ona **طُشّة** adı verildi, çünkü onun sahibi **اسْتَنثر** ettiğinde **طَشَّ** eder; tıpkı yağmurun **يَطِشّ** etmesi gibi; ve o, ondan zayıf az olandır. Ve Şa‘bî ve Sa‘îd’in hadisi içinde
şu sözü hakkında, yüce Allah’ın: “ve gökten su indirir”; dedi ki: Bedir günü **طَشَّ** etti. Ve ondan
Hasen’in hadisi: onun **طَشّ** ve yağmur içinde yürür olduğu. **المحكم**: ve **الطُّشَّةُ** bir hastalıktır,
insanlara **كالزُّكام** gibi isabet eder. Dedi ki: ve bazılarının **الخَزَاة** hakkında hadisi içinde: en akıllı
çocuklar onu **للطُّشَّةِ** için içer; İbn Sîde dedi ki: ben bunu, onların burunlarının bu hastalıktan **تَطِشّ** etmesi sebebiyle görüyorum; dedi ki: bunu Herevî **الغربين**’de İbn Kuteybe’den nakletti. **التهذيب**:
**الطُّشَاشُ** hastalıklardan bir hastalıktır; denilir: **طُشَّ**; artık o **مَطشُوشٌ**tur; sanki o **زُكِم** olmuştur; dedi ki:
ve onda bilinen **طُشِئَ**’dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B4%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الطش، والطشيش: المطر الضعيف، وهو فوق الرذاذ، قال رؤبة: ولا جدا وبلك بالطشيش. كما في الصحاح، وقيل: الطش من المطر: فوق الرك ودون القطقط، وقيل: هو أول المطر. طشت السماء تطش، بالضم، وتطش، بالكسر، وهذه عن إبراهيم الحربي، وأطشت، كرشت وأرشت، وأرض مطشوشة، ومطلولة، ومن الرذاذ مرذوذة، وقال الأصمعي: لا يقال مرذة ولا مرذوذة، ولكن يقال: مرذ عليها. والطشاش من المطر كالرشاش. والطشاش، بالضم: داء من الأدواء، كالزكام، يصيب الناس، كالطشة، بالضم، قال القتبي: سميت لأنه إذا استنثر صاحبها طش كما يطش المطر، وهو الضعيف القليل منه، وقد طش الرجل، بالضم، فهو مطشوش، كأنه زكم، قال الأزهري: والمعروف طشئ. والطشة، بالكسر: الصغير من الصبيان، جاء ذلك في حديث بعضهم، ونصه: الحزاة يشربها أكايس الصبيان للطشة، قال ابن سيده: أرى ذلك لأن أنوفهم تطش من هذا الداء، قال: وحكاه الهروي في الغريبين عن ابن قتيبة، والمعروف الطشاءة مثل الجراءة، وكأن المصنف، رحمه الله تعالى، فهم من قول ابن سيده هذا أن الطشة اسم لأكايس الصبيان، ويرده ما في رواية أخرى الحزاة يشربها أكايس النساء للطشة، فتأمل. ومما يستدرك عليه: الطشاش، بالفتح: ضعف البصر، وكأنه مجاز مأخوذ من طشاش المطر إذا كان ضعيفا، ومنه المثل الطشاش ولا العمى.

##### Türkçe

**الطش** ve **الطشيش**: zayıf yağmur; ve o, **الرذاذ**’ın üstündedir. Rü’be dedi: “Ve ne de ciddî; fakat **بالطشيش** ile.” **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve denildi ki: yağmurdan **الطش**: **الرك**’ün üstünde ve **القطقط**’ın altındadır. Ve denildi ki: o, yağmurun ilkidir. Gök **طشت** eder; **تطش** eder; (fiil) zamme ile; ve **تطش** eder; kesre ile; ve bu, İbrâhîm el-Harbî’dendir. Ve **أطشت** (da vardır); **كرشت** ve **أرشت** gibi. Ve **أرض مطشوشة** ve **مطلولة**; ve **الرذاذ**’dan (olan) **مرذوذة**. Ve el-Asma‘î dedi: **مرذة** denilmez ve **مرذوذة** denilmez; fakat “üzerine **مرذ** etti” denilir.

Ve yağmurdan **الطشاش**: **الرشاش** gibidir.

Ve **الطشاش** (zamme ile): hastalıklardan bir hastalık; **الزكام** gibi; insanlara isabet eder; **الطشة** gibi (zamme ile). el-Kutebî dedi: ancak, onun sahibi sümkürdüğü zaman, yağmurun **يطش** ettiği gibi **طش** ettiği için adlandırıldı; ve o, ondan zayıf az olandır. Ve adam **طش** etti (zamme ile); artık o **مطشوش**tur; sanki nezle oldu. el-Ezherî dedi: bilinen **طشئ**’dir.

Ve **الطشة** (kesre ile): oğlan çocuklarından küçük olan. Bu, bazılarının hadisinde geldi; ve onun metni: “**الحزاة**’yi oğlan çocuklarının akıllıları **للطشة** için içer.” İbn Sîde dedi: bunu, burunlarının bu hastalıktan **تطش** etmesi sebebiyle görüyorum. Dedi: ve el-Herevî bunu **الغريبين**’de İbn Kuteybe’den nakletti. Ve bilinen **الطشاءة**’dir; **الجراءة** gibi. Ve sanki musannif, Allah Teâlâ ona rahmet etsin, İbn Sîde’nin bu sözünden **الطشة**’nin oğlan çocuklarının akıllılarının adı olduğu sonucunu anladı; ve onu, başka bir rivayette olan şu reddeder: “**الحزاة**’yi kadınların akıllıları **للطشة** için içer.” Öyleyse düşün.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **الطشاش** (fetha ile): görmenin zayıflığı; ve sanki, zayıf olduğu zaman yağmurun **طشاش**’ından alınmış bir mecazdır. Ve ondan (olan) mesel: “**الطشاش** ve **العمى** değil.”

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B4%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَشَّ
طَشَّ I ,  U ( n. ac. طَشّ 1 ),
a.  Drizzled ( sky ).

b.  [ coll. ], Hissed, fizzed ( hot iron ).

أَطْشَشَ
أَطْشَشَ IV ,
a.  see I (a) .

طَشّ
طَشّ 1 ,
a.  see 25 .

طَشَّة
طَشَّة 1t
a.  [ coll. ], Hissing, fizzing.

طِشَّة
طِشَّة 2t ,
a.  Young child.

طُشَّة
طُشَّة 3t ,
a.  Cold, rheum.

طُشَاْش
طُشَاْش 24 ,
a.  see 3t .

طَشِيْش
طَشِيْش 25 ,
a.  Drizzling rain, drizzle.

طَِشْت
طَِشْت ( pl. طُشُوْش 27 ),  P. ,
a.  Basin, bowl.

##### Türkçe

**طَشَّ**
**طَشَّ** I , U (n. ac. **طَشّ** 1),
a. Çiseledi (gök).

b. [topl.], Tısladı, cızırdadı (kızgın demir).

**أَطْشَشَ**
**أَطْشَشَ** IV,
a. I (a)’ya bak.

**طَشّ**
**طَشّ** 1,
a. 25’e bak.

**طَشَّة**
**طَشَّة** 1t
a. [topl.], Tıslama, cızırdama.

**طِشَّة**
**طِشَّة** 2t,
a. Küçük çocuk.

**طُشَّة**
**طُشَّة** 3t,
a. Soğuk algınlığı, nezle.

**طُشَاْش**
**طُشَاْش** 24,
a. 3t’ye bak.

**طَشِيْش**
**طَشِيْش** 25,
a. Çiseleyen yağmur, çise.

**طَِشْت**
**طَِشْت** (çoğ. **طُشُوْش** 27), P.,
a. Leğen, kâse.
