# طعم (ط-ع-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B9%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Yiyecek demektir

- Harfler: ط - ع - م
- Kur'an'da: 48 geçiş · 41 ayet · 36 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (36)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الطَّعَامَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%8E%D9%91%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8E.md) | الْفَعَالَ | Yiyecek | 5 | 5 | [5:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:75.md) |
| [طَعَامٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8C.md) | فَعَالٌ | Yiyecek | 3 | 3 | [12:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/12:37.md) |
| [طَعَامُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8F.md) | فَعَالُ | Doyurmak; Yiyecek | 3 | 3 | [2:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/2:184.md) |
| [طَعَامِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90.md) | فَعَالِ | Doyurmak | 3 | 3 | [69:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/69:34.md) |
| [طَعَامٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8D.md) | فَعَالٍ | Yiyecek | 2 | 2 | [2:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/2:61.md) |
| [وَأَطْعِمُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَأَفْعِلُوا | Ve doyurun | 2 | 2 | [22:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/22:28.md) |
| [أَطْعَمَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | أَفْعَلَهُ | Onu doyurdu | 1 | 1 | [36:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/36:47.md) |
| [أَطْعَمَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْعَلَهُمْ | Onları doyurdu | 1 | 1 | [106:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/106:4.md) |
| [أَنُطْعِمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F.md) | أَنُفْعِلُ | Doyurur muyuz? | 1 | 1 | [36:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/36:47.md) |
| [إِطْعَامٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8C.md) | إِفْعَالٌ | Doyurmak | 1 | 1 | [90:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/90:14.md) |
| [إِطْعَامُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8F.md) | إِفْعَالُ | Doyurmak | 1 | 1 | [5:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:89.md) |
| [اسْتَطْعَمَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%A7%D8%B3%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%A7.md) | اسْتَفْعَلَا | İkisi yiyecek istedi | 1 | 1 | [18:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/18:77.md) |
| [الطَّعَامِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%8E%D9%91%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90.md) | الْفَعَالِ | Yiyecek | 1 | 1 | [3:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/3:93.md) |
| [تُطْعِمُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تُفْعِلُونَ | Doyurursunuz | 1 | 1 | [5:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:89.md) |
| [طَاعِمٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%A7%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8D.md) | فَاعِلٍ | Yiyen | 1 | 1 | [6:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/6:145.md) |
| [طَعَامًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَالًا | Yiyecek | 1 | 1 | [18:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/18:19.md) |
| [طَعَامِكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90%D9%83%D9%8E.md) | فَعَالِكَ | Senin yiyeceğin | 1 | 1 | [2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/2:259.md) |
| [طَعَامِهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90%D9%87%D9%90.md) | فَعَالِهِ | Onun yiyeceği | 1 | 1 | [80:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/80:24.md) |
| [طَعِمُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَعِلُوا | Yediler | 1 | 1 | [5:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:93.md) |
| [طَعِمْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعِلْتُمْ | Yediniz | 1 | 1 | [33:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/33:53.md) |
| [طَعْمُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%92%D9%85%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | فَعْلُهُ | Onun tadı | 1 | 1 | [47:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/47:15.md) |
| [فَإِطْعَامُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A5%D9%90%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8F.md) | فَإِفْعَالُ | Öyleyse doyurmak | 1 | 1 | [58:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/58:4.md) |
| [نُطْعِمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%86%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F.md) | نُفْعِلُ | Doyururuz | 1 | 1 | [74:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/74:44.md) |
| [نُطْعِمُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%86%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | نُفْعِلُكُمْ | Sizi doyururuz | 1 | 1 | [76:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/76:9.md) |
| [وَطَعَامًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8B%D8%A7.md) | وَفَعَالًا | Ve yiyecek | 1 | 1 | [73:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/73:13.md) |
| [وَطَعَامُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8F.md) | وَفَعَالُ | Ve yiyecek | 1 | 1 | [5:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:5.md) |
| [وَطَعَامُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفَعَالُكُمْ | Ve yiyeceğiniz | 1 | 1 | [5:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:5.md) |
| [وَطَعَامُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B7%D9%8E%D8%B9%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | وَفَعَالُهُ | Ve onun yiyeceği | 1 | 1 | [5:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:96.md) |
| [وَيُطْعِمُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | وَيُفْعِلُونَ | Ve doyururlar | 1 | 1 | [76:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/76:8.md) |
| [يَطْعَمُهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%8F%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | يَفْعَلُهَا | Onu yer | 1 | 1 | [6:138](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/6:138.md) |
| [يَطْعَمُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعَلُهُ | Onu yer | 1 | 1 | [6:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/6:145.md) |
| [يَطْعَمْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعَلْهُ | Onu yer | 1 | 1 | [2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/2:249.md) |
| [يُطْعَمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%8E%D9%85%D9%8F.md) | يُفْعَلُ | Doyurulur | 1 | 1 | [6:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/6:14.md) |
| [يُطْعِمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F.md) | يُفْعِلُ | Doyurur | 1 | 1 | [6:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/6:14.md) |
| [يُطْعِمُنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | يُفْعِلُنِي | Beni doyurur | 1 | 1 | [26:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/26:79.md) |
| [يُطْعِمُونِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B7%D9%92%D8%B9%D9%90%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%90.md) | يُفْعِلُونِ | Beni doyururlar | 1 | 1 | [51:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/51:57.md) |

## Mücavir kökler — 81 mücavir (302 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [سكن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) — 10 ortak ayet · G² 48 · “Sikkin” bıçak demektir
2. [حضض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B6%D8%B6.md) — 3 ortak ayet · G² 30 · “Hadz” oturaklı yer demek
3. [صوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%88%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 26 · “Sume” damga demektir
4. [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 17 · Ekel pas demektir
5. [حرم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 15 · Hiram keçe demektir
6. [سفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir
7. [طوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Güç
8. [صيد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Av
9. [كسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Sıvının zıddı katı demektir
10. [غير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — 6 ortak ayet · G² 13 · Ğayr, Ğayr dışında demektir
11. [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — 5 ortak ayet · G² 12 · Üzüm demektir
12. [نظر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — 5 ortak ayet · G² 11 · Korkuluk demektir
13. [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · İçecek
14. [لحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Et
15. [حلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Helva olgunlaşmış tatlı meyve ve ya bunlardan yapılmış…
16. [سوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Sevk bacak demektir
17. [وجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Su birikintisidir
18. [مشي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B4%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Yürür
19. [سمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Ad verilen
20. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 8 ortak ayet · G² 7 · “Yemm” durgun akan su demektir
21. [سقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%82%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Sakiy: Kaba konmuş sudur
22. [شكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%83%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Sütle dolu memedir
23. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · Önce
24. [لبث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Kaldınız
25. [ليس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D8%B3.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Bu kelime “late”den dönüşmüştür
26. [بعض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
27. [صبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Granit taş demektir
28. [شعر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B9%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Şuurunda olurlar
29. [جزي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
30. [ذو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · Sahip
31. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 7 ortak ayet · G² 4 · Hufre, çukur demektir
32. [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · “Sehl” ova demektir
33. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 4 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
34. [قري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · Kasaba
35. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 9 ortak ayet · G² 4 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
36. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
37. [بعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AB.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir
38. [متع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
39. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 12 ortak ayet · G² 3 · Kevn, tepe demektir
40. [ألم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 3 · Ürrem, erm çakıl taşları, azı dişi demektir
41. [نبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 3 · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
42. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 4 ortak ayet · G² 3 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
43. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 17 ortak ayet · G² 2 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
44. [حبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%A8%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Habbe حَبَّ tane demektir (Tahıl tanesi)
45. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 7 ortak ayet · G² 2 · Evye kuş yuvası demektir
46. [خلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
47. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Kulak demektir
48. [عدو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
49. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 2 · Hayr : At sürüsü demektir
50. [أجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
51. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
52. [جعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — 4 ortak ayet · G² 2 · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
53. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 5 ortak ayet · G² 2 · Saçak demektir
54. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
55. [أهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Hilal yeni ay demektir
56. [قتل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
57. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 1 · Beyn topraktaki yarık demektir
58. [عظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Büyük
59. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 12 ortak ayet · G² 1 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
60. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 1 · Oğullar

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B9%D9%85/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طعم |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md), [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md), [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) |
| Zıt Kök | [جوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B9.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneyi ağza alıp tadına bakma, tat alma ve bedenin gıda ihtiyacını karşılamak üzere yeme |
| Çekirdek Özet 2 | Canlının hayatını sürdürmesini sağlayan rızkın alınması, başkasına yedirilmesi ve infak sorumluluğu |
| Çekirdek Özet 3 | Varoluşsal muhtaçlığın ve acziyetin göstergesi olarak beslenme; sosyal dayanışmanın asgari şartı olarak doyurma |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca katı gıdalarla sınırlandırılması veya sadece maddi beslenme sayılarak ahlaki-sosyal sorumluluk boyutunun göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طع | Bir şeye temas etme, batma veya içine işleme yoluyla doğrudan etkide bulunma; [طعن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%86.md) kökünde sivri bir cisimle delme ve saplama anlamı öne çıkar | م | Çekirdekteki doğrudan temas ve nüfuz etme eylemini ağız, tat alma ve sindirim yoluyla bedene dahil olma, gıdayı iç bünyeye katma yönünde özelleştirmiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Maddenin bir kap veya boşluk içine alınmasını, kuşatılıp tutulmasını imler |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Fark etme, duyumsama, kaynağın özünü doğrudan tecrübe etme boyutunu katar |
| م | Su; akış, çokluk, derinlik | Bedenin içine doğru emilim, akışkanlık ve özümseme hareketini simgeler |
| طعم | Bir nesneyi içine alıp duyusal olarak tatma ve bedene katarak tüketme | Dışarıdaki bir maddenin ağız boşluğuna alınıp tadının ayırt edilmesi ve hayatın devamı için bünyeye dahil edilmesi hareketidir |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir nesnenin tadını ağız yoluyla duyumsamak, çiğneyip yutmak; bedenin açlığını gidermek için buğday veya benzeri gıdaları tüketmek |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde misafire ikram edilen yemek, deve sütü ve kış kıtlığında yedirilen et anlamında şöhret bulmuştur; Hutay'e şiirinde iyi beslenen, hali vakti yerinde olan kimseyi nitelemek üzere طاعم sözcüğü kullanılmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Klasik dilde طعام kelimesi özellikle buğday ve ekmek için kullanılmış, açlığı gideren her şey bu isimle anılmıştır; ayrıca suyun açlığı gidermesi durumunda da طعام denilebildiği Zemzem rivayetinde yer almıştır |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Arapça طعم kökü, merkezi Sami dillerinde tat alma, yeme ve algılama sahasına ait temel bir köktür. İbranicede טָעַם (*ṭāʿam*) fiili tatmak, lezzetini fark etmek ve mecazen muhakeme etmek, ayırt etmek anlamına gelirken, isim formu olan טַעַם (*ṭaʿam*) tat, lezzet ve akıl yürütme, basiret manalarını karşılar. Süryanicede ܛܥܡ (*ṭʿem*) biçiminde aynı şekilde tat almak, tecrübe etmek ve algılamak kök anlamını korumuştur. Akkadcadaki *ṭēmu* kelimesi ise zihinsel boyuta doğru genişleyerek karar, akıl, anlayış, emir ve muhakeme anlamlarına evrilmiştir. Arapça bu kökün hem ilk somut-fiziksel katmanını (tat alma, çiğneme, gıda tüketme) hem de buradan türeyen lezzet ve doyurma boyutlarını geniş bir biçimde muhafaza etmiştir.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Tat alma ve çiğneme eyleminden her türlü besine ve doyurma fiiline geçiş | Kökün aslı tat duyusuna dayanmakta olup, zamanla bu duyuyu tatmin eden gıdaya ve açlığı gideren ekmek/buğday gibi temel maddelere isim olmuştur | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice טעם, Süryanice ܛܥܡ ve Akkadca *ṭēmu* akrabalığı | Erken Sami katmanında tat alma ile akıl-muhakeme (zihinsel tat alma/ayırt etme) çift kutuplu gelişmiş; Arapçada duyusal ve fiziki beslenme yönü baskın kalmıştır | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik dil ailesi içi paralellikler | Çad ve Kuşitik dillerinde beslenme ve tat alma bildiren benzer fonetik unsurlar öne sürülmüşse de aralarındaki bağ zayıftır | Muhtemel |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, David Cohen, Brown-Driver-Briggs.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طعم | Anlamlı | Tatmak, yemek, doyurmak | Bir şeyin tadını almak ve açlığı gidermek üzere gıda tüketmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [طمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%B9.md) | Anlamlı | İstemek, göz dikmek, ummak | Bir nesneye veya menfaate karşı şiddetli arzu ve ümit beslemek | Ortak çekirdeğin nefsi tatmin arzusuna dönük yönü; Kur'an'da geçer |
| [عطم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%85.md) | Anlamlı | Gece ateş yakmak, duman çıkarmak | Duman tütmesi ve ateşin alevlenmesi | Kur'an'da geçmez; sözlüklerde nadir kullanımdır |
| [عمط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%B7.md) | Anlamlı | Nankörlük etmek, hakkı küçümsemek | Bir kimseye haksızlık etmek veya nimeti hafife almak | Kur'an'da geçmez; Kitābü'l-ʿAyn mühmel sayar |
| [مطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B7%D8%B9.md) | Anlamlı | Uzatmak, çekmek, kırmızılaşmak | Bir şeyi çekip uzatmak veya şarabın renginin kızarması | Kur'an'da geçmez; kullanım alanı dardır |
| [معط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B9%D8%B7.md) | Anlamlı | Kılı veya tüyü yolmak, dökülmek | Deri üzerindeki tüyün veya kürkün sıyrılması | Kur'an'da geçmez; dökülme ve sıyrılma bildirir |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طعم | Merkez | Beslenme, tat alma ve doyurma | Ağza alınan şeyin tadını hissetmeyi, bedeni beslemeyi ve açlığı gidermeyi kapsayan genel kullanım | Hem tatma duyusunu hem de fiilen besin tüketimini ve başkasını doyurmayı kapsar |
| [أكل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) | Komşu | Tüketme ve yeme | Çiğneyerek veya çiğnemeden bir maddeyi tamamen bitirme, tüketme ve yok etme | Maddenin fiilen harcanıp yok edilmesine odaklanır; tat alma boyutu zorunlu değildir |
| [شرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%A8.md) | Komşu | Sıvı tüketimi | Sıvı maddelerin ağız yoluyla yutulması | Yalnızca akışkan maddelere özgüdür; ancak açlığı gideren sıvıya bazen طعم de denir |
| [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) | Komşu | İhsan ve geçimlik | Canlıya hayatını sürdürmesi için bahşedilen her türlü pay ve imkân | Gıdanın çok ötesinde soyut ve somut tüm nimetleri içine alan üst kavramdır |
| [جوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B9.md) | Zıt | Açlık ve yoksunluk | Midenin boş kalması ve bedenin besin ihtiyacından doğan acı | طعم eyleminin ortadan kaldırdığı bedensel yoksunluk hali |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طعم | Tatmak, yemek, doyurmak | Hem tat alma duyusunu hem çiğneyip tüketmeyi hem de gıda verme eylemini ifade eder | Kesin |
| Latince | Gustare, sapere, alere | Tatmak, lezzetini almak, beslemek | *Gustare* ve *sapere* tat alma ve ayırt etmeyi, *alere* ise doyurup besleme boyutunu karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Taste, feed, nourish, food | Tatmak, yedirmek, beslemek, yiyecek | *Taste* tat duyusunu, *feed* doyurma fiilini, *food* ise tüketilen nesneyi karşılar | Kesin |
| Almanca | Schmecken, speisen, ernähren | Tatmak, yemek, beslemek | *Schmecken* lezzet alma eylemini, *speisen* ve *ernähren* beslenme sürecini ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | Goûter, nourrir, aliment | Tatmak, beslemek, gıda maddesi | *Goûter* tatmayı, *nourrir* canlının hayatını gıdayla sürdürmesini sağlar | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Lewis & Short.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| طَعَام / الطَّعَام | Genel yiyecek ve besin maddesi | İnsanın günlük hayatında tükettiği gıdalar ve helal rızıklar; Bakara [2:61](https://lisan.digital/tr/ayet/2:61.md), Âl-i İmrân [3:93](https://lisan.digital/tr/ayet/3:93.md) |
| طَعَام | Deniz ürünleri ve avı | Denizden elde edilen ve yenmesi helal kılınan canlılar; Mâide [5:96](https://lisan.digital/tr/ayet/5:96.md) |
| طَعَام | Cehennem azabı yiyeceği | Zakkum, darî ve gıslîn gibi günahkârlara sunulan ızdırap verici maddeler; Hâkka [69:36](https://lisan.digital/tr/ayet/69:36.md), Müzzemmil [73:13](https://lisan.digital/tr/ayet/73:13.md) |
| إِطْعَام / أَطْعِمُوا | Yoksulu doyurma ve infak mükellefiyeti | Toplumsal dayanışma, kurban eti dağıtımı ve yemin keffareti bağlamı; Mâide [5:89](https://lisan.digital/tr/ayet/5:89.md), Hac [22:28](https://lisan.digital/tr/ayet/22:28.md), Beled [90:14](https://lisan.digital/tr/ayet/90:14.md) |
| يَطْعَمُهُ | Sudan tatma veya içme | Nehir imtihanında suyun tadına bakılması veya ondan içilmesi; Bakara [2:249](https://lisan.digital/tr/ayet/2:249.md) |
| طَعِمْتُمْ | Yemeği yiyip bitirme | Ziyafet ve misafirlik adabı, yemeğin ardından dağılma emri; Ahzâb [33:53](https://lisan.digital/tr/ayet/33:53.md) |
| يُطْعَمُ | Beslenme ihtiyacından münezzeh olma | Allah'ın yaratıcı olup rızık verdiği, kendisinin ise beslenmeye muhtaç olmadığı hakikati; En'âm [6:14](https://lisan.digital/tr/ayet/6:14.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Allah'ın zati sıfatları ve tenzih | Allah'ın yediren fakat yedirilmeyen (يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ) olması, O'nun cisim ve muhtaç olmaktan tenzihinde delil sayılmıştır | İhtiyaçsızlık ve mutlak samediyyet |
| Fıkıh | Keffaretler, fitre ve helal-haram gıdalar | Doyurmanın ölçüsü (müd, sâ'), fitrede verilecek temel gıdanın (طعام) niteliği ve nelerin yiyecek sayılacağı tartışılmıştır | Standart temel gıda ve mükellefiyet |
| Tefsir | Tâlût kıssasındaki nehir imtihanı | Bakara [2:249](https://lisan.digital/tr/ayet/2:249.md) ayetinde su için يَطْعَمُ fiilinin kullanılması, tadına bakma ile kanarak içme arasındaki sınır üzerinden açıklanmıştır | Tat alma ile içme arasındaki semantik geçiş |
| Hadis | Sadaka-i fıtr ve ikram adabı | Ziyaret, misafirlik, komşu hakkı ve fitre bahsinde طعام kelimesinin Medine'deki karşılığı (buğday, hurma) ele alınmıştır | Somut ziyafet ve asgari gıda standardı |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Yaratan-yaratılan ilişkisi | Acziyet ve ubudiyyet nişanesi | Varoluşsal bağımlılığı hatırlatma | İnsan beslenmek zorunda olan aciz bir kuldur; Allah ise besleyen fakat beslenmeyendir | Kesin |
| İlmi | Biyolojik sürdürülebilirlik | Enerji alımı ve metabolik denge | Canlılığın devamını sağlama | Canlı organizmanın homeostazisini koruması için dışarıdan madde ve enerji alımıdır | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal adalet ve kamu düzeni | Açlığı önleme ve gıda güvencesi | Toplumsal çözülmeyi engelleme | İktidarın ve toplumun açları doyurma yükümlülüğü siyasi meşruiyetin ve huzurun temelidir | Güçlü |
| İktisadi | Temel tüketim ve infak dolaşımı | Birincil zaruri tüketim malı | Rızkın toplum tabanına yayılması | Servetin sadece zenginler arasında kalmayıp keffaret ve zekâtla açlara aktarılması zorunluluğudur | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Açık sistemlerde enerji ve kütle girişi | Bir sistemin entropiye yenik düşmemek için dış çevreden kütle/enerji soğurması ve bunu işlemesi sürecine denktir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Temel refah ve gıda hakkı | Bireyin en ilkel ve devredilemez varoluş hakkı olan beslenme güvencesi ve toplumun bunu temin borcudur | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökün sadece piyasada satılan hazır gıda maddelerine veya katı yiyeceklere indirgenmesi; tatma ve manevi doyum boyutunun unutulması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök yalnızca çiğnenen katı yiyecekleri değil; açlığı gideren sıvıyı, tadına bakılan imtihan nesnesini ve toplumsal adalet vasıtası olan infakı kapsar |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | İnfak ve keffaret ayetlerindeki إطعام sorumluluğunu dar kalıplara hapsedip yoksulluğun giderilmesini tali bir mesele saymak ve tevhiddeki Samed inancını zedelemek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Varlığın ontolojik acziyetini (beslenmeye muhtaç oluşunu) ve Allah'ın mutlak zenginliğini gösterir; ayrıca İslam'ın ahlak ve hukuk nizamında açlığın giderilmesini temel bir ibadet ve adalet şartı kılar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Keffaret ve kurban ayetlerinde, Tâlût ordusunun nehirle imtihanında, Hz. İsa ve annesinin beşeri tabiatının vurgulandığı pasajlarda ve cehennem azabının tasvir edildiği uyarılarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığı sadece ritüellere indirgeyip yoksulu doyurmayı (إطعام) ihmal eden zihniyeti yıkar; peygamberlerin ve meleklerin insanüstü varlıklar olduğu iddiasını onların yemek yemeleri olgusuyla çürütür. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Ağız yoluyla bir maddenin tadına bakmak, çiğneyip yutmak ve bedenin açlığını gidermek için gıda tüketmek.
- Soyut anlam: Canlının ontolojik muhtaçlığını kabul etmesi, dış dünyadan hayatiyet devşirmesi ve sosyal adalet gereği bu imkânı başkalarıyla paylaşması.
- Sistematik karşılık: Birincil yaşamsal girdinin temini; metafizik düzlemde tam bağımlılık, toplumsal düzlemde ise temel hak ve bölüşüm mekanizması.
- LaTeX modeli: $$S_{t+1} = S_t - D + I(t) \quad \text{veya} \quad \frac{dS}{dt} = -D + I(t)$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S$ canlının yaşamını sürdürmesini sağlayan iç enerji ve besin stokunu, $D$ metabolik veya yaşamsal tükenmeyi (açlık katsayısını), $I(t)$ ise sisteme dışarıdan dahil edilen gıda girişini yani beslenme ve doyurma eylemini temsil eder. Eğer $I(t) = 0$ olursa sistem tükenişe gider; canlının varlığını koruması doğrudan dış girdiye bağımlıdır.

## Geçtiği ayetler (41 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D8%B9%D9%85/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/2:61.md) — طَعَامٍ

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ

Meal (IK): Hani; siz, Ey Musa, biz bir çeşit yemeğe elbette dayanamayız. Rabbına dua et de bizim için yerde yetişen samısak, sebze, acur, mercimek ve soğan bitirsin, demiştiniz, Musa da; siz bayağı olan şeyle hayırlı olanı değiştirmek mi istiyorsunuz? Öyleyse bir şehre inin, istediğiniz şeyler vardır, demişti. Onların üstüne horluk ve yoksulluk vuruldu. Allah’ın gazabına uğradılar, şüphesiz ki bu; Allah’ın âyetlerini inkâr ettiklerinden, peygamberlerini de haksız yere öldürdüklerindendi. Bu, isyan ettiklerinden, aşırı gider olduklarındandı.

### [Bakara 2:184](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/2:184.md) — طَعَامُ

أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sayılı günler olarak. Sizden kim hasta veya seferde olursa, tutmadığı günler sayısınca diğer günlerde; gücü yetmeyenlere de bir yoksul doyumu fidye. Bununla beraber kim gönüllü olarak iyilik yaparsa bu; kendisi için

### [Bakara 2:249](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/2:249.md) — يَطْعَمْهُ

فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قَالُوا لَا طَاقَةَ لَنَا الْيَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلَاقُو اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصَّابِرِينَ

Meal (IK): Talut orduyla birlikte ayrılıp çıktığı vakit dedi ki: Allah, sizi bir ırmakla deneyecektir. Kim ondan içerse benden değildir. Kim de ondan tatmazsa şüphesiz ki bendendir. Eliyle bir avuç alanlar başka. Derken onlardan birazı müstesna olmak üzere hepsi de ondan içiverdiler. Talut ve beraberindeki mü’minler ırmağı geçtikleri vakit; bizim bugün Calut ve ordusuna karşı gücümüz yoktur, dediler. Mutlaka Allah’a kavuşacaklarını bilenlerse dediler ki: Nice az topluluk, Allah’ın izniyle pek çok topluluğu yenmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.

### [Bakara 2:259](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/2:259.md) — طَعَامِكَ

أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَى قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّى يُحْيِي هَذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَى طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ وَانْظُرْ إِلَى حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Yahut altı üstüne gelmiş bir kasabaya uğrayan kimse gibisini görmedin mi? Allah, bunu ölümünden sonra nasıl diriltecek? dedi. Bunun üzerine Allah, onu yüz sene ölü bıraktı, sonra diriltti. Na kadar kaldın? dedi. O da: Bir gün veya bir günden daha az kaldım, dedi. Hayır, yüz yıl kaldın. Öyle iken yiyeceğine içeçeğine bak; henüz bozulmamış, bir de merkebine bak. Hem seni insanlara bir ibret kılacağız. Kemiklere bak, onları nasıl birleştirip yerli yerine koyuyor ve sonra onlara nasıl et giydiriyoruz? dedi. Bu hal ona apaçık belli olunca: Artık Allah’ın herşeye Kadir olduğunu biliyorum, dedi.

### [Ali İmran 3:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/3:93.md) — الطَّعَامِ

كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِبَنِي إِسْرَائِيلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَى نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ فَاتْلُوهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

Meal (IK): Tevrat inmeden evvel İsrail’in, kendi nefsine haram kıldığından başka bütün yiyecekler İsrailoğullarına helal idi. Eğer sadıklardan iseniz; haydi Tevrat’ı getirip okuyun, de.

### [Maide 5:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:5.md) — وَطَعَامُ · وَطَعَامُكُمْ

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Bugün, size, iyi ve temiz olanlar helal kılındı. Kitab verilmiş olanların yemeği size helaldir, sizin yemeğiniz de onlara helaldir. Mü’min kadınlardan iffetli olanlar ve sizden önce kitab verilenlerdenb iffetli kadınlar, zina etmeksizin, gizli dost tutmaksızın ve mehirlerini verdiğinizde size helaldir. Kim de imanı inkar ederse; yaptıkları boşa gitmiştir ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.

### [Maide 5:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:75.md) — الطَّعَامَ

مَا الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ وَأُمُّهُ صِدِّيقَةٌ كَانَا يَأْكُلَانِ الطَّعَامَ انْظُرْ كَيْفَ نُبَيِّنُ لَهُمُ الْآيَاتِ ثُمَّ انْظُرْ أَنَّى يُؤْفَكُونَ

Meal (IK): Meryem oğlu Mesih, Peygamberden başka bir şey değildir. Ondan önce de peygamberler geçmiştir. Annesi de dosdoğru bir kadındı. İkisi de yemek yerlerdi. Onlara ayetleri nasıl açıkladığımıza bak. Sonra da bak ki; nasıl yüz çeviriyorlar.

### [Maide 5:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:89.md) — إِطْعَامُ · تُطْعِمُونَ

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Allah size rasgele yeminlerinizden dolayı değil, bile bile ettiğiniz yeminlerden ötürü sorumlu tutar. Onun keffareti; ailenize yedirmekte olduğunuzun ortalamasından, on düşkünü yedirmek, yahut giydirmek veya bir köle azad etmektir. Kim de bunları bulamazsa; üç gün oruçtur. İşte bu, yemin ettiğiniz vakit yeminlerinizin keffaretidir. Yeminlerinizi tutun. Şükredersiniz diye Allah ayetlerini size işte böyle açıklar.

### [Maide 5:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:93.md) — طَعِمُوا

لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَآمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَأَحْسَنُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenler, sakınırlar, inanırlar ve salih amel işlerlerse; sonra sakınır ve ihsan ederlerse; daha önce tatmış olduklarından dolayı bir sorumluluk yoktur. Allah, ihsan edenleri sever.

### [Maide 5:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:95.md) — طَعَامُ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَأَنْتُمْ حُرُمٌ وَمَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّدًا فَجَزَاءٌ مِثْلُ مَا قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ هَدْيًا بَالِغَ الْكَعْبَةِ أَوْ كَفَّارَةٌ طَعَامُ مَسَاكِينَ أَوْ عَدْلُ ذَلِكَ صِيَامًا لِيَذُوقَ وَبَالَ أَمْرِهِ عَفَا اللَّهُ عَمَّا سَلَفَ وَمَنْ عَادَ فَيَنْتَقِمُ اللَّهُ مِنْهُ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ

Meal (IK): Ey iman edenler; siz ihramlı iken avı öldürmeyin. Sizden her kim; bile bile onu öldürürse; öldürdüğü o hayvanın benzeri bir ceza vardır ki, Ka’be’ye ulaşmış bir kurbanlık olmak üzere, buna içinizden adil iki kişi hükmedecektir. Yahut düşkünlere yemek yedirmek şeklinde keffaret veya onun dengi oruç tutmaktır. Ta ki yaptığının vebalini tatmış olsun. Allah; geçmiştekileri affetmiştir. Kim de sonradan böyle yaparsa; Allah, ondan intikamını alır. Allah, Aziz’dir, İntikam sahibidir.

### [Maide 5:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/5:96.md) — وَطَعَامُهُ

أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَطَعَامُهُ مَتَاعًا لَكُمْ وَلِلسَّيَّارَةِ وَحُرِّمَ عَلَيْكُمْ صَيْدُ الْبَرِّ مَا دُمْتُمْ حُرُمًا وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Meal (IK): Deniz avı ve onu yemek; size de, yolculara da geçimlik olmak üzere helal kılınmıştır. İhramlı bulunduğunuz sürece, kara avı haram kılınmıştır. Hem, huzuruna varıp toplanacağınız Allah’tan korkun.

### [En'am 6:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/6:14.md) — يُطْعِمُ · يُطْعَمُ

قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): De ki: Ben Allah’tan başka bir dost mu edinirim? Gökleri ve yeri yoktan var eden O’dur. Ve O yedirir, ama yedirilmez. De ki: Doğrusu ben, müslüman olanların ilki olmakla emrolundum. Sakın müşriklerden olma.

### [En'am 6:138](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/6:138.md) — يَطْعَمُهَا

وَقَالُوا هَذِهِ أَنْعَامٌ وَحَرْثٌ حِجْرٌ لَا يَطْعَمُهَا إِلَّا مَنْ نَشَاءُ بِزَعْمِهِمْ وَأَنْعَامٌ حُرِّمَتْ ظُهُورُهَا وَأَنْعَامٌ لَا يَذْكُرُونَ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا افْتِرَاءً عَلَيْهِ سَيَجْزِيهِمْ بِمَا كَانُوا يَفْتَرُونَ

Meal (IK): Onlar kendi zanlarınca; bu davarlar, bu ekinler haramdır, onları diledimizden başkası yiyemez. Bir takım hayvanların sırtları haramdır, dediler. Bir kısım hayvanların üzerine de O’na karşı iftira ederek; Allah’ın adını anmazlar. Allah; yapmakta oldukları iftiraları yüzünden onları cezalandıracaktır.

### [En'am 6:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/6:145.md) — طَاعِمٍ · يَطْعَمُهُ

قُلْ لَا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنْزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): De ki: Bana vahyolunanlar arasında; haram dediklerinizi yiyecek kişiye murdar oldukları için; ölüden, dökülen kandan, domuz etinden -ki pistirve Allah’tan başkasının adına kesildişğinden dolayı fısk olandan başka haram olan bir şey bulamıyorum. İstememek ve haddi aşmamak üzere, kim de bunlardan yemeye mecbur kalırsa; muhakkak ki Rabbın, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Yusuf 12:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/12:37.md) — طَعَامٌ

قَالَ لَا يَأْتِيكُمَا طَعَامٌ تُرْزَقَانِهِ إِلَّا نَبَّأْتُكُمَا بِتَأْوِيلِهِ قَبْلَ أَنْ يَأْتِيَكُمَا ذَلِكُمَا مِمَّا عَلَّمَنِي رَبِّي إِنِّي تَرَكْتُ مِلَّةَ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَهُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كَافِرُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Size rızık olmak üzere verilen yemeklerin gelmesinden önce onun yorumunu bildiririm. Bu; Rabbımın bana öğrettiklerindendir. Doğrusu ben, Allah’a inanmaz bir kavmin dinini terkettim. Hem onlar, ahirete küfrederdi.

### [Kehf 18:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/18:19.md) — طَعَامًا

وَكَذَلِكَ بَعَثْنَاهُمْ لِيَتَسَاءَلُوا بَيْنَهُمْ قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ كَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوا لَبِثْنَا يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ قَالُوا رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوا أَحَدَكُمْ بِوَرِقِكُمْ هَذِهِ إِلَى الْمَدِينَةِ فَلْيَنْظُرْ أَيُّهَا أَزْكَى طَعَامًا فَلْيَأْتِكُمْ بِرِزْقٍ مِنْهُ وَلْيَتَلَطَّفْ وَلَا يُشْعِرَنَّ بِكُمْ أَحَدًا

Meal (IK): Böylece, birbirine sorsunlar diye onları uyandırdık. İçlerinden biri; ne kadar kaldınız? dedi. Bir gün veya daha az bir müddet kaldık, dediler. Ne kadar kaldığınızı Rabbınız daha iyi bilendir. Şimdi siz, birinizi paranızla şehre gönderin de yiyeceklere baksın, hangisi daha temiz ise ondan size getirsin. Orada nazik davransın da sakın sizi kimseye duyurmasın, dediler.

### [Kehf 18:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/18:77.md) — اسْتَطْعَمَا

فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا

Meal (IK): Yine gittiler ve nihayet vardıkları kasaba halkından yiyecek istediler. Kasaba halkı bu ikisini misafir etmek istemedi. İkisi şehrin içinde yıkılmaya yüz tutan bir duvar gördüler. O, bunu doğrultuverdi. Musa: Dileseydin; buna karşı bir ücret alabilirdin, dedi.

### [Enbiya 21:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/21:8.md) — الطَّعَامَ

وَمَا جَعَلْنَاهُمْ جَسَدًا لَا يَأْكُلُونَ الطَّعَامَ وَمَا كَانُوا خَالِدِينَ

Meal (IK): Biz onları; yemek yemez bir ceset kılmadık ve onlar, ebedi de değillerdi

### [Hac 22:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/22:28.md) — وَأَطْعِمُوا

لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ

Meal (IK): Ta ki kendileri için faydalara şahid olsunlar ve Allah’ın onlara rızık olarak verdiği hayvanları belli günlerde kurban ederken O’nun adını ansınlar. Siz de bunlardan yeyin. Çaresiz kalmış yoksulu da doyurun.

### [Hac 22:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/22:36.md) — وَأَطْعِمُوا

وَالْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَكُمْ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا صَوَافَّ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ كَذَلِكَ سَخَّرْنَاهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Biz, kurbanlık develeri de sizin için Allah’ın nişanelerinden kıldık. Onlarda sizin için hayır vardır. Ön ayakları bağlı halde keserken üzerlerine Allah’ın adını anın. Kesilince onlardan yeyin. İsteyene de, istemeyene de verin. Şükredersiniz diye, onları böylece sizin emrinize müsahhar kıldık.

### [Furkan 25:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/25:7.md) — الطَّعَامَ

وَقَالُوا مَا لِهَذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعَامَ وَيَمْشِي فِي الْأَسْوَاقِ لَوْلَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيرًا

Meal (IK): Ve dediler ki: Bu peygambere ne oluyor ki; yemek yiyor, sokaklarda geziyor? Onun beraberinde bulunup uyaran bir melek indirilmeli değil miydi?

### [Furkan 25:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/25:20.md) — الطَّعَامَ

وَمَا أَرْسَلْنَا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا إِنَّهُمْ لَيَأْكُلُونَ الطَّعَامَ وَيَمْشُونَ فِي الْأَسْوَاقِ وَجَعَلْنَا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً أَتَصْبِرُونَ وَكَانَ رَبُّكَ بَصِيرًا

Meal (IK): Senden önce gönderdiğimiz bütün peygamberler de şüphesiz yemek yerler, sokaklarda gezinirlerdi. Sabreder misiniz diye sizi birbirinizle deneriz. Ve Rabbın Basir olandır.

### [Şuara 26:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/26:79.md) — يُطْعِمُنِي

وَالَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِ

Meal (IK): Ki O, yedirir, içirir beni.

### [Ahzab 33:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/33:53.md) — طَعَامٍ · طَعِمْتُمْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لَا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ وَإِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَاسْأَلُوهُنَّ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ ذَلِكُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِكُمْ وَقُلُوبِهِنَّ وَمَا كَانَ لَكُمْ أَنْ تُؤْذُوا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا أَنْ تَنْكِحُوا أَزْوَاجَهُ مِنْ بَعْدِهِ أَبَدًا إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ عِنْدَ اللَّهِ عَظِيمًا

Meal (IK): Ey iman edenler; Peygamber’in evlerine yemeğe çağrılmaksızın ve vakitli vakitsiz girmeyin. Ama davet olunursanız; girin ve yemeği yeyince de lafa dalmadan dağılın. Bu haliniz, Peygamber’i üzüyordu, o da size bir şey söylemeye çekiniyordu. Allah ise hakkı söylemekten çekinmez. Peygamber’in eşlerinden bir şey istediğinizde; onu perde arkasından isteyin. Bu; sizin kalbleriniz için de, onların kalbleri için de daha temizdir. Allah’ın Rasulünü üzmeniz ve ondan sonra eşlerini nikahlamak asla caiz değildir. Çünkü bu; Allah katında büyük bir günahtır.

### [Yasin 36:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/36:47.md) — أَنُطْعِمُ · أَطْعَمَهُ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ أَنْفِقُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنُطْعِمُ مَنْ لَوْ يَشَاءُ اللَّهُ أَطْعَمَهُ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Onlara; Allah’ın size rızık olarak verdiklerinden infak edin, denildiğinde; o küfredenler iman etmiş olanlara dediler ki: Dilediği takdirde Allah’ın doyuracağı kimseyi biz mi doyuralım? Doğrusu siz, ancak apaçık bir sapıklık içerisindesiniz.

### [Duhan 44:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/44:44.md) — طَعَامُ

طَعَامُ الْأَثِيمِ

Meal (IK): Günahkarların yiyeceğidir.

### [Muhammed 47:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/47:15.md) — طَعْمُهُ

مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ فِيهَا أَنْهَارٌ مِنْ مَاءٍ غَيْرِ آسِنٍ وَأَنْهَارٌ مِنْ لَبَنٍ لَمْ يَتَغَيَّرْ طَعْمُهُ وَأَنْهَارٌ مِنْ خَمْرٍ لَذَّةٍ لِلشَّارِبِينَ وَأَنْهَارٌ مِنْ عَسَلٍ مُصَفًّى وَلَهُمْ فِيهَا مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ وَمَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ كَمَنْ هُوَ خَالِدٌ فِي النَّارِ وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ

Meal (IK): Muttakilere vaadolunan cennetin misali: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar, tadı değişmeyen sütten ırmaklar, içenlere zevk veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır. Orada meyvelerin her çeşidi onlarındır. Ve Rabblarından mağfiret de vardır. Hiç bu; ateşte temelli kalan ve bağırsaklarını parça parça edecek kaynar su içirilen kimseler gibi midir?

### [Zariyat 51:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/51:57.md) — يُطْعِمُونِ

مَا أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ

Meal (IK): Ben, onlardan bir rızık istemiyorum. Beni doyurmalarını da istemiyorum.

### [Mücadele 58:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/58:4.md) — فَإِطْعَامُ

فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعَامُ سِتِّينَ مِسْكِينًا ذَلِكَ لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَتِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Kim de bulamazsa; temas etmezden önce birbiri peşinden iki ay oruç tutmalıdır. Buna da gücü yetmeyen altmış yoksulu doyurur. Bu; Allah’a ve peygamberine iman etmekte olduğunuz içindir. Bunlar, Allah’ın hudududur. Ve kafirler için elim bir azab vardır.

### [Hakka 69:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/69:34.md) — طَعَامِ

وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ

Meal (IK): Ve yoksulu doyurmaktan hoşlanmazdı. 69

### [Hakka 69:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/69:36.md) — طَعَامٌ

وَلَا طَعَامٌ إِلَّا مِنْ غِسْلِينٍ

Meal (IK): Ğıslin’den başka yiyecek de yoktur.

### [Müzzemmil 73:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/73:13.md) — وَطَعَامًا

وَطَعَامًا ذَا غُصَّةٍ وَعَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Boğazı tıkayan bir yiyecek ve elim bir azab var.

### [Müddessir 74:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/74:44.md) — نُطْعِمُ

وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ

Meal (IK): Yoksulu doyurmazdık,

### [İnsan 76:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/76:8.md) — وَيُطْعِمُونَ · الطَّعَامَ

وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا

Meal (IK): Onlar; yoksula, yetime ve esire seve seve yemek yedirirler.

### [İnsan 76:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/76:9.md) — نُطْعِمُكُمْ

إِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا

Meal (IK): Biz; sizi, ancak Allah rızası için doyuruyoruz. Sizden bir karşılık ve teşekkür beklemiyoruz.

### [Abese 80:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/80:24.md) — طَعَامِهِ

فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسَانُ إِلَى طَعَامِهِ

Meal (IK): Öyle ya insan yiyeceğine bir baksın.

### [Gaşiye 88:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/88:6.md) — طَعَامٌ

لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِنْ ضَرِيعٍ

Meal (IK): Kötü kokulu, kuru bir dikenden başka yiyecekleri yoktur.

### [Fecr 89:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/89:18.md) — طَعَامِ

وَلَا تَحَاضُّونَ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ

Meal (IK): Yoksulu yedirmek için birbirinizi teşvik etmezsiniz.

### [Beled 90:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/90:14.md) — إِطْعَامٌ

أَوْ إِطْعَامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ

Meal (IK): Yahut açlık gününde yemek yedirmektir,

### [Kureyş 106:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/106:4.md) — أَطْعَمَهُمْ

الَّذِي أَطْعَمَهُمْ مِنْ جُوعٍ وَآمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ

Meal (IK): Ki o, kendilerini açlıktan kurtarmış ve korkudan emin kılmıştır.

### [Maun 107:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/ayet/107:3.md) — طَعَامِ

وَلَا يَحُضُّ عَلَى طَعَامِ الْمِسْكِينِ

Meal (IK): Yoksulu doyurmaya teşvik etmeyen,

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Yiyecek demektir.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والطّاء والميم معهما
ط ع م، ط م ع، م ط ع، م ع ط مستعملات،ع م ط،ع ط م مهملان
طعم:
الطَّعم، طَعم كلّ شيء وهو ذوقه.
والطّعم: الأكل. إنّه ليطعم طعْماً حَسَناً. وهو حَسَنُ المَطعم، كما تقول: حَسَنُ المَلْبَس، أي: طَعَامُهُ طيْبٌ، ولباسه جميل. وفلان حسن الطِّعْمَةِ كسرت كالجِلسة، لأنّه ضَرْبٌ من الفعل، وليس بفَعْلَةٍ واحدة.
وكُلُّ فِعْلٍ واقع لا يُحرّك مصدره نحو الطَّعْم، لأنّك تقول: طَعِمْتُ الطّعام، وما لم يقع يحرّك مصدره مثل نَدِمَ، لأنك لا تقول: نَدِمْتُ الشيءَ. والطَّعامُ اسمٌ جامعٌ لكلِّ ما يُؤْكَلُ، وكذلك الشّراب لكلّ ما يُشْرَبُ.
والعالي في كلامِ العَرَب: أنّ الطّعام هو البُرُّ خاصّة. ويقال: اسم له وللخُبْزِ المخبوز، ثم يُسَمَّى بالطعام ما قرب منه، وصار في حدّه، وكلُّ ما يَسُدُّ جوعاً فهو طَعام. قال تعالى: أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ البَحْرِ وطَعَامُهُ مَتاعاً لكُمْ .
فسمَّى الصّيدَ طَعاماً، لأنّه يَسُدُّ الجوعَ، ويُجْمَعُ: أطْعِمَة وأَطْعِمات.
ورجل طاعِمٌ: حسن الحال في المَطْعَم. قال:
فَاقْعُدْ فإنّكَ أنْتَ الطّاعم الكاسي
وطَعِمَ يَطْعَمُ طعاماً، هكذا قياسُه.
وقول العرب: مُرُّ الطَّعْمِ وحُلْو الطَّعْمِ معناه الذّوق، لأنّكَ تقول: اطْعَمْهُ، أي: ذُقْهُ، ولا تُريد به امضَغْه كما يُمْضَغ الخبز، وهكذا في القرآن: "ومَنْ لم يَطْعَمْهُ فإِنّه منّي".
فجعل ذوق الشّراب طَعْماً. نهاهم أن يأخذوا منه إلا غَرْفَة وكان فيها ريُّ الرّجُلِ وريُّ دابَّتِهِ.
رجلٌ مِطْعَامٌ: يُطْعِمُ النّاسَ، ويَقْري الضَّيفَ في الشّتاء والصّيف.
وامرأةٌ مِطْعَامٌ بغير الهاء، ورجلٌ مِطْعَمٌ شديدُ الأكل، و المرأة بالهاء.
وطُعْمُ المسافِر: زادُهُ. والطُّعْمُ: الحبُّ الذي يُلْقَى للطّير.
والطُّعْمَةُ: المأكُلَة. والمَطْعَمُ: القوس، لأنها تطعم الصّيد. قال ذو الرّمة:
وفي الشمال من الشِّرْيانِ مُطْعَمَةٌ		كَبْداءُ في عَجْسِها عَطْفٌ وتقويم
وطُعْمَة: من أسماء الرّجال. والمُطْعِمةُ: الإصْبَعُ الغليظةُ المتقدّمةُ من الجوارح، لأنّ الجارحةَ به تحفظ اللَّحْمَ، فاطَّرَدَ هذا الإسم في الطّيرِ كلِّها.
والمُطَعِّمُ من الإِبل الذي تجدُ في مُخِّهِ طَعْمُ الشّحْمِ من سِمَنِهِ. وكلُّ شيء إذا وُجِدَ طَعْمُهُ فقد أطْعَمَ. واطّعَمَتِ الشّجرةُ أدركت ثَمَرَتُها على بناء افتعلت، يعني أخذت طعمها وطابت. قال أبو ليلَى: أطْعَمَ النّخلُ بالتخفيف. ومنه طَعُومٌ يوجد فيه طعمُ السِّمَنِ. وطَعمْتُ أَطْعَمَ طَعْماً، أي: أكلت. وجزور طَعُومٌ: بين السّمين والمهزول. والمُطْعِمَتانِ: من رِجْلِ كلِّ طائرٍ: المتقدمتان المتقابلتان.
طمع:
طَمِعَ طَمَعاً فهو طامِعٌ، وأطْعَمَهُ غيره، وإنه لطَمِعٌ: حريص.
والأطْماعُ: أرزاق الجند. وما أطْمَعَ فلاناً، وإنّه لطَمُعَ - الرجل - بضمّ الميم على معنى التّعجّب، وكذلك التّعجّب في كلِّ شيءٍ كقولك لَخَرُجَتِ المرأة، أي: كثيرة الخروج، ولَقَضُوَ القاضي، مضموم أجمع إلا ما قالوا في نِعْمِ بِئْسَ، رواية تروى عنهم. غير لازم لقياس التّعجّب، لأنّهم لا يقولون: نَعُمَ ولا بَؤُس والباقيةُ كذلك.
وامرأة مِطْماعٌ: تُطْمِعُ ولا تُمَكِّنُ. والمَطْمَعُ: ما طعمت فيه، ويقال: إنّ قول المخاضعة لمَطْعَمَةٌ، ونحوه في كل شيء.
والمَطْمَعَةُ هو الطَّمَعُ نفسُه، طَمِعْتُ فيه مَطْمَعَةً.
مَطَعَ:
المَطْعُ: ضَرْبٌ من الأكل بأدنى الفم، و التّناوُل في الأَكْلِ بالثنايا وما يليها من مقدّمة الأسنان.
معط:
المَعْطُ: مدّ الشيء. وامتعَطْتُ السَّيْفَ من غِمْدِهِ، سللته،ولو قلت: معطته لاستقام، وإنّه لَطوِيلٌ مُمَّعِط بتشديد الميم وكسرِ العين، أي: كأنه قد مُدّ مدّاً. ومَعِطَ يَمْعَطُ مَعَطاً فهو أمعط، مَعِط.
وامَّعَطَ شَعرُهُ امّعاطاً إذا تمرَّطَ فذهب. ومَعَطْتُ الشَّعر من رأس الشّاةِ ونحوه إذا مددته فنتفته.
والأَمْعَط: الذي لا شَعر على جسدِهِ كالذّئبِ الأمْعَط الذي قد تمعَّط شَعْره. ومَعِطَ الذّئبُ، ولا يُقالُ مَعِطَ شَعرُهُ.
ذئبٌ أمْعَطُ يفسّرونه بالخُبث. و الأصلُ ما فسّرتُ لك، لأنّه أخبثُ من غيره، وإذا تَمَرَّطَ شَعْرُهُ يتأذَّى بالذُّباب والبَعوضِ، فيخرُجُ على أذىً شديدٍ وجوعٍ فلا يكاد يَسْلَمُ مِنْهُ ما اعترض له.
ولِصٌّ أمْعَطُ، ولُصوصٌ مُعْطٌ، تشبيهاً بالذئاب لخُبْثِهِمْ وهو الذي مع خبثه لاشيء معه.
والمَعْطُ: ضربٌ من النِّكاح. وبنو مُعَيْط حَيٌّ من قُرَيْش.

##### Türkçe

باب **العين** ve **الطّاء** ve **الميم** onlarla birlikte
**ط ع م**، **ط م ع**، **م ط ع**، **م ع ط** kullanımdadır; **ع م ط**، **ع ط م** ihmâl edilmiştir.

**طعم**:
**الطَّعم**: her şeyin **طَعم**’ı; o, onun tadıdır.
Ve **الطّعم**: yemedir. Şüphesiz o, güzel bir **طعْماً** yer. Ve o, **حَسَنُ المَطعم**’dır; senin “**حَسَنُ المَلْبَس**” demen gibi; yani: onun yemeği hoştur ve giysisi güzeldir. Ve falan **حسن الطِّعْمَةِ**’dir; **الجِلسة** gibi kesreli (söylenir); çünkü o, fiilden bir türdür ve tek bir **فَعْلَة** değildir.
Ve vâki olan her fiil: masdarı, **الطَّعْم** gibi harekelenmez; çünkü sen “**طَعِمْتُ** **الطّعام**” dersin. Vâki olmayan ise masdarı harekelenir; **نَدِمَ** gibi; çünkü sen “**نَدِمْتُ** şeyi” demezsin. Ve **الطَّعام**: yenilen her şey için câmi bir isimdir; aynı şekilde **الشّراب** da içilen her şey içindir.
Arapların sözünde yüksek olan (kabul gören): **الطّعام**’ın özellikle **البُرّ** olmasıdır. Ve denilir: o ve pişirilmiş ekmek için bir isimdir; sonra ona yakın olan ve onun sınırına giren şeye **الطعام** denir; açlığı gideren her şey **طَعام**’dır. Yüce Allah dedi ki: “Size deniz avı ve onun **طَعَامُهُ** helâl kılındı; size bir fayda olarak.”
Böylece avı **طَعاماً** diye adlandırdı; çünkü o açlığı giderir. Ve çoğulu: **أطْعِمَة** ve **أَطْعِمات** olarak toplanır.
Ve **رجل طاعِمٌ**: **المَطْعَم**da hâli güzel (olan). Dedi ki:
فَاقْعُدْ فإنّكَ أنْتَ الطّاعم الكاسي
Ve **طَعِمَ يَطْعَمُ طعاماً**; kıyası böyledir.
Ve Arapların sözü: **مُرُّ الطَّعْمِ** ve **حُلْو الطَّعْمِ**; bunun manası tattır; çünkü sen “**اطْعَمْهُ**” dersin; yani “tat”; bununla, ekmeğin çiğnendiği gibi “çiğne”yi kastetmezsin. Ve Kur’an’da da böyledir: “Ve kim onu **يَطْعَمْهُ** (tatmazsa), şüphesiz o bendendir.”
Böylece içeceğin tadını **طَعْماً** kıldı. Onları, ondan ancak bir avuç almaktan men etti; onda kişinin kanması ve binitinin kanması vardı.
**رجلٌ مِطْعَامٌ**: insanlara yedirir ve kışın ve yazın misafire ikram eder.
Ve **امرأةٌ مِطْعَامٌ** hâ’sız; ve **رجلٌ مِطْعَمٌ**: yemeği şiddetli (çok yiyen); kadın ise hâ ile.
Ve **طُعْمُ المسافِر**: azığıdır. Ve **الطُّعْمُ**: kuşa atılan danedir.
Ve **الطُّعْمَةُ**: yenilecek şey. Ve **المَطْعَمُ**: yaydır; çünkü avı yedirir (avı elde ettirir). **ذو الرّمة** dedi ki:
وفي الشمال من الشِّرْيانِ مُطْعَمَةٌ		كَبْداءُ في عَجْسِها عَطْفٌ وتقويم
Ve **طُعْمَة**: erkek adlarındandır. Ve **المُطْعِمةُ**: yırtıcı kuşların, kalın ve önde bulunan parmağıdır; çünkü yırtıcı kuş onunla eti tutar; böylece bu isim bütün kuşlarda sürüp gitmiştir.
Ve develerden **المُطَعِّمُ**: semizliğinden, iliğinde yağın tadı bulunan (deve)dir. Ve her şey, tadı bulunduğunda, artık **أطْعَمَ** olmuştur. Ve **اطّعَمَتِ الشّجرةُ**: meyvesi olgunlaştı; **افتعلت** binası üzerinedir; yani tadını aldı ve hoşlaştı. **أبو ليلَى** dedi ki: **أطْعَمَ النّخلُ** (tahfîf ile). Ve ondan: **طَعُومٌ**; onda semizliğin tadı bulunur. Ve “**طَعمْتُ أَطْعَمَ طَعْماً**”: yani yedim. Ve **جزور طَعُومٌ**: semiz ile zayıf arasında (olan). Ve **المُطْعِمَتانِ**: her kuşun ayağından; önde bulunan, birbirine karşı duran iki (parmak)tır.

**طمع**:
**طَمِعَ طَمَعاً**; o hâlde o **طامِعٌ**’dır. Ve başkası onu **أطْعَمَهُ**. Ve şüphesiz o **لَطَمِعٌ**’dir: hırslı.
Ve **الأطْماعُ**: askerlerin rızıklarıdır. Ve falanı ne **أطْمَعَ** etti! Ve şüphesiz o **لَطَمُعَ**dır — adam — mîm’in zammıyla; taaccüb manası üzere. Ve taaccüb her şeyde böyledir; senin “**لَخَرُجَتِ المرأة**” demen gibi; yani çok çıkışlı. Ve “**لَقَضُوَ القاضي**”; hepsi zammalıdır; ancak onların **نِعْمِ بِئْسَ** hakkında söyledikleri müstesna; onlardan rivayet edilen bir rivayet. Taaccüb kıyasına lâzım değildir; çünkü onlar “**نَعُمَ**” demezler ve “**بَؤُس**” (da demezler); geri kalanı da böyledir.
Ve **امرأة مِطْماعٌ**: ümitlendirir, fakat imkân vermez. Ve **المَطْمَعُ**: onda tamah ettiğin şeydir. Ve denilir: **المخاضعة** sözünün (kendisi) elbette bir **مَطْعَمَةٌ**’dir; ve bunun benzeri her şeyde (vardır).
Ve **المَطْمَعَةُ**: bizzat **الطَّمَعُ**’ın kendisidir; “onda **طَمِعْتُ** bir **مَطْمَعَةً** ile.”

**مَطَعَ**:
**المَطْعُ**: ağzın en alt kısmıyla yemenin bir türü; ve yemede, **الثنايا** ile ve onun ardından gelen, dişlerin ön kısmından olanlarla alma.

**معط**:
**المَعْطُ**: bir şeyi uzatmadır. Ve “**امتعَطْتُ** kılıcı kınından”: onu çektim. Ve eğer “**معطته**” deseydin, düzgün olurdu. Ve şüphesiz o, uzun bir **مُمَّعِط**tır; mîm’in şeddelenmesi ve **العين**’in kesriyle; yani sanki uzatılarak uzatılmış gibidir. Ve **مَعِطَ يَمْعَطُ مَعَطاً**; o hâlde o **أمعط**tır; **مَعِط**.
Ve “**وامَّعَطَ** saçı **امّعاطاً**”: eğer dökülüp gitti ise. Ve koyunun başından ve benzerinden saçı “**مَعَطْتُ**”: eğer onu uzatıp yolduysam.
Ve **الأَمْعَط**: bedeninde saç olmayan kimsedir; tüyü dökülmüş **الذّئبِ الأمْعَط** gibi. Ve “**مَعِطَ** kurt”; “**مَعِطَ** saçı” denilmez.
**ذئبٌ أمْعَطُ**: onu kötülükle tefsir ederler. Asıl ise sana açıkladığımdır; çünkü o, başkasından daha kötüdür; ve tüyü döküldüğünde sinek ve sivrisinekten eziyet görür; böylece şiddetli bir eziyet ve açlık üzere çıkar; ona arız olan şeyden neredeyse kurtulamaz.
Ve **لِصٌّ أمْعَطُ**, ve **لُصوصٌ مُعْطٌ**; onların kötülüğü sebebiyle kurtlara benzetme olarak; ve o, kötülüğüyle beraber yanında hiçbir şey bulunmayan kimsedir.
Ve **المَعْطُ**: nikâhın bir türüdür. Ve **بنو مُعَيْط**: **قُرَيْش**’ten bir kabiledir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الطَعامُ: ما يُؤكل، وربَّما خُصَّ بالطَعامِ البُرُّ. والطَعْمُ: بالفتح ما يؤديه الذَوق. يقال: طَعْمُهُ مُرٌّ. والطَعْمُ أيضاً: ما يُشْتَهى منه. يقال: ليس له طَعْمٌ. وما فلان بذي طَعْمٍ، إذا كانَ غثًّأ. والطُعْمُ بالضم: الطَعامُ. قال أبو خِراش:
أرُدُّ شجاع البطنِ قد تعلمـينـه		وأُوثِرُ غيري من عِيالِكِ بالطُعْمِ
وأغَتَبِقُ الماءَ القُراحَ وأنْتَهـي		إذا الزادُ أمْسى للمُزَلَّجِ ذا طَعْمِ
أراد بالأول الطَعامَ وبالثاني ما يشتهى منه. وقد طَعِمَ يَطْعَمُ طُعْماً فهو طاعِمٌ، إذا أكلَ أو ذاق، قال تعالى: "فإذا طعِمْتُمْ فانتشروا" وقولُه تعالى: "ومن لم يَطْعَمْهُ فإنه منِّي"، أي من لم يذقْه. وتقول: فلان قلَّ طَعْمُهُ، أي أَكْلُهُ. والطُعْمَةُ: المأكلة. يقال: جعلتُ هذه الضيعة طُعْمَةً لفلان. والطُعْمَةُ أيضاً: وجه المكسب. يقال: فلان عفيف الطُعْمَةِ وخبيث الطُعْمَةِ، إذا كانَ رديء الكسب. أبو عبيد: فلان حسن الطِعْمَةِ والشِربة بالكسر. واسْتَطْعَمَهُ: سأله أن يُطْعِمُه. وفي الحديث: "إذا اسْتَطْعَمَكُمْ الإمام فأطْعِموهُ"، يقول: إذا استفتح فافتَحوا عليه. وأطْعَمْتُهُ الطَعامَ. الفراء: يقال جَزورٌ طَعومٌ وطَعيمٌ، إذا كانت بين الغَثَّة والسمينة. وأطْعَمَتِ النخلةُ، إذا أدركَ ثمرُها. واطّعَمَتِ البُسرة، أي صارَ لها طَعْمٌ وأخَذَتِ الطَعْمَ، وهو افْتَعَلَ من الطَعْمِ. ومُسْتَطْعَمُ الفرس: جَحافله. قال الأصمعي: يُستحبُّ في الفرس أن يَرِقَّ مُسْتَطْعَمُهُ. ورجلٌ مِطْعَمٌ: شديد الأكل. ومُطْعَمُ: مرزوقٌ. والمُطْعَمَةُ: القوس. ورجلٌ مطْعامٌ: كثير الإطْعامِ والقِرى. وقولهم: تَطَعَّمَ تَطْعَمْ، أي ذُقْ حتَّى تستفيق أنْ تشتهيَ وتأكل. والمُطْعِمَتانِ في رِجْلِ كلِّ طائرٍ، هما الإصبعان المتقدِّمتان المتقابلتان.

##### Türkçe

**الطَعامُ**: yenilen şey; ve belki **الطَعامِ** ile özellikle **البُرُّ** (buğday) kastedilmiştir. **والطَعْمُ**: fetih ile (yani فتح ile) tatmanın ortaya koyduğu şey. Denir: **طَعْمُهُ مُرٌّ**. **والطَعْمُ** ayrıca: ondan iştah duyulan şey. Denir: **ليس له طَعْمٌ**. Ve “Falanca **بذي طَعْمٍ** değildir”, eğer tatsız (kaba, yavan) ise.

**والطُعْمُ** damme ile (yani ضم ile): **الطَعامُ** (yemek). Ebû Hıraş dedi ki:
أرُدُّ شجاع البطنِ قد تعلمـينـه		وأُوثِرُ غيري من عِيالِكِ بالطُعْمِ
وأغَتَبِقُ الماءَ القُراحَ وأنْتَهـي		إذا الزادُ أمْسى للمُزَلَّجِ ذا طَعْمِ

Birincisiyle **الطَعامَ**ı, ikincisiyle ondan iştah duyulan şeyi kastetti. Ve **طَعِمَ يَطْعَمُ طُعْماً فهو طاعِمٌ**: eğer yedi veya tattı ise. Yüce Allah’ın sözü: “**فإذا طعِمْتُمْ فانتشروا**”; ve Yüce Allah’ın sözü: “**ومن لم يَطْعَمْهُ فإنه منِّي**”, yani onu tatmayan. Ve dersin: “Falancanın **طَعْمُهُ** azaldı”, yani yemesi. **والطُعْمَةُ**: yenilecek şey (yemeklik). Denir: “Bu çiftliği falancaya **طُعْمَةً** yaptım.” **والطُعْمَةُ** ayrıca: kazancın yönü/vecihi. Denir: “Falanca **عفيف الطُعْمَةِ** ve **خبيث الطُعْمَةِ**”, eğer kötü kazançlı ise.

Ebû Ubeyd: “Falanca kesre ile **حسن الطِعْمَةِ** ve **الشِربة**dir.” **واسْتَطْعَمَهُ**: ondan kendisini doyurmasını istedi. Hadiste: “**إذا اسْتَطْعَمَكُمْ الإمام فأطْعِموهُ**”; der ki: eğer (kıraatte) açılış isterse, ona açın (hatırlatın). Ve “Ona **الطَعامَ**ı yedirdim.”

Ferrâ: denir: **جَزورٌ طَعومٌ وطَعيمٌ**, eğer zayıf ile semiz arasında ise. Ve “Hurma ağacı **أطْعَمَتِ**”, eğer meyvesi olgunlaştıysa. Ve “**واطّعَمَتِ البُسرة**”, yani onun **طَعْمٌ**ı oldu ve **الطَعْمَ**ı aldı; bu, **الطَعْمِ**den **افْتَعَلَ**dır. Ve atın **مُسْتَطْعَمُ**u: dudaklarının kenarlarıdır. Asmaî dedi: atta **مُسْتَطْعَمُهُ**nun incelmesi müstehap görülür.

Ve **رجلٌ مِطْعَمٌ**: yemesi şiddetli (çok yiyen). Ve **مُطْعَمُ**: rızıklandırılmış. Ve **المُطْعَمَةُ**: yay. Ve **رجلٌ مطْعامٌ**: çok ikram eden ve ağırlayan. Ve onların sözü: **تَطَعَّمَ تَطْعَمْ**, yani “tat; ta ki ayılasın da iştah duyup yiyesin.”

Ve her kuşun ayağındaki **المُطْعِمَتانِ**: önde bulunan, birbirine karşı duran iki parmaktır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والطاء مع الميم
عطم ، عمط ، طعم ، طمع ، مطع ، معط : مستعملات .
عطم : أهمله الليث . وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : العُطْمُ : الصوف المنفوش . قال والعُطُم : الهَلْكَى واحدهم عَطِيم وعاطِم .
عمط : أهمله الليث وقال غيره : اعتبط فلان عِرْض فلان واعتمطه إذا وقع فيه وقَصَبه بما ليس فيه .
طعم : قال الله جلّ وعزّ : ( إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُم بِنَهَرٍ فَمَن شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( البقرة : 249 ) قال أبو إسحاق : معناه : من لم يتطعَّم به . وقال الليث : طَعْمُ كل شيء ذَوقه قال : والطَعْمُ الأكل بالثنايا . وتقول إن فلاناً لحسن الطَّعْم وإنه ليَطعَمُ طَعْماً حَسَناً . قال : والطُعْمُ : الحَبُّ الذي يُلْقَى للطير .
وقال الأصمعي فيما روى عنه الباهلي : الطعْمُ : الطعام ، والطَعم : الشهوة . وَهو الذوق . وَأنشد لأبي خِرَاش الهذليّ :
أردُّ شُجاع البطن لو تعلمينه
وَأوثر غيري من عيالك بالطُعْم
أي بالطعام . ثم أنشد قول أبي خراش في الطَعْمِ :
وأغتبِقُ الماء القَرَاح فأنتهي
إذا الزاد أمسى للمزَلَّج ذا طَعْم
قال : ذا طَعم أي ذا شهوة . قال وَرجل ذو طَعمٍ أي ذو عقلٍ وَحزمٍ . وَأنشد :
فلا تأمري يا أم أسماء بالتي
تُجِرُّ الفتى ذا الطَعْم أن يتكلَّما
وَيقال : ما بفلان طَعْمٌ وَلا نَوِيصٌ أي ليس له عقلٌ وَلا به حَراك . وَقيل في قول الله تعالى : ( وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ( أي من لم يَذُقه . يقال طعم فلان الطَعَام يطعَمُه طَعْماً إذا أكله بمقدم فيه ولم يُسرِف فيه . وطَعِمَ منه إذا ذاق منه . وإذا جعلته بمعنى الذوق جاز فيما يؤكل ويشرب . والطَعَام : اسمٌ لما يؤكل ، والشراب : اسمٌ لما يُشرب . ويجمع الطعام أطْعِمة ثم أطعماتٍ
جمع الجمع . وأهلَ الحِجَاز إذا أطلقوا اللفظ بالطعام عَنَوا به البُرَّ خاصةً . قال أبو حاتم : يقال لَبَنٌ مُطَعِّمٌ وهو الذي أخَذ في السِقَاء طعماً وطِيباً . وهو ما دام في العُلْبة مَحْضٌ وإن تغيّر . ولا يأخذ اللبنُ طعماً ولا يُطَعِّمُ في العُلْبة والإناء أبداً . ولكن يتغيّر طعمه من الإنقاع . ويقال فلان طَيّبُ الطِعمة وفلان خبيث الطِعمة إذا كان من عادته ألاّ يأكل إلاّ حلالاً أو حراماً . ويقال : جعل السلطانُ ناحية كذا طُعْمة لفلان أي مَأكَلةً له . ويقال : في بستان فلان من الشجر المُطْعِم كذا أي من الشجر المثمِر الذي يؤكل ثمره . ويقال : اطَّعَمَت الثمرةُ على افتعَلَت أي أخَذَت الطَعْم . ويقال : فلان مُطْعَمُ للصيد ومُطْعَمُ الصيد إذا كان مرزوقاً منه . ومنه قول امرىء القيس :
مُطعَم للصيد ليس له
غيرَها كسْبٌ على كِبَره
وقال ذو الرمة :
( وَمُطْعَمُ الصيد هَبَّال لبغيته )
وقال الليث : رجل مِطعام : يكثر إطعام الناس ، وامرأة مطعام بغير هاء ورجل مطعم : شديد الأكل وامرأة مِطْعَمَة . قال والمُطْعِمَتَان من رِجْل كل طائر : هما المتقدّمان المتقابلتان . والمُطْعِمة من الجوارح هي الإصبعُ الغليظة المتقدمة فاطَّرد هذا الاسم في الطير كلها . قال وقوسٌ مُطْعَمة : يصاد بها الصيد ، ويكثر الصواب عنها . وأنشد :
وفي الشِمَال من الشِرْيان مُطْعَمة
كبدَاء في عَجْسها عَطْفٌ وتقويمُ
سمِّيتْ كذلك لأنها تُطْعَم الصيد . قال : والمطعِمُ من الإبل : الذي تجد في مخِّه طعم الشحم من سمنه . وكل شيء وُجِد طعمهُ فقد أطعِم . قال وقول الله تعالى : ( وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( لبقرة : 249 ) جَعَل ذواق الماء طَعْماً : نهاهم أن يأخذوا منه إلاّ غَرْفَةً وكان فيها رِيّهم ورِيّ دوابّهم . وقال غيره : يقال إنك مُطْعَمٌ مَوَدّتي أي مرزوق مَوَدّتي . وقال الكميت :
بلَى إنَّ الغواني مُطْعَمات
مَوَدّتَنا وإن وَخَطَ القَتيرُ
أي يُحِبّهنّ وإن شِبْنَا . أبو زيد : إنه لمتطاعِم الخَلْق أي متتابِع الخَلْق . ويقال هذا رجل لا يَطَّعِمُ بتثقيل الطاء أي لا يتأدّب ولا يَنْجَع فيه ما يُصلحه ، ولا يَعْقِل .
ويقال : فلان تُجْبَى له الطُعَمُ أي الخراج والإتاوات . وقال زهير :
مما تُيَسَّرُ أحياناً له الطُعَمُ
وقال الحسَن : القِتال ثلاثة : قتال على كذا ، وقتال لكذا ، وقتال على هذه الطُعْمَة يعني الفَيْء والخَرَاج . وقال أبو سعيد : يقال لك غَثُّ هذا وطَعُومُه أي غَثُه وسَمِينه . وناقةٌ طَعُوم : بها طِرْق ، وجَزُورٌ طَعُومٌ : سمينة . وقال ابن السكيت عن الفراء : جزور طَعُوم وطَعِيم إذا كانت بين الغَثّة والسمينة . وقال أبو عبيدة : مُسْتَطْعم الفرس : ما تحت مَرْسِنِه إلى أطراف جحافله . قال ويستحبُّ للفرس لُطْفُ مُسْتَطعَمه . ويقال استطعمْت الفرسَ إذا طلبت جَرْيه . وأنشد أبو عبيدة :
تدارَكه سعيٌ وركضُ طِمِرَّة
سَبُوحٍ إذا استطعمتها الجري تَسْبَحُ
وقال النضر : أطعمتُ الغُصْن إطعاماً إذا وصلت به غصناً من غير شجره . وقد أطعمته فطَعِمَ أي وصلته به فقبل الوصل . وأطعَمتُ عينه قذًى فَطَعَمْتُه . ويقال : طَعِمَ يَطْعَمُ مَطْعَماً وإنه لطيبُ المَطْعَم كقولك طيّبُ المأكل . ورُوي عن ابن عباس أنه قال في زمزم : إنه طعَامُ طُعْمٍ وشفاء سُقْمٍ ، قال ابن شميل : طعامُ طُعْمٍ أي يَشبع منه الإنسان . ويقال : إني طاعِم عن طعامكم أي مستغنٍ عن طعامكم . ويقال : هذا الطعام طعام طُعْمٍ أي يَطْعَم مَن أكله أي يشبع ، وله جُزْء من الطعام ما لا جُزء له . وما يَطْعَمُ آكل هذا الطعام أي ما يشبع . قال : والطُعْمُ أيضاً : القُدْرَة . يقال : طَعِمْتُ عليه أي قَدَرت عليه . وقال أبو زيد : يقال أخَذ فلان بمَطْعَمة فلان إذا أخذ بحَلْقِه يَعْصُره . ولا يقولونها إلاّ عند الخَنْق والقتال . والمُطْعَمة : المأدُبة والتطاعم : إدخال الفم في الفم ، كما يَفعل الحمامُ عند التقبيل . وقال :
كما تَطَاعم في خضراء ناعمةٍ
مُطَوّقان صباحاً بعد تغريدِ
ونُهِيَ عن بيع الثمرة حتى تُطْعِم أي تُدْرِك وتأخذ الطَعْم .
طمع : الحَرّاني عن ابن السكيت : رجلٌ طمِعٌ وطَمُعٌ بمعنًى واحدٍ . والطَمَع : ضدّ اليأس . وقال عمر بن الخطاب : تعلَّمُنَّ أن الطمع فقر ، وأن اليأس غنًى . ويقال : ما أطمع فلاناً ، على التعجب من طَمَعه . وقال الليث : يقال : إنه لَطمُع الرجلُ بضمّ الميم في التعجّب ؛ كقولك : إنه لحسن الرجُلُ . وربما قالوا : إنه لطَمْعَ الرجُلُ ، وكذلك التعجّب في كل شيء مضمومٌ ؛ كقولك : لخرُجَت المرأة فلانة إذا كثر خروجها ، ولقَضُوَا القاضي فلان ، ونحو ذلك أجمع ، إلاّ ما قالوا في نِعم وبئس فإن الرواية جاءت فيهما بالكسر . وامرأة مِطماع وهي التي تُطمِعُ ولا تمكِّن . والمَطْمَعُ : ما طَمِعْتَ فيه . ويقال : إن قول المخاضعة من المرأة المَطْمَعة في الفساد أي ممَّا يُطمِع ذا الرِيبة فيها . وقال اللحياني : أخذ القومُ أطماعَهُم أي أرزاقهم ، الواحد طمَعٌ . وفعلتُ ذاك طَمَاعِيَةً في كذا مِثال علانية أي طمعاً فيه . قال الهذلي :
أما والذي مسّحتُ أركان بيته
طماعِيَةً أن يغفر الذنبَ غَافِرُهْ
والمُطْمِعُ : الطائر الذي يوضع في وسط الشَبَك ليصاد بدلالته الطيورُ .
معط : المَعْطُ : الجَذْب . يقال ضرب فلان يده إلى سيفه فامتعطه من غِمده ، وامتعده إذا استلّه . ومَعَطَ شعره إذا نتفه . ورجل أمْعَط أمْرَط : لا شَعر على جسده . وذئبٌ أمعط قد امَّرَطَ شَعرُه عنه . والأنثى مَعْطَاء . ولصٌّ أمعَط : يشبّه بالذئب الأمعط لخُبْثه . ولُصُوص مُعْط . وقال الليث : يقال مَعِطَ الذئب ولا يقال مَعِطَ شَعره وقد امَّعَطَ شعره إذا مَعَطَه الداء . قال : ويقال : إنه لطويل مُمَّعِطُ كأنه قد مُدَّ . قلت : المعروف في الطول المُمَّغِط بالغين
معجمة ، كذلك رواه أبو عبيد عن الأصمعي ولم أسمع مُمَّعطِ بهذا المعنى لغير الليث ، إلا ما قرأته في كتاب ( الاعتقاب ) لأبي ترابٍ ، قال : سمعت أبا زيد وفلان بن عبد الله التميمي يقولان : رجلٌ مُمَّغِط ومُمَّعِط أي طويل . قلت : ولا أبعد أن يكونا لغتين ، كما قالوا : لَعَنَّكَ ولَغَنَّك بمعنى لعلّك ، والمعَصُ والمَغَصُ : البِيض من الإبل ، وسُرُوعٌ وسُرُوغٌ للقُضْبان الرَخْصة . وقال الليث : المَعْطُ ضربٌ من النكاح يقال : مَعَطها إذا نكحها . وآل أبي مُعيط في قريش معروفون . وأمعَط : اسم موضعٍ ذكره الراعي في شعره فقال :
بقاعِ أمْعَطَ بين السهل والصبرِ
ثعلبٌ عن ابن الأعرابي : من أسماء السَوْءة المَعْطَاء والشَعْراء والدَفْراء . ومَعَطت الناقة بولدها : رَمَتْ به عند الولادة . والذئب يكنى أبا مُعْطَةَ . ومَعَطَ بها ومَرَطَ إذا خرجت منه ريح . وأرضٌ مَعْطَاء : لا نبت فيها .
مطع : قال الليث : المَطْعُ : ضربٌ من الأكل بأدنى الفم . يقال : هو مَاطِع إذا كان يأكل بالثنايا وما يليها من مقاديم الأسنان : وهو القَضْم أيضاً . وقال غيره : فلان مَاطِع ناطِع بمعنًى واحدٍ . والممطِعَة : الضَرْع التي تشخُب أطباؤها لَبَناً .

##### Türkçe

باب **العين** ve **الطاء** ile **الميم**

**عطم** ، **عمط** ، **طعم** ، **طمع** ، **مطع** ، **معط**: kullanımdadırlar.

**عطم**: **الليث** onu ihmal etti. **أبو العباس** **ابن الأعرابي**’den rivayet etti, dedi ki: **العُطْمُ**: kabartılmış yün. Dedi ki: **العُطُم**: helâk olanlar; onların bir teki **عَطِيم** ve **عاطِم**’dir.

**عمط**: **الليث** onu ihmal etti. Başkası dedi ki: Falan, falanın ırzını **اعتبط** etti ve ona **اعتمطه** etti; içine düştüğü ve onda olmayan şeyle onu ayıpladığı zaman.

**طعم**: Allah جلّ وعزّ dedi: ( إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُم بِنَهَرٍ فَمَن شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( البقرة : 249 ) **أبو إسحاق** dedi: manası: onunla **يتطعَّم** etmeyen. **الليث** dedi: Her şeyin **طَعْمُ**’u onun tadına bakılmasıdır. Dedi ki: ve **الطَعْمُ** azı dişleriyle yemektir. Ve dersin ki: Şüphesiz falan elbette güzel **الطَّعْم** sahibidir ve şüphesiz o güzel bir **طَعْماً** **يَطعَمُ**. Dedi ki: ve **الطُعْمُ**: kuşa atılan tane.

**الأصمعي**’nin **الباهلي**’den rivayet edilende dediği: **الطعْمُ**: yemek, ve **الطَعم**: iştah. Ve o, tatmadır. **أبي خِرَاش الهذليّ**’nin şu beyti okundu:
أردُّ شُجاع البطن لو تعلمينه
وَأوثر غيري من عيالك بالطُعْم

Yani, yemekle. Sonra **أبي خراش**’ın **الطَعْمِ** hakkında sözü okundu:
وأغتبِقُ الماء القَرَاح فأنتهي
إذا الزاد أمسى للمزَلَّج ذا طَعْم

Dedi ki: **ذا طَعم** yani **ذا شهوة**. Dedi ki: ve **رجل ذو طَعمٍ** yani akıl ve hazım sahibi. Ve şu okundu:
فلا تأمري يا أم أسماء بالتي
تُجِرُّ الفتى ذا الطَعْم أن يتكلَّما

Ve denilir: Falanda ne **طَعْمٌ** vardır ne de **نَوِيصٌ**; yani onun ne aklı vardır ne de onda bir hareket. Ve Allah تعالى’nın sözü hakkında denildi: ( وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ( yani, onu tatmayan. Denilir: Falan yemeği, ön kısmıyla ondan yiyip onda israf etmediği zaman, **طعم** eder, onu **يطعَمُ** **طَعْماً**. Ve ondan tattığı zaman **طَعِمَ**. Ve onu tatma manasında yaptığın zaman, yenilen ve içilen şeylerde caiz olur. Ve **الطَعَام**: yenilen şeye isimdir; ve **الشراب**: içilen şeye isimdir. Ve **الطعام** çoğul yapılır: **أطْعِمة** sonra **أطعماتٍ**; çoğulun çoğulu. Ve **أهلَ الحِجَاز** lafzı **بالطعام** mutlak söylediklerinde, onunla özellikle **البُرَّ**’u kastederler. **أبو حاتم** dedi: **لَبَنٌ مُطَعِّمٌ** denilir; o, kırbada bir tat ve hoşluk almaya başlamış olandır. Ve o, kapta olduğu müddetçe safdır, değişse bile. Ve süt, kapta ve kap-kacakta asla tat almaz ve **يُطَعِّمُ** etmez. Fakat ıslatmadan dolayı tadı değişir. Ve denilir: Falan **طَيّبُ الطِعمة** ve falan **خبيث الطِعمة**; âdeti yalnız helâl veya haram yemekten ibaret olduğu zaman. Ve denilir: Sultan, falana şu tarafı **طُعْمة** kıldı; yani ona bir yeme yeri. Ve denilir: Falanın bahçesinde ağaçtan şu kadar **المُطْعِم** vardır; yani meyvesi yenilen meyve veren ağaçtan. Ve denilir: Meyve **اطَّعَمَت** ( **افتعَلَت** vezninde); yani **الطَعْم** aldı. Ve denilir: Falan av için **مُطْعَمُ**’dır ve avın **مُطْعَمُ**’ıdır; ondan rızıklanmış olduğu zaman. Bundan **امرىء القيس**’in sözü:
مُطعَم للصيد ليس له
غيرَها كسْبٌ على كِبَره

Ve **ذو الرمة** dedi:
( وَمُطْعَمُ الصيد هَبَّال لبغيته )

Ve **الليث** dedi: **رجل مِطعام**: insanlara çok yedirir. Ve **امرأة مطعام** (هاء’sız). Ve **رجل مطعم**: yemesi şiddetli. Ve **امرأة مِطْعَمَة**. Dedi ki: Kuşun her ayağından **المُطْعِمَتَان**: önde olan, birbirine karşılıklı iki tanesidir. Ve yırtıcıların **المُطْعِمة**’si: önde bulunan kalın parmaktır; böylece bu ad bütün kuşlarda sürüp gitti. Dedi ki: **قوسٌ مُطْعَمة**: onunla av avlanır ve ondan isabet çok olur. Ve şu okundu:
وفي الشِمَال من الشِرْيان مُطْعَمة
كبدَاء في عَجْسها عَطْفٌ وتقويمُ

Böyle adlandırıldı; çünkü onunla av **تُطْعَم** edilir. Dedi ki: Develerden **المطعِمُ**: iliğinde, yağından dolayı içyağı tadı bulduğun devedir. Ve her şeyin tadı bulunursa, o **أطعِم** edilmiştir. Dedi ki: Allah تعالى’nın sözü: ( وَمَن لَّمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى ( صلى الله عليه وسلم )
1764 ) ( لبقرة : 249 ) suyu tatmayı **طَعْماً** kıldı: onlara ondan ancak bir avuç almalarını yasakladı; onda onların kanması ve bineklerinin kanması vardı. Başkası dedi: Denilir: Sen benim sevgime **مُطْعَمٌ**sın; yani sevgime rızıklanmışsın. **الكميت** dedi:
بلَى إنَّ الغواني مُطْعَمات
مَوَدّتَنا وإن وَخَطَ القَتيرُ

Yani, yaşlansak da onları severler. **أبو زيد**: Şüphesiz o, yaratılışça elbette **لمتطاعِم الخَلْق**’tır; yani yaratılışı birbirini izleyen. Ve denilir: Bu, **لا يَطَّعِمُ** ( **الطاء**’ı şeddeli) bir adamdır; yani edeplenmez ve onu ıslah edecek şey onda fayda vermez, ve akletmez.

Ve denilir: Falana **الطُعَمُ** toplanır; yani haraç ve vergiler. **زهير** dedi:
مما تُيَسَّرُ أحياناً له الطُعَمُ

Ve **الحسَن** dedi: Savaş üçtür: şuna karşı savaş, şunun için savaş, ve bu **الطُعْمَة** üzerine savaş; yani fey ve haraç. **أبو سعيد** dedi: Sana bunun **غَثُّ**’ü ve **طَعُومُه**’u denilir; yani onun zayıfı ve semizi. Ve **ناقةٌ طَعُوم**: onda **طِرْق** vardır. Ve **جَزُورٌ طَعُومٌ**: semizdir. **ابن السكيت** **الفراء**’dan: **جزور طَعُوم** ve **طَعِيم**; zayıf ile semiz arasında olduğu zaman. **أبو عبيدة** dedi: Atın **مُسْتَطْعم**’ı: onun **مَرْسِنِه** altından, **جحافله** uçlarına kadar olan yerdir. Dedi ki: Ata, **مُسْتَطعَمه**’nin yumuşaklığı müstehaptır. Ve denilir: Atı **استطعمْت**; koşmasını istediğin zaman. **أبو عبيدة** şu beyti okudu:
تدارَكه سعيٌ وركضُ طِمِرَّة
سَبُوحٍ إذا استطعمتها الجري تَسْبَحُ

**النضر** dedi: Dalı **أطعمتُ** ( **إطعاماً** ile) ettim; kendi ağacından olmayan bir dalı onunla birleştirdiğim zaman. Ve onu **أطعمته** ettim de o **طَعِمَ** etti; yani onu onunla birleştirdim de birleştirmeyi kabul etti. Ve gözüne bir çöpü **أطعَمتُ** ettim de onu **فَطَعَمْتُه**. Ve denilir: **طَعِمَ يَطْعَمُ مَطْعَماً**; ve şüphesiz o elbette **طيبُ المَطْعَم**’dır; senin “**طيّبُ المأكل**” demen gibi. **ابن عباس**’tan rivayet edildi: Zemzem hakkında dedi ki: Şüphesiz o, **طعَامُ طُعْمٍ** ve hastalığın şifasıdır. **ابن شميل** dedi: **طعامُ طُعْمٍ** yani insan ondan doyar. Ve denilir: Ben sizin yemeğinizden **طاعِم**’im; yani sizin yemeğinizden müstağniyim. Ve denilir: Bu yemek, **طعام طُعْمٍ**’dur; yani onu yiyen **يَطْعَم** eder; yani doyar; ve yemekten bir payı vardır ki, payı olmayanın yoktur. Ve bu yemeği yiyen doymuyor; yani doymuyor. Dedi ki: ve **الطُعْمُ** ayrıca: kudrettir. Denilir: Ona karşı **طَعِمْتُ**; yani ona güç yetirdim. **أبو زيد** dedi: Denilir: Falan, falanın **مَطْعَمة**’sinden tuttu; onun boğazından tutup sıktığı zaman. Onu ancak boğma ve savaşta söylerler. Ve **المُطْعَمة**: ziyafet. Ve **التطاعم**: ağzı ağza sokmaktır; güvercinin öpüşmede yaptığı gibi. Ve dedi ki:
كما تَطَاعم في خضراء ناعمةٍ
مُطَوّقان صباحاً بعد تغريدِ

Ve meyve, **تُطْعِم** edinceye kadar satmaktan nehyedildi; yani olgunlaşır ve **الطَعْم** alır.

**طمع**: **الحَرّاني** **ابن السكيت**’ten: **رجلٌ طمِعٌ** ve **طَمُعٌ** bir manadadır. Ve **الطَمَع**: ümitsizliğin zıddıdır. **عمر بن الخطاب** dedi: Elbette öğreneceksiniz ki tamah fakirliktir, ve ümitsizlik zenginliktir. Ve denilir: Falanı ne kadar **أطمع**; onun tamahına taaccüp olarak. **الليث** dedi: Denilir: Şüphesiz o elbette **لَطمُع الرجلُ** (mim’in dammesiyle) taaccüpte; senin “Şüphesiz o ne güzel adamdır” demen gibi. Ve bazen derler: Şüphesiz o elbette **لطَمْعَ الرجُلُ**. Ve taaccüp her şeyde dammelidir; senin “**لخرُجَت** kadın falan” demen gibi, onun çıkışı çok olduğu zaman; ve “**ولقَضُوَا** kadı falan” gibi; ve bunun benzerleri hep böyledir; ancak **نِعم** ve **بئس**’te, rivayet ikisinde de kesre ile gelmiştir. Ve **امرأة مِطماع**: o, umutlandırır da imkân vermez. Ve **المَطْمَعُ**: içinde tamah ettiğin şeydir. Ve denilir: Kadından yumuşak konuşmanın sözü, fesatta **المَطْمَعة**’dir; yani onda şüphe sahibini ona tamahlandıran şeydendir. **اللحياني** dedi: Kavim, **أطماعَهُم**’u aldı; yani rızıklarını; teki **طمَعٌ**. Ve bunu, şunda **طَمَاعِيَةً** yaptım; **علانية** misali; yani onda tamah olarak. **الهذلي** dedi:
أما والذي مسّحتُ أركان بيته
طماعِيَةً أن يغفر الذنبَ غَافِرُهْ

Ve **المُطْمِعُ**: ağın ortasına konulan kuştur; onun delaletiyle kuşlar avlansın diye.

**معط**: **المَعْطُ**: çekmedir. Denilir: Falan elini kılıcına vurdu da onu kınından **امتعطه** etti; ve onu **امتعده** etti; onu çekip çıkardığı zaman. Ve saçını **مَعَطَ** etti; onu yolduğu zaman. Ve **رجل أمْعَط أمْرَط**: bedeninde kıl yoktur. Ve **ذئبٌ أمعط**: onun kılı ondan **امَّرَطَ** etmiştir. Dişisi **مَعْطَاء**’dır. Ve **لصٌّ أمعَط**: kötülüğünden dolayı kılsız kurda benzetilir. Ve **لُصُوص مُعْط**. **الليث** dedi: Denilir: Kurt **مَعِطَ** etti; ve “saçı **مَعِطَ** etti” denilmez. Ve onun saçı, hastalık onu **مَعَطَ** ettiği zaman, **امَّعَطَ** etmiştir. Dedi ki: Ve denilir: Şüphesiz o elbette uzun **مُمَّعِطُ**’tur; sanki uzatılmıştır. Dedim ki: Uzunlukta bilinen **المُمَّغِط** ( **الغين** ile, mu‘ceme); **أبو عبيد** onu **الأصمعي**’den böyle rivayet etti; ve bu manada **مُمَّعطِ**’ı **الليث**’ten başkasından işitmedim; ancak **أبي ترابٍ**’ın ( **الاعتقاب** ) kitabında okuduğum şey müstesna: dedi ki: **أبا زيد**’i ve falan **بن عبد الله التميمي**’yi işittim, diyorlardı: **رجلٌ مُمَّغِط** ve **مُمَّعِط**; yani uzun. Dedim ki: İki dil olması uzak değildir; nitekim “**لَعَنَّكَ**” ve “**لَغَنَّك**” dediler, “**لعلّك**” manasında; ve **المَعَصُ** ve **المَغَصُ**: develerden beyaz olanlar; ve **سُرُوعٌ** ve **سُرُوغٌ**: yumuşak çubuklar için. **الليث** dedi: **المَعْطُ** nikâhtan bir türdür; denilir: Ona **مَعَطها** etti; yani onunla cima etti. Ve Kureyş’te **آل أبي مُعيط** bilinirler. Ve **أمعَط**: bir yer adıdır; çoban onu şiirinde zikretti, dedi ki:
بقاعِ أمْعَطَ بين السهل والصبرِ

**ثعلب** **ابن الأعرابي**’den: **السَوْءة**’nin adlarındandır: **المَعْطَاء** ve **الشَعْراء** ve **الدَفْراء**. Ve deve, yavrusuyla **مَعَطت**: doğumda onu attı. Ve kurt, **أبا مُعْطَةَ** künyelenir. Ve ondan yel çıktığı zaman, onunla **مَعَطَ** etti ve **مَرَطَ** etti. Ve **أرضٌ مَعْطَاء**: onda bitki yoktur.

**مطع**: **الليث** dedi: **المَطْعُ**: ağzın en alt kısmıyla yemenin bir türüdür. Denilir: O, azı dişleriyle ve ön dişlerin ön taraflarından onlara yakın olanla yediği zaman **مَاطِع**’tır; ve o, **القَضْم** dadır. Başkası dedi: Falan **مَاطِع ناطِع**; bir manadadır. Ve **الممطِعَة**: memeleri süt fışkırtan **الضَرْع**dır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الطاء والعين وما يثلثهما)
(طعم) الطاء والعين والميم أصلٌ مطَّرد منقاسٌ في تذوُّقِ الشَّيء. يقال طَعِمْتُ الشيءَ طَعْماً. والطَّعام هو المأكول. وكان بعضُ أهلِ اللّغةِ يقول: الطَّعام هو البُرُّ خاصّة، وذكر حديث أبي سعيد([1]): "كُنّا نُخرج  صدقةَ الفِطر على عهد رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم، صاعاً من طعامٍ أو صاعاً من كذا([2])". ثم يُحمَلُ على باب الطعام استعارةً ما ليس من باب التذوُّق، فيقال: استطعَمَني فلانٌ الحديثَ، إذا أرادكَ على أن تحدِّثه. وفي الحديث: "إذا استطعَمَكم الإمامُ فأطْعِمُوه"، يقول: إذا أُرْتِجَ عليه واستَفْتَح فافتحُوا عليه. والإطعام يقع في كل ما يُطعَم، حتَّى الماء. قال الله تعالى:﴿وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي﴾  [البقرة 249]. وقال عليه السلام في زمزم: "إنّها طَعامُ طُعْم، وشِفاء سُقْم"، وعِيب خالدُ بن عبد الله القسريّ بقوله: "أطعِمُوني ماءً"، وقال [بعضهم] في عيبه بذلك شعراً([3])، وذلك عندنا ليس بعيب، لما ذكرناه. ويقال رجلٌ طاعم: حسن الحال في المَطْعَم. وقال الحُطيئة:
دَعِ المَكارمَ لا تَرْحَلْ لِبُغْيَتِها *** واقْعُدْ فإنّك أنتَ الطَّاعُم الكاسِي([4])ورجلٌ مِطْعامٌ: كثير القِرَى. وتقول: هو مُطعَم، إذا كان مرزوقاً. والطُّعْمة: المأكُلة. وجَعَلْتُ هذه الضيعة لفلانٍ طعمة. فأما قول ذي الرُّمّة:
وفي الشِّمال من الشِّريان مُطعمة *** كبداءُ في عَجْسِها عطفٌ وتقويمُ([5])فإنَّه يروى بفتح العين "مُطعَمة": أنَّها قوسٌ مرزوقة. ويروى: "مُطعِمة"، فمن رواها كذا أراد أنّها  تُطعِمُ صاحبَها الصَّيد.
ويقال للإصبع الغليظة المتقدِّمة من الجارحة مُطعِمة؛ لأَنَّها تُطعمه إذا صادَ بها.  ويقولون إنَّ المطَعَّم من الإبل: الذي يوجد في مُخِّه طَعم الشحم من السِّمَن. ويقال للنَّخلة إذا أدركَ ثمرُها: قد أطعَمَتْ. والتَّطعُّم: التذوُّق. يقال: "تَطَعَّمْ تَطْعَم"، أي ذُق الطعام تشتَهِهِ وتأكُلْه. ويقال: فلانٌ خبيث الطُّعمة، إذا كان رديء الكسب. ويقال: اُدْنُ فاطْعَم، فيقول: ما بي طُعْم،  كما يقال من الشَّراب: ما بي شُرْب. ويقال شاةٌ طَعوم، إذا كان فيها بعضُ السِّمن.
(طعن) الطاء والعين والنون أصلٌ صحيحٌ مطَّرد، وهو النَّخْس في الشَّيءِ بما يُنْفِذُهُ، ثمّ يُحْمَل عليه ويستعار. من ذلك الطَّعْن بالرُّمح. ويقال تطاعن القوم واطَّعَنوا، وهم مطاعينُ في الحرب. ورجلٌ طَعّان في أعراض الناس. وفي الحديث: "لا يكون المؤمن طعَّاناً"، وحَكَى بعضُهم: طعنتُ في الرَّجُل طَعَناناً لا غير، كأنَّهُ فَرَقَ بينه وبين الطَّعَن بالرُّمح. وقال:
وأَبَى ظاهرُ الشَّناءَةِ إلاَّ *** طَعَناناً وقولَ ما لا يُقالُ([6])وطعن في المفازة: ذهب. وقال بعضهم: طعن بالرُّمح يطعُن بالضمِّ، وطعن بالقول يطْعَن، فتحاً([7]).
---------------------ـ
([1]) هو أبو سعيد الخدري، سعد بن مالك بن سنان، الإصابة 2189.
([2]) الذي في المجمل واللسان: "أو صاعاً من شعير".
([3]) انظر الحيوان (2: 267 ـ 268 / 4: 323 / 6: 390).
([4]) ديوان الحطيئة 54 واللسان (طعم).
([5]) ديوان ذي الرِّمة 587 والمجمل واللسان (طعم).
([6]) البيت لأبي ذؤيب الهذلي في اللسان (طعن) وليس في ديوانه. ورواية اللسان: "وأبى المظهر العداوة" وهي رواية الصحاح والمحكم والمخصص (6: 87 / 12: 170).  ورواية التّهذيب: "وأبى الكاشحون يا هند إلاَّ".
([7]) في الأصل: "طعن بالرمح يطعن ويطعن بالقول"، صوابه من المجمل.

ـ

##### Türkçe

(باب **الطاء** ve **العين** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**طعم**) **الطاء** ve **العين** ve **الميم**; şeyin tadına bakmada aslî, düzenli, kıyaslı bir asıldır. Denir: Bir şeyi **طَعِمْتُ**; **طَعْماً** (tadına baktım). Ve **الطَّعام** yenilendir. Dil ehlinin bazısı derdi: **الطَّعام** özellikle **البُرُّ**’dur; ve Ebû Saîd hadisini([1]) zikretti: “Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم zamanında fıtır sadakasını çıkarırdık; bir **صاع** **طعام** yahut bir **صاع** şundan([2]).” Sonra, tadına bakma babından olmayan şey, istiâre olarak **الطعام** babına taşınır; denir: Falan kimse benden hadisi **استطعَمَني**; eğer seni, ona hadis anlatman için isterse. Hadiste: “İmam sizden **استطعَمَكم** ederse onu **فأطْعِمُوه**”; der ki: Eğer ona (okuyuş) tıkanır ve (başlangıç) açılışı isterse ona açın. Ve **الإطعام**, yenilen her şeyde vâki olur; suya kadar. Allah تعالى dedi: ﴿وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي﴾ [البقرة 249]. Ve o عليه السلام zemzem hakkında dedi: “Şüphesiz o, **طَعامُ طُعْم**’dur ve hastalığa şifadır”; ve Hâlid b. Abdullah el-Kasrî, “Bana su **أطعِمُوني**” sözüyle ayıplandı; ve [bazıları] onun bu sebeple ayıplanması hakkında şiir söyledi([3]); ve bu, bize göre ayıp değildir; zikrettiğimizden dolayı. Ve denir: **رجلٌ طاعم**; **المَطْعَم**da (yeme-içmede) hâli güzel. Ve Hutay’e dedi:
دَعِ المَكارمَ لا تَرْحَلْ لِبُغْيَتِها *** واقْعُدْ فإنّك أنتَ الطَّاعُم الكاسِي([4])
Ve **رجلٌ مِطْعامٌ**: ikramı çok. Ve dersin: O **مُطعَم**dır; eğer rızıklandırılmış ise. Ve **الطُّعْمة**: yenilecek şey. Ve bu çiftliği falana **طعمة** yaptım. Ama Zü’r-Rumme’nin sözü:
وفي الشِّمال من الشِّريان مُطعمة *** كبداءُ في عَجْسِها عطفٌ وتقويمُ([5])
Şüphesiz o, **العين**’in fethasıyla “**مُطعَمة**” diye rivayet olunur: onun rızıklandırılmış bir yay olduğu (manasında). Ve “**مُطعِمة**” diye de rivayet olunur; onu böyle rivayet eden, onun sahibine avı yedirdiğini kastetmiştir.

Ve av aletinin kalın, öne çıkan parmağına **مُطعِمة** denir; çünkü onunla avladığında onu yedirir. Ve derler ki: Develerden **المطَعَّم**: semizlikten, iliğinde yağın tadı bulunan. Ve hurma ağacına, meyvesi olgunlaştığında: “**أطعَمَتْ**” denir. Ve **التَّطعُّم**: tadına bakma. Denir: “**تَطَعَّمْ تَطْعَم**”; yani yemeğin tadına bak, onu iştah edesin ve onu yiyesin. Ve denir: Falan **خبيث الطُّعمة**; eğer kazancı kötü ise. Ve denir: Yaklaş da **فاطْعَم**; o da der ki: Bende **طُعْم** yok; içecek hakkında denildiği gibi: bende **شُرْب** yok. Ve denir: **شاةٌ طَعوم**; eğer onda bir miktar semizlik varsa.

(**طعن**) **الطاء** ve **العين** ve **النون**; sahih, düzenli bir asıldır; o, kendisini geçiren şeyle bir şeye dürtmedir; sonra onun üzerine taşınır ve istiâre edilir. Bundan: mızrakla **الطَّعْن**. Ve denir: Kavim **تطاعن** etti ve **اطَّعَنوا**; ve onlar savaşta **مطاعينُ**’dir. Ve **رجلٌ طَعّان**: insanların ırzlarında (dillerinde) çokça ta’n eden. Hadiste: “Mümin **طعَّاناً** olmaz.” Ve bazısı hikâye etti: Adam hakkında **طعنتُ**; sadece **طَعَناناً** (ta’n ettim); sanki onu mızrakla **الطَّعَن**dan ayırdı. Ve dedi:
وأَبَى ظاهرُ الشَّناءَةِ إلاَّ *** طَعَناناً وقولَ ما لا يُقالُ([6])
Ve **طعن في المفازة**: gitti. Ve bazısı dedi: Mızrakla **طعن** eder; **بالضمِّ** ile **يطعُن**; sözle **طعن** eder; **فتحاً** ile **يطْعَن**([7]).

---------------------ـ
([1]) O, Ebû Saîd el-Hudrî’dir; Sa‘d b. Mâlik b. Sinân; el-İsâbe 2189.
([2]) **المجمل** ve **اللسان**’da olan: “yahut bir **صاع** arpadan.”
([3]) **الحيوان**’a bak (2: 267 ـ 268 / 4: 323 / 6: 390).
([4]) **ديوان الحطيئة** 54 ve **اللسان** (**طعم**).
([5]) **ديوان ذي الرِّمة** 587 ve **المجمل** ve **اللسان** (**طعم**).
([6]) Beyit, **اللسان** (**طعن**)’da Ebû Züeyb el-Hüzelî’nindir; ve divanında değildir. **اللسان** rivayeti: “وأبى المظهر العداوة”dır; ve o, **الصحاح** ve **المحكم** ve **المخصص** (6: 87 / 12: 170) rivayetidir. **التّهذيب** rivayeti: “وأبى الكاشحون يا هند إلاَّ”.
([7]) Asılda: “طعن بالرمح يطعن ويطعن بالقول”; doğrusu **المجمل**’dendir.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الطعم: تناول الغذاء، ويسمى ما يتناول منه طعم وطعام. قال تعالى: ﴿وطعامه متاعا لكم﴾ [المائدة/96]، قال: وقد اختص بالبر فيما روى أبو سعيد (أن النبي صلى الله عليه وسلم أمر بصدقة الفطر صاعا من طعام أو صاعا من شعير) (الحديث تقدم في مادة (صاع) ). قال تعالى: ﴿ولا طعام إلا من غسلين﴾ [الحاقة/36]، ﴿طعاما ذا غصة﴾ [المزمل/13]، ﴿طعام الأثيم﴾ [الدخان/44]، ﴿ولا يحض على طعام المسكين﴾ [الماعون/3]، أي: إطعامه الطعام، ﴿فإذا طعمتم فانتشروا﴾ [الأحزاب/53]، وقال تعالى: ﴿ليس على الذين آمنوا وعملوا الصالحات جناح فيما طعموا﴾ [المائدة/93]، قيل: وقد يستعمل طعمت في الشراب كقوله: ﴿فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني﴾ [البقرة/249]، وقال بعضهم: إنما قال: ﴿ومن لم يطعمه﴾ تنبيها أنه محظور أن يتناول إلا غرفة مع طعام، كما أنه محظور عليه أن يشربه إلا غرفة، فإن الماء قد يطعم إذا كان مع شيء يمضغ، ولو قال: ومن لم يشربه لكان يقتضي أن يجوز تناوله إذا كان في طعام، فلما قال: ﴿ومن لم يطعمه﴾ بين أنه يجوز تناوله على كل حال إلا قدر المستثنى، وهو الغرفة باليد، وقول النبي صلى الله عليه وسلم في زمزم: (إنه طعام طعم وشفاء سقم) (الحديث عن أبي ذر قال: قال رسول الله: (زمزم طعام طعم، وشفاء سقم) أخرجه البزار بإسناد صحيح. انظر: الترغيب والترهيب 2/133) فتنبيه منه أنه يغذي بخلاف سائر المياه، واستطعمه فأطعمه. قال تعالى: ﴿استطعمنا أهلها﴾ [الكهف/77]، ﴿وأطعموا القانع والمعتر﴾ [الحج/36]، ﴿ويطعمون الطعام﴾ [الإنسان/8]، ﴿أنطعم من لو يشاء الله أطعمه﴾ [يس/47]، ﴿الذي أطعمهم من جوع﴾ [قريش/4]، ﴿وهو يطعم ولا يطعم﴾ [الأنعام/14]، ﴿وما أريد أن يطعمون﴾ [الذاريات/57]، وقال عليه الصلاة والسلام: (إذا استطعمكم الإمام فأطعموه) (قال ابن الأثير: أي: إذا أرتج عليه في قراءة الصلاة واستفتحكم فافتحوا عليه ولقنوه، وهو من باب التمثيل، تشبيها بالطعام، كأنهم
يدخلون القراءة في فيه كما يدخل الطعام. النهاية 3/127.
وهذا ليس من كلام النبي صلى الله عليه وسلم كما ذكره المؤلف، وإنما هو من كلام علي بن أبي طالب. انظر: غريب الحديث لأبي عبيد 4/325؛ والمجموع المغيث 2/353) أي: إذا استفتحكم عند الارتياج فلقنوه، ورجل طاعم: حسن الحال، ومطعم: مرزوق، ومطعام: كثير الإطعام، ومطعم: كثير الطعم، والطعمة: ما يطعم.

##### Türkçe

- **الطعم**: gıdayı yemek; ondan yenilen şeye **طعم** ve **طعام** denir. Yüce Allah dedi ki: ﴿وطعامه متاعا لكم﴾ [المائدة/96]; dedi ki: Ebû Saʿîd’in rivayet ettiğine göre bu, buğdaya tahsis edilmiştir: (Peygamber صلى الله عليه وسلم fıtır sadakasını **طعام**dan bir sâʿ veya arpadan bir sâʿ olarak emretti) (hadis (صاع) maddesinde geçti). Yüce Allah dedi ki: ﴿ولا طعام إلا من غسلين﴾ [الحاقة/36], ﴿طعاما ذا غصة﴾ [المزمل/13], ﴿طعام الأثيم﴾ [الدخان/44], ﴿ولا يحض على طعام المسكين﴾ [الماعون/3], yani: ona **الطعام** yedirmek; ﴿فإذا طعمتم فانتشروا﴾ [الأحزاب/53]. Yüce Allah dedi ki: ﴿ليس على الذين آمنوا وعملوا الصالحات جناح فيما طعموا﴾ [المائدة/93]. Denildi ki: **طعمت** içecekte de kullanılır; şu sözü gibi: ﴿فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني﴾ [البقرة/249]. Bazıları dedi ki: ancak ﴿ومن لم يطعمه﴾ dedi; (buna) dikkat çekmek için: (su) ancak **طعام** ile birlikte bir avuç (almak) dışında alınmasının yasak olduğu gibi, onu ancak bir avuç (almak) dışında içmesinin de yasak olması (sebebiyle); çünkü su, çiğnenen bir şeyle birlikte olursa **يطعم** olabilir. Eğer “ve kim onu içmezse” deseydi, **طعام** içinde olursa onu almanın caiz olmasını gerektirirdi; ﴿ومن لم يطعمه﴾ dediğinde, her hâlde onu almanın caiz olduğunu, ancak istisna edilen miktar dışında—ki o, elle alınan bir avuçtur—beyan etti. Peygamber صلى الله عليه وسلم’in zemzem hakkında sözü: (O, **طعام طعم** ve **شفاء سقم**dur) (hadis Ebû Zer’den: Resûlullah dedi ki: (Zemzem **طعام طعم**dır ve **شفاء سقم**dur). Bezzâr sahih isnadla çıkarmıştır. Bak: الترغيب والترهيب 2/133). Böylece ondan bir uyarı: diğer suların aksine besler. Ve **استطعمه**; böylece onu **أطعمه**. Yüce Allah dedi ki: ﴿استطعمنا أهلها﴾ [الكهف/77], ﴿وأطعموا القانع والمعتر﴾ [الحج/36], ﴿ويطعمون الطعام﴾ [الإنسان/8], ﴿أنطعم من لو يشاء الله أطعمه﴾ [يس/47], ﴿الذي أطعمهم من جوع﴾ [قريش/4], ﴿وهو يطعم ولا يطعم﴾ [الأنعام/14], ﴿وما أريد أن يطعمون﴾ [الذاريات/57]. Ve عليه الصلاة والسلام dedi ki: (İmam sizden **استطعمكم** ederse, onu **فأطعموه**) (İbnü’l-Esîr dedi ki: yani: namaz kıraatinde ona tutulma/karışma olursa ve sizden açılış isterse, ona açın ve ona telkin edin; bu, temsil babındandır; **الطعام** ile benzetme olarak; sanki onlar kıraati onun ağzına sokarlar, **الطعام**ın girdiği gibi. النهاية 3/127. Ve bu, müellifin zikrettiği gibi Peygamber صلى الله عليه وسلم’in sözü değildir; bilakis Ali b. Ebî Tâlib’in sözüdür. Bak: غريب الحديث لأبي عبيد 4/325؛ والمجموع المغيث 2/353) yani: tutulma anında sizden açılış isterse ona telkin edin. Ve **رجل طاعم**: hâli güzel (kimse). Ve **مطعم**: rızıklandırılmış. Ve **مطعام**: çok yediren. Ve **مطعم**: tadı çok. Ve **الطعمة**: yenilen şey.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ط ع م
كثر عنده الطعام والطعم والمطعم والأطعمة والمطاعم‏.‏
وفلان يحتكر في الطعام أي في البر‏.‏
وعن الخليل‏:‏ إنه العالي في كلام العرب وهذا من الغلبة كالمال في الإبل‏.‏
وفي حديث أبي سعيد‏:‏ كنا نخرج في صدقة الفطر على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم صاعاً من طعام وصاعاً من شعير‏.‏
وهذا طعم طيب الطعم‏.‏
وطعمت الشيء‏:‏ أكلته وذقته واطعم هذا وتطعمه‏:‏ ذقه‏.‏
وفي مثل ‏"‏ تطعم تطعم ‏"‏‏:‏ ذق تشته‏.‏
واستطعمته فأطعمني‏.‏
وطاعمته‏.‏
ورجل مطعم ومطعام‏:‏ أكول‏.‏
ومطعام مطعان من قوم مطاعيم مطاعين وهو الكثير الإطعام‏.‏
واتخذ لإخوانه طعمة‏:‏ مأدبة‏.‏
ومن المجاز‏:‏ فلان طيب الطعمة وخبيث الطِّعمة بالكسر وهي الجهة التي منها يرتزق بوزن الحرفة‏.‏
وجعلت هذه الضيعة طعمة لك بالضم‏.‏
وفلان تجبى له الطعمة والطعم وهي الخراج‏.‏
وأطعمتك هذه الأرض‏.‏
وعن معاوية‏:‏ أنه أطعم عمراً خراج مصر‏.‏
وإنه لموسع له في الطعم‏:‏ في ومطعم الغنم يوم الغنم مطعمه أنّى نوجه والمجروم محروم وقال ذو الرمة‏:‏ ومطعم الصيد هبال لبغيته ألفى أباه بذاك الكسب يكتسب وفي يده مطعمة‏:‏ قوس تطعم صائدها‏.‏
قال علقمة‏:‏ وفي الشمال من الشريان مطعمة كبداء في عجسها عطف وتقويم ومن روي بالفتح فهي المرزوقة من الصيد‏.‏
قال أبو النجم‏:‏ ترمي الخصاص بالعيون النجل بمطعمات الصيد غير عصل أي بنبل تطعم الصيد يريد بها العيون‏.‏
ولطمه الجارح بمطعمتيه وهما إصبعاه اللتان يقبض بهما‏.‏
وأخذ بمطعمته بالفتح وهي حلقه‏.‏
وأطعمت النخلة‏:‏ أدرك ثمرها‏.‏
ونهي عن بيع الثمرة حتى تطعم‏:‏ حتى تأخذ طعمها‏.‏
وكم بأرضكم من الشجر المطعم‏:‏ المثمر‏.‏
وفلان مطعم الخير‏.‏
قال الكميت‏:‏ موفق لخلال الخير مطعمها عن الإساءة والفحشاء ذو حجب وإنك لمطعم مودتي‏.‏
والنساء مطعمات‏:‏ مرزوقات من الحب‏.‏
قال الكميت‏:‏ بلى إن الغواني مطعمات مودتنا وإن وخط القتير واستطعمت الفرس‏:‏ طلبت منه الجري‏.‏
تداركه سعي وركض طمرة سوح إذا استطعمتها الجري تسبح ومنه‏:‏ ‏"‏ إذا استطعمكم الإمام فأطعموه ‏"‏‏:‏ إذا استفتحكم فافتحوا عليه‏.‏
وفرس لطيف المستطعم وهو جحفلته وما حولها‏.‏
وأطعمت الغصن فطعم‏:‏ وصلت به غصناً من غير شجرته فقبل الوصل‏.‏
وأطعمت عينه قذى فطعمته‏.‏
قال الفرزدق‏:‏ بعينين حوراوين لم تطعما قذى وجعد الذرى أطرافه قد تعفرا والطائران يتطاعمان‏:‏ يتغارّان‏.‏
وتطاعم المتلاثمان إذا أدخل الفم في الفم كما تفعل الحمامتان‏.‏
وأنشد الجاحظ‏:‏ كما تطاعم في خضراء ناعمة مطوقان أصاخا بعد تغريد وإنه لمتطاعم الخلق‏:‏ متتابعه‏.‏
وما فلان بذي طعم ولا طعم له إذا لم يكن مقبولاً‏.‏
وأنا طاعم عن طعامكم‏:‏ مسغن عنه‏.‏

##### Türkçe

**ط ع م**
Onun yanında **الطعام** ve **الطعم** ve **المطعم** ve **الأطعمة** ve **المطاعم** çoğaldı.
Ve falan **الطعام**da, yani buğdayda tekelcilik yapar.
Ve **الخليل**’den: Arapların sözünde bunun yüce (kullanım) olduğunu; ve bunun, develerde **المال** gibi, galebeden (baskın kullanımdan) olduğunu (rivayet etti).
Ve Ebû Saîd hadîsinde: Resûlullah صلى الله عليه وسلم zamanında biz fıtır sadakasında bir **صاع** **طعام** ve bir **صاع** arpa çıkarırdık.
Ve bu, tadı güzel bir tattır.
Ve **طعمت** şeyi: onu yedim ve tattım. Ve “bunu **اطعم**” ve “onu **تطعمه**”: onu tat.
Ve “**تطعم تطعم**” meselinde: tat, iştah duyarsın.
Ve onu benden tat istemişti (**استطعمته**), ben de onu yedirdim (**فأطعمني**).
Ve onunla birlikte yedim (**وطاعمته**).
Ve **مطعم** ve **مطعام** adam: çok yiyen.
Ve **مطعام مطعان**; **مطاعيم مطاعين** kavminden; ve o, çokça yedirendir.
Ve kardeşleri için bir **طعمة** edindi: bir ziyafet.
Ve mecazdan: falan, rızk yönü güzel olan (**طيب الطعمة**) ve rızk yönü kötü olan (**خبيث الطِّعمة**)dır; kesre ile; ve o, “meslek” vezninde, kendisinden rızıklanılan cihettir.
Ve bu çiftliği sana **طعمة** yaptım; damme ile.
Ve falana **الطعمة** ve **الطعم** toplanır; ve o, haraçtır.
Ve seni bu toprakla rızıklandırdım (**أطعمتك هذه الأرض**).
Ve Muâviye’den: o, Amr’a Mısır haracını verdi (**أطعم عمراً خراج مصر**).
Ve o, **الطعم**da genişlik verilmiş kimsedir: ve koyunun otlağı, koyun gününde onun otlağıdır; nereye yöneltsek; ve yaralı mahrumdur. Ve Zû’r-Rumme dedi:
ومطعم الصيد هبال لبغيته ألفى أباه بذاك الكسب يكتسب
Ve onun elinde bir **مطعمة** vardır: avcısını avla rızıklandıran bir yay.
Alkame dedi:
وفي الشمال من الشريان مطعمة كبداء في عجسها عطف وتقويم
Ve fetha ile rivayet eden kimseye göre, o, avdan rızıklandırılandır.
Ebû’n-Necm dedi:
ترمي الخصاص بالعيون النجل بمطعمات الصيد غير عصل
Yani avı rızıklandıran oklarla; bununla gözleri kasteder.
Ve yırtıcı, onu iki **مطعمة**siyle tokatladı; ve onlar, onun, kendileriyle kavradığı iki parmağıdır.
Ve fetha ile **مطعمته**sinden tuttu; ve o, onun boğazıdır.
Ve hurma ağacı meyveye erişti (**أطعمت النخلة**): meyvesi olgunlaştı.
Ve meyve, **تطعم** edinceye kadar satmaktan nehiy olundu: tadını alıncaya kadar.
Ve sizin toprağınızda meyve veren (**المطعم**) ağaçtan ne kadar (çok) vardır: meyve veren.
Ve falan, hayrı yedirendir (**مطعم الخير**).
Kumeyt dedi:
موفق لخلال الخير مطعمها عن الإساءة والفحشاء ذو حجب
Ve sen, sevgimi yedirensin (**لمطعم مودتي**).
Ve kadınlar **مطعمات**tır: sevgiyle rızıklandırılmışlardır.
Kumeyt dedi:
بلى إن الغواني مطعمات مودتنا وإن وخط القتير
Ve atı koşturmaya teşvik ettim (**استطعمت الفرس**): ondan koşmayı istedim.
تداركه سعي وركض طمرة سوح إذا استطعمتها الجري تسبح
Ve ondan: “**إذا استطعمكم الإمام فأطعموه**”: size imam (okuyuşu) açtırmak isterse, ona açın.
Ve at, **المستطعم**ı latiftir; ve o, onun üst dudağı ve onun çevresidir.
Ve dalı aşı yaptım (**أطعمت الغصن**) da o tuttu (**فطعم**): onu, kendi ağacından olmayan bir dala ulaştırdım da, o, aşıyı kabul etti.
Ve gözüne çapak koydum (**أطعمت عينه قذى**) da onu çapaklandırdım (**فطعمته**).
Ferazdak dedi:
بعينين حوراوين لم تطعما قذى وجعد الذرى أطرافه قد تعفرا
Ve iki kuş **يتطاعمان**: birbirlerine gagalaşırlar.
Ve iki öpüşen **تطاعم** eder; ağız içine ağız soktuğu zaman; iki güvercinin yaptığı gibi.
Câhiz okudu:
كما تطاعم في خضراء ناعمة مطوقان أصاخا بعد تغريد
Ve o, yaratılışı ardışık olandır (**لمتطاعم الخلق**): birbirini izleyendir.
Ve falan, kabul olunmuş değilse, tad sahibi (**بذي طعم**) değildir ve onun tadı (**طعم**) yoktur.
Ve ben, sizin yemeğinizden uzak duranım (**طاعم عن طعامكم**): ondan müstağniyim.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الطَّعامُ: اسمٌ
جامعٌ لكل ما يُؤكَلُ، وقد طَعِمَ يَطْعَمُ طُعْماً، فهو طاعِمٌ إذا أَكَلَ أَو ذاقَ، مثال غَنِمَ يَغْنَمُ غُنْماً، فهو غانِمٌ. وفي التنزيل: فإذا طَعِمْتم فانْتَشِرُوا. ويقال: فلان قَلَّ طُعْمُه أَي أَكْلُه. ويقال: طَعِمَ يَطْعَمُ مَطْعَماً وإنه لَطَيّبُ المَطْعَمِ كقولك طَيِّبُ المَأْكَلِ. وروي عن ابن عباس أَنه قال في زمزم: إنها طَعَامُ طُعْمٍ وشِفاءُ سُقْمٍ أَي يَشْبَعُ الإنسانُ إذا شَرب ماءَها كما يَشْبَعُ من الطعام. ويقال: إنِّي طاعِمٌ
عن طَعامِكُمْ أَي مُسْتَغُنٍ عن طَعامكم. ويقال: هذا الطَّعامُ طَعامُ طُعْمٍ أَي يَطْعَمُ مَنْ أَكله أَي يَشْبَعُ، وله جُزْءٌ من الطَّعامِ ما لا جُزْءَ له. وما يَطْعَم آكِلُ هذا الطعام أَي ما يَشْبَعُ، وأَطْعَمْته الطعام. وقوله تعالى: أُحِلَّ لكم صَيْدُ البحر وطَعامُه مَتاعاً لكم وللسَّيَّارةِ؛ قال ابن سيده: اختلف في طعام البحر فقال بعضم: هو ما نَضَب عنه الماء فأُخِذَ بغير صيد فهو طَعامُه، وقال آخرون: طعامُه كُلُّ ما سُقِي بمائة فَنَبَتَ لأَنه نَبَتَ عن مائه؛ كلُّ هذا عن أَبي إِسحق الزجاج، والجمع أَطْعِمَةٌ، وأَطْعِماتٌ
جمع الجمع، وقد طَعِمَه طَعْماً وطَعاماً وأَطْعَم غيرَه، وأَهلُ الحجاز إذا أطْلَقُوا اللفظَ بالطَّعامِ عَنَوْا به البُرَّ خاصةً، وفي حديث أَبي سعيد: كنا نُخْرِجُ صدقةَ الفطرِ على عهدِ رسول الله، صلى الله علي وسلم، صاعاً من طَعامٍ أَو صاعاً من شعير؛ قيل: أَراد به البُرَّ، وقيل: التمر، وهو أَشبه لأَن البُرَّ كان عندهم قليلاً لا يَتَّسِعُ لإخراج زكاة الفطر؛ وقال الخليل: العالي في كلام العرب أَن الطَّعامَ هو البُرُّ خاصة. وفي حديث المُصَرَّاةِ: مَنِ ابتاعَ مُصَرَّاةً فهو بخير النظرين، إنْ شاء أَمْسَكها، وإن شاء رَدَّها ورَدَّ معها صاعاً من طَعامٍ لا سَمْراء. قال ابن الأثير: الطَّعامُ عامٌّ في كلِّ ما يُقْتات من الحنطة والشعير والتمر وغير ذلك، وحيث اسْتَثْنى منه السَّمْراء، وهي الحنطة، فقد أَطْلَق الصاعَ فيما عداها من الأَطعمة، إلاَّ أَن العلماء خَصُّوه بالتمر لأَمرين: أَحدهما أَنه كان الغالبَ على أَطَْعمتهم، والثاني أَن مُعْظَم روايات هذا الحديث إنما جاءت صاعاً من تمر، وفي بعضها قال صاعاً من طعام، ثم أَعقبه بالاستثناء فقال لا سَمْراء، حتى إن الفقهاء قد ترَدَّدُوا فيما لو أَخرج بدل التمر زبيباً أَو قوتاً آخر، فمنهم من تَبِعَ التَّوقِيفَ، ومنهم من رآه في معناه إجراءً له مُجْرى صَدَقةِ الفطر، وهذا الصاعُ الذي أَمَرَ برَدِّه مع المُصَرّاة هو بدل عن اللبن الذي كان في الضَّرْع عند العَقْد، وإِنما لم يَجِبْ رَدُّ عينِ اللبنِ أَو مثلِه أَو قيمته لأَنَّ عينَ اللبن لا تَبْقى غالباً، وإن بقيت فتَمْتَزِجُ بآخرَ اجْتَمع في الضَّرْعِ بعد العقد إلى تمام الحَلْب، وأَما المِثْلِيَّةُ فلأَن القَدْرَ إذا لم يكن معلوماً بمِعْيار الشرعِ كانت المُقابلةُ من باب الربا، وإنما قُدِّرَ من التمر دون النَّقْد لفَقْدِه عندهم غالباً، ولأَن التمر يُشارك اللبنَ في المالِيَّة والقُوتِيَّة، ولهذا المعنى نص الشافعي، رضي الله عنه، أَنه لو رَدَّ المُصَرَّاة بعَيْبٍ آخرَ سوى التَّصْرِيَةِ رَدَّ معها صاعاً من تمر لأَجل اللبن. وقولُه تعالى: ما أُريدُ منهم من رِزْقٍ وما أُريدُ أَن يُطْعِمُونِ؛ معناه ما أَُريدُ أَن يَرْزُقُوا أَحداً من عبادي ولا يُطْعِمُوه لأَني أَنا الرَّزَّاقُ المُطْعمُ. ورجل طاعِمٌ: حَسَنُ الحال في المَطْعِمِ؛ قال الحُطَيْئَةُ:
دَعِ المَكارِمَ لا تَرْحَلْ لبُغْيَتِها،
واقْعُدْ فإنَّك أَنتَ الطاعِمُ الكاسي
ورجل طاعِمٌ
وطَعِمٌ على النَّسَبِ؛ عن سيبويه، كما قالوا نَهِرٌ. والطَّعْمُ: الأَكْلُ. والطُّعْم: ما أُكِلَ. وروى الباهِليُّ
عن الأَصمعي: الطُّعْم الطَّعام، والطَّعْمُ الشَّهْوةُ، وهو الذَّوْقُ؛ وأَنشد لأَبي خراش الهُذَلي:
أَرُدُّ شُجاعَ الجُوعِ قد تَعْلَمِينَه،
وَأُوثِرُ غَيْري مِنْ عِيالِك بالطُّعْم
أَي بالطعامِ، ويروى: شُجاعَ البَطْنِ، حَيَّةٌ يُذْكَرُ أَنها في البَطْنِ وتُسَمَّى الصَّفَر، تُؤْذي الإنسانَ إذا جاع؛ ثم أَنشد قول أَبي خِراش في الطَّعْمِ الشَّهْوة:
وأَغْتَبِقُ الماءَ القَراحَ فأَنْتَهي،
إذا الزادُ أَمْسى للمُزَلَّجِ ذا طَعْمِ
ذا طَعْمٍ أَي ذا شَهْوَةٍ، فأَراد بالأَول الطعامَ، وبالثاني ما يُشْتَهى منه؛ قال ابن بري: كَنَى عن شِدَّةِ الجُوع بشُجاعِ البَطْنِ الذي هو مثل الشُّجاع. ورجل ذو طَعْمٍ أَي ذو عَقْلٍ وحَزْمٍ؛ وأَنشد: فلا تَأْمُري، يا أُمَّ أَسماءَ، بالتي
تُجِرُّ الفَتى ذا الطَّعْمِ أَن يتَكَلَّما
أَي تُخْرِسُ، وأَصله من الإِجْرارِ، وهو أَن يُجْعَلَ في فَمِ الفَصيل خشَبةٌ
تمنعه من الرَّضاعِ. ويقال: ما بفلان طَعْمٌ ولا نَويصٌ أَي ليس له عَقْل ولا به حَراكٌ. قال أَبو بكر: قولُهم ليس لما يَفْعَلُ فلانٌ طَعْمٌ، معناه ليس له لَذَّة ولا مَنْزِلَةٌ من القلب، وقال في قوله للمُزَلَّجِ ذا طَعْم في بيت أَبي خِراش: معناه ذا منزلة من القلب، والمُزَلَّجُ البخيلُ، وقال ابن بَرِّي: المُزَلَّجُ من الرجال الدونُ الذي ليس بكامل؛ وأَنشد:
أَلا ما لِنَفْسٍ لا تموتُ فَيَنْقَضِي
شَقاها، ولا تَحْيا حَياةً لها طَعْمُ
معناه لها حلاوةٌ ومنزلة من القلب. وليس بذي طَعْم أَي ليس له عقْلٌ ولا نفْسٌ. والطَّعْمُ: ما يُشْتَهى. يقال: ليس له طَعْم وما فلانٌ بذي طَعْمٍَ إذا كان غَثّاً. وفي حديث بدرٍ: ما قَتَلْنا أَحداً به طَعْمٌ، ما قَتَلْنا إلاّ عجائزَ صُلْعاً؛ هذه استعارة أَي قَتَلْنا من لا اعْتِدادَ به ولا مَعْرفةَ ولا قَدْرَ، ويجوز فيه فتح الطاء وضمها لأَن الشيء إذا لم يكن فيه طُعم ولا له طَعْم فلا جَدوى فيه للآكل ولا منفَعة. والطُّعْمُ أَيضاً: الحَبُّ الذي يُلْقى للطير، وأَما سيبويه فسَوَّى بين الاسم والمصدر فقال: طَعِمَ طُعْماً وأَصاب طُعْمَه، كلاهما بضم أَوّله. والطُّعْمة: المَأْكَلة، والجمع طُعَمٌ؛ قال النابغة:
مُشَمِّرينَ على خُوصٍ مُزَمَّمةٍ،
نَرْجُو الإلَه، ونَرْجُو البِرَّ والطُّعَما
ويقال: جعَلَ السلطانُ ناحيةَ كذا طُعْمةً لفلان أَي مَأْكَلَةً له. وفي حديث أَبي بكر: إن الله تعالى إذا أَطْعَمَ نبيّاً طُعْمةً ثم قَبَضَه جعَلَها للذي يَقومُ بعده؛ الطُّعْمةُ، بالضَّم: شبْهُ الرِّزْق، يريدُ به ما كان له من الفَيْء وغيره، وجَمْعُها طُعَمٌ. ومنه حديثُ ميراثِ الجَدّ: إن السدسَ الآخرَ طُعْمةٌ له أَي أَنه زيادة على حقّه. ويقال فلانٌ تُجْبَى له الطُّعَمُ أَي الخَراجُ والإتاواتُ؛ قال زهير: مما يُيَسَّرُ أَحياناً له الطُّعَمُ
(* قوله «قال زهير مماييسر إلخ» صدره كما في التكملة: ينزع إمة أقوام ذوي حسب).
وقال الحسن في حديثه: القِتالُ ثلاثةٌ: قِتالٌ على كذا وقتالٌ لكذا وقِتالٌ على كَسْبِ هذه الطُّعْمةِ، يعني الفَيْءَ والخَراجَ. والطُّعْمة والطِّعْمة، بالضم والكسر: وَجْهُ المَكْسَبِ. يقال: فلانٌ طَيِّب الطُِّعْمة وخبيثُ الطِىُّعْمة إذا كان رَديءَ الكَسْبِ، وهي بالكسر خاصَّةً حالةُ الأَكل؛ ومنه حديث عُمَر ابن أَبي سَلَمَة: فما زالَتْ تلك طِعْمَتي بعدُ أَي حالتي في الأَكل. أَبو عبيد: فلان حسَنُ الطِّعْمةِ والشِّرْبةِ، بالكسر. والطُّعْمَةُ: الدَّعْوَةُ إلى الطعام.والطِّعْمَةُ: السِّيرَةُ في الأَكل، وهي أَيضاً الكِسْبَةُ، وحكى اللحياني: إنه لخبيث الطِّعْمَةِ أَي السِّيرةِ، ولم يقل خبيثُ السّيرة في طَعامٍ ولا غيره. ويقال: فلانٌ طَيِّبُ الطَّعْمَةِ وفلان خبيثُ الطِّعْمَةِ إذا كان من عادته أَنْ لا يأْكل إلا حَلالاً أَو حراماً. واسْتَطْعَمَه: سأله أَن يُطْعِمه. وفي الحديث: إذا اسْتَطْعَمَكُمُ الإمامُ فأَطْعِمُوه أَي إذا أُرْتِجَ عليه في قراءة الصلاةِ واسْتَفْتَحكُم فافْتَحُوا عليه ولَقِّنُوهُ، وهو من باب التمثيل تشبيهاً بالطعام، كأنهم يُدْخِلُون القراءة في فيه كما يُدْخَلُ الطعامُ؛ ومنه قولهم: فاسْتَطْعَمْتُه الحديثَ أَي طلبت منه أن يُحَدِّثَني وأَن يُذِيقَني حديثه، وأَما ما ورد في الحديث: طعامُ الواحدِ يكفي الاثنين، وطعامُ الاثنين يكفي الأَربعة، فيعني شِبَعُ الواحد قُوتُ الإثنين وشِبَعُ الاثنين قوتُ الأَربعة؛ ومثلُه قول عمر، رضي الله عنه، عامَ الرَّمادةِ: لقد هَمَمْتُ
أَن أُنزِلَ على أهلِ كلِّ بيت مثلَ عددِهم فإنَّ الرجلَ لا يَهْلِكُ على نصفِ بَطْنه. ورجل مِطْعَمٌ: شَديدُ الأَكل، وامرأةٌ مِطْعَمة نادرٌ ولا نظير له إلاَّ مِصَكَّة. ورجل مُطْعَمٌ، بضم الميم: مرزوق. ورجل مِطْعامٌ: يُطْعِمُ الناسَ ويَقْرِيهم كثيراً، وامرأَة مِطْعامٌ، بغير هاء. والطَّعْم، بالفتح: ما يُؤَدِّيه. الذَّوْقُ. يقال: طَعْمُه مُرٌّ. وطَعْمُ كلِّ شيءٍ: حَلاوتُه ومَرارتُه وما بينهما، يكون ذلك في الطعام والشراب، والجمع طُعُومٌ. وطَعِمَه طَعْماً وتَطَعَّمَه: ذاقَه فوجد طَعْمَهُ. وفي التنزيل: إنَّ اللهَ مُبْتَلِيكم بنَهَرٍ فمن شرِبَ منه فليس مِني ومن لم يَطْعَمْه فإنه مِني؛ أَي مَن لم يَذُقْه. يقال: طَعِمَ فلانٌ الطَّعامَ يَطْعَمه طَعْماً إذا أَكله بمُقَدَّمِ فيه ولم يُسْرِفْ فيه، وطَعِمَ منه إذا ذاقَ منه، وإذا جعلتَه بمعنى الذَّوْقِ جاز فيما يُؤْكل ويُشْرَبُ. والطعام: اسم لما يؤْكل، والشراب: اسم لما يُشْرَبُ؛ وقال أَبو إسحق: معنى ومن لم يَطْعَمْه أَي لم يَتَطَعَّمْ به. قال الليث: طَعْمُ كلِّ شيءٍ يُؤْكلُ ذَوْقُه، جَعَلَ ذواقَ الماء طَعْماً ونَهاهم أَن يأْخذوا منه إلاّ غَرْفَةً وكان فيها رِيُّهم ورِيُّ دوابهم؛ وأَنشد ابن الأَعرابي:
فأَما بنَوُ عامِرٍ بالنِّسار،
غَدَاةَ لَقُونا، فكانوا نَعَاما
نَعاماً بخَطْمَةَ صُعْرَ الخُدو
دِ، لا تَطْعَمُ الماءَ إلا صِيَاما
يقول: هي صائمة منه لا تَطْعَمُه، قال: وذلك لأَن النَّعامَ لا تَرِدُ الماءَ ولا تَطْعَمُه؛ ومنه حديث أَبي هريرة في الكِلابِ: إذا وَرَدْنَ الحَكَرَ الصَّغيرَ فلا تَطْعَمْه؛ أَي لا تَشْرَبه. وفي المثل: تَطَعَّمْ تَطْعَمْ أَي ذُقْ تَشَهَّ؛ قال الجوهري: قولهم تَطَعَّمْ تَطْعَمْ أَي ذُقْ حتى تَسْتَفِيقَ أَي تشْتَهِيَ وتأْكلَ. قال ابن بري: معناه ذق الطَّعامَ فإنه يدعوك إلى أَكْلِه، قال: فهذا مَثَلٌ
لمن يُحْجِمُ عن الأَمْرِ فيقال له: ادْخُلْ في أَوَّلِه يدعُوك ذلك إلى دُخولِكَ في آخِرِه؛ قاله عَطاءُ بن مُصْعَب. والطَّعْمُ: الأَكْلُ بالثنايا. ويقال: إن فلاناً لحَسَنُ الطَّعْمِ وإنه ليَطْعَمُ طَعْماً حسناً. واطَّعَمَ الشيءُ: أَخَذَ طَعْماً. ولبنٌ
مُطِّعِمٌ ومُطَعِّمٌ: أَخَذَ طَعْمَ السِّقَاء. وفي التهذيب: قال أَبو حاتم يقال لبنٌ مُطَعِّم، وهو الذي أَخَذَ في السِّقاء طَعْماً وطِيباً، وهو ما دام في العُلْبة مَحْضٌ
وإن تغير، ولا يأخُذُ اللبنُ طَعْماً ولا يُطَعِّمُ في العُلْبةِ والإناء أَبداً، ولكن يتغَيَّرُ طَعْمُه في الإنْقاعِ. واطَّعَمَتِ الشجرة، على افْتَعلَتْ: أَدْرَكَتْ ثمرَتُها، يعني أَخذَت طَعْماً وطابتْ. وأَطْعَمَتْ: أَدْرَكَتْ أَن تُثْمِرَ. ويقال: في بُستانِ فلانٍ من الشجر المُطْعِمِ كذا أَي من الشجر المُثْمِر الذي يُؤْكلُ ثمرُه. وفي الحديث: نَهى عن بيع الثّمرةِ حتى تُطْعِمَ. يقال: أَطْعَمَتِ الشجرةُ إِذا أَثْمرَتْ وأَطْعَمَتِ الثمرةُ إِذا أَدرَكتْ أَي صارت ذاتَ طَعْمٍ وشيئاً يُؤْكل منها، وروي: حتى تُطْعَم أَي تُؤْكلَ، ولا تُؤْكلُ إِلا إِذا أَدرَكتْ. وفي حديث الدَّجّال: أَخْبِرُوني عن نخلِ بَيْسانَ هل أَطْعَمَ أَي هل أَثْمَرَ؟ وفي حديث ابن مسعود: كرِجْرِجةِ الماء لا تُطْعِمُ أَي لا طَعْمَ لها، ويروى: لا تَطَّعِمُ، بالتشديد، تَفْتَعِلُ من الطَّعْمِ. وقال النَّضْرُ: أَطْعَمْتُ الغُصْنَ إِطْعاماً إِذا وصَلْتَ به غُصْناً من غير شجره، وقد أَطْعَمْتُه فطَعِمَ أَي وصَلْتُه به فقَبِلَ الوَصْلَ.ويقال للحَمَامِ الذَّكرِ إِذا أَدخلَ فمه في فمِ أُنْثاه: قد طاعَمَها وقد تطاعَما؛ ومنه قول الشاعر:
لم أُعْطِها بِيَدٍ، إِذْ بتُّ أَرْشُفُها،
إِلاَّ تَطاوُلَ غُصْنِ الجِيدِ بالجِيدِ
كما تَطاعَمَ، في خَضْراءَ ناعمةٍ،
مُطَوَّقانِ أَصاخَا بعد تَغْريدِ
وهو التَّطاعُم والمُطاعَمةُ، واطَّعَمَتِ البُسْرَةُ أَي صار لها طَعْمٌ وأَخذَتِ الطَّعْمَ، وهو افتعَلَ من الطَّعْم مثلُ اطَّلَبَ من الطَّلَب، واطَّرَدَ من الطَّرْدِ.
والمُطْعِمةُ: الغَلْصَمة؛ قال أَبو زيد: أَخذَ فلانٌ بِمُطْعِمَة فلان إِذا أَخذَ بحَلْقِه يَعْصِرُه ولا يقولونها إِلا عند الخَنْقِ والقِتالِ. والمُطْعِمةُ: المِخْلَبُ الذي تَخْطَفُ به الطيرُ اللحمَ. والمُطْعِمةُ: القوْسُ التي تُطْعِمُ الصيدَ؛ قال ذو الرمة: وفي الشِّمالِ من الشِّرْيانِ مُطْعَمةٌ
كَبْداءٌ، في عَجْسِها عَطْفٌ وتَقْويمُ
كَبْداءُ: عريضةُ الكَبِدِ، وهو ما فوقَ المَقْبِضِ بِشِبْرٍ؛ وصواب إِنشاده:
في عُودِها عَطْفٌ
(* قوله «وصواب إنشاده في عودها إلخ» عبارة التكملة: والرواية في عودها، فإن العطف والتقويم لا يكونان في العجز وقد أخذه من كتاب ابن فارس والبيت لذي الرمة)
يعني موضع السِّيَتَيْنِ وسائرُه مُقوَّم، البيتُ بفتح العين، ورواه ابن الأَعرابي بكسر العين، وقال: إِنها تُطْعِمُ صاحبَها الصَّيْدَ. وقوسٌ مُطْعِمةٌ: يُصادُ بها الصيدُ ويَكْثُر الضِّرابُ عنها.
ويقال: فلانٌ مُطْعَمٌ للصَّيْدِ ومُطْعَمُ الصَّيْدِ إِذا كان مرزوقاً منه؛ ومنه قول امرئ القيس:
مُطْعَمٌ للصَّيْدِ، ليسَ له
غيْرَها كَسْبٌ، على كِبَرِهْ
وقال ذو الرمة:
ومُطْعَمُ الصيدِ هَبَّالٌ لِبُغْيتِه
وأَنشد محمد بن حبيب:
رَمَتْني، يومَ ذاتِ الغِمِّ، سلمَى
بسَهْمٍ مُطْعَمٍ للصَّيْدِ لامِي
فقلتُ لها: أَصَبْتِ حصاةَ قَلْبي،
ورُبَّتَ رَمْيةٍ من غير رامي
ويقال: إِنك مُطْعَمٌ مَوَدَّتي أَي مرزوقٌ مودَّتي؛ وقال الكميت: بَلى إِنَّ الغَواني مُطْعَماتٌ
مَوَدَّتَنا، وإِن وَخَطَ القَتِيرُ
أَي نُحِبُّهُنَّ وإِن شِبْنا. ويقال: إِنه لمُتَطاعِمُ الخَلْقِ أَي مُتَتابِعُ الخَلْق. ويقال: هذا رجل لا يَطَّعِمُ، بتثقيل الطاء، أَي لا يَتأَدَّبُ ولا يَنْجَعُ فيه ما يُصْلِحه ولا يَعْقِلُ. والمُطَّعِمُ والمُطَعِّمُ من الإِبل: الذي تَجِدُ في لَحْمه طَعْمَ الشَّحْمِ من سِمَنِه، وقيل: هي التي جَرى فيها المُخُّ قليلاً. وكُلُّ شيء وُجِدَ طَعْمُه فقد اطَّعَم. وطَعَّمَ العظمُ: أَمَخَّ؛ أَنشد ثعلب:
وَهُمْ تَرَكُوكُمْ لا يُطَعِّمُ عَظْمُكُم
هُزالاً، وكان العَظْمُ قبلُ قَصِيدا
ومُخٌّ طَعُومٌ: يُوجَدُ طَعْمُ السِّمَن فيه. وقال أَبو سعيد: يقالُ لَكَ غَثُّ هذا وطَعُومُه أَي غَثُّه وسَمِينُه. وشاةٌ طَعُومٌ وطَعِيم: فيها بعض الشَّحْم، وكذلك الناقةُ. وجَزورٌ طَعُومٌ: سَمِينَةٌ، وقال الفراء: جَزُورٌ طَعُومٌ وطَعِيمٌ إِذا كانت بين الغَثَّةِ والسَّمِينَةِ. والطَّعُومَةُ: الشاةُ تُحْبَسُ لتُؤكَلَ. ومُسْتَطْعَمُ الفَرَسِ: جَحافِلُه، وقيل: ما تحتَ مَرْسِنِه إِلى أَطراف جَحافِله؛ قال الأَصمعي: يُسْتَحَبُّ من الفرس أَن يَرِقَّ مُسْتَطْعَمُه. والطُّعْمُ: القُدْرة. يقال: طَعِمْتُ عليه أَي قَدَرْتُ عليه، وأَطْعَمْتُ عَيْنَه قَذىً فَطَعِمَتْهُ واسْتَطْعَمْتُ الفرسَ إِذا طَلَبْتَ جَرْيَه؛ وأَنشد أَبو عبيدة: تَدارَكهُ سَعْيٌ ورَكْضُ طِمِرَّةٍ
سَبُوحٍ، إِذا اسْتَطْعَمْتَها الجَرْيَ تَسْبَحُ
والمُطْعِمتانِ من رِجْل كلِّ طائرٍ: هما الإِصْبَعانِ المُتَقَدّمتانِ المُتقابلَتانِ. والمُطْعِمَةُ من الجَوارحِ: هي الإِصْبَعُ الغَلِيظَةُ المُتَقَدِّمَةُ، واطَّرَدَ هذا الاسمُ في الطير كُلِّها. وطُعْمَةُ وطِعْمَةُ وطُعَيْمَةُ ومُطْعِمٌ، كُلُّها: أَسماء؛ وأَنشد ابن الأَعرابي:
كَسانيَ ثَوْبَيْ طُعْمةَ المَوْتُ، إِنما الـ
ـتُّراثُ، وإِنْ عَزَّ الحَبيبُ، الغَنائِمُ

##### Türkçe

**الطَّعامُ**: bir isimdir.

Yenilen her şey için toplayıcı (kapsayıcı) bir addır; ve **طَعِمَ يَطْعَمُ طُعْماً** (fiili) vardır; o hâlde o **طاعِمٌ**dur;

yediği veya tattığı zaman; örnek: **غَنِمَ يَغْنَمُ غُنْماً**; o hâlde o **غانِمٌ**dir. Ve

tenzîlde: “Artık **طَعِمْتم** (yediğiniz) zaman dağılın.” Ve denir: “Falanın **طُعْمُه** azaldı” yani

yemesi. Ve denir: **طَعِمَ يَطْعَمُ مَطْعَماً**; ve şüphesiz o, **لَطَيّبُ المَطْعَمِ**dir; senin

“**طَيِّبُ المَأْكَلِ**” demen gibi. Ve İbn Abbas’tan rivayet edildi ki Zemzem hakkında şöyle dedi: “Şüphesiz o, **طَعَامُ طُعْمٍ** ve **شِفاءُ سُقْمٍ**dur”; yani insan, suyunu içtiği zaman doyar; tıpkı doyduğu gibi

yemekten. Ve denir: “Şüphesiz ben, sizin yemeğinizden **طاعِمٌ**um”

yani sizin yemeğinizden **مُسْتَغُنٍ** (müstağni) olanım. Ve denir: “Bu **الطَّعامُ** **طَعامُ طُعْمٍ**dur”

yani onu yiyen **يَطْعَمُ**; yani doyar; ve onun, yemekten bir payı vardır;

payı olmayanın ise yemekten payı yoktur. Ve “Bu yemeğin yiyeni ne **يَطْعَمُ**?” yani ne doyar;

ve ben ona yemeği **أَطْعَمْته**. Ve Yüce Allah’ın sözü: “Size deniz avı ve onun **طَعامُه**u helâl kılındı; size

ve yolculara bir faydalanma olarak”; İbn Sîde dedi: Deniz yemeği hakkında ihtilaf edildi; bazıları dedi ki: sudan çekilip (su çekilince)

av olmaksızın alınan şeydir; o, onun **طَعامُه**udur. Başkaları dedi ki: onun **طَعامُه**u, suyu ile sulanıp biten her şeydir;

çünkü o, suyundan bitmiştir; bütün bunlar Ebû İshak ez-Zeccâc’dandır. Çoğulu **أَطْعِمَةٌ**dur; ve **أَطْعِماتٌ**

çoğulun çoğuludur. Ve onu **طَعِمَه طَعْماً وطَعاماً** (yedi) ve başkasını **أَطْعَم** (yedirdi). Ve Hicaz ehli

**بالطَّعامِ** lafzını mutlak olarak kullandıkları zaman onunla özellikle **البُرَّ**ı kastederler. Ve Ebû Saîd hadîsinde:

Resûlullah’ın (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) zamanında fıtır sadakasını bir **صاعاً من طَعامٍ** veya bir **صاعاً من شعير** olarak çıkarırdık;

denildi ki: onunla **البُرَّ**ı kastetti; denildi ki: hurmayı; ve bu daha benzer (daha uygun)dır; çünkü **البُرَّ** onlarda az idi, fıtır zekâtını çıkarmaya

genişlik vermezdi. Halîl dedi: Arapların sözünde üstün olan, **الطَّعامَ**ın özellikle **البُرُّ** olmasıdır.

Ve **المُصَرَّاةِ** hadîsinde: “Kim **مُصَرَّاةً** satın alırsa iki bakışın hayırlısı üzeredir: isterse onu tutar; isterse onu geri verir ve onunla birlikte

**صاعاً من طَعامٍ** geri verir; **لا سَمْراء**.” İbnü’l-Esîr dedi: **الطَّعامُ**; buğday, arpa,

hurma ve bunun dışındaki her türlü azık edinilen şeyde geneldir. Ve ondan **السَّمْراء**yı, yani buğdayı, istisna ettiği yerde,

sâ‘ı onun dışındaki yiyeceklerde mutlak kılmıştır; ancak âlimler onu hurmaya tahsis ettiler

iki sebepten: birincisi, o onların yiyeceklerinde galip olandı; ikincisi, bu hadisin rivayetlerinin çoğu ancak “bir sâ‘ hurma” olarak geldi;

bazısında “bir sâ‘ **طعام**” dedi, sonra istisna ile onu takip etti ve “**لا سَمْراء**” dedi; hatta fakihler, hurma yerine kuru üzüm veya başka bir azık çıkarsa

tereddüt ettiler: onlardan kimi tevfîke (nasla belirlenene) tâbi oldu; kimi de onu, fıtır sadakası mecrasına yürütmek suretiyle manasında gördü.

Ve **المُصَرّاة** ile birlikte geri vermeyi emrettiği bu sâ‘, akit anında memede bulunan sütün bedelidir; ve sütün aynını veya mislini veya kıymetini geri vermek

gerekmedi; çünkü sütün aynısı çoğunlukla kalmaz; kalsa bile, akitten sonra memede toplanan başka bir sütle, sağım tamamlanıncaya kadar karışır.

Mislîlik ise; çünkü miktar şer‘î ölçü ile bilinmiş değilse, karşılaştırma ribâ babından olur. Ancak hurmadan takdir edildi, nakitten değil;

çünkü nakit onlarda çoğunlukla bulunmazdı; ve çünkü hurma, sütle mâliyyet ve gıdâlıkta ortak olur. Bu mânâ için Şâfiî (Allah ondan razı olsun) nass etti ki:

eğer **المُصَرَّاة**yı **التَّصْرِيَةِ** dışında başka bir ayıpla geri verirse, süt sebebiyle onunla birlikte bir sâ‘ hurma geri verir.

Ve Yüce Allah’ın sözü: “Onlardan bir rızık istemiyorum ve onların beni **يُطْعِمُونِ** (doyurmalarını) istemiyorum”; mânâsı: kullarımdan birine rızık vermelerini

ve onu doyurmalarını istemiyorum; çünkü ben **الرَّزَّاقُ المُطْعمُ**um. Ve **رجل طاعِمٌ**: **المَطْعِمِ**de hâli güzel olan;

**الحُطَيْئَةُ** dedi:
دَعِ المَكارِمَ لا تَرْحَلْ لبُغْيَتِها،
واقْعُدْ فإنَّك أَنتَ الطاعِمُ الكاسي

Ve **رجل طاعِمٌ**

ve nesepte **طَعِمٌ**; Sîbeveyh’ten; onların **نَهِرٌ** dedikleri gibi. Ve **الطَّعْمُ**:

yemektir. Ve **الطُّعْم**: yenilen şeydir. Bâhilî,

Asmaî’den rivayet etti: **الطُّعْم** yemek; **الطَّعْمُ** iştah; o da tattır (tatmadır). Ve Ebû Harâş el-Hüzelî’den okudu:
أَرُدُّ شُجاعَ الجُوعِ قد تَعْلَمِينَه،
وَأُوثِرُ غَيْري مِنْ عِيالِك بالطُّعْم

yani yemekle; ve şöyle rivayet edilir: **شُجاعَ البَطْنِ**; karında olduğu zikredilen bir yılandır; **الصَّفَر** diye adlandırılır; acıkınca insana eziyet eder.

Sonra Ebû Harâş’ın **الطَّعْمِ الشَّهْوة** (iştah olan tat) hakkında sözünü okudu:
وأَغْتَبِقُ الماءَ القَراحَ فأَنْتَهي،
إذا الزادُ أَمْسى للمُزَلَّجِ ذا طَعْمِ

**ذا طَعْمٍ** yani **ذا شَهْوَةٍ**; böylece birincide yemeği, ikincide ondan iştah edilen şeyi kastetti. İbn Berrî dedi:

**شُجاعِ البَطْنِ** ile, **الشُّجاع** gibi olan **شِدَّةِ الجُوع**dan kinaye yaptı. Ve “**رجل ذو طَعْمٍ**” yani akıl ve azim sahibi; ve okudu:
فلا تَأْمُري، يا أُمَّ أَسماءَ، بالتي
تُجِرُّ الفَتى ذا الطَّعْمِ أَن يتَكَلَّما

yani susturur; aslı **الإِجْرارِ**dandır; o da, sütten kesmek için devenin yavrusunun ağzına bir tahta konulmasıdır.

Ve denir: “Falanda ne **طَعْمٌ** var ne **نَويصٌ**” yani ne aklı var ne de onda bir hareket. Ebû Bekir dedi: “Falanın yaptığı şeyin **طَعْمٌ**u yoktur” sözlerinin mânâsı:

onda ne lezzet vardır ne de kalpte bir menzile. Ve Ebû Harâş’ın beytinde **للمُزَلَّجِ ذا طَعْم** sözünde dedi: mânâsı kalpte bir menzile sahip olandır.

Ve **المُزَلَّجُ** cimridir. İbn Berrî dedi: **المُزَلَّجُ** erkeklerden aşağı olan, kâmil olmayan kimsedir. Ve okudu:
أَلا ما لِنَفْسٍ لا تموتُ فَيَنْقَضِي
شَقاها، ولا تَحْيا حَياةً لها طَعْمُ

mânâsı: onun için bir tatlılık ve kalpte bir menzile. Ve “**ليس بذي طَعْم**” yani ne aklı var ne nefsi. Ve **الطَّعْمُ**: iştah edilendir.

Denir: “Onun **طَعْم**ı yoktur” ve falan **بذي طَعْمٍَ** değildir; eğer tatsız (kaba) ise. Bedir hadîsinde: “Biz, onda **طَعْمٌ** olan birini öldürmedik; ancak kel, yaşlı kadınları öldürdük”;

bu bir istiaredir; yani itibarı olmayanı, bilgisi olmayanı, değeri olmayanı öldürdük. Ve onda, طاء’nın fethi ve zammı câizdir; çünkü bir şeyde **طُعم** yoksa ve onun **طَعْم**ı yoksa,

yiyen için onda ne fayda vardır ne menfaat. Ve **الطُّعْمُ** ayrıca: kuşa atılan danedir. Sîbeveyh ise isim ile masdarı eşitledi ve dedi:

**طَعِمَ طُعْماً** ve **أَصاب طُعْمَه**; ikisi de başının zammıyladır. Ve **الطُّعْمة**: yenilecek şey (yemeklik); çoğulu **طُعَمٌ**; Nâbiga dedi:
مُشَمِّرينَ على خُوصٍ مُزَمَّمةٍ،
نَرْجُو الإلَه، ونَرْجُو البِرَّ والطُّعَما

Ve denir: Sultan falana şu bölgeyi **طُعْمةً** kıldı; yani ona bir **مَأْكَلَةً**. Ve Ebû Bekir hadîsinde: “Allah Teâlâ bir peygambere bir **طُعْمةً** yedirip sonra onu kabzedince,

onu ondan sonra ayağa kalkacak olana kılar.” **الطُّعْمةُ** (zamm ile): rızık benzeri; onunla, fey ve başkasından ona ait olanı kasteder; çoğulu **طُعَمٌ**dur.

Bundan, dede mirası hadîsi: “Diğer altıda bir, ona bir **طُعْمةٌ**dur” yani hakkının üstünde bir ziyadedir. Ve denir: “Falana **الطُّعَمُ** toplanır” yani haraçlar ve vergiler;

Züheyr dedi:
مما يُيَسَّرُ أَحياناً له الطُّعَمُ
(* “قال زهير مماييسر إلخ” sözü: onun başı, tekmilede olduğu üzere: ينزع إمة أقوام ذوي حسب).

Ve Hasan, hadîsinde dedi: “Savaş üçtür: şunun üzerine savaş, şunun için savaş ve bu **الطُّعْمةِ**yi kazanmak üzerine savaş”; yani fey ve haraç.

Ve **الطُّعْمة** ve **الطِّعْمة** (zamm ve kesr ile): kazanç yolu. Denir: “Falan **طَيِّبُ الطُِّعْمة** ve **خبيثُ الطِىُّعْمة**” eğer kazancı kötü ise.

Ve kesr ile olanı özellikle yeme hâlidir; bundan, Ömer b. Ebî Seleme hadîsi: “Sonra o, bundan sonra benim **طِعْمَتي**m olmaya devam etti” yani yemedeki hâlim.

Ebû Ubeyd: “Falan **حسَنُ الطِّعْمةِ** ve **الشِّرْبةِ**” (kesr ile). Ve **الطُّعْمَةُ**: yemeğe davettir. Ve **الطِّعْمَةُ**: yemede gidiştir;

ve o ayrıca kazançtır. Lihyânî nakletti: “Şüphesiz o, **لخبيث الطِّعْمَةِ**” yani gidişin; ve “yemekte veya başka şeyde kötü gidiş” demedi.

Ve denir: “Falan **طَيِّبُ الطَّعْمَةِ** ve falan **خبيثُ الطِّعْمَةِ**” eğer âdeti yalnız helâl veya yalnız haram yemekten ibaret ise.

Ve **اسْتَطْعَمَه**: ondan kendisini doyurmasını istedi. Ve hadîste: “İmam sizden **اسْتَطْعَمَكُم** ederse onu **فأَطْعِمُوه**” yani namaz kıraatinde ona tutulma olursa ve sizden açmanızı isterse ona açın ve ona telkin edin;

bu, yemeğe benzetme yolundandır; sanki kıraati onun ağzına sokarlar, tıpkı yemeğin sokulması gibi. Bundan onların sözü: “Ben ondan hadisi **فاسْتَطْعَمْتُه**” yani ondan bana hadis anlatmasını ve hadisini bana tattırmasını istedim.

Ve hadîste gelen: “Bir kişinin yemeği iki kişiye yeter; iki kişinin yemeği dört kişiye yeter” ise, bununla bir kişinin doyumu iki kişinin azığı, iki kişinin doyumu dört kişinin azığı kastedilir.

Ve bunun benzeri, Ömer’in (Allah ondan razı olsun) **عامَ الرَّمادةِ** yılında sözü: “Gerçekten niyet ettim ki her ev halkının sayısı kadarını onların üzerine indireyim; çünkü adam yarım karnı üzerine helâk olmaz.”

Ve **رجل مِطْعَمٌ**: yemesi şiddetli olan; ve **امرأةٌ مِطْعَمة** nadirdir; onun benzeri ancak **مِصَكَّة**dir. Ve **رجل مُطْعَمٌ** (mîm’in zammıyla): rızıklandırılmış.

Ve **رجل مِطْعامٌ**: insanlara yediren ve onları çokça ağırlayan; ve **امرأَة مِطْعامٌ** (hâ’sız). Ve **الطَّعْم** (fetha ile): **الذَّوْقُ**un eda ettiği şeydir.

Denir: “Onun **طَعْمُه** acıdır.” Ve her şeyin **طَعْمُ**u: tatlılığı, acılığı ve ikisi arasındakidir; bu, yemekte ve içecekte olur; çoğulu **طُعُومٌ**dur.

Ve onu **طَعِمَه طَعْماً** ve **تَطَعَّمَه**: onu tattı da onun **طَعْم**ını buldu. Ve tenzîlde: “Şüphesiz Allah sizi bir nehirle imtihan edicidir; kim ondan içerse benden değildir; kim de onu **يَطْعَمْه**ezse o bendendir”;

yani kim onu tatmazsa. Denir: Falan yemeği **طَعِمَ**; **يَطْعَمه طَعْماً**; eğer onu ağzının ön kısmıyla yiyip onda israf etmezse.

Ve “ondan **طَعِمَ**” eğer ondan tattıysa. Ve onu tatma mânâsına kıldığın zaman, yenilen ve içilen şeylerde câiz olur.

Ve **الطعام**: yenilen şeye isimdir; ve **الشراب**: içilen şeye isimdir. Ebû İshak dedi: “**ومن لم يَطْعَمْه**”in mânâsı: onunla **يَتَطَعَّمْ** etmeyen.

Leys dedi: Yenilen her şeyin **طَعْمُ**u onun tadıdır; suyun tadını **طَعْماً** kıldı ve onlara ondan ancak bir avuç almalarını yasakladı; onda onların kanması ve bineklerinin kanması vardı.

İbnü’l-A‘râbî okudu:
فأَما بنَوُ عامِرٍ بالنِّسار،
غَدَاةَ لَقُونا، فكانوا نَعَاما
نَعاماً بخَطْمَةَ صُعْرَ الخُدو
دِ، لا تَطْعَمُ الماءَ إلا صِيَاما

diyor ki: ondan oruçludur; onu **لا تَطْعَمُه** (tatmaz); dedi: bu, çünkü devekuşu suya varmaz ve onu tatmaz. Bundan, Ebû Hureyre’nin köpekler hakkında hadîsi:

“Eğer küçük **الحَكَرَ**a varırlarsa onu **فلا تَطْعَمْه**” yani onu içme. Ve meselde: “**تَطَعَّمْ تَطْعَمْ**” yani tat, iştah et;

Cevherî dedi: onların “**تَطَعَّمْ تَطْعَمْ**” sözü: tat ki ayılasın; yani iştah edesin ve yiyesin. İbn Berrî dedi: mânâsı: yemeği tat; çünkü o seni onu yemeye çağırır.

Dedi: bu, bir işe girmekten çekinen kimse için bir meseldir; ona denir ki: onun başına gir; bu, seni onun sonuna girmeye çağırır; bunu Atâ b. Mus‘ab söyledi.

Ve **الطَّعْمُ**: azı dişleriyle yemektir. Ve denir: “Şüphesiz falan **لحَسَنُ الطَّعْمِ**dır ve şüphesiz o güzel bir **طَعْماً** yer.”

Ve **اطَّعَمَ** şey: bir **طَعْماً** aldı. Ve süt: **مُطِّعِمٌ** ve **مُطَعِّمٌ**: tulumun tadını aldı.

Ve **التهذيب**’de: Ebû Hâtim dedi: “**لبنٌ مُطَعِّم**” denir; o, tulumda bir **طَعْماً** ve bir hoşluk almış olandır; o, kapta saf kaldığı müddetçe böyledir,

değişse bile. Ve süt, kapta ve kapta asla bir **طَعْماً** almaz ve **يُطَعِّمُ** olmaz; fakat **الإنْقاعِ**da onun **طَعْمُ**u değişir.

Ve ağaç **اطَّعَمَتِ** (ifta‘alet): meyvesi olgunlaştı; yani bir **طَعْماً** aldı ve hoşlaştı. Ve **أَطْعَمَتْ**: meyve vermeye erişti.

Ve denir: “Falanın bahçesinde meyve veren ağaçtan (**الشجر المُطْعِمِ**) şu kadar vardır” yani meyvesi yenilen meyve veren ağaçtan.

Ve hadîste: “Meyve, **تُطْعِمَ** oluncaya kadar satmayı yasakladı.” Denir: Ağaç **أَطْعَمَتْ**; eğer meyve verdiyse.

Ve meyve **أَطْعَمَتْ**; eğer olgunlaştıysa; yani bir **طَعْمٍ** sahibi oldu ve ondan yenilen bir şey oldu. Ve rivayet edildi: “**حتى تُطْعَم**” yani yenilinceye kadar;

ve ancak olgunlaşınca yenilir. Ve Deccâl hadîsinde: “Bana Beysân hurmaları hakkında haber verin: **هل أَطْعَمَ**” yani meyve verdi mi?

Ve İbn Mes‘ûd hadîsinde: “Suyun **كرِجْرِجةِ**si **لا تُطْعِمُ**” yani onun **طَعْمَ**ı yoktur; ve “**لا تَطَّعِمُ**” (şeddeli) diye de rivayet edilir; **تَفْتَعِلُ** babından, **الطَّعْمِ**den.

Ve Nadr dedi: “Dal’ı **أَطْعَمْتُ**; **إِطْعاماً**” eğer ona kendi ağacından olmayan bir dalı aşıladıysan; ve onu **أَطْعَمْتُه** de o **فطَعِمَ**; yani onu ona bağladım da o bağı kabul etti.

Ve güvercinin erkeğine, ağzını dişisinin ağzına soktuğu zaman: “Onu **طاعَمَها**” ve “ikisi **تطاعَما**” denir. Bundan şairin sözü:
لم أُعْطِها بِيَدٍ، إِذْ بتُّ أَرْشُفُها،
إِلاَّ تَطاوُلَ غُصْنِ الجِيدِ بالجِيدِ
كما تَطاعَمَ، في خَضْراءَ ناعمةٍ،
مُطَوَّقانِ أَصاخَا بعد تَغْريدِ

Ve o, **التَّطاعُم** ve **المُطاعَمةُ**dır. Ve **اطَّعَمَتِ البُسْرَةُ** yani onun bir **طَعْمٌ**ı oldu ve **الطَّعْمَ**ı aldı;

o, **الطَّعْم**den **افتعَلَ**dır; **اطَّلَبَ**ın **الطَّلَب**den, **اطَّرَدَ**ın **الطَّرْد**den olması gibi.

Ve **المُطْعِمةُ**: gırtlak; Ebû Zeyd dedi: Falan, falanın **بِمُطْعِمَة**sini aldı; eğer onun boğazını tutup sıkar ise; ve onu ancak boğma

ve savaşta söylerler. Ve **المُطْعِمةُ**: kuşun et kaptığı pençedir. Ve **المُطْعِمةُ**: avı yediren yaydır; Zü’r-Rumme dedi:
وفي الشِّمالِ من الشِّرْيانِ مُطْعَمةٌ
كَبْداءٌ، في عَجْسِها عَطْفٌ وتَقْويمُ

**كَبْداءُ**: karaciğeri geniş olan; o, kabzanın üstünde bir karış kadardır. Ve onun doğru okunuşu:
في عُودِها عَطْفٌ
(* “وصواب إنشاده في عودها إلخ” sözü: tekmilenin ibaresi: rivayet “في عودها”dır; çünkü eğrilik ve düzeltme “عجز”da olmaz; bunu İbn Fâris’in kitabından almıştır; beyit Zü’r-Rumme’nindir.)

yani iki **السِّيَتَيْنِ**in yeri; geri kalanı düzeltilmiştir. Beyti, ayn’ın fethiyle (açık) rivayet etti; İbnü’l-A‘râbî ayn’ın kesriyle rivayet etti ve dedi: şüphesiz o, sahibine avı **تُطْعِمُ** eder.

Ve **قوسٌ مُطْعِمةٌ**: onunla av avlanır ve ondan vuruş çok olur.

Ve denir: “Falan av için **مُطْعَمٌ**dır” ve “**مُطْعَمُ الصَّيْدِ**”dir; eğer ondan rızıklandırılmış ise. Bundan, İmruü’l-Kays’ın sözü:
مُطْعَمٌ للصَّيْدِ، ليسَ له
غيْرَها كَسْبٌ، على كِبَرِهْ

Ve Zü’r-Rumme dedi:
ومُطْعَمُ الصيدِ هَبَّالٌ لِبُغْيتِه

Ve Muhammed b. Habîb okudu:
رَمَتْني، يومَ ذاتِ الغِمِّ، سلمَى
بسَهْمٍ مُطْعَمٍ للصَّيْدِ لامِي
فقلتُ لها: أَصَبْتِ حصاةَ قَلْبي،
ورُبَّتَ رَمْيةٍ من غير رامي

Ve denir: “Şüphesiz sen benim sevgime **مُطْعَمٌ**sın” yani sevgime rızıklandırılmışsın. Kümeyt dedi:
بَلى إِنَّ الغَواني مُطْعَماتٌ
مَوَدَّتَنا، وإِن وَخَطَ القَتِيرُ

yani onları severiz, ihtiyarlamış olsak bile. Ve denir: “Şüphesiz o, yaratılışı **لمُتَطاعِمُ الخَلْقِ**tir” yani yaratılışı ardışık (birbirine benzer)dir.

Ve denir: “Bu, **لا يَطَّعِمُ** bir adamdır” (طاء şeddeli) yani edeplenmez; onu ıslah eden şey onda fayda vermez; ve akletmez.

Ve develerden **المُطَّعِمُ** ve **المُطَعِّمُ**: semizliğinden etinde içyağı tadını bulduğun; denildi ki: onda ilik azca yürüyen (az bulunan)dır.

Ve her şeyin **طَعْمُ**u bulunduysa, o **اطَّعَم** etmiştir. Ve kemik **طَعَّمَ**: iliklendi; Sa‘leb okudu:
وَهُمْ تَرَكُوكُمْ لا يُطَعِّمُ عَظْمُكُم
هُزالاً، وكان العَظْمُ قبلُ قَصِيدا

Ve **مُخٌّ طَعُومٌ**: onda semizlik tadı bulunur. Ebû Saîd dedi: “Sana bunun zayıfı ve **طَعُومُه**u” denir; yani onun zayıfı ve semizi.

Ve **شاةٌ طَعُومٌ** ve **طَعِيم**: onda biraz içyağı vardır; deve de böyledir. Ve **جَزورٌ طَعُومٌ**: semizdir. Ferrâ dedi: **جَزُورٌ طَعُومٌ** ve **طَعِيمٌ**;

eğer zayıf ile semiz arasında ise. Ve **الطَّعُومَةُ**: yenmek için hapsedilen koyundur.

Ve atın **مُسْتَطْعَمُ**ı: dudaklarıdır; denildi ki: burun ucunun altından dudaklarının uçlarına kadar olan yerdir. Asmaî dedi: attan, **مُسْتَطْعَمُه**nun ince olması sevilir.

Ve **الطُّعْمُ**: kudrettir. Denir: “Ona **طَعِمْتُ**” yani ona güç yetirdim. Ve “Gözünü bir çapakla **أَطْعَمْتُ** de onu **فَطَعِمَتْهُ**.”

Ve atı **اسْتَطْعَمْتُ**; eğer onun koşmasını istedinse. Ebû Ubeyde okudu:
تَدارَكهُ سَعْيٌ ورَكْضُ طِمِرَّةٍ
سَبُوحٍ، إِذا اسْتَطْعَمْتَها الجَرْيَ تَسْبَحُ

Ve her kuşun ayağındaki iki **المُطْعِمتانِ**: öne geçmiş, birbirine karşı iki parmaktır.

Ve yırtıcılardan **المُطْعِمَةُ**: öndeki kalın parmaktır; bu ad, bütün kuşlarda yerleşik olmuştur.

Ve **طُعْمَةُ** ve **طِعْمَةُ** ve **طُعَيْمَةُ** ve **مُطْعِمٌ**; hepsi: isimlerdir. İbnü’l-A‘râbî okudu:
كَسانيَ ثَوْبَيْ طُعْمةَ المَوْتُ، إِنما الـ
ـتُّراثُ، وإِنْ عَزَّ الحَبيبُ، الغَنائِمُ

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ط ع م * * الطَّعَامُ * ما يُؤكل وربما خُص بالطعام البُّرُّ وفي حديث أبي سعيد رضي الله عنه ﴿كنا نُخرج صدقة الفطر على عهد رسول الله ]ص[ صاعا من طعام أو صاعا من شعير﴾ و * الطَّعْمُ * بالفتح ما يُؤديه الذوق يقال طعمه مر والطعم أيضا ما يُشتهى منه يقال ليس له طعم وما فلان بذي طعم إذا كان غثا و * الطُّعْمُ * بالضم الطعام وقد * طَعِمَ * بالكسر * طُعْما * بضم الطاء إذا أكل أو ذاق فهو * طَاعِمٌ * قال الله تعالى ﴿فإذا طعمتم فانتشروا﴾ وقال ﴿ومن لم يطعمه فإنه مني﴾ أي ومن لم يذقه ويقال فلان قلَّ * طُعْمُهُ * أي أكله و * الطُّعْمَةُ * المأكلة يُقال جعلت هذه الضيعة طعمة لفلان والطُّعمة أيضا وجه المكسب يقال فلان عفيف الطُّعمة وخبيث الطُّعمة إذا كان رديء المكسب و * اسْتَطْعَمَهُ * سأله أن يُطعمه وفي الحديث ﴿إذا استطعمتم الإمام فأطعموه﴾ يقول إذا استفتح فافتحوا عليه و * أطْعَمَتِ * النخلة أي أدرك ثمرها و * اطَّعَمَتِ * البُسرة بتشديد الطاء صار لها طعم وأخذت الطعم وهو افتعل من الطعم مثل اطلب من الطلب ورجل * مِطْعَمٌ * بكسر الميم شديد الأكل و * مُطْعَمٌ * بضم الميم مرزوق ورجل * مِطْعَامٌ * كثير * الإطْعَام * والقِرى وقولهم * تَطَعَّمْ * تطْعَم أي ذُق حتى تشتهي وتأكل

##### Türkçe

* ط ع م * * **الطَّعَامُ** * yenilen şeydir; bazen de **الطَّعَامُ** ile özellikle **البُّرُّ** kastedilmiştir. Ebû Sa‘îd رضي الله عنه hadîsinde: ﴿رسول الله ]ص[ عهدinde biz fıtır sadakasını bir sâ‘ **طعام** yahut bir sâ‘ arpa olarak çıkarırdık.﴾

Ve * **الطَّعْمُ** * (fetha ile) tadın yerine getirdiği şeydir; “tadı acıdır” denir. **الطَّعْمُ** ayrıca ondan iştah duyulan şeydir; “onun tadı yoktur” denir. “Falanca **طعم** sahibi değildir” (denir), eğer iğrenç ise.

Ve * **الطُّعْمُ** * (damme ile) yemektir. Ve (kişi) kesra ile **طَعِمَ** (fiilini) **طُعْما** (طاء’nın dammesiyle) yediği veya tattığı zaman (kullanır); o hâlde o **طَاعِمٌ**’dir. Allah تعالى dedi: ﴿Artık yediğinizde dağılın.﴾ Ve dedi: ﴿Ve kim onu tatmazsa, o bendedir.﴾ yani: ve kim onu tatmazsa. Ve “falancanın **طُعْمُهُ** azaldı” denir; yani onun yemesi.

Ve * **الطُّعْمَةُ** * yenilecek şeydir; “bu çiftliği falancaya **طعمة** yaptım” denir. **الطُّعْمَةُ** ayrıca kazancın yönüdür; “falanca **الطُّعْمَة** bakımından iffetlidir” ve “**الطُّعْمَة** bakımından kötüdür” denir, eğer kazancı kötü ise.

Ve * **اسْتَطْعَمَهُ** * ondan kendisini doyurmasını istedi. Hadîste: ﴿İmamdan **استطعمتم** ettiğinizde onu doyurun.﴾ der; yani: (imam) açılış (okuyuşunda) yanılırsa ona açın (hatırlatın).

Ve * **أطْعَمَتِ** * hurma ağacı; yani meyvesi olgunlaştı.

Ve * **اطَّعَمَتِ** * (طاء’nın şeddelenmesiyle) **البُسرة**; tadı oldu ve tadı aldı; bu, **الطعم**’dan “افتعل” babındandır; tıpkı **الطلب**’dan **اطلب** gibi.

Ve erkek * **مِطْعَمٌ** * (mîm’in kesresiyle) çok yiyen (şiddetli yeme sahibi)dir.

Ve * **مُطْعَمٌ** * (mîm’in dammesiyle) rızıklandırılmıştır.

Ve erkek * **مِطْعَامٌ** * çok **الإطْعَام** ve **القِرى** (ikram) sahibidir.

Ve onların sözü: * **تَطَعَّمْ** * “tat, yani tat” demektir; yani: iştah duyuncaya ve yiyinceye kadar tat.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| ( الطَّعَامُ ) إذا أَطَلَقَه أهلُ الحِجَازِ عَنَوْا بِهِ | ( البُرّ ) خاصَّةً ، وبِه فُسِّرَ حَدِيثُ أَبِي | سَعِيدٍ في صَدَقَةِ الفِطْرِ : ( ( صَاعاً من طَعَامٍ | أَو صَاعاً من شَعِيرٍ ) ) وقيلَ : أَرادَ به التَّمْرَ ، | وهو الأَشْبَهُ ؛ لأنَّ البُرَّ كَانَ عِنْدَهُم قليلاً لا | يَتَّسِعُ لإخراجِ زَكاةِ الفِطْرِ . وقالَ الخَلِيلُ : | العَالِي في كَلامِ العَرَبِ أنّ الطَّعامَ هو البُرُّ | خَاصَّةً . وفي الأَساسِ عنه :   الغَالِبُ   بَدَل |   العَالِي   ، قال : وهَذَا من الغَلَبَةِ ، كالمَالِ | في الإِبِلِ . وفي شَرْحِ الشِّفاء : الطَّعامُ : ما | يُؤْكَلُ ، وما بِهِ قِوامُ البَدَنِ ، ويُطْلَقُ على | غَيْرِهِ مَجازاً . وفي حَدِيثِ المُصَرَّاةِ : ( ( وإنْ | شَاءَ رَدَّهَا ، ورَدَّ مَعَها صَاعاً من طَعَامٍ لا | سَمْرَاءَ ) ) . | | ( و ) في النِّهاية : الطَّعَامُ : عَامٌّ في كُلِّ | ( ما يُؤْكَلُ ) ، ويُقْتَاتُ ، من الحِنْطَةِ ، | والشَّعِيرِ ، والتَّمْرِ ، وغَيْرِ ذَلِكَ ، وحَيْثُ | اسْتَثْنَى منه السَّمْرَاءَ ، وهي الحِنْطَةُ ، فَقَد | أَطْلَقَ الصَّاعَ فِيمَا عَدَاها من الأَطْعِمَةِ . | | ( ج : أَطْعِمَةٌ ، جج : ) جَمْعُ الجَمْعِ : | ( أَطْعِمَاتٌ . ) | | ( و ) قد ( طَعِمَه - كسَمِعَه - طَعْماً | وطَعَاماً ) ، بفَتْحِهِما ، قال اللَّهُ تَعالى : ! 2 \< فإذا طعمتم فانتشروا > 2 ! ، أي : أَكَلْتُمْ . | | ( وأَطْعَمَ غَيْرَهُ . ) | | ( و ) من المجاز : ( رَجُلٌ طاعِمٌ ، وطَعِمٌ ، | كَكَتِفٍ ) على النَّسَبِ ، عن سِيبَوَيْه ، كما | قالوا نَهِرٌ : ( حَسَنُ الحَالِ في المَطْعَمِ ) ، قال | الحُطَيْئَةُ : | % ( دَعِ المَكارِمُ لا تَرْحَلْ لِبُغْيَتِهَا % | واقْعُدْ فإِنَّكَ أَنتَ الطَّاعِمُ الكَاسِي ) % | | ( و ) رجلٌ مِطْعَمٌ ، ( كَمِنْبَرٍ ) : شَدِيدُ | الأكْلِ ، ( وهي بِهَاءٍ ) يقال : امرأةٌ مِطْعَمَةٌ ، |

| وهو نَادِرٌ ولا نَظِيرَ له إلا مِصَكَّة . | | ( و ) رَجُلٌ مُطْعَمٌ ، ( كَمُكْرَمٍ : مَرْزُوقٌ ) | وهو مَجاز ، وقد أَطْعَمَه . ومنه قَولُه تعالى : | ! 2 \< وما أريد أن يطعمون > 2 ! ، أَيْ ما أُرِيدُ | أَنْ يَرْزُقُوا أَحداً مِنْ عِبادِي ، ولا يُطْعِمُوهُ ؛ | لأَنِّي أَنَا الرَّزَّاقُ المُطْعِمُ ، ويقال : إنك مُطْعَمٌ | مَودَّتِي ، أي مَرْزوقٌ مَوَدَّتِي ، قال | الكُمَيْتُ : | % ( بَلَى إِنَّ الغَوانِيَ مُطْعَمَاتٌ % | مَوَدَّتَنا وإن وَخَطَ القَتِيرُ ) % | | ( و ) رجلٌ ( مِطْعَامٌ : كَثِيرُ الأضْيافِ | والْقِرَى ) أي يُطْعِمُهم كثيراً ويَقْرِيهم . | | وامرأةٌ مِطْعَامٌ كذلك . | | ( والطُّعْمَةُ ، بالضَّمِّ : المَأْكَلةُ ، ج : ) طُعَمٌ ، | ( كَصُرَدٍ ) ، قال النَّابِغَةُ : | % ( مُشَمِّرينَ على خُوصٍ مُزَمَّمةٍ % | نَرجُو الإِلَهَ ونَرْجُو البِرَّ والطُّعَمَا ) % | ويقال : جَعَلَ السُّلطانُ ناحيةَ كَذَا طُعْمَةً | لِفُلانٍ ، أي مَأْكَلَةً له . وفي حَدِيثِ أبي | بَكْرٍ :   إنَّ اللَّهَ تَعَالَى إذا أَطْعَمَ نَبِيَّا طُعْمَةً ، | ثم قَبَضَهُ ، جَعَلَها لِلّذي يَقُوم بَعْدَهُ . | | قال ابنُ الأَثِيرِ : الطُّعْمَةُ : شِبْهُ الرِّزْقِ ، | يُرِيدُ به ، ما كَانَ له من الفَيء ، وغَيرِه . | وفي حَدِيثِ مِيرَاثِ الجَدِّ :   إِنَّ السُّدُسَ | الآخَرَ طُعْمَةٌ : له   ؛ أي : إنَّه زِيادَةٌ على | حَقِّه . | | ويقال : فلانٌ تُجبَى له الطُّعَمُ ، أَي | الخَرَاجُ والإتَاوَاتُ ، قال زُهَيْرٌ : | % ( * مَّما يُيَسَّر أحْيَانًا له الطُّعَمُ * % ) % | | ( و ) الطُّعْمَةُ : ( الدَّعْوَةُ إلى الطَّعَامِ ) . | | ( و ) أيضاً : ( وَجْهُ المَكْسَبِ ) ، يقال : | فُلانٌ عَفِيفُ الطُّعْمَةِ وخَبِيثُ الطُّعْمَةِ : | إذا كان رَدِيءَ الكَسْبِ . | | وفي الأساسِ : هي الجِهَةُ الَّتي مِنْها | يُرْزَقُ ، كَالحِرْفَةِ ، وَهُوَ مَجازٌ . | | ( وطُعْمَةُ بنُ أَشْرَف ) هَكَذا في النُّسَخِ ، | والصَّوابُ : طُعْمَةُ بنُ أُبَيْرِق ، وهو ابنُ |

| عَمْرٍ و الأَنصارِيُّ ، صَحَابِيٌّ شَهِدَ أُحُدًا ، | رَوَى عنه خَالِدُ بنُ مَعْدَانَ . | | ( و ) طُعْمَةُ ( بنُ عَمْرٍ و ) الجَعْفَرِيُّ | العَامِرِيُّ ( الكُوفِيُّ : مُحَدِّثٌ ) عن نَافِعٍ | ويَزِيدَ بنِ الأَصَمِّ ، وعنه وَكيعٌ وأبو بِلالٍ | الأَشْعَرِيُّ . قال أَبو حَاتِمٍ : صَالحُ الحَدِيثِ ، | ماتَ سَنَةَ مِائَةٍ وتِسْعٍ وسِتِّين ، رَوَى له | أبو دَاوُدَ حَديثًا ، والتِّرْمِذِيُّ آخَرَ . | | ( و ) من المَجازِ : الطِّعْمَةُ ، ( بالكَسْرِ : | السِّيرَةُ في الأَكْلِ ) ، وحَكَى اللّحياني : إنه | لخَبيثُ الطِّعْمَةِ ، أي السِّيرةِ ، ولم يقل خَبيثُ | السّيرةِ في طَعَامٍ ، ولا غَيْرِه . ويقال : فُلانٌ | طَيِّبُ الطِّعْمَةِ ، وخَبِيثُ الطِّعْمَةِ : إذا كان | مِنْ عَادَتِهِ أن لا يَأْكُلَ إلاّ حَلالاً ، أو حَرَامًا . | | ( و ) مِنَ المَجازِ : ( طَعْمُ الشَّيءِ ) بالفَتْح : | ( حَلاَوَتُه ومَرَارَتُه وما بَيْنَهُما ) يَكُونُ ذَلِك | ( في الطَّعامِ والشَّرَابِ ، ج : طُعُومٌ ) ، وأَخصَرُ | منه كَلامُ الجَوْهَرِيُّ : الطَّعْمُ ، بِالفَتْحِ : ما | يُؤَدِّيهِ الذَّوْقُ ، يقال : طَعْمُه مُرٌّ أو حُلْوٌ . | وصَرَّحَ المَوْلَى سَعْدُ الدِّين في أوائِل البَيَانِ | من المُطَوَّلِ بِأَنَّ أُصُولَ الطُّعُومِ تِسْعَةٌ : | حَرافَةٌ ، ومَرَارَةٌ ، ومُلُوحَةٌ ، وحُمُوضَةٌ ، | وعُفُوصَةٌ ، وقَبْضٌ ، ودُسُومَةٌ ، وحَلاوَةٌ ، | وتَفَاهَةٌ . فَفِي كَلامِ المُصَنِّفُ إِجْمَالٌ ، | وللحُكَمَاءِ في هَذَا تَفْصيلٌ غَرِيبٌ . | | ( وطَعِمَ - كَعَلِمَ - طُعْمًا ، بِالضَّمِّ : | ذَاقَ ) فَوَجَدَ طَعْمَهُ ، ( كَتَطَعَّمَ ) . وفي | الصِّحَاحِ : طَعِمَ يَطْعَمُ طَعْمَاً فَهَوَ طَاعِمٌ ، | إذا أَكَلَ أو ذَاقَ ، مِثْلُ : غَنِمَ يَغْنَمُ غُنْمًا فهو | غَانِمٌ . فالطُّعْمُ بِالضَّمِّ هنا مَصْدَرٌ . وفي | التَّنْزِيل : ! 2 \< فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني > 2 ! . قال الجَوْهَرِيُّ : | أي : مَنْ لم يَذُقْه . وفي اللِّسان : وإذا جَعَلْتَه بِمَعْنى الذَّوْقِ جَازَ فيما يُؤْكَلُ ويُشْرَبُ . | وقال الزَّجَّاجُ : مَنْ لم يَطْعَمْهُ ، أي مَنْ لَمْ | يَتَطَعَّمْ بِهِ . قال اللَّيثُ : طَعْمُ كُلِّ شَيءٍ ، | يُؤْكَلُ : ذَوْقُه ، جَعَلَ ذَواقَ الماءِ طَعْمًا ، | ونَهَاهُمْ أَنْ يَأْخُذُوا منه إلا غَرْفَةً ، وأَنْشَدَ | ابنُ الأَعرابِيِّ : | % ( فأما بَنُو عَامرٍ بِالنِّسَارِ % | غَدَاةَ لَقُونَا فكَانُوا نَعَامَا ) % | % ( نَعامًا بخَطْمَةَ صُعْرَ الخُدو % | دِ لا تَطْعَمُ المَاءَ إلاّ صِيامَا ) % |

| | يقول : هي صَائِمَةٌ مِنْهُ لا تَطْعَمُه ، | وذَلِكَ لأَنَّ النَّعام لا تَرِدُ الماءَ ولا تَطْعَمُه . | | وقالَ الرَّاغِبُ :   قالَ بَعْضُهُمْ : فيه | تَنْبيهٌ على أَنَّه مَحْظُورٌ عَلَيه أن يَتَناوَلَهُ مع | طَعَامٍ إلاَّ غَرْفَة . كما أَنَّه مَحْظُورٌ عليه أَنْ | يَشْرَبَهُ إلا غَرْفَةً ، فإنّ المَاءَ قَدْ يَطْعَم إذا | كَانَ مع شَيءٍ يُمْضَغُ . ولو قَالَ : ومَنْ لم | يَشْرَبْه لَكانَ يَقْتَضِي أن يَجُوزَ تَناوُلُه إذا | كان في طَعامٍ ، فَلَمَّا قال : ! 2 \< ومن لم يطعمه > 2 ! . بيَّن أنه لا يَجُوزُ تَناوُلُه على كُلِّ | حَالٍ إلا قَدْرَ المُسْتَثْنَى ، وهو الغَرْفَةُ باليَدِ   . | | ( و ) طَعِم ( عَلَيْه : ) إذا ( قَدَرَ ) . | | ( والطُّعْمُ ، بالضَّمِّ : الطَّعَامُ ) ، أَنْشَدَ | الجَوْهَرِيُّ لأبي خِرَاشٍ الهُذَلِيِّ : | % ( أَردُّ شُجاعَ البَطْنِ قد تَعْلَمِينَهُ % | وأُوثِرُ غَيْري مِن عِيالِكِ بالطُّعْمِ ) % | ( و ) الطُّعْمُ : ( القُدْرَةُ ) . وقد طَعِمَ عليه . | ذَكَرَ المَصْدَرَ هُنَا والفِعْلَ أَوَّلاً وهذا من | سُوءِ التَّصْنِيفِ ، فإنّ ذِكْرَهُمَا مَعًا أو | الاقْتِصَارَ على أَحَدِهما كان كافيًا . | | ( و ) الطَّعْمُ ، ( بالفَتْح : ما يُشْتَهى مِنْهُ ) ، | أَنشدَ الجَوهَرِيُّ لأَبِي خِرَاشٍ : | % ( وأَغْتَبِقُ المَاءَ القَراحَ فأَنْتَهِي % | إذَا الزَّادُ أمْسَى للمُزَلَّجِ ذَا طَعْمِ ) % | | ( و ) قال الفَرَّاءُ : ( جَزُورٌ طَعُومٌ | وطَعِيمٌ ) : إذا كَانَت ( بَيْنَ الغَثَّةِ والسَّمِينَةِ ) ، | نقله الجَوْهَرِيُّ . | | وقال أبو سَعِيد : يُقالُ : لَكَ غَثُّ هَذَا | وطَعُومُه ، أي غَثُّه وسَمِينُه . | | وشَاةٌ طَعُومٌ وطَعِيمٌ : فيها بَعْضُ | الشَّحْم ، وكَذَلِكَ النَّاقةُ . | وجَزوُرٌ طَعُومٌ : سَمِينَةٌ . | | ( و ) من المَجَازِ : ( أَطْعَمَ النَّخلُ ) ، إذا | ( أَدْرَكَ ثَمَرُها ) ، وصَارَ ذَا طَعْمِ يُؤْكَلُ . | يُقَال : في بُسْتانِ فُلانٍ من الشَّجَرِ المُطْعِم | كَذَا ، أي : من الشَّجَرِ المُثْمِر الذي يُؤْكَل | ثَمَرُه . | | وفي حَدِيثِ الدَّجَّال :   أَخْبِرُونِي عن | نَخْلِ بَيْسَانَ هل أَطْعَم   ، أي : هَلْ أَثْمَرَ . | | ( و ) من المَجَازِ : أَطْعَمَ ( الغُصْنَ ) |

| إطْعَامًا ، إذا ( وَصَل به غُصْنًا من غَيْرِ | شَجَرِهِ ) ، قاله النَّضْرُ ، ( كطَعَّمَه ) تَطْعِيمًا . | | ( وطَعِمَ ، كَسَمِعَ ، أي : قَبِلَ الوَصْلَ ) . | | ( واطَّعَمَ البُسْرُ ، كافْتَعَل ) : أَدْرَكَ | و ( صَارَ لَهُ طَعْمٌ ) يُؤْكَلُ مِنْهُ . | | ( و ) من المَجَازِ : ( بَعِيرٌ وناقَةٌ مُطَعِّمٌ ، | كَمُحَدِّثٍ ، وصَبُورٍ ، ومُفْتَعِلٍ ) ، أَي : ( لَها | نِقْيٌ ) أَي : بَعضُ الشَّحْمِ . وقيل : هي التي | جَرَى فيها المُخُّ قَليلاً . وقيل : هي الّتي تَجِدُ | في لَحْمِها طَعْمَ الشَّحم من سِمَنِها . | | ( و ) من المَجازِ : ( مُسْتَطْعَمُ الفَرَسِ ، بِفَتْح | العَيْن : جَحَافِلُه ) . قال الأَصمَعِيُّ : يُسْتَحَبُّ | في الفَرَسِ أن يَرِقَّ مُسْتَطْعَمُه ، كما في | الصِّحَاح . وقيل : ما تَحْتَ مَرْسَنِهِ إلى | أَطْرَافِ جَحَافِلِهِ . | | ( والمُطْعَمَةُ ، كَمُكْرَمةٍ ، ومُحْسِنَةٍ : | القَوْسُ ) وهو مَجَازٌ ، وبالوَجْهَينْ رُوِيَ | قَوْلُ ذِي الرُّمَّةِ : | % ( وفي الشِّمال من الشِّريانِ مُطْعَمَةٌ % | كَبْدَاءُ في عَجْسِها عَطْفٌ وتَقْوِيمُ ) % | قال ابنُ بَرِّيٍّ : صَوابُ إِنْشَادِهِ :   في عُودِها | عَطْفٌ   ، واقْتَصَر الجَوْهَرِيُّ على كَسْرِ | العَيْنِ ، وقالوا : لأنها تُطعِم الصَّيدَ | صاحِبَها . | ومن رَواه بالفَتْح قال : لأنّها يُصَادُ بها | الصَّيْدُ ، ويَكْثُر الضِّرَابُ عنها . | | ( وقَولُ عَلِيٍ كَرَّم اللّهُ تَعَالى وَجْهَه : |   إذَا اسْتَطْعَمَكُم الإمامُ فَأطْعِمُوه   . أي : | إذَا ) أُرْتِجَ عليه في قِراءةِ الصَّلاةِ و ( اسْتَفْتَحَ ، | فافْتَحُوا عَلَيه ) ، ولَقِّنُوه ، وهو مِنْ بَابِ | التَّمْثِيلِ ، وتَشْبِيهًا بالطَّعَامِ ، كأنَّهم يُدخِلُونَ | القِراءةَ في فِيه ، كما يُدْخَل الطَّعَامُ . | | ( و ) في المَثَل : (   تَطَعَّمْ تَطْعَمْ   ، أي : | ذُقْ ) . وفي الصِّحاح : ذُقْ ( حَتَّى ) | تَسْتَفِيق ، أن ( تَشْتَهِيَ فَتَأْكُلَ ) . قال ابنُ | بَرَّيّ : مَعْناه ذُقِ الطَّعَامَ ، فإنّه يَدْعُوكَ إلى | أَكْلِهِ ، قالَ : فَهذَا مَثَلٌ لِمَنْ يُحْجِمُ عن | الأمرِ فيُقالُ له : ادخُلْ في أَوَّله ، يَدْعُوكَ | ذَلِك إلى دُخُولِك في آخِرِه ، قَالَه عَطاءُ بنُ |

| مُصْعَبٍ . | | ( و ) يقال : ( أَنَا طَاعِمٌ عَن ) ، هكذا في | النُّسَخِ ، ومِثْلُه في الأَسَاسِ ، وفي اللِّسان : |   غير   ( طَعَامِكم ) ، أي : ( مُسْتَغْنٍ ) عنه ، | وهو مَجازٌ . | | ( و ) يقال : ( ما يَطْعَمُ آكِلُ هَذَا ) | الطَّعَام - ، ( كَيَمْنَعُ ) ، أي : ( ما يَشْبَعُ ) ، وهو | مَجَاز ، ذَكَره ابن شُمَيْل . | | ( و ) رُوِيَ عن ابنِ عَبَّاسَ أنه قَالَ في | زَمْزَمَ : إنَّها ( طَعَامُ طُعْمٍ ) وشِفَاءُ سُقْم ، | ( بِالضَّم ) . أي : يَشْبَع الإنسانُ إذا شَرِب ماءها ، كما يَشْبَعُ من الطَّعَامِ . وقال | الرَّاغِبُ :   أي : يُغَذِّي بخلافِ سَائِرِ | المَياهِ   . وقال ابنُ شُمَيلٍ : أي : يَشْبَعُ منه | الإنسانُ . يقال : إنَّ هذا الطَّعام طُعْمٌ ، أي : | يَطْعَمُ ، أي : ( يُشْبِعُ مَنْ أَكَلَه ) ، وله جُزْءٌ من | الطَّعام مالا جُزْءَ له . قال شَيْخُنا : وهو | حِينَئِذٍ من إضافةِ المَوْصُوفِ إلى الصِّفَةِ ، | كَصَلاةِ الأُولَى ، أي : طَعَام شَيء طُعْم ، | أي : مُشْبِع . وبَسَط الكَلاَمَ على الحَدِيثِ | المُنَاوِيُّ في شَرْحِ الجَامِع الصَّغِيرِ ، والعَلْقَمِيُّ | في حاشِيَته ، وخَصَّه جَماعةٌ بالتَّصْنِيفِ . | | ( و ) يقال : ( هو ) رجل ( لا يَطَّعِمُ ، | كَيَفْتَعِل ) ، أي : ( لا يَتَأَدَّبُ ، ولا يَنْجَعُ فيه | ما يُصْلِحُه ) ولا يَعْقِل ، وهو مجاز . | | ( والحَمَامُ ) الذَّكَرُ ( إِذَا أَدْخَلَ فمَهُ في فَمِ | أُنْثَاهُ فقد تَطَاعَمَا وطَاعَمَا ) ، وهو مَجاز ، | ومنه قَوْل الشاعر : | % ( لم أُعْطِهَا بِيَدٍ إِذْ بِتُّ أَرْشُفُها % | إِلاَّ تَطَاوُلَ غُصْنِ الجِيدِ بالجِيدِ ) % | % ( كما تَطَاعَمَ في خَضْراءَ نَاعِمَةٍ % | مُطَوَّقَانِ أَصاخَا بَعْد تَغْرِيدِ ) % | | ( وكمُحْسِنٍ : ) مُطْعِمُ ( بنُ عَدِيِّ ) بنِ | نَوْفَلِ بنِ عَبْدِ مَنَافِ بنِ قُصَيٍّ النَّوْفَلِيُّ : | ( من أَشْرَافِ قُرَيْشٍ ) ، وهو وَالِدُ جُبَيْرٍ | الصَّحَابِيِّ النَّسَّابَةِ الشَّرِيفِ الحَلِيمِ . | | ( ولَبَنٌ مُطَعِّمٌ ، كَمُحَدِّثٍ : أَخَذَ في | السِّقاءَ طَعْمًا وطِيبًا ) ، وهو مَا دَامَ في العُلْبَةِ | مَحْضٌ ، وإن تَغَيَّر ، ( و ) لا يَأْخُذُ اللَّبنُ | طَعْمًا ولا يُطَعِّم في العُلْبَةِ والإناءِ أبدًا ، | ولكن يَتَغَيَّر طَعْمُه في الإِنْقَاعِ ، قَالَه |

| أَبو حَاتِم . | | ( والمُطْعِمَةُ : كمُحْسِنَةٍ ) ، وضَبَطَه | الزَّمخْشَرِيُّ بالفَتْحِ : ( الغَلْصَمَةُ ) . قال أبو | زيد : أَخَذَ فُلاَنٌ بمُطْعِمَةِ فُلاَنٍ : إذَا أَخَذَ | بِحَلْقِهِ يَعْصِرُهُ ، ولا يَقُولُونَها إلا عِنْدَ الخَنْق | والقِتال ، وهو مجاز . | | ( والمُطْعِمَتَانِ ) : هُمَا ( الإِصْبِعَانِ | المُتَقَدِّمَتانِ المُتَقابِلَتانِ في رِجْلِ الطَّائِرِ ) . نقله | الجَوْهَرِيُّ ، ولو قال : المِخْلَبَان يَخطِفُ بِهِما | الطَّيرُ اللَّحْمَ كان أخصَرَ ، وهو مجاز . | | ( و ) من المَجازِ : ( طَعَّمَ العَظْمُ ) تَطْعِيماً ، | إذا ( أَمَخَّ ) أي : جَرَى فيه المُخُّ ، وأَنْشَدَ | ثَعْلَب : | % ( وَهُمْ تَركُوكُمْ لا يُطَعِّمُ عَظْمُكمْ % | هُزالاً وكَانَ العَظْمُ قَبلُ قَصِيدَا ) % | | ( والطَّعُومَةُ : الشَّاةُ تُحْبَسُ لتُوْكَلَ ) . | | ( و ) طُعَيْمٌ ، ( كَزُبَيْرٍ : اسْمٌ ) . | | [ ] ومّما يُسْتَدْرَكُ عليه : | | طَعِمَ يَطْعَم مَطْعَمًا : مَصْدَرٌ مِيمِيٌّ . | | والمَطْعَمُ : المَأْكَلُ . | | وطَعَامُ البَحْرِ : هو ما نَضَبَ عنه الماءُ | فأُخِذَ بغَيْر صَيْدٍ . | | وقيل : كُلُّ ما سُقِيَ بِمَائِهِ فَنَبتَ ، قاله | الزَّجَاجُ . | | وَرَجُلٌ ذُو طَعْمٍ ، أي : ( ذو ) عَقْلٍ | وحَزْمٍ ، قال : | % ( فلا تَأْمُرِي يا أُمَّ أَسْماءَ بالَّتِي % | تُجِرُّ الفَتَى ذَا الطَّعْمِ أن يَتَكَلَّمَا ) % | أي : تُخرِسُ . | | وما بِفُلانٍ طَعْمٌ ولا نَوِيصٌ ، أي : | عَقْلٌ ولا حَرَاكٌ . | | وقال أبو بَكْر : لَيْسَ لِمَا يَفْعَلُ فُلانٌ | طَعْمٌ ، أي : لَذَّةٌ ولا مَنْزِلَةٌ في القَلْبِ ، وبه | فُسِّر قَولُ أَبِي خِراشٍ : | % ( * . . . أَمْسَى للمُزَلَّجِ ذَا طَعْم * % ) % | أي : ذا مَنْزِلَةٍ من القَلْب . وفي حَدِيثِ بَدْرٍ : |   ما قَتَلْنا أَحَدًا به طَعْمٌ ، ما قَتَلْنا إلا عَجَائِزَ | صُلْعًا   ، أي : مَنْ لا اعْتِدادَ به ولا مَعْرِفَةَ | له ولا قَدْرَ ، ويَجُوزُ فِيهِ الفَتْحُ والضَّمّ . |

| | والطُّعْمُ ، بالضم : الحَبُّ الذي يُلْقَى | للطَّائِرِ . | | وأَمَّا سِيبَويْهِ فسَوَّى بين الاسْمِ | والمَصْدَرِ فقال : طَعِم طُعْمًا ، وأَصَابَ | طُعْمَةً ، كِلاهُما بالضَّمِّ . | | والطُّعْمُ أيضًا : الذي يُلْقَى للسَّمَكِ | لِيُصَادَ . | | والطُّعْمَةُ ، بالضم : الإِتَاوَةُ . | | والطِّعْمَةُ ، بالكسر : وَجْهُ المَكْسَبِ ، لُغَةٌ | في الفَتْح . وبالكَسْرِ خاصَّةً : حَالَةُ الأَكْلِ ، | ومنه حَدِيثُ عُمَرَ بنِ ( أبي ) سَلَمَة :   فَمَا | زَالَتْ تِلْكَ طِعْمَتِي بَعْدُ   أي : حَالَتِي في | الأَكْلِ . | | وقال أَبُوا عُبَيْد : فُلانٌ حَسَنُ الطِّعْمَةِ | والشِّرْبَةِ ، بالكَسْرِ . | | واسْتَطْعَمَه : سَأَلَهُ أَنْ يُطْعِمَهُ . | | واسْتَطْعَمَهُ الحَدِيثَ : سَأَلَهُ أَن يُحَدِّثَهُ أو | يُذِيقَهُ طَعْمَ حَدِيْثِهِ . | | والطَّعْمُ : الأَكْلُ بِالثَّنايَا ، يُقال : إنَّ فُلاناً | لَحَسَنُ الطَّعْمِ ، وإِنَّه لَيَطْعَمُ طَعْمًا حَسَنًا . | | ولَبَنٌ مُطَّعِمٌ ، كَمُفْتَعِلٍ : أَخَذَ طَعْمَ | السِّقَاء . | | ويُقالُ : إِنَّه لَمُتَطَاعِمُ الخَلْقِ ، أي : مُتَتَابِعُ | الخَلْق . | | ومُخٌّ طَعُومٌ : يُوجَدُ طَعْمُ السِّمَنِ فيهِ . | | ومُطْعِمُ الفَرَسِ : مُسْتَطْعَمُهُ . | | وأَطْعَمْتُ عَيْنَهُ قَذًى فَطَعِمَتْه . | | واستَطْعَمْتُ الفَرَسَ : إِذَا طَلبْتَ جَرْيَهُ ، | وأنشَدَ أبو عُبَيْدَةَ : | % ( تَدَارَكَه سَعْيٌ ورَكْضُ طِمِرَّةٍ % | سَبُوحٍ إذا استَطْعَمْتَها الجَرْيَ تَسْبَحُ ) % | | وقد سَمَّوا طُعْمة ، بالتَّثْليثِ . | | وكَجُهَيْنَةَ : طُعَيْمةُ بنُ عَدِيٍ قُتِلَ يَوْمَ | بَدْرٍ كافِرًا ، وهو أَخُو مُطْعِمٍ الذي ذَكَره | المُصَنِّفُ . | | وبنو طُعَيْمة : بُطَيْنٌ بِرِيْفِ مِصْرَ . | | ومُطْعِمُ بنُ المِقْدَامِ الشَّامِيُّ ، عن | مُجَاهِدٍ : ثِقَةٌ . | | ومُطعِمُ بنُ عُبَيْدَةَ البَلَوِيُّ مِصْرِيٌّ : له | صُحْبةٌ ، رَوَى عنه رَبِيعَةُ بنُ لَقِيطٍ . | | وهو يَحْتَكِرُ المَطَاعِمَ ، أي : البُرَّ ، كما |

| في الأَسَاسِ . | | وطَاعمتُه : أَكَلْتُ معه . | | وقَومٌ مَطَاعِيمُ : كَثِيرُو الأَكْلِ ، أو | كَثِيرُو الإِطْعَامِ . | | وأَطْعَمْتُك هَذِه الأرضَ : جَعلتُها طُعْمةً | لك . | | وتَطَاعَمَ المُتَماثِلانِ : فَعَلا كَفِعْل | الحَمَامَتَيْن . | | ويُقال لِبَيَّاعِ الطَّعَامِ : الطَّعامِيُّ . |

##### Türkçe

( **الطَّعَامُ** ) Hicaz ehli onu mutlak olarak kullandıklarında onunla özellikle ( **البُرّ** )’ü kastederler; ve Ebû Saîd’in fıtır sadakasına dair hadisi bununla tefsir edilmiştir: ( ( **صَاعاً من طَعَامٍ** | **أَو صَاعاً من شَعِيرٍ** ) ) . Ve denildi: onunla hurmayı kastetti; ve bu daha benzer olandır; çünkü **البُرّ** onların yanında az idi, fıtır zekâtını çıkarmaya genişlik vermezdi. Halîl dedi ki: Arapların كلامında yüksek olan şudur ki **الطَّعام** özellikle **البُرّ**dür. Ve **الأَساس**’ta ondan: “galip olan” “yüksek olan”ın yerine (denilmiştir); dedi ki: ve bu galebedendir; **المَال**’ın develerde (kullanılması) gibi. Ve **شَرْحِ الشِّفاء**’da: **الطَّعام**: yenilen şeydir; ve bedenin ayakta durması onunladır; ve başkasına mecaz olarak ıtlak olunur. Ve **حَدِيثِ المُصَرَّاة**’de: ( ( isterse onu geri verir, onunla birlikte **صَاعاً من طَعَامٍ** geri verir; **سَمْرَاءَ** yoktur ) ) .

( و ) **النِّهاية**’de: **الطَّعَام**: ( **ما يُؤْكَلُ** ) olan her şeyde âmmdır; ve onunla gıda edinilir; buğdaydan, arpadan, hurmadan ve bunun dışındakilerden; ve ondan **السَّمْرَاءَ**’yı istisna ettiği yerde—ki o buğdaydır—artık sâ‘ı, onun dışındaki yiyeceklerde ıtlak etmiştir.

( ج : **أَطْعِمَةٌ** ، جج : ) cem‘u’l-cem‘: ( **أَطْعِمَاتٌ** . )

( و ) gerçekten ( **طَعِمَه - كسَمِعَه - طَعْماً وطَعَاماً** )—ikisini de fetha ile—(denir). Allah Teâlâ dedi ki: ! 2 \< فإذا طعمتم فانتشروا > 2 !, yani: yediniz.

( **وأَطْعَمَ غَيْرَهُ** . )

( و ) mecazdan: ( **رَجُلٌ طاعِمٌ ، وطَعِمٌ ، كَكَتِفٍ** ) nisbet üzere; Sîbeveyh’ten; nitekim **نَهِرٌ** dediler: ( **حَسَنُ الحَالِ في المَطْعَمِ** ). Hutay’e dedi ki:
% ( دَعِ المَكارِمُ لا تَرْحَلْ لِبُغْيَتِهَا %
واقْعُدْ فإِنَّكَ أَنتَ الطَّاعِمُ الكَاسِي ) %

( و ) bir adam **مِطْعَمٌ** ( **كَمِنْبَرٍ** ): yemenin şiddetlisidir; (ve o **بِهَاءٍ** iledir); denir: kadın **مِطْعَمَةٌ**,

ve o nâdirdir; ve onun benzeri yoktur, ancak **مِصَكَّة** (vardır).

( و ) bir adam **مُطْعَمٌ** ( **كَمُكْرَمٍ : مَرْزُوقٌ** ); ve o mecazdır; ve gerçekten ona yedirdi. Ondandır ki O’nun تعالى sözü: ! 2 \< وما أريد أن يطعمون > 2 !; yani: kullarımdan hiçbirine rızık vermelerini ve onu yedirmelerini istemiyorum; çünkü ben, rızık veren, yedirenim. Ve denir: sen **مُطْعَمٌ مَودَّتِي**’sin; yani sevgimle rızıklanmışsın. Kumeyt dedi ki:
% ( بَلَى إِنَّ الغَوانِيَ مُطْعَمَاتٌ %
مَوَدَّتَنا وإن وَخَطَ القَتِيرُ ) %

( و ) bir adam ( **مِطْعَامٌ** : misafirleri ve ikramı çok olan ) yani onları çok yedirir ve onlara ikram eder.

Ve kadın **مِطْعَامٌ** da böyledir.

( **والطُّعْمَةُ** , damme ile: yenilecek şey; ج : ) **طُعَمٌ** ( **كَصُرَدٍ** ). Nâbiga dedi ki:
% ( مُشَمِّرينَ على خُوصٍ مُزَمَّمةٍ %
نَرجُو الإِلَهَ ونَرْجُو البِرَّ والطُّعَمَا ) %
Ve denir: sultan filân bölgeyi filâna **طُعْمَةً** kıldı; yani ona bir yiyecek/maișet (kaynağı). Ebû Bekir hadîsinde: Allah Teâlâ bir peygambere bir **طُعْمَةً** yedirdiği zaman, sonra onu kabzettiğinde, onu ondan sonra ayağa kalkana kılar.

İbnü’l-Esîr dedi ki: **الطُّعْمَةُ**: rızka benzer bir şeydir; onunla, fey’den ve başkasından ona ait olanı kasteder. Dedenin mirası hadîsinde: “diğer altıda bir **طُعْمَةٌ**dur ona”; yani: onun hakkı üzerine bir ziyadedir.

Ve denir: filâna **الطُّعَمُ** toplanır; yani haraç ve vergiler. Züheyr dedi ki:
% ( * مَّما يُيَسَّر أحْيَانًا له الطُّعَمُ * ) %

( و ) **الطُّعْمَةُ**: ( **الدَّعْوَةُ إلى الطَّعَامِ** )’dır.

( و ) ayrıca: ( **وَجْهُ المَكْسَبِ** ); denir: filân **عَفِيفُ الطُّعْمَةِ** ve **خَبِيثُ الطُّعْمَةِ**: kazancı kötü olduğunda.

Ve **الأساس**’ta: o, kendisinden rızıklanılan cihettir; meslek gibi; ve o mecazdır.

( **وطُعْمَةُ بنُ أَشْرَف** ) nüshalarda böyledir; ve doğrusu: **طُعْمَةُ بنُ أُبَيْرِق**’tir; ve o **عَمْرٍ**’ın oğludur ve Ensârî’dir; Uhud’u görmüş bir sahâbîdir; ondan Hâlid b. Ma‘dân rivayet etti.

( و ) **طُعْمَةُ** ( **بنُ عَمْرٍ** و ) **الجَعْفَرِيُّ العَامِرِيُّ** ( **الكُوفِيُّ : مُحَدِّثٌ** ) Nâfi‘den ve Yezîd b. el-Esamm’dan (rivayet eder); ondan da Vekî‘ ve Ebû Bilâl el-Eş‘arî (rivayet etti). Ebû Hâtim dedi ki: hadîsi sâlihtir; yüz altmış dokuz senesinde öldü; Ebû Dâvûd ondan bir hadîs, Tirmizî de başka bir (hadîs) rivayet etti.

( و ) mecazdan: **الطِّعْمَةُ** (kesra ile: yemekte سيرَة )’dir. Lihyânî nakletti: “o, **خَبيثُ الطِّعْمَةِ**’dir”; yani سيرَة (bakımından); ve “yemekte kötü sîretli” demedi; ne yemekte ne de başkasında. Ve denir: filân **طَيِّبُ الطِّعْمَةِ** ve **خَبِيثُ الطِّعْمَةِ**: âdeti yalnız helâl yemesi yahut (yalnız) haram yemesi olduğunda.

( و ) mecazdan: ( **طَعْمُ الشَّيءِ** ) fetha ile: ( onun tatlılığı, acılığı ve ikisi arasındakiler )dir; bu ( yemekte ve içmekte ) olur; ج : **طُعُومٌ**. Ondan daha kısa olan Cevherî’nin كلامıdır: **الطَّعْمُ** fetha ile: tadın eda ettiği şeydir; denir: tadı acıdır yahut tatlıdır. Mevlâ Sa‘düddîn, **المُطَوَّل**’ün **أوائِل البَيَان**’ında, tatların asıllarının dokuz olduğunu açıkça söyledi: keskinlik, acılık, tuzluluk, ekşilik, burukluk, büzücülük, yağlılık, tatlılık ve tatsızlık. Öyleyse musannifin كلامında bir icmâl vardır; ve حكيمler için bunda garip bir tafsil vardır.

( **وطَعِمَ - كَعَلِمَ - طُعْمًا** , damme ile: tattı ) da; böylece tadını buldu; ( **كَتَطَعَّمَ** ) gibi. **الصِّحَاح**’ta: **طَعِمَ يَطْعَمُ طَعْمَاً**; o hâlde o **طَاعِمٌ**’dir; yediğinde yahut tattığında; şu misal gibi: **غَنِمَ يَغْنَمُ غُنْمًا**; o hâlde o **غَانِمٌ**’dir. Burada **الطُّعْمُ** damme ile masdardır. **التَّنْزِيل**’de: ! 2 \< فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني > 2 !. Cevherî dedi ki: yani: kim onu tatmadı. **اللِّسان**’da: onu tat manasında kıldığında, yenilen ve içilen şeyde câiz olur. Zecâc dedi ki: “kim onu **يَطْعَمْهُ**”; yani kim onunla **يَتَطَعَّمْ** etmedi. Leys dedi ki: yenilen her şeyin **طَعْمُ**’u: onun tadıdır; suyun tadını **طَعْمًا** kıldı; ve onlara ondan ancak bir avuç almalarını yasakladı. İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
% ( فأما بَنُو عَامرٍ بِالنِّسَارِ %
غَدَاةَ لَقُونَا فكَانُوا نَعَامَا ) %
% ( نَعامًا بخَطْمَةَ صُعْرَ الخُدو %
دِ لا تَطْعَمُ المَاءَ إلاّ صِيامَا ) %

der ki: o, ondan **صَائِمَةٌ**’dir; onu **لا تَطْعَمُه**; ve bu, çünkü devekuşu suya varmaz ve onu **لا تَطْعَمُه**.

Ve **الرَّاغِبُ** dedi: Bazıları dedi ki: onda, onun için, onu bir yiyecekle birlikte ancak bir **غَرْفَة** (avuca alınan miktar) dışında almasının yasak olduğuna dair bir uyarı vardır. Nitekim onun için onu ancak bir **غَرْفَةً** dışında içmesi de yasaktır; çünkü su, eğer çiğnenen bir şeyle birlikte olursa **يَطْعَم** edebilir. Eğer “ve kim onu içmezse” deseydi, bu, eğer bir yiyeceğin içinde olursa onu almanın caiz olmasını gerektirirdi; fakat “**ومن لم يطعمه**” dediğinde, her hâlükârda, ancak istisna edilen miktar kadar—ki o da el ile **الغَرْفَةُ**’dir—onu almanın caiz olmadığını beyan etti.

( Ve ) **طَعِم** ( ona: ) eğer ( **قَدَرَ** ) ise.

( Ve **الطُّعْمُ** , damme ile: **الطَّعَامُ** ) , **الجَوْهَرِيُّ** Ebû Hırâş el-Hüzelî için inşad etti:
% ( أَردُّ شُجاعَ البَطْنِ قد تَعْلَمِينَهُ %
وأُوثِرُ غَيْري مِن عِيالِكِ بالطُّعْمِ ) %

( Ve ) **الطُّعْمُ**: ( **القُدْرَةُ** ) . Ve ona **طَعِمَ**. Burada masdarı ve fiili önce zikretti; bu, kötü tasniftendir; çünkü ikisini birlikte zikretmek yahut ikisinden birine iktisar etmek kâfi idi.

( Ve ) **الطَّعْمُ** , fetha ile: ( ondan iştihâ edilen şey ) , **الجَوهَرِيُّ** Ebû Hırâş için inşad etti:
% ( وأَغْتَبِقُ المَاءَ القَراحَ فأَنْتَهِي %
إذَا الزَّادُ أمْسَى للمُزَلَّجِ ذَا طَعْمِ ) %

( Ve ) **الفَرَّاءُ** dedi: ( **جَزُورٌ طَعُومٌ وطَعِيمٌ** ) : eğer ( **بَيْنَ الغَثَّةِ والسَّمِينَةِ** ) olursa; onu **الجَوْهَرِيُّ** nakletti.

Ve Ebû Saîd dedi: denir: senin için bunun **غَثُّ**’u ve **طَعُومُه** vardır; yani onun zayıfı ve semizi.

Ve **شَاةٌ طَعُومٌ وطَعِيمٌ**: onda bir miktar içyağı vardır; deve de böyledir.
Ve **جَزوُرٌ طَعُومٌ**: semizdir.

( Ve ) mecazdandır: ( **أَطْعَمَ النَّخلُ** ) , eğer ( **أَدْرَكَ ثَمَرُها** ) ve yenilen bir **طَعْم** sahibi olduysa. Denir: falanın bostanında yenilen meyvesi olan meyve veren ağaçtan, **الشَّجَرِ المُطْعِم**’den şu kadar vardır; yani meyvesi yenilen meyve veren ağaçtan.

Ve **الدَّجَّال** hadîsinde: Bîsân hurması hakkında bana haber verin: **هل أَطْعَم**; yani: meyve verdi mi?

( Ve ) mecazdandır: **أَطْعَمَ** ( **الغُصْنَ** )
**إطْعَامًا**; eğer ( onunla, kendi ağacından olmayan bir dalı birleştirdi ) ise; bunu **النَّضْرُ** söyledi; ( **كطَعَّمَه** ) **تَطْعِيمًا**.

( Ve **طَعِمَ** , **كَسَمِعَ**; yani: birleştirmeyi kabul etti ) .

( Ve **اطَّعَمَ البُسْرُ** , **كافْتَعَل** ) : olgunlaştı ve ( yenilen bir **طَعْمٌ** kendisi için oldu ) .

( Ve ) mecazdandır: ( **بَعِيرٌ وناقَةٌ مُطَعِّمٌ** , **كَمُحَدِّثٍ** , ve **صَبُورٍ** , ve **مُفْتَعِلٍ** ) , yani: ( onun için **نِقْيٌ** vardır ) yani: bir miktar içyağı. Ve denildi: o, iliğin onda azca aktığıdır. Ve denildi: o, semizliğinden dolayı etinde içyağı tadını bulduğundur.

( Ve ) mecazdandır: ( **مُسْتَطْعَمُ الفَرَسِ** , aynın fethasıyla: onun dudakları ) . **الأَصمَعِيُّ** dedi: **الصِّحَاح**’ta olduğu gibi, atta **مُسْتَطْعَمُه**’nun incelmesi müstehabdır. Ve denildi: onun burun kayışının altından dudaklarının uçlarına kadar olan yer.

( Ve **المُطْعَمَةُ** , **كَمُكْرَمةٍ** , ve **مُحْسِنَةٍ**: yay ) ve bu mecazdır; iki vecihle de **ذِي الرُّمَّةِ**’nin sözü rivayet edilmiştir:
% ( وفي الشِّمال من الشِّريانِ مُطْعَمَةٌ %
كَبْدَاءُ في عَجْسِها عَطْفٌ وتَقْوِيمُ ) %
İbn Berrî dedi: onun inşadının doğrusu: **في عُودِها عَطْفٌ**’tur; **الجَوْهَرِيُّ** aynın kesresiyle yetindi; ve dediler: çünkü o, sahibine avı **تُطعِم** eder. Onu fetha ile rivayet eden dedi ki: çünkü onunla av avlanır ve ondan vuruş çok olur.

( Ve Ali’nin—Allah Teâlâ yüzünü keremli kılsın—sözü: **إذَا اسْتَطْعَمَكُم الإمامُ فَأطْعِمُوه** . yani: eğer ) namaz kıraatinde ona tutulma olduysa ve ( açılış istedi; o hâlde ona açın ), ve ona telkin edin; bu, temsil babındandır ve yiyeceğe benzetmedir; sanki onlar kıraati onun ağzına sokuyorlar, tıpkı yiyeceğin sokulması gibi.

( Ve ) meselde: ( **تَطَعَّمْ تَطْعَمْ** , yani: tat ) . **الصِّحاح**’ta: tat ( ta ki ) ayılasın; ( iştihâ edip yemen ) için. İbn Berrî dedi: manası, yiyeceği tat; çünkü o, seni onu yemeye çağırır. Dedi ki: bu, işten geri duran kimse için bir meseldir; ona denir: onun başına gir; bu, seni onun sonuna girmeye çağırır; bunu Atâ b. Mus‘ab söyledi.

( Ve ) denir: ( **أَنَا طَاعِمٌ عَن** ) , nüshalarda böyle; **الأَسَاس**’ta da benzeri; **اللِّسان**’da: **غير** ( **طَعَامِكم** ) ; yani: ( ondan müstağni ) ; ve bu mecazdır.

( Ve ) denir: ( **ما يَطْعَمُ آكِلُ هَذَا** ) yiyecek— ( **كَيَمْنَعُ** ) — yani: ( doymaz ) ; ve bu mecazdır; onu İbn Şümeyl zikretti.

( Ve ) İbn Abbâs’tan rivayet edildi ki Zemzem hakkında dedi: o, ( **طَعَامُ طُعْمٍ** ) ve hastalığın şifasıdır, ( damme ile ). yani: insan, onun suyunu içtiğinde, yiyecekten doyduğu gibi doyar. Ve **الرَّاغِبُ** dedi: yani: diğer suların aksine besler. Ve İbn Şümeyl dedi: yani: insan ondan doyar. Denir: bu yiyecek **طُعْمٌ**’dur; yani: **يَطْعَمُ**; yani: ( onu yiyeni doyurur ); ve onun için yiyecekten bir pay vardır, onun için pay olmayanın payı yoktur. Şeyhimiz dedi: bu durumda o, mevsûfun sıfata izafesindendir; **صَلاةِ الأُولَى** gibi; yani: **طَعَام**—**شَيء طُعْم**; yani: doyurucu. **المُنَاوِيُّ** **شَرْحِ الجَامِع الصَّغِيرِ**’de, **العَلْقَمِيُّ** de haşiyesinde hadîs üzerine sözü genişletti; ve bir cemaat onu tasnifle tahsis etti.

( Ve ) denir: ( o ) bir adamdır ( **لا يَطَّعِمُ** , **كَيَفْتَعِل** ) ; yani: ( edeplenmez; onu ıslah eden şey onda fayda vermez ) ve akletmez; ve bu mecazdır.

( Ve **الحَمَامُ** ) erkek ( eğer ağzını dişisinin ağzına sokarsa, ikisi **تَطَاعَمَا** ve **طَاعَمَا** eder ) ; ve bu mecazdır; ondan şairin sözü:
% ( لم أُعْطِهَا بِيَدٍ إِذْ بِتُّ أَرْشُفُها %
إِلاَّ تَطَاوُلَ غُصْنِ الجِيدِ بالجِيدِ ) %
% ( كما تَطَاعَمَ في خَضْراءَ نَاعِمَةٍ %
مُطَوَّقَانِ أَصاخَا بَعْد تَغْرِيدِ ) %

( Ve **كمُحْسِنٍ**: ) **مُطْعِمُ** ( b. Adî ) b. Nevfel b. Abd Menâf b. Kusayy en-Nevfelî: ( Kureyş’in eşrafındandır ); ve o, sahâbî, nesep âlimi, şerif, halîm Cübeyr’in babasıdır.

( Ve **لَبَنٌ مُطَعِّمٌ** , **كَمُحَدِّثٍ**: kırbada bir **طَعْمًا** ve hoşluk aldı ) ; ve o, kapta saf kaldığı müddetçe böyledir, değişse bile. ( Ve ) süt, kapta ve kap-kacakta asla **طَعْمًا** almaz ve **يُطَعِّم** etmez; fakat onun tadı suda bekletmede değişir; bunu söyledi…

أَبو حَاتِم.

(**والمُطْعِمَةُ : كمُحْسِنَةٍ**), ve onu الزَّمخْشَرِيُّ fetih ile ضبط etti: (**الغَلْصَمَةُ**). أبو زيد dedi: Falan, falanın **بِمُطْعِمَةِ**’sini tuttu: boğazını sıkıp onu sıktığı zaman; onu ancak boğma ve savaş esnasında söylerler; ve o mecazdır.

(**والمُطْعِمَتَانِ**): onlar, (**الإِصْبِعَانِ المُتَقَدِّمَتانِ المُتَقابِلَتانِ في رِجْلِ الطَّائِرِ**)’dir. Onu الجَوْهَرِيُّ nakletti; eğer “etle kuşun kaptığı iki pençe” deseydi daha kısa olurdu; ve o mecazdır.

Ve mecazdandır: (**طَعَّمَ العَظْمُ**) **تَطْعِيماً**, (**أَمَخَّ**) olduğu zaman; yani: onda ilik aktı. ثَعْلَب inşad etti:
% ( وَهُمْ تَركُوكُمْ لا يُطَعِّمُ عَظْمُكمْ %
هُزالاً وكَانَ العَظْمُ قَبلُ قَصِيدَا ) %

(**والطَّعُومَةُ : الشَّاةُ تُحْبَسُ لتُوْكَلَ**).

Ve طُعَيْمٌ, (كَزُبَيْرٍ: bir isim).

[ ] Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

طَعِمَ يَطْعَم مَطْعَمًا: mîmî masdar.

**والمَطْعَمُ**: yenilecek yer.

**وطَعَامُ البَحْرِ**: suyun çekildiği, böylece av olmaksızın alınan şeydir.

Ve denildi: onun suyuyla sulanıp da biten her şey; onu الزَّجَاجُ söyledi.

Ve **وَرَجُلٌ ذُو طَعْمٍ**, yani: (**ذو**) akıl ve azim sahibi; dedi ki:
% ( فلا تَأْمُرِي يا أُمَّ أَسْماءَ بالَّتِي %
تُجِرُّ الفَتَى ذَا الطَّعْمِ أن يَتَكَلَّمَا ) %
yani: susturur.

Ve falanda ne **طَعْمٌ** vardır ne de **نَوِيصٌ**; yani: akıl da yok, hareket de yok.

Ve أبو بَكْر dedi: Falanın yaptığı şey için **طَعْمٌ** yoktur; yani: ne lezzet ne de kalpte bir mevki; ve bununla أَبِي خِراشٍ’ın sözü tefsir edildi:
% ( * . . . أَمْسَى للمُزَلَّجِ ذَا طَعْم * ) %
yani: kalpten bir mevki sahibi. Ve Bedir hadîsinde: “Biz, onda **طَعْمٌ** olan hiç kimseyi öldürmedik; biz ancak kel, yaşlı kadınlar öldürdük”; yani: kendisine itibar edilmeyen, kendisi için ne bilgi ne de değer bulunan kimse; ve onda fetih ve damm câiz olur.

**والطُّعْمُ**, damme ile: kuşa atılan danedir.

Sîبَويْهِ’ye gelince, isim ile masdar arasında eşitledi; şöyle dedi: طَعِم طُعْمًا, ve أَصَابَ طُعْمَةً; ikisi de damme iledir.

**والطُّعْمُ** ayrıca: avlanması için balığa atılan şeydir.

**والطُّعْمَةُ**, damme ile: itâvedir.

**والطِّعْمَةُ**, kesre ile: kazancın yönüdür; fetihte bir lugattır. Ve özellikle kesre ile: yeme hâlidir; ondan, عُمَرَ بنِ (**أبي**) سَلَمَة hadîsi: “Artık bundan sonra o benim **طِعْمَتِي** olmaya devam etti”; yani: yemede benim hâlim.

Ve أَبُوا عُبَيْد dedi: Falan, **حَسَنُ الطِّعْمَةِ** ve **الشِّرْبَةِ**’dir; kesre ile.

**واسْتَطْعَمَه**: ondan kendisini doyurmasını istedi.

**واسْتَطْعَمَهُ الحَدِيثَ**: ona hadîs anlatmasını istedi; yahut hadîsinin tadını ona tattırmasını.

**والطَّعْمُ**: ön dişlerle yemektir; denilir ki: falan, elbette **حَسَنُ الطَّعْمِ**’dır; ve elbette güzel bir **طَعْمًا** ile yer.

Ve **لَبَنٌ مُطَّعِمٌ**, كَمُفْتَعِلٍ: tulumun tadını aldı.

Ve denilir: o, elbette **لَمُتَطَاعِمُ الخَلْقِ**’tır; yani: yaratılışı birbirini izleyendir.

Ve **مُخٌّ طَعُومٌ**: onda yağlılığın tadı bulunur.

Ve **مُطْعِمُ الفَرَسِ**: onun **مُسْتَطْعَمُهُ**’dur.

Ve gözünü çapakla doyurdum da onu yedi: **وأَطْعَمْتُ عَيْنَهُ قَذًى فَطَعِمَتْه**.

Ve **استَطْعَمْتُ الفَرَسَ**: koşmasını istediğin zaman; ve أبو عُبَيْدَة inşad etti:
% ( تَدَارَكَه سَعْيٌ ورَكْضُ طِمِرَّةٍ %
سَبُوحٍ إذا استَطْعَمْتَها الجَرْيَ تَسْبَحُ ) %

Ve **طُعْمة**’yi teslîs ile isimlendirdiler.

Ve كَجُهَيْنَةَ gibi: طُعَيْمةُ بنُ عَدِيٍ, Bedir günü kâfir olarak öldürüldü; ve o, musannifin zikrettiği مُطْعِم’in kardeşidir.

Ve **بنو طُعَيْمة**: Mısır kırsalında bir batındır.

Ve **مُطْعِمُ بنُ المِقْدَامِ الشَّامِيُّ**, مُجَاهِد’den: sika.

Ve **مُطعِمُ بنُ عُبَيْدَةَ البَلَوِيُّ** Mısırlıdır: onun sohbeti vardır; ondan رَبِيعَةُ بنُ لَقِيطٍ rivayet etti.

Ve o, **المَطَاعِمَ**’i, yani buğdayı ihtikâr eder; **في الأَسَاسِ**’ta olduğu gibi.

Ve **طَاعمتُه**: onunla birlikte yedim.

Ve **قَومٌ مَطَاعِيمُ**: çok yiyenler; yahut çok yedirenler.

Ve “Seni bu toprağa doyurdum” (**وأَطْعَمْتُك هَذِه الأرضَ**): onu senin için bir **طُعْمةً** kıldım.

Ve **تَطَاعَمَ المُتَماثِلانِ**: iki güvercinin fiili gibi yaptılar.

Ve yiyecek satıcısına denilir: **الطَّعامِيُّ**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

طَعِمَهُ
1 طَعِمَهُ ذ , aor. طَعَمَ , inf. n. طَعْمٌ and طَعَامٌ, He ate it; namely, food: (K, * TA:) and طَعِمَ, aor. as above, inf. n. طُعْمٌ, with damm, he tasted [a thing]: (K:) or طَعِمَ, aor. as above, (S, Mgh, * Msb,) inf. n. طُعْمٌ, with damm, (S,) or طَعْمٌ, with fet-h, (Msb,) or both, (Mgh,) and مَطْعَمٌ also is an inf. n. of the same verb, (TA,) signifies he ate, (S, Mgh, Msb, *) a thing, (Mgh,) and [app. also he swallowed, for it is said that] it applies to anything that is swallowed easily or agreeably, even to water: (Msb:) and he tasted (S, Mgh, Msb) a thing; (Mgh, Msb;) as also ↓ تطعّم; (S, Mgh, K;) [i. e.] this latter verb signifies he tasted food in order that he might know its flavour; and so ↓ استطعم: (Msb:) and طَعِمَ as meaning he tasted may be used in relation to that which is eaten and to that which is drunk. (L.) Hence, in the Kur [xxxiii. 53], فَاـِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا And when ye shall have eaten [disperse yourselves]. (S, * TA.) And you say, فُلَانٌ قَلَّ طُعْمُهُ, meaning [Such a one,] his eating [was, or became, little]. (S.) The saying in the Kur [ii. 250], وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَاـِنَّهُ مِنِّى means But whoso does not taste it, (S, Msb, * TA,) he is of my followers, (Bd, Jel,) or is at one, or in union, with me: (Bd:) or, accord. to Zj, the meaning is, بِهِ ↓ لَمْ يَتَطَعَّمْ [app. meaning does not refresh himself with it as though with food]: (TA:) or, as some say, the passage in which it occurs denotes a prohibition to take aught save as much as is laded out with the hand; and when water has with it something that is chewed, one says of it يُطْعَمُ. (Er-Rلghib, TA.) تَطْعَمْ ↓ تَطَعَّمْ i. e. Taste thou, (S, Mgh, K,) then thou wilt have desire, or appetence, (Mgh,) or so that thou mayest have desire, or appetence, and mayest eat; (S, K;) or taste thou the food, for it will induce thee to eat it; (IB, TA;) is a prov., (IB, Mgh, TA,) said to him who refrains from an affair; meaning, commence it, for thy doing so will invite thee to finish it. (IB, TA.) ― -b2- الطَّعْمُ signifies also The eating with the central incisors: one says, اـِنَّهُ لَيَطْعَمُ طَعْمًا حَسَنًا [Verily he eats well with the central incisors]. (TA.) ― -b3- مَا يَطْعَمُ آكِلُ هٰذَا الطَّعَامِ, (K, * TA,) a phrase mentioned by ISh, (TA,) means (tropical:) The eater of this food does not become satisfied in stomach. (K, * TA.) ― -b4- طَعِمَ said of a branch, or shoot, (tropical:) It received ingraftment. (ISh, K, TA.) ― -b5- And [hence, perhaps,] طَعِمَتْ عَيْنُهُ (assumed tropical:) [His eye had a mote cast into it: see 4]. (TA.) ― -b6- طَعِمَ عَلَيْهِ, (K, TA,) inf. n. طُعْمٌ, (K, * TA,) which, in the K, is improperly disjoined from its verb, [as though it were a simple subst.,] (TA,) i. q. قَدَرَ [i. e. He had power over him, or it; or he had power, or ability, to do it, &c.]. (K, TA.)

2 طَعَّمَ see 4, in three places. ― -b2- طعّم, (K, TA,) inf. n. تَطْعِيمٌ, (TA,) said of a bone, means (assumed tropical:) It had, or contained, marrow. (K, TA.) [Used in this sense, it may be regarded as a trans. v. of which the objective complement is understood; as though signifying It fed.]

طَاعَمْتُهُ
3 طَاعَمْتُهُ ذ I ate with him. (TA.) ― -b2- And [hence] طَاعَمَا, said of two pigeons, (tropical:) They billed; the male bird inserting his mouth [or bill] into that of his female; as also ↓ تَطَاعَمَا. (K, TA.)

اطعمهُ
4 اطعمهُ ذ , (Msb, K,) or اطعمهُ الطَّعَامَ, (S,) [inf. n. اـِطْعَامٌ,] He fed him; or gave him to eat, or gave him food; (Msb, K;) [and so, accord. to modern usage, ↓ طعّمهُ.] ― -b2- And [hence] اطعمهُ signifies also (tropical:) He supplied him with the means of subsistence: whence, in the Kur [li. 57], وَمَا أُرِيدُ أَنْ يَطْعِمُونِ i. e. (tropical:) And I desire not that [they, meaning] any of my servants should supply me with the means of subsistence; for I am the supplier of the means of subsistence. (TA.) ― -b3- And أَطْعَمْتُكَ هٰذِهِ الأَرْضَ (assumed tropical:) I have assigned to thee as a طُعْمَة [q. v.] this land. (TA.) It is said of the Prophet, أَطْعَمَهُمْ طُعْمَةً (assumed tropical:) [He assigned to them, or gave them, a طعمة]: accord. to Aboo- Haneefeh, الاـِطْعَامُ signifies peculiarly (assumed tropical:) the lending of land for cultivation: but it is said on the authority of Mo'لwiyeh, اـِنَّهُ أَطْعَمَ عَمْرًا خَرَاجَ مِصْرَ, meaning (assumed tropical:) that he gave 'Amr as a طُعْمَة the خراج [or land-tax] of Egypt. (Mgh.) ― -b4- See also 10. ― -b5- اطعم الغُصْنَ, (ISh, K,) inf. n. اـِطْعَامٌ, (TA,) (tropical:) He ingrafted upon the branch, or shoot, a branch, or shoot, of another tree; (ISh, K, TA;) as also ↓ طعّمهُ, [which is more commonly used in this sense,] (K,) inf. n. تَطْعِيمٌ. (TA.) [And ↓ طعّمهُ is now used as meaning also (assumed tropical:) He inoculated him.] ― -b6- And أَطْعَمْتُ عَيْنَهُ قَذًى (assumed tropical:) [I cast a mote into his eye]. (TA.) [― -b7- See also a verse cited voce عِقْبَةٌ.] ― -b8- اطعم النَّخْلُ (tropical:) The palm-trees had ripe fruit, (S, K, TA,) such as might be eaten: or bore fruit: (TA:) or اطعمت الشَّجَرَةُ the tree had ripe fruit: (Msb:) or اطعمت الثَّيَرَةُ the fruit became ripe. (Mgh.)

5 تَطَعَّمَ see 1, in three places: and see also an ex. voce ضَارٍ, in art. ضرو and ضرى.

تطاعيوا
6 تطاعيوا ذ They (a party on a journey) ate with, or at the tent of, [meaning, of the food of,] this man on one occasion of alighting, and another man on another occasion of alighting; each one of them having his turn to supply the food of one day: like تناوبوا and تنازلوا. (ISh, TA in art. نوب.) ― -b2- See also 3. ― -b3- [Hence,] one says of two persons in conformity, تَطَاعَمَا, meaning (assumed tropical:) They acted as do the two [billing] pigeons. (TA.)

اطّعم البُسْرُ
8 اطّعم البُسْرُ ذ , (K,) or اطّعمت البُسْرَةُ, (S,) (assumed tropical:) The ripening dates, or the ripening date, acquired flavour, (S, K, TA,) and became ripe, so as to be eaten. (TA.) ― -b2- [Hence,] one says, هُوَ رَجُلٌ لَا يَطَّعِمُ (tropical:) He is a man who will not become well disciplined, in whom that which should improve him will not produce an effect, (K, * TA,) and who will not become intelligent. (TA.)

استطعمهُ
10 استطعمهُ ذ He asked him to feed him. (S, Mgh, Msb.) ― -b2- [Hence,] اِسْتَطْعَمَتُهُ الحَدِيثَ (assumed tropical:) I asked him to relate to me the narrative, or tradition: or to make me to taste the savour of his discourse. (TA.) ― -b3- And اـِذَا اسْتَطْعَمَكُمُ الاـِمَامُ ↓ فَأَطْعِمُوهُ (tropical:) When the امام [or leader in prayer] desires you to tell him what he should say, (S, Mgh, K, TA,) being unable to proceed (Mgh, TA) in reciting the prayer, (TA,) do ye tell him what he should say, (S, Mgh, K, TA,) and prompt him, as though putting the recitation into his mouth like as food is put in: (TA:) a saying of 'Alee. (K.) ― -b4- And اِسْتَطْعَمْتُ الفَرَسَ (assumed tropical:) I desired the horse's running. (TA.) ― -b5- See also 1, first sentence.

طَعْمٌ
طَعْمٌ ذ [as an inf. n.: see 1. ― -b2- As a simple subst.,] Taste, flavour, or savour; (S, Msb, TA;) sweetness, and bitterness, and a quality [of any kind] between these two, in food and in beverage: pl. طُعُومٌ. (K.) One says, طَعْمُهُ مُرٌّ [Its taste is bitter], (S, TA,) and حُلْوٌ [sweet], (Msb, TA,) and حَامِضٌ [acid]: and تَغَيَّرَ طَعْمُهُ Its taste became altered from its natural quality. (Msb.) ― -b3- And [Relish, i. e.] a desired quality of food. (S, Msb, K.) One says, لَيْسَ لَهُ طَعْمٌ [It has no relish]: (S:) and لَيْسَ لِلْغَثِّ [What is lean has no relish]: and ↓ طَعَمٌ signifies the same in the dial. of Kilلb. (Msb.) ― -b4- [Hence, (assumed tropical:) An approvable quality in a man.] One says رَجُلٌ ذُو طَعْمٌ (assumed tropical:) A man possessing intelligence, and prudence, or discretion: and مَا بِفُلَانٍ طَعْمٌ وَلَا نَوِيصٌ (assumed tropical:) There is not in such a one intelligence nor activity: and لَيْسَ لِمَا يَفْعَلُ فُلَانٌ طَعْمٌ (assumed tropical:) There appertains not to what such a one does any pleasing quality, nor any place of honour in the heart, or mind: and it is said in a trad., مَا قَتَلْنَا أَحَدًا بِهِ طَعْمٌ مَا قَتَلْنَا اـِلَّا عَجَائِزَ صُلْعًا (assumed tropical:) We slew not any one of account, any known person, or any one of rank, or station; [we slew not any but bald-headed old women;] and one may also say in this case ↓ طُعْمٌ, with damm. (TA.) ― -b5- Also A thing that is swallowed easily or agreeably, whether solid, as grains [&c.], or liquid, as expressed juice and oil and vinegar [&c.]; differing from طُعْمٌ, which does not apply to liquids. (Msb.)

طُعْمٌ
طُعْمٌ ذ [as an inf. n.: see 1: ― -b2- ] as a subst.: see طَعَامٌ. ― -b3- Also Grain that is thrown to birds. (T, Msb, TA.) And A bait that is thrown to fish. (TA.) ― -b4- طَعَامُ طُعْمٍ means Food that satisfies the stomach of its eater: (ISh, K, TA:) and is said by MF to be for طَعَامُ شَىْءٍ طُعْمٍ. (TA.) The Prophet said of the well Zemzem, اـِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ, meaning Verily it is a satisfier of the stomach of man, (ISh, Msb, TA,) like as is food. (TA.) ― -b5- See also طَعْمٌ.

طَعَمٌ
طَعَمٌ ذ ; see طَعْمٌ.

طَعِمٌ
طَعِمٌ ذ : see طَاعِمٌ.

طُعْمَةٌ
طُعْمَةٌ ذ i. q. مَأْكَلَةٌ, (S, Msb, K, TA,) or رِزْقٌ; (Mgh;) i. e. (assumed tropical:) An assigned, or appointed, means of subsistence; such as a grant of a tract of land; [an allodium so granted;] and a tax, or a portion of a tax or of taxes; and the like: (Mgh, TA:) pl. طُعَمٌ. (Mgh, K.) One says, جَعَلْتُ هٰذِهِ الضَّيْعَةَ طُعْمَةً لِفُلَانٍ (assumed tropical:) [I have assigned this estate as a means of subsistence to such a one]. (S.) [For other exs., see 4.] And it is said in a trad. respecting the inheritance of the grandfather, اـِنَّ السُّدْسَ الآخَرَ طُعْمَةٌ لَهُ i. e. (assumed tropical:) The other sixth is a surplus for him beyond his [regular] due. (TA.) ― -b2- Also An invitation to food. (K.) ― -b3- And (tropical:) A mode, or manner, of gain; (S, K, Ta;) as also ↓ طِعْمَةٌ: (TA:) it is like حِرْفَةٌ. (A, TA.) One says, فُلَانٌ عَفِيفُ الطُّعْمَةِ (tropical:) [Such a one is uncorrupt in respect of the mode of gain]: and خَبِيثُ الطُّعْمَةِ i. e. corrupt in respect of the means of gain. (S, TA.)

طِعْمَةٌ
طِعْمَةٌ ذ A way, mode, or manner, of eating: (K, TA:) Lh explains it as meaning a way, mode, or manner, of acting or conduct, without saying in eating or in any other thing. (TA.) One says, فُلَانٌ حَسَنُ الطِّعْمَةِ وَالشِّرْبَةِ [Such a one is good, or comely, in respect of the way, mode, or manner, of eating and of drinking]. (A 'Obeyd, S, TA.) And فُلَانٌ طَيِّبُ الطِّعْمَةِ (tropical:) [Such a one is accustomed to eat nothing but what is lawful], and خَبِيثُ الطِّعْمَةِ accustomed to eat nothing but what is unlawful. (TA.) See also طُعْمَةٌ.

طَعَامٌ
طَعَامٌ ذ [as an inf. n.: see 1. ― -b2- As a subst.,] Food, (S, Nh, Mgh, Msb, K,) of any kind; (Nh, TA;) like as شَرَابٌ signifies beverage [of any kind]: (Mgh, Msb:) and especially wheat, (S, Nh, Mgh, Msb, K,) to which it is applied by the people of El-Hijلz; (Msb, TA;) and barley; (Nh, TA;) [and corn in general; thus applied to millet in the present day in some parts of Arabia, as, for instance, in El-Yemen; (see مِيرَةٌ;)] and dates, (Nh, Mgh, TA,) when said not to mean wheat; (Mgh, TA;) &c.: (Nh, TA:) and in the Expos. of the “ Shifè, ” it is said to be applied to (tropical:) other than food tropically: (TA:) and ↓ طُعْمٌ signifies the same; (S, Mgh, Msb, K;) as also ↓ مَطْعَمٌ; (Ham p. 166, and K; *) of which the pl. is مَطَاعِمُ: (Ham ubi suprà:) one says, هُوَ يَحْتَكِرُ المَطَاعِمَ, meaning [He collects and withholds] wheat [waiting for a time of scarcity and dearness]: (A, TA:) the pl. of طَعَامٌ is أَطْعِمَةٌ, (Mgh, Msb, K,) and pl. pl. أَطْعِمَاتٌ. (K.) [It often means A meal, or repast.] طَعَامُ البَحْرِ means That from which the water [of the sea, or of the great river,] has receded, leaving it, so that it is taken without fishing: or, as some say, anything that is irrigated by the water of the بحر [i. e. great river], and consequently vegetates: so says Zj. (TA. [See the Kur v. 97.])

طَعُومٌ
طَعُومٌ ذ and ↓ طَعِيمٌ, applied to a slaughtered camel or she-camel, (assumed tropical:) Such as is between the lean and the fat: (Fr, S, K:) or the former, so applied, signifies fat: and each, applied to a sheep or goat (شاة), having somewhat of fat: (TA:) and the former, as also ↓ مُطَعِّمٌ and ↓ مُطَّعِمٌ [in the CK مُطَّعَمٌ], signifies (tropical:) thus, applied to a he-camel and to a she-camel, (K, * TA,) as also ↓ طَعِيمٌ: or a she-camel having in her a little marrow: or in the flesh of which is found the flavour of fat, by reason of her fatness. (TA.) Accord. to Aboo-Sa'eed, one says, لَكَ غَثُّ هٰذَا وَطَعُومُهُ i. e. (assumed tropical:) [Thine is, or shall be, the lean of this] and the fat thereof. (TA.) And مُخٌّ طَعُومٌ means (assumed tropical:) Marrow in which is found the flavour of fatness. (TA.)

طَعِيمٌ
طَعِيمٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places. ― -b2- Also, applied to water, i. q. شَرُوبٌ [q. v.]. (TA in art. شرب.)

طَعُومَةٌ
طَعُومَةٌ ذ A sheep, or goat (شاة) that is confined to be eaten. (K.)

طَعَامِىٌّ
طَعَامِىٌّ ذ A seller of طَعَام [app. as meaning wheat, or corn]. (TA.)

طَاعِمٌ
طَاعِمٌ ذ Eating: and tasting. (S.) ― -b2- And (tropical:) A man having a good state, or condition, in respect of food; as also ↓ طَعِمٌ; (K, TA;) [each] a possessive epithet in this sense; on the authority of Sb. (TA.) ― -b3- أَنَا طَاعِمٌ عَنْ طَعَامِكُمْ, thus in the A and K, but in the L غَيْرَ طعامكم, (TA,) means (tropical:) I am in no need of your food. (K, TA.)

مَطْعَمٌ
مَطْعَمٌ ذ [as an inf. n.: see 1. ― -b2- As a subst.,] A place of eating: (Har p. 345:) [and a time thereof:] syn. مَأْكَلٌ. (TA.) ― -b3- See also طَعَامٌ. ― -b4- And see also مُسْتَطْعَمٌ.

مُطْعَمٌ
مُطْعَمٌ ذ [Fed. ― -b2- And hence,] (tropical:) Supplied with the means of subsistence. (S, K, TA.) ― -b3- [Hence,] one says, اـِنَّكَ مُطْعَمٌ مَوَدَّتِى, meaning مَرْزُوقٌ مَوَدَّتِى [i. e. (tropical:) Verily thou art gifted with my love, or affection]. (TA.)

مِطْعَمٌ
مِطْعَمٌ ذ That eats vehemently: (S, K:) fem. with ة: (K:) the former applied to a man; (S, TA;) and the latter, to a woman, and extr., [said to be] the only instance of the kind except مِصَكَّةٌ. (TA.)

مُطْعَمَةٌ
مُطْعَمَةٌ ذ or مطْعَمَةٌ: see the next paragraph, each in two places.

مُطْعِمَةٌ
مُطْعِمَةٌ ذ , (S, K,) like مُحْسِنَةٌ, (K,) [i. e.] with kesr to the ع, accord. to IAar, (S,) and like مُكْرَمَةٌ, (K, [i. e. ↓ مُطْعَمَةٌ, but I think it most probable that it is correctly ↓ مِطْعَمَةٌ, like مِكْسَحَةٌ &c., as being the name of an instrument, agreeably with a remark respecting it in what follows,]) (tropical:) A bow: (S, K, TA:) called by the former appellation because it feeds its owner with the game: (IAar, S, TA:) and by the latter appellation because one takes the game by means of it, and often shoots with it. (TA.) ― -b2- And المُطْعِمَةُ, (K, TA,) or, as written by Z, with fet-h, [i. e. ↓ المُطْعَمَةُ, or, as I think more probable, ↓ المِطْعَمَةُ,] (tropical:) The غَلْصَمَة [or epiglottis; because it is said to throw the meat and drink into the gullet]. (K, TA.) And (tropical:) [The place thereof; i. e.] the حَلْق [or fauces; or upper part of the throat]: so in the saying, أَخَذَ فُلَانٌ بِمطعمة فُلَانٍ i. e. (tropical:) Such a one seized the حَلْق of such a one, squeezing it; said only in a case of throttling and fighting. (AZ, TA.) ― -b3- And المُطْعِمَتَانٍ (tropical:) The two corresponding anterior toes of a bird; (S, K, TA;) i. e. the two talons with which the bird seizes the flesh-meat. (TA.)

مُطَعِّمٌ
مُطَعِّمٌ ذ : see طَعُومٌ. ― -b2- Also (assumed tropical:) Milk that has acquired in the skin a flavour and a pleasant odour: (AHلt, K, TA:) and ↓ مُطَّعِمٌ signifies [the same, or] milk that has acquired the flavour of the skin. (TA.)

مُطَّعِمٌ
مُطَّعِمٌ ذ : see طَعُومٌ: ― -b2- and see also مُطَعِّمٌ.

مِطْعَامٌ
مِطْعَامٌ ذ One who feeds others much, (S,) or who has many guests, (K,) and who entertains guests much; (S, K;) applied to a man, (S, TA,) and to a woman: (TA:) [and app. one who eats much: for] قَوْمٌ مَطَاعِيمُ signifies a people, or party, that eat much: or that feed others much. (TA.)

مُطَاعَمُ الخَلْقِ
مُطَاعَمُ الخَلْقِ ذ i. q. مُتَابَعُ الخَلْقِ [app. (assumed tropical:) Sound, or free from defect, in make]. (TA.)

مُسْتَطْعَمٌ
مُسْتَطْعَمٌ ذ The lips of the horse: (S, K, TA:) As says that thinness of the مستطعم of the horse is approved: (S, TA:) but some say that it is the part beneath the مَرْسِن [or place of the halter] of the horse, extending to the extremities of his lips: and مطعم [thus in my original, app. ↓ مَطْعَمٌ, as being the “ place of eating, ”] signifies the same. (TA.)

##### Türkçe

**طَعِمَهُ**
1 **طَعِمَهُ** ذ, muzâri‘i **طَعَمَ**, mastar ismi **طَعْمٌ** ve **طَعَامٌ**, onu yedi; yani, yiyecek: (K, * TA:) ve **طَعِمَ**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, mastar ismi **طُعْمٌ**, damme ile, [bir şeyi] tattı: (K:) yahut **طَعِمَ**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, (S, Mgh, * Msb,) mastar ismi **طُعْمٌ**, damme ile, (S,) yahut **طَعْمٌ**, fetha ile, (Msb,) yahut ikisi de, (Mgh,) ve **مَطْعَمٌ** da aynı fiilin bir mastar ismidir, (TA,) “yedi” mânâsına gelir, (S, Mgh, Msb, *) bir şeyi, (Mgh,) ve [görünüşe göre “yuttu” da; zira] kolayca yahut hoşça yutulan her şeye uygulanır, suya bile: (Msb:) ve bir şeyi tattı (S, Mgh, Msb); (Mgh, Msb;) bunun gibi ↓ **تطعّم** da; (S, Mgh, K;) [yani] bu son fiil, tadını bilmek için yiyeceği tattı mânâsına gelir; ve bunun gibi ↓ **استطعم**: (Msb:) ve “tattı” mânâsında **طَعِمَ**, yenilen şeye de içilen şeye de nispetle kullanılabilir. (L.) Bundan dolayı, Kur’ân’da [xxxiii. 53], **فَاـِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا** “Ve yediğiniz zaman dağılın.” (S, * TA.) Ve dersin ki, **فُلَانٌ قَلَّ طُعْمُهُ**, mânâsı: [Falanca,] onun yemesi az oldu. (S.) Kur’ân’da [ii. 250], **وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَاـِنَّهُ مِنِّى** sözü, “Kim onu tatmazsa,” (S, Msb, * TA,) “o benim tâbilerimdendir,” (Bd, Jel,) yahut “benimle bir, yahut benimle birleşik olandır”: (Bd:) yahut Zj’ye göre mânâ, **بِهِ ↓ لَمْ يَتَطَعَّمْ** [görünüşe göre: onunla, sanki yiyecekle ferahlar gibi, ferahlamaz]: (TA:) yahut bazılarınca, geçtiği yer, elle avuçlanıp alınan kadarından başka bir şey almaya yasağı gösterir; ve suyun yanında çiğnenen bir şey bulunduğunda onun hakkında **يُطْعَمُ** denir. (Er-Rلghib, TA.) ↓ **تَطَعَّمْ** yani “Tat!” (S, Mgh, K,) sonra arzu yahut iştahın olur, (Mgh,) yahut arzu yahut iştahın olsun ve yesin diye; (S, K;) yahut “Yemeği tat; çünkü onu yemene sebep olur”; (IB, TA;) bir darb-ı meseldir, (IB, Mgh, TA,) bir işten geri duran kimseye söylenir; mânâsı: ona başla; çünkü bunu yapman seni onu bitirmeye davet eder. (IB, TA.)

― -b2- **الطَّعْمُ** ayrıca “orta kesici dişlerle yeme” mânâsına gelir: şöyle denir, **اـِنَّهُ لَيَطْعَمُ طَعْمًا حَسَنًا** [Şüphesiz o, orta kesici dişlerle güzel yer]. (TA.)

― -b3- **مَا يَطْعَمُ آكِلُ هٰذَا الطَّعَامِ**, (K, * TA,) ISh’ın zikrettiği bir ibare, (TA,) mânâsı (mecaz): “Bu yemeği yiyen, karnında doymaz.” (K, * TA.)

― -b4- Dal yahut sürgün hakkında **طَعِمَ** denir, (mecaz): “Aşı kabul etti.” (ISh, K, TA.)

― -b5- Ve [bundan, belki,] **طَعِمَتْ عَيْنُهُ** (farz edilen mecaz): [Gözüne bir çöp kaçtı: 4’e bak]. (TA.)

― -b6- **طَعِمَ عَلَيْهِ**, (K, TA,) mastar ismi **طُعْمٌ**, (K, * TA,) ki K’da fiilinden uygunsuzca ayrılmıştır, [sanki basit bir isimmiş gibi,] (TA,) **قَدَرَ** ile aynı mânâdadır [yani: ona (yahut ona karşı) güç yetirdi; yahut ona gücü/iktidarı oldu, vb.]. (K, TA.)

2 **طَعَّمَ**: 4’e bak, üç yerde. ― -b2- **طعّم**, (K, TA,) mastar ismi **تَطْعِيمٌ**, (TA,) kemik hakkında söylenir; mânâsı (farz edilen mecaz): “İliği vardı yahut içinde ilik bulundu.” (K, TA.) [Bu mânâda kullanıldığında, mef’ûlü anlaşılan bir müteaddî fiil sayılabilir; sanki “besledi” mânâsı gibi.]

**طَاعَمْتُهُ**
3 **طَاعَمْتُهُ** ذ “Onunla birlikte yedim.” (TA.) ― -b2- Ve [bundan] **طَاعَمَا**, iki güvercin hakkında söylenir, (mecaz): “Gagalarını birbirine soktular; erkek kuş, ağzını [yahut gagasını] dişisinin ağzına soktu”; bunun gibi ↓ **تَطَاعَمَا** da. (K, TA.)

**اطعمهُ**
4 **اطعمهُ** ذ, (Msb, K,) yahut **اطعمهُ الطَّعَامَ**, (S,) [mastar ismi **اـِطْعَامٌ**,] “Onu doyurdu; yahut ona yedirdi, yahut ona yiyecek verdi”; (Msb, K;) [ve modern kullanıma göre bunun gibi ↓ **طعّمهُ**.] ― -b2- Ve [bundan] **اطْعَمَهُ** ayrıca (mecaz) “ona geçim vasıtalarını sağladı” mânâsına gelir: bundan dolayı Kur’ân’da [li. 57], **وَمَا أُرِيدُ أَنْ يَطْعِمُونِ** yani (mecaz): “Kullarımın herhangi birinin bana geçim vasıtalarını sağlamasını istemem; zira geçim vasıtalarını sağlayan benim.” (TA.) ― -b3- Ve **أَطْعَمْتُكَ هٰذِهِ الأَرْضَ** (farz edilen mecaz): “Bu araziyi sana bir **طُعْمَة** olarak tahsis ettim.” (TA.) Peygamber hakkında şöyle denmiştir: **أَطْعَمَهُمْ طُعْمَةً** (farz edilen mecaz): [Onlara bir **طعمة** tahsis etti yahut verdi]; Ebû Hanîfe’ye göre **الاـِطْعَامُ** özellikle (farz edilen mecaz) “ziraat için araziyi ödünç vermek” mânâsınadır: fakat Mu‘âviye’den rivayetle şöyle denmiştir: **اـِنَّهُ أَطْعَمَ عَمْرًا خَرَاجَ مِصْرَ**, mânâsı (farz edilen mecaz): “Mısır’ın **خراج**ını ‘Amr’a bir **طُعْمَة** olarak verdi.” (Mgh.) ― -b4- 10’a da bak. ― -b5- **اطعم الغُصْنَ**, (ISh, K,) mastar ismi **اـِطْعَامٌ**, (TA,) (mecaz): “Dal yahut sürgün üzerine başka bir ağacın dalını yahut sürgününü aşıladı”; (ISh, K, TA;) bunun gibi ↓ **طعّمهُ** da, [bu mânâda daha yaygın kullanılır,] (K,) mastar ismi **تَطْعِيمٌ**. (TA.) [Ve ↓ **طعّمهُ** şimdi ayrıca (farz edilen mecaz) “onu aşı yaptı (inoküle etti)” mânâsında da kullanılır.] ― -b6- Ve **أَطْعَمْتُ عَيْنَهُ قَذًى** (farz edilen mecaz): [Gözüne bir çöp attım]. (TA.) [― -b7- **عِقْبَةٌ** maddesinde zikredilen bir beyte de bak.] ― -b8- **اطعم النَّخْلُ** (mecaz): “Hurma ağaçlarının yenilecek olgun meyvesi oldu,” (S, K, TA,) yahut “meyve verdi”: (TA:) yahut **اطعمت الشَّجَرَةُ** “ağacın olgun meyvesi oldu”: (Msb:) yahut **اطعمت الثَّيَرَةُ** “meyve olgunlaştı.” (Mgh.)

5 **تَطَعَّمَ**: 1’e bak, üç yerde: ayrıca ضرو ve ضرى maddesinde, **ضَارٍ** lafzı altında bir örneğe de bak.

**تطاعيوا**
6 **تطاعيوا** ذ Onlar (yolculukta bir topluluk), bir konaklamada bu adamın çadırında [yani, onun yemeğinden] yediler, başka bir konaklamada başka bir adamın çadırında; her birinin bir günün yemeğini sağlama sırası olmak üzere: **تناوبوا** ve **تنازلوا** gibidir. (ISh, TA, نوب maddesinde.) ― -b2- 3’e de bak. ― -b3- [Bundan,] iki kişi hakkında uyum içinde şöyle denir: **تَطَاعَمَا**, mânâsı (farz edilen mecaz): “İki [gagalarını birbirine sokan] güvercinin yaptığı gibi yaptılar.” (TA.)

**اطّعم البُسْرُ**
8 **اطّعم البُسْرُ** ذ, (K,) yahut **اطّعمت البُسْرَةُ**, (S,) (farz edilen mecaz): “Olgunlaşmakta olan hurmalar, yahut olgunlaşmakta olan hurma, lezzet kazandı,” (S, K, TA,) ve yenilecek şekilde olgunlaştı. (TA.) ― -b2- [Bundan,] şöyle denir: **هُوَ رَجُلٌ لَا يَطَّعِمُ** (mecaz): “O, terbiye olup düzelmeyecek bir adamdır; onu düzeltmesi gereken şey onda etki meydana getirmez,” (K, * TA,) ve akıllanmaz. (TA.)

**استطعمهُ**
10 **استطعمهُ** ذ “Ondan kendisini doyurmasını istedi.” (S, Mgh, Msb.) ― -b2- [Bundan,] **اِسْتَطْعَمَتُهُ الحَدِيثَ** (farz edilen mecaz): “Ondan bana kıssayı yahut rivayeti anlatmasını istedim; yahut sözünün lezzetini bana tattırmasını.” (TA.) ― -b3- Ve **اـِذَا اسْتَطْعَمَكُمُ الاـِمَامُ ↓ فَأَطْعِمُوهُ** (mecaz): “İmam sizden, söylemesi gerekeni kendisine söylemenizi isterse,” (S, Mgh, K, TA,) namazı okumada ilerleyemeyip (Mgh, TA) (TA,) “ona söylemesi gerekeni söyleyin,” (S, Mgh, K, TA,) ve onu telkin edin; sanki kıraati, yiyeceğin ağza konması gibi onun ağzına koyuyormuş gibi: (TA:) ‘Alî’nin bir sözüdür. (K.) ― -b4- Ve **اِسْتَطْعَمْتُ الفَرَسَ** (farz edilen mecaz): “Atın koşmasını istedim.” (TA.) ― -b5- 1’in ilk cümlesine de bak.

**طَعْمٌ**
**طَعْمٌ** ذ [mastar ismi olarak: 1’e bak. ― -b2- Basit isim olarak,] “Tat, lezzet”; (S, Msb, TA;) yiyecek ve içecekte tatlılık, acılık ve bu ikisi arasındaki bir nitelik [herhangi bir türden]: çoğulu **طُعُومٌ**. (K.) Şöyle denir: **طَعْمُهُ مُرٌّ** [Tadı acıdır], (S, TA,) ve **حُلْوٌ** [tatlı], (Msb, TA,) ve **حَامِضٌ** [ekşi]: ve **تَغَيَّرَ طَعْمُهُ** “Tadı tabii niteliğinden değişti.” (Msb.) ― -b3- Ve [“relish”, yani] yemeğin arzu edilen bir niteliği. (S, Msb, K.) Şöyle denir: **لَيْسَ لَهُ طَعْمٌ** [Onun lezzeti yoktur]: (S:) ve **لَيْسَ لِلْغَثِّ** [Zayıf olanın lezzeti yoktur]: ve ↓ **طَعَمٌ**, Kilâb lehçesinde aynı mânâya gelir. (Msb.) ― -b4- [Bundan, (farz edilen mecaz:) insanda övülen bir nitelik.] Şöyle denir: **رَجُلٌ ذُو طَعْمٌ** (farz edilen mecaz): “Zekâ ve basiret yahut tedbir sahibi bir adam”: ve **مَا بِفُلَانٍ طَعْمٌ وَلَا نَوِيصٌ** (farz edilen mecaz): “Falancada ne zekâ vardır ne çeviklik”: ve **لَيْسَ لِمَا يَفْعَلُ فُلَانٌ طَعْمٌ** (farz edilen mecaz): “Falancanın yaptığı şeye hiçbir hoş nitelik, ne de kalpte yahut zihinde bir şeref yeri ilişmez”: ve bir hadiste şöyle denmiştir: **مَا قَتَلْنَا أَحَدًا بِهِ طَعْمٌ مَا قَتَلْنَا اـِلَّا عَجَائِزَ صُلْعًا** (farz edilen mecaz): “Biz, hesabı olan birini, bilinen bir kişiyi, yahut mertebe ve makam sahibi birini öldürmedik; [biz ancak kel yaşlı kadınları öldürdük]”; ve bu durumda ↓ **طُعْمٌ** da denebilir, damme ile. (TA.) ― -b5- Ayrıca, katı olsun (taneler vb.) yahut sıvı olsun (sıkılmış su, yağ, sirke vb.), kolayca yahut hoşça yutulan bir şey; **طُعْمٌ**’dan ayrılır; çünkü o sıvılara uygulanmaz. (Msb.)

**طُعْمٌ**
**طُعْمٌ** ذ [mastar ismi olarak: 1’e bak: ― -b2- ] isim olarak: **طَعَامٌ**’a bak. ― -b3- Ayrıca, kuşlara atılan tane. (T, Msb, TA.) Ve balıklara atılan yem. (TA.) ― -b4- **طَعَامُ طُعْمٍ** “Yiyeninin karnını doyuran yiyecek” demektir: (ISh, K, TA:) ve MF bunun **طَعَامُ شَىْءٍ طُعْمٍ** için olduğunu söyler. (TA.) Peygamber Zemzem kuyusu hakkında şöyle dedi: **اـِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ**, mânâsı: “Şüphesiz o, yiyecek gibi insanın karnını doyurandır.” (ISh, Msb, TA.) ― -b5- **طَعْمٌ**’a da bak.

**طَعَمٌ**
**طَعَمٌ** ذ; **طَعْمٌ**’a bak.

**طَعِمٌ**
**طَعِمٌ** ذ: **طَاعِمٌ**’e bak.

**طُعْمَةٌ**
**طُعْمَةٌ** ذ **مَأْكَلَةٌ** ile aynı mânâdadır, (S, Msb, K, TA,) yahut **رِزْقٌ**; (Mgh;) yani (farz edilen mecaz): “tahsis edilmiş yahut tayin edilmiş geçim vasıtası”; arazi parçası bağışı gibi; [böyle bağışlanan mülk;] ve vergi, yahut bir verginin yahut vergilerin bir kısmı; ve benzeri: (Mgh, TA:) çoğulu **طُعَمٌ**. (Mgh, K.) Şöyle denir: **جَعَلْتُ هٰذِهِ الضَّيْعَةَ طُعْمَةً لِفُلَانٍ** (farz edilen mecaz): [Bu çiftliği falancaya geçim vasıtası olarak tahsis ettim]. (S.) [Başka örnekler için 4’e bak.] Ve dedenin mirası hakkında bir rivayette şöyle denmiştir: **اـِنَّ السُّدْسَ الآخَرَ طُعْمَةٌ لَهُ** yani (farz edilen mecaz): “Diğer altıda bir, onun [asıl] hakkının üstünde bir fazlalıktır.” (TA.) ― -b2- Ayrıca, yemeğe davet. (K.) ― -b3- Ve (mecaz): “kazanç yolu, kazanç tarzı”; (S, K, Ta;) bunun gibi ↓ **طِعْمَةٌ** da: (TA:) **حِرْفَةٌ** gibidir. (A, TA.) Şöyle denir: **فُلَانٌ عَفِيفُ الطُّعْمَةِ** (mecaz): [Falanca kazanç yolu bakımından temizdir]; ve **خَبِيثُ الطُّعْمَةِ** yani kazanç vasıtası bakımından bozuk. (S, TA.)

**طِعْمَةٌ**
**طِعْمَةٌ** ذ “Yeme tarzı, yeme biçimi”: (K, TA:) Lh bunu “davranış yahut gidiş tarzı” diye açıklar; yemede yahut başka bir şeyde demeksizin. (TA.) Şöyle denir: **فُلَانٌ حَسَنُ الطِّعْمَةِ وَالشِّرْبَةِ** [Falanca yeme ve içme tarzı bakımından güzeldir]. (A ‘Obeyd, S, TA.) Ve **فُلَانٌ طَيِّبُ الطِّعْمَةِ** (mecaz): [Falanca yalnız helâl olanı yemeye alışmıştır], ve **خَبِيثُ الطِّعْمَةِ** yalnız haram olanı yemeye alışmıştır. (TA.) **طُعْمَةٌ**’a da bak.

**طَعَامٌ**
**طَعَامٌ** ذ [mastar ismi olarak: 1’e bak. ― -b2- İsim olarak,] “Yiyecek,” (S, Nh, Mgh, Msb, K,) her türden; (Nh, TA;) tıpkı **شَرَابٌ**’ın her türden içecek mânâsına gelmesi gibi: (Mgh, Msb:) ve özellikle buğday, (S, Nh, Mgh, Msb, K,) Hicaz halkının ona uyguladığı şekilde; (Msb, TA;) ve arpa; (Nh, TA;) [ve genel olarak tahıl; böylece günümüzde Arabistan’ın bazı yerlerinde, meselâ Yemen’de darıya uygulanır; (**مِيرَةٌ**’ye bak);] ve hurma, (Nh, Mgh, TA,) buğday mânâsında olmadığı zaman; (Mgh, TA;) vb.: (Nh, TA:) ve “Şifâ”nın şerhinde, bunun (mecaz) yiyecek dışındakilere de mecazen uygulandığı söylenir: (TA:) ve ↓ **طُعْمٌ** aynı mânâya gelir; (S, Mgh, Msb, K;) bunun gibi ↓ **مَطْعَمٌ** da; (Ham s. 166, ve K; *) bunun çoğulu **مَطَاعِمُ**’dir: (Ham, adı geçen yer:) şöyle denir: **هُوَ يَحْتَكِرُ المَطَاعِمَ**, mânâsı: [O,] buğdayı [kıtlık ve pahalılık zamanını bekleyerek] toplar ve alıkoyar: (A, TA:) **طَعَامٌ**’ın çoğulu **أَطْعِمَةٌ**’dir, (Mgh, Msb, K,) ve çoğulun çoğulu **أَطْعِمَاتٌ**. (K.) [Çoğu kez “öğün, yemek” mânâsına gelir.] **طَعَامُ البَحْرِ** mânâsı: suyun [denizin yahut büyük nehrin] çekilip geride bıraktığı, balık avlamaksızın alınan şey; yahut bazılarınca, **بحر**ın [yani büyük nehrin] suyuyla sulanan ve bu sebeple biten her şey: Zj böyle söyler. (TA. [Kur’ân v. 97’ye bak.])

**طَعُومٌ**
**طَعُومٌ** ذ ve ↓ **طَعِيمٌ**, kesilmiş deve yahut dişi deveye uygulanır, (farz edilen mecaz): “zayıf ile yağlı arası olan”: (Fr, S, K:) yahut birincisi, böyle uygulanınca “yağlı” mânâsına gelir: ve her biri, koyun yahut keçiye (**شاة**) uygulanınca, “bir miktar yağı olan”: (TA:) ve birincisi, bunun gibi ↓ **مُطَعِّمٌ** ve ↓ **مُطَّعِمٌ** [CK’de **مُطَّعَمٌ**], (mecaz): böyle, erkek deveye ve dişi deveye uygulanır, (K, * TA,) bunun gibi ↓ **طَعِيمٌ** de: yahut içinde az ilik bulunan dişi deve; yahut semizliği sebebiyle etinde yağın lezzeti bulunan. (TA.) Ebû-Sa‘îd’e göre şöyle denir: **لَكَ غَثُّ هٰذَا وَطَعُومُهُ** yani (farz edilen mecaz): [Bunun zayıfı senindir] ve yağı da. (TA.) Ve **مُخٌّ طَعُومٌ** mânâsı (farz edilen mecaz): “içinde yağlılığın lezzeti bulunan ilik.” (TA.)

**طَعِيمٌ**
**طَعِيمٌ** ذ: bir önceki paragrafın iki yerinde geçtiği üzere. ― -b2- Ayrıca, suya uygulanınca, **شَرُوبٌ** ile aynı mânâdadır [bk.]. (TA, شرب maddesinde.)

**طَعُومَةٌ**
**طَعُومَةٌ** ذ Yenmek için hapsedilen koyun yahut keçi (**شاة**). (K.)

**طَعَامِىٌّ**
**طَعَامِىٌّ** ذ **طَعَام** satan kimse [görünüşe göre buğday yahut tahıl mânâsında]. (TA.)

**طَاعِمٌ**
**طَاعِمٌ** ذ “Yiyen; ve tadan.” (S.) ― -b2- Ve (mecaz): yiyecek bakımından hâli yahut durumu iyi olan adam; bunun gibi ↓ **طَعِمٌ** de; (K, TA;) [her biri] bu mânâda izafet sıfatıdır; Sb’nin rivayetine göre. (TA.) ― -b3- **أَنَا طَاعِمٌ عَنْ طَعَامِكُمْ**, A ve K’da böyle; fakat L’de **غَيْرَ طعامكم**, (TA,) mânâsı (mecaz): “Sizin yemeğinize muhtaç değilim.” (K, TA.)

**مَطْعَمٌ**
**مَطْعَمٌ** ذ [mastar ismi olarak: 1’e bak. ― -b2- İsim olarak,] “Yeme yeri”: (Har s. 345:) [ve onun zamanı:] eş anlamlısı **مَأْكَلٌ**. (TA.) ― -b3- **طَعَامٌ**’a da bak. ― -b4- **مُسْتَطْعَمٌ**’a da bak.

**مُطْعَمٌ**
**مُطْعَمٌ** ذ [Doyurulmuş. ― -b2- Ve bundan,] (mecaz): “geçim vasıtaları sağlanmış.” (S, K, TA.) ― -b3- [Bundan,] şöyle denir: **اـِنَّكَ مُطْعَمٌ مَوَدَّتِى**, mânâsı **مَرْزُوقٌ مَوَدَّتِى** [yani (mecaz): “Şüphesiz sen benim sevgimle rızıklandırılmışsın”]. (TA.)

**مِطْعَمٌ**
**مِطْعَمٌ** ذ “Şiddetle yiyen”: (S, K:) dişili ة ile: (K:) birincisi erkeğe uygulanır; (S, TA;) ikincisi kadına; ve ayrıca, [denildiğine göre] **مِصَكَّةٌ** dışında türünün tek örneğidir. (TA.)

**مُطْعَمَةٌ**
**مُطْعَمَةٌ** ذ yahut **مطْعَمَةٌ**: bir sonraki paragrafa bak, her biri iki yerde.

**مُطْعِمَةٌ**
**مُطْعِمَةٌ** ذ, (S, K,) **مُحْسِنَةٌ** gibi, (K,) [yani] ع üzerinde kesra ile, IAar’a göre, (S,) ve **مُكْرَمَةٌ** gibi, (K, [yani ↓ **مُطْعَمَةٌ**, fakat bana en muhtemel olan bunun doğru olarak ↓ **مِطْعَمَةٌ** olmasıdır; **مِكْسَحَةٌ** vb. gibi, bir alet adı olması bakımından; aşağıda gelecek bir kayda uygun olarak,]) (mecaz): “Yay”: (S, K, TA:) birinci adla adlandırılır; çünkü sahibini avla doyurur: (IAar, S, TA:) ikinci adla da; çünkü onunla av alınır ve onunla çokça atış yapılır. (TA.) ― -b2- Ve **المُطْعِمَةُ**, (K, TA,) yahut Z’nin yazdığı üzere fetha ile, [yani ↓ **المُطْعَمَةُ**, yahut bana daha muhtemel görünen ↓ **المِطْعَمَةُ**,] (mecaz): **غَلْصَمَة** [yahut epiglot; çünkü et ve içeceği yemek borusuna attığı söylenir]. (K, TA.) Ve (mecaz): [onun yeri; yani] **حَلْق** [yahut boğazın üst kısmı]: AZ’ye göre, şu sözde böyledir: **أَخَذَ فُلَانٌ بِمطعمة فُلَانٍ** yani (mecaz): “Falanca, falancanın **حَلْق**ını yakaladı, sıkarak”; yalnız boğma ve dövüş hâlinde söylenir. (AZ, TA.) ― -b3- Ve **المُطْعِمَتَانٍ** (mecaz): “Kuşun birbirine karşılık gelen iki ön parmağı”; (S, K, TA;) yani kuşun et parçasını yakaladığı iki pençe. (TA.)

**مُطَعِّمٌ**
**مُطَعِّمٌ** ذ: **طَعُومٌ**’a bak. ― -b2- Ayrıca (farz edilen mecaz): deride bir lezzet ve hoş bir koku kazanmış süt: (AHلt, K, TA:) ve ↓ **مُطَّعِمٌ**, [aynı mânâya, yahut] derinin lezzetini kazanmış süt mânâsına gelir. (TA.)

**مُطَّعِمٌ**
**مُطَّعِمٌ** ذ: **طَعُومٌ**’a bak: ― -b2- ve **مُطَعِّمٌ**’e de bak.

**مِطْعَامٌ**
**مِطْعَامٌ** ذ “Başkalarını çok doyuran,” (S,) yahut “çok misafiri olan,” (K,) ve misafirlere çok ikram eden; (S, K;) erkeğe uygulanır, (S, TA,) ve kadına da: (TA:) [ve görünüşe göre çok yiyen de; zira] **قَوْمٌ مَطَاعِيمُ** “çok yiyen bir kavim yahut topluluk” demektir: yahut “başkalarını çok doyuran.” (TA.)

**مُطَاعَمُ الخَلْقِ**
**مُطَاعَمُ الخَلْقِ** ذ **مُتَابَعُ الخَلْقِ** ile aynı mânâdadır [görünüşe göre (farz edilen mecaz:) yaratılışta sağlam, yahut kusursuz]. (TA.)

**مُسْتَطْعَمٌ**
**مُسْتَطْعَمٌ** ذ “Atın dudakları”: (S, K, TA:) As’a göre, atın **مستطعم**ının inceliği beğenilir: (S, TA:) fakat bazıları bunun, atın **مَرْسِن**inin [yahut yular yerinin] altındaki kısım olup dudaklarının uçlarına kadar uzandığını söyler: ve **مطعم** [aslında böyle; aslımda böyle yazılı, görünüşe göre ↓ **مَطْعَمٌ**, “yeme yeri” olması bakımından] aynı mânâya gelir. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَعِمَ
طَعِمَ A ( n. ac. طَعْم 1 ,  طُعْم 3 ),
a.  Tasted; partook of.

b.  ( n. ac. طَعْم 1 ,  طَعَاْم 22 ), Ate.

c.  Was satisfied.

d.  Was grafted ( tree ).

e.  [ coll. ], Was vaccinated ( child ).

f.  [ coll. ], Was baited ( hook ).

طَعَّمَ
طَعَّمَ II ,
a.  Grafted. ( b ) [ coll. ], Vaccinated, inoculated.

c.  [ coll. ], Baited.

طَاْعَمَ
طَاْعَمَ III ,
a.  Ate with; billed ( pigeons ).

أَطْعَمَ
أَطْعَمَ IV ,
a.  Fed, gave to eat to; nourished.

b.  Bore fruit ( tree ).

c.  see II .

تَطَعَّمَ
تَطَعَّمَ V ,
a.  see I (a) , ( d ), ( e ).

تَطَاْعَمَ
تَطَاْعَمَ VI ,
a.  see III .

اِطْتَعَمَ
اِطْتَعَمَ VIII ( T ),
a.  Was flavorous, savoury; was luscious ( fruit ).

b.  Trained, disciplined.

اِسْتَطْعَمَ
اِسْتَطْعَمَ X ,
a.  Tasted; understood, digested ( a speech ).

طَعْم
طَعْم 1 , ( pl. طُعُوْم 27 ),
a.  Taste, flavour, savour; relish.

طُعْم
طُعْم 3 ,
a.  sec طَعَاْم 22 ( a ).

b.  [ coll. ], Bait.

c.  [ coll. ], Poison.

طُعْمَة
طُعْمَة 3t , ( pl. طُعَم 9 ),
a.  see 22 (a) .

b.  Subsistence, maintenance.

c.  see 1 .

طَعِم
طَعِم 5 ,
a.  see 21 .

مَطْعَم
مَطْعَم 17 , ( pl. مَطَاْعِمُ 44 ),
a.  see 22(a) .

b.  Place of eating : refectory; eatinghouse.

مِطْعَم
مِطْعَم 20 ,
a.  Hearty eater.

طَاْعِم
طَاْعِم 21 ,
a.  Well-fed, well-nourished; satisfied.

طَاْعِمِيّ
طَاْعِمِيّ 21yi ,
a.  Provisiondealer.

طَعَاْم
طَعَاْم 22 , ( pl. أَطْعِمَة 15t &

أَطْعِمَات
أَطْعِمَات ),
a.  Food, nourishment.

b.  Corn.

مِطْعَاْم
مِطْعَاْم 45 ,
a.  see 20 .

b.  Hospitable.

طَعَّمَ
N. P. طَعَّمَ II
a.  [ coll. ], Grafted; vaccinated: inoculated; baited.

طَعَام طُعْم
طَعَام طُعْم
a.  Satisfying food.

##### Türkçe

**طَعِمَ**
**طَعِمَ** A (mastar: **طَعْم** 1, **طُعْم** 3),
a. Tadına baktı; ondan yedi.

b. (mastar: **طَعْم** 1, **طَعَاْم** 22), Yedi.

c. Doydu.

d. Aşılandı (ağaç).

e. [topl.], Aşılandı (çocuk).

f. [topl.], Yemlendi (olta iğnesi).

**طَعَّمَ**
**طَعَّمَ** II,
a. Aşıladı. (b) [topl.], Aşıladı, inoküle etti.

c. [topl.], Yemledi.

**طَاْعَمَ**
**طَاْعَمَ** III,
a. İle birlikte yedi; gagalaştı (güvercinler).

**أَطْعَمَ**
**أَطْعَمَ** IV,
a. Yedirdi, yemesi için verdi; besledi.

b. Meyve verdi (ağaç).

c. II’ye bak.

**تَطَعَّمَ**
**تَطَعَّمَ** V,
a. I (a), (d), (e)’ye bak.

**تَطَاْعَمَ**
**تَطَاْعَمَ** VI,
a. III’e bak.

**اِطْتَعَمَ**
**اِطْتَعَمَ** VIII (T),
a. Lezzetli oldu, tadı hoş oldu; tatlı ve sulu oldu (meyve).

b. Terbiye edildi, disipline edildi.

**اِسْتَطْعَمَ**
**اِسْتَطْعَمَ** X,
a. Tadına baktı; anladı, hazmetti (bir söz).

**طَعْم**
**طَعْم** 1, (çoğ. **طُعُوْم** 27),
a. Tat, lezzet, koku ve tat; iştah açıcı tat.

**طُعْم**
**طُعْم** 3,
a. **طَعَاْم** 22 (a)’ya bak.

b. [topl.], Yem.

c. [topl.], Zehir.

**طُعْمَة**
**طُعْمَة** 3t, (çoğ. **طُعَم** 9),
a. 22 (a)’ya bak.

b. Geçimlik, iaşe.

c. 1’e bak.

**طَعِم**
**طَعِم** 5,
a. 21’e bak.

**مَطْعَم**
**مَطْعَم** 17, (çoğ. **مَطَاْعِمُ** 44),
a. 22(a)’ya bak.

b. Yeme yeri: yemekhane; lokanta.

**مِطْعَم**
**مِطْعَم** 20,
a. İştahlı yiyen.

**طَاْعِم**
**طَاْعِم** 21,
a. İyi beslenmiş, iyi gıdalanmış; doymuş.

**طَاْعِمِيّ**
**طَاْعِمِيّ** 21yi,
a. Erzak satıcısı.

**طَعَاْم**
**طَعَاْم** 22, (çoğ. **أَطْعِمَة** 15t &

**أَطْعِمَات**
**أَطْعِمَات**),
a. Yiyecek, gıda.

b. Tahıl.

**مِطْعَاْم**
**مِطْعَاْم** 45,
a. 20’ye bak.

b. Misafirperver.

**طَعَّمَ**
Özel ad: **طَعَّمَ** II
a. [topl.], Aşılanmış; aşılanmış: inoküle edilmiş; yemlenmiş.

**طَعَام طُعْم**
**طَعَام طُعْم**
a. Doyurucu yiyecek.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B9%D9%85/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

طعم
طَعِمَ - يَطْعَمُ - طَعْم - طَعَامٌ - طَاعِم - أََطْعَمَ - يُطْعِمُ - إِطْعَام - اسْتَطْعَمَ - يَسْتَطْعِمُ
طَعِمَ - يَطْعَمُ + كائن + شيئاً: يدخل مادة يغلب ظنه أنها ذات طعم ومذاق لذيذ إلى فمه ليمضغها ويتلذذ بطعمها
طَعْم: اسم فعل " طَعِمَ - يَطْعَمُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " طَعِمَ - يَطْعَمُ ": اللذة والمذاق الحاصل من إدخال مادة للفم: الصفة التي يتمتع بها الطعام فتجعله لذيذاً ممتعاً يدخل السرور على من يضعه بفمه، من حموضة أو حلاوة أو مرورة أو ملوحة
طَعَام: على وزن " فـَعال": اسم فعل مبالغة من " طَعِمَ - يَطْعَمُ ": إدخال مادة تؤدي إلى الإحساس والشعور باللذة والسرور حين إدخالها بالفم: وهو كذلك اسم آلة منه: كل ما يؤدي إلى اللذة والارتواء والشبع من أنواع الأكل الذي تم طبخه وتحضيره بطعم طيب وجاهز لتناوله
طَاعِم: اسم فاعل صفة مشبهة من فعل " طَعِمَ - يَطْعَمُ "
أَطْعَمَ - يُطْعِمُ: على وزن " أفعلَ" من " طَعِمَ - يَطْعَمُ ": جعله  " يَطْعَمُ ": قدم لآخر طعاماً ليتلذذ به
إِطْعام: اسم فعل " أَطْعَمَ - يُطْعِمُ "
اسْتَطْعَمَ - يَسْتَطْعِمُ: على وزن " استفعل " من " طَعِمَ - يَطْعَمُ ": طلب وسعى وتمنى أن "  يَطْعَمَ ": طلب أن يقدم له طعاماً
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الأكل من حيث هو ضم الطعام أو الماء أو الشيء للكائن" ، وهي:
سَبَعَ - يَسْبِعُ، جَلَتَ - يَجْلِتُ، أَكَلَ - يَأْكُلُ، زَادَ - يَزُوْدُ، طَعِمَ - يَطْعَمُ، قَاتَ - يَقُوْتُ
تفريق الطعام عن الأكل:
الفرق بين الطعام والأكل أن الطعام هو للذة والسرور فيمكن أن يمضغ أو يعلك ثم يرمى، أو يمكن يبلع فيصير أكلاً، بينما الأكل هو للتقوي وبناء الجسم: ضم المادة المأكولة لتبلع وتهضم وتصبح من بناء الجسم

طَعِمَ - يَطْعَمُ - طَعام - الطعامُ
	﴿فلما فصل طالوت بالجنود قال إن الله مبتليكم بنهر فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني إلا من اغترف غرفة بيده فشربوا منه إلا قليلا منهم فلما جاوزه هو والذين آمنوا معه قالوا لا طاقة لنا اليوم بجالوت وجنوده قال الذين يظنون أنهم ملاقو الله كم من فئة قليلة غلبت فئة كثيرة بإذن الله والله مع الصابرين(249)﴾ البقرة
	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تدخلوا بيوت النبي إلا أن يؤذن لكم إلى طعام غير ناظرين إناه ولكن إذا دعيتم فادخلوا فإذا طعمتم فانتشروا ولا مستأنسين لحديث إن ذلكم كان يؤذي النبي فيستحي منكم والله لا يستحي من الحق وإذا سألتموهن متاعا فاسألوهن من وراء حجاب ذلكم أطهر لقلوبكم وقلوبهن وما كان لكم أن تؤذوا رسول الله ولا أن تنكحوا أزواجه من بعده أبدا إن ذلكم كان عند الله عظيما(53)﴾ الأحزاب
	﴿وقالوا هذه أنعام وحرث حجر لا يطعمها إلا من نشاء بزعمهم وأنعام حرمت ظهورها وأنعام لا يذكرون اسم الله عليها افتراء عليه سيجزيهم بما كانوا يفترون(138)﴾ الأنعام ﴿قل لا أجد في ما أوحي إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فإنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن ربك غفور رحيم(145)﴾ الأنعام ﴿ليس على الذين آمنوا وعملوا الصالحات جناح فيما طعموا إذا ما اتقوا وآمنوا وعملوا الصالحات ثم اتقوا وآمنوا ثم اتقوا وأحسنوا والله يحب المحسنين(93)﴾ المائدة
طَعْمٌ - طَعْمُه
﴿مثل الجنة التي وعد المتقون فيها أنهار من ماء غير آسن وأنهار من لبن لم يتغير طعمه وأنهار من خمر لذة للشاربين وأنهار من عسل مصفى ولهم فيها من كل الثمرات ومغفرة من ربهم كمن هو خالد في النار وسقوا ماء حميما فقطع أمعاءهم(15)﴾ محمد
طَعامُ
﴿أياما معدودات فمن كان منكم مريضا أو على سفر فعدة من أيام أخر وعلى الذين يطيقونه فدية طعام مسكين فمن تطوع خيرا فهو خير له وأن تصوموا خير لكم إن كنتم تعلمون(184)﴾ البقرة ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تقتلوا الصيد وأنتم حرم ومن قتله منكم متعمدا فجزاء مثل ما قتل من النعم يحكم به ذوا عدل منكم هديا بالغ الكعبة أو كفارة طعام مساكين أو عدل ذلك صياما ليذوق وبال أمره عفا الله عما سلف ومن عاد فينتقم الله منه والله عزيز ذو انتقام (95)﴾ المائدة
	﴿ولا يحض على طعام المسكين (34)﴾ الحاقة ﴿ولا يحض على طعام المسكين (3)﴾ الماعون
	﴿ولا تحاضون على طعام المسكين (18)﴾ الفجر
طَعَامٌ - الطعام
﴿كل الطعام كان حلا لبني إسرائيل إلا ما حرم إسرائيل على نفسه من قبل أن تنزل التوراة قل فأتوا بالتوراة فاتلوها إن كنتم صادقين(93)﴾ آل عمران ﴿اليوم أحل لكم الطيبات وطعام الذين أوتوا الكتاب حل لكم وطعامكم حل لهموالمحصنات من المؤمنات والمحصنات من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم إذا آتيتموهن أجورهن محصنين غير مسافحين ولا متخذي أخدان ومن يكفر بالإيمان فقد حبط عمله وهو في الآخرة من الخاسرين(5)﴾ المائدة
	﴿ما المسيح ابن مريم إلا رسول قد خلت من قبله الرسل وأمه صديقة كانا يأكلان الطعام انظر كيف نبين لهم الآيات ثم انظر أنى يؤفكون(75)﴾ المائدة ﴿وما جعلناهم جسدا لا يأكلون الطعام وما كانوا خالدين(8)﴾ الأنبياء
	﴿وقالوا مال هذا الرسول يأكل الطعام ويمشي في الأسواق لولا أنزل إليه ملك فيكون معه نذيرا(7)﴾ الفرقان ﴿وما أرسلنا قبلك من المرسلين إلا إنهم ليأكلون الطعام ويمشون في الأسواقوجعلنا بعضكم لبعض فتنة أتصبرون وكان ربك بصيرا(20)﴾ الفرقان
	﴿طعام الأثيم (44)﴾ الدخان ﴿وطعاما ذا غصة وعذابا أليما (13)﴾ المزمل
	﴿ولا طعام إلا من غسلين (36)﴾ الحاقة ﴿ليس لهم طعام إلا من ضريع (6)﴾ الغاشية
	﴿أحل لكم صيد البحر وطعامه متاعا لكم وللسيارة وحرم عليكم صيد البر ما دمتم حرما واتقوا الله الذي إليه تحشرون(96)﴾ المائدة ﴿وإذ قلتم ياموسى لن نصبر على طعام واحد فادع لنا ربك يخرج لنا مما تنبت الأرض من بقلها وقثائها وفومها وعدسها وبصلها قال أتستبدلون الذي هو أدنى بالذي هو خير اهبطوا مصرا فإن لكم ما سألتم وضربت عليهم الذلة والمسكنة وباءوا بغضب من الله ذلك بأنهم كانوا يكفرون بآيات الله ويقتلون النبيين بغير الحق ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون (61)﴾ البقرة
	﴿أو كالذي مر على قرية وهي خاوية على عروشها قال أنى يحيي هذه الله بعد موتها فأماته الله مائة عام ثم بعثه قال كم لبثت قال لبثت يوما أو بعض يوم قال بل لبثت مائة عام فانظر إلى طعامك وشرابك لم يتسنه وانظر إلى حمارك ولنجعلك آية للناس وانظر إلى العظام كيف ننشزها ثم نكسوها لحما فلما تبين له قال أعلم أن الله على كل شيء قدير(259)﴾ البقرة ﴿فلينظر الإنسان إلى طعامه (24)﴾ عبس
	﴿وكذلك بعثناهم ليتساءلوا بينهم قال قائل منهم كم لبثتم قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم قالوا ربكم أعلم بما لبثتم فابعثوا أحدكم بورقكم هذه إلى المدينة فلينظر أيها أزكى طعاما فليأتكم برزق منه وليتلطف ولا يشعرن بكم أحدا(19)﴾ الكهف
	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تدخلوا بيوت النبي إلا أن يؤذن لكم إلى طعام غير ناظرين إناه ولكن إذا دعيتم فادخلوا فإذا طعمتم فانتشروا ولا مستأنسين لحديث إن ذلكم كان يؤذي النبي فيستحي منكم والله لا يستحي من الحق وإذا سألتموهن متاعا فاسألوهن من وراء حجاب ذلكم أطهر لقلوبكم وقلوبهن وما كان لكم أن تؤذوا رسول الله ولا أن تنكحوا أزواجه من بعده أبدا إن ذلكم كان عند الله عظيما(53)﴾ الأحزاب
	﴿قال لا يأتيكما طعام ترزقانه إلا نبأتكما بتأويله قبل أن يأتيكما ذلكما مما علمني ربي إني تركت ملة قوم لا يؤمنون بالله وهم بالآخرة هم كافرون(37)﴾ يوسف
طاعم
﴿قل لا أجد في ما أوحي إلي محرما على طاعم يطعمه إلا أن يكون ميتة أو دما مسفوحا أو لحم خنزير فإنه رجس أو فسقا أهل لغير الله به فمن اضطر غير باغ ولا عاد فإن ربك غفور رحيم(145)﴾ الأنعام
أَطْعَمَ - يُطْعِمُ - إطعامٌ
الله يُطْعِم ُ﴿قل أغير الله أتخذ وليا فاطر السماوات والأرض وهو يطعم ولا يطعم قل إني أمرت أن أكون أول من أسلم ولا تكونن من المشركين(14)﴾ الأنعام ﴿والذي هو يطعمني ويسقيني (79)﴾ الشعراء ﴿الذي أطعمهم من جوع وآمنهم من خوف (4)﴾ قريش
والله لا يُطْعَم	﴿قل أغير الله أتخذ وليا فاطر السماوات والأرض وهو يطعم ولا يطعم قل إني أمرت أن أكون أول من أسلم ولا تكونن من المشركين(14)﴾ الأنعام ﴿ما أريد منهم من رزق وما أريد أن يطعموني (57)﴾ الذاريات
إطعام البائس الفقير القانع والمعتر	﴿ليشهدوا منافع لهم ويذكروا اسم الله في أيام معلومات على ما رزقهم من بهيمة الأنعام فكلوا منها وأطعموا البائس الفقير (28)﴾ الحج ﴿والبدن جعلناها لكم من شعائر الله لكم فيها خير فاذكروا اسم الله عليها صواف فإذا وجبت جنوبها فكلوا منها وأطعموا القانع والمعتر كذلك سخرناها لكم لعلكم تشكرون (36)﴾ الحج
	﴿وإذا قيل لهم أنفقوا مما رزقكم الله قال الذين كفروا للذين آمنوا أنطعم من لو يشاء الله أطعمه إن أنتم إلا في ضلال مبين(47)﴾ يس ﴿ولم نك نطعم المسكين (44)﴾ المدثر
	﴿ويطعمون الطعام على حبه مسكينا ويتيما وأسيرا (8)﴾ الإنسان ﴿إنما نطعمكم لوجه الله لا نريد منكم جزاء ولا شكورا (9)﴾ الإنسان
إطعام
﴿لا يؤاخذكم الله باللغو في أيمانكم ولكن يؤاخذكم بما عقدتم الأيمان فكفارته إطعام عشرة مساكين من أوسط ما تطعمون أهليكم أو كسوتهم أو تحرير رقبة فمن لم يجد فصيام ثلاثة أيام ذلك كفارة أيمانكم إذا حلفتم واحفظوا أيمانكم كذلك يبين الله لكم آياته لعلكم تشكرون(89)﴾ المائدة ﴿فمن لم يجد فصيام شهرين متتابعين من قبل أن يتماسا فمن لم يستطع فإطعام ستين مسكينا ذلك لتؤمنوا بالله ورسوله وتلك حدود الله وللكافرين عذاب أليم(4)﴾ المجادلة
	﴿أو إطعام في يوم ذي مسغبة (14)﴾ البلد
استطعم - يستطعم
﴿فانطلقا حتى إذا أتيا أهل قرية استطعما أهلها فأبوا أن يضيفوهما فوجدا فيها جدارا يريد أن ينقض فأقامه قال لو شئت لاتخذت عليه أجرا(77)﴾ الكهف
مختار الصحاح
● [طعم] ط ع م: الطَّعَامُ ما يُؤكل وربما خُص بالطعام البُّرُّ وفي حديث أبي سعيد رضي الله عنه ﴿كنا نُخرج صدقة الفطر على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم صاعا من طعام أو صاعا من شعير﴾ و الطَّعْمُ بالفتح ما يُؤديه الذوق يقال طعمه مر والطعم أيضا ما يُشتهى منه يقال ليس له طعم وما فلان بذي طعم إذا كان غثا و الطُّعْمُ بالضم الطعام وقد طَعِمَ بالكسر طُعْما بضم الطاء إذا أكل أو ذاق فهو طَاعِمٌ قال الله تعالى ﴿فإذا طعمتم فانتشروا﴾ وقال ﴿ومن لم يطعمه فإنه مني﴾ أي ومن لم يذقه ويقال فلان قلَّ طُعْمُهُ أي أكله و الطُّعْمَةُ المأكلة يُقال جعلت هذه الضيعة طعمة لفلان والطُّعمة أيضا وجه المكسب يقال فلان عفيف الطُّعمة وخبيث الطُّعمة إذا كان رديء المكسب و اسْتَطْعَمَهُ سأله أن يُطعمه وفي الحديث ﴿إذا استطعمتم الإمام فأطعموه﴾ يقول إذا استفتح فافتحوا عليه و أطْعَمَتِ النخلة أي أدرك ثمرها و اطَّعَمَتِ البُسرة بتشديد الطاء صار لها طعم وأخذت الطعم وهو افتعل من الطعم مثل اطلب من الطلب ورجل مِطْعَمٌ بكسر الميم شديد الأكل و مُطْعَمٌ بضم الميم مرزوق ورجل مِطْعَامٌ كثير الإطْعَام والقِرى وقولهم تَطَعَّمْ تطْعَم أي ذُق حتى تشتهي وتأكل
الراغب
طعم
- الطعم: تناول الغذاء، ويسمى ما يتناول منه طعم وطعام. قال تعالى: }وطعامه متاعا لكم﴿[المائدة/96]، قال: وقد اختص بالبر فيما روى أبو سعيد (أن النبي صلى الله عليه وسلم أمر بصدقة الفطر صاعا من طعام أو صاعا من شعير) (الحديث تقدم في مادة (صاع) ). قال تعالى:﴾ولا طعام إلا من غسلين﴿[الحاقة/36]،﴾طعاما ذا غصة﴿[المزمل/13]،﴾طعام الأثيم﴿[الدخان/44]،﴾ولا يحض على طعام المسكين﴿[الماعون/3]، أي: إطعامه الطعام،﴾فإذا طعمتم فانتشروا﴿[الأحزاب/53]، وقال تعالى:﴾ليس على الذين آمنوا وعملوا الصالحات جناح فيما طعموا﴿[المائدة/93]، قيل: وقد يستعمل طعمت في الشراب كقوله:﴾فمن شرب منه فليس مني ومن لم يطعمه فإنه مني﴿[البقرة/249]، وقال بعضهم: إنما قال:﴾ومن لم يطعمه﴿تنبيها أنه محظور أن يتناول إلا غرفة مع طعام، كما أنه محظور عليه أن يشربه إلا غرفة، فإن الماء قد يطعم إذا كان مع شيء يمضغ، ولو قال: ومن لم يشربه لكان يقتضي أن يجوز تناوله إذا كان في طعام، فلما قال:﴾ومن لم يطعمه﴿بين أنه يجوز تناوله على كل حال إلا قدر المستثنى، وهو الغرفة باليد، وقول النبي صلى الله عليه وسلم في زمزم: (إنه طعام طعم وشفاء سقم) (الحديث عن أبي ذر قال: قال رسول الله: (زمزم طعام طعم، وشفاء سقم) أخرجه البزار بإسناد صحيح. انظر: الترغيب والترهيب 2/133) فتنبيه منه أنه يغذي بخلاف سائر المياه، واستطعمه فأطعمه. قال تعالى:﴾استطعمنا أهلها﴿[الكهف/77]،﴾وأطعموا القانع والمعتر﴿[الحج/36]،﴾ويطعمون الطعام﴿[الإنسان/8]،﴾أنطعم من لو يشاء الله أطعمه﴿[يس/47]،﴾الذي أطعمهم من جوع﴿[قريش/4]،﴾وهو يطعم ولا يطعم﴿[الأنعام/14]،﴾وما أريد أن يطعمون{ [الذاريات/57]، وقال عليه الصلاة والسلام: (إذا استطعمكم الإمام فأطعموه) (قال ابن الأثير: أي: إذا أرتج عليه في قراءة الصلاة واستفتحكم فافتحوا عليه ولقنوه، وهو من باب التمثيل، تشبيها بالطعام، كأنهم يدخلون القراءة في فيه كما يدخل الطعام. النهاية 3/127.
وهذا ليس من كلام النبي صلى الله عليه وسلم كما ذكره المؤلف، وإنما هو من كلام علي بن أبي طالب. انظر: غريب الحديث لأبي عبيد 4/325؛ والمجموع المغيث 2/353) أي: إذا استفتحكم عند الارتياج فلقنوه، ورجل طاعم: حسن الحال، ومطعم: مرزوق، ومطعام: كثير الإطعام، ومطعم: كثير الطعم، والطعمة: ما يطعم.
ملخص اللسان:
1.    طَعِمَ يَطْعَمُ طُعْماً ،طعم: الطَّعامُ: اسمٌ جامعٌ لكل ما يُؤكَلُ، وقد طَعِمَ إذا أَكَلَ أَو ذاقَ، وروي عن ابن عباس أَنه قال في زمزم: إنها طَعَامُ طُعْمٍ وشِفاءُ سُقْمٍ أَي يَشْبَعُ الإنسانُ إذا شَرب ماءَها كما يَشْبَعُ من الطعام.
2.    وأَهلُ الحجاز إذا أطْلَقُوا اللفظَ بالطَّعامِ عَنَوْا به البُرَّ خاصةً، الطَّعامُ عامٌّ في كلِّ ما يُقْتات من الحنطة والشعير والتمر وغير ذلك،
3.     والطَّعْمُ الشَّهْوةُ، وهو الذَّوْقُ؛
4.    ورجل ذو طَعْمٍ أَي ذو عَقْلٍ وحَزْمٍ؛
5.    والطُّعْمُ: الحَبُّ الذي يُلْقى للطير،
6.    والطُّعْمة: المَأْكَلة، الطُّعْمةُ، بالضَّم: شبْهُ الرِّزْق، ويقال فلانٌ تُجْبَى له الطُّعَمُ أَي الخَراجُ والإتاواتُ؛
7.    يقال: فلانٌ طَيِّب الطُِّعْمة وخبيثُ الطُِّعْمة إذا كان رَديءَ الكَسْبِ،
8.    والطُّعْمَةُ: الدَّعْوَةُ إلى الطعام.
9.    والطِّعْمَةُ: السِّيرَةُ في الأَكل،
10.        وطَعْمُ كلِّ شيءٍ: حَلاوتُه ومَرارتُه وما بينهما،
11.        واطَّعَمَتِ الشجرة، أَدْرَكَتْ ثمرَتُها، يعني أَخذَت طَعْماً وطابتْ.
12.        والمُطْعِمةُ: المِخْلَبُ الذي تَخْطَفُ به الطيرُ اللحمَ.والمُطْعِمةُ: القوْسُ التي تُطْعِمُ الصيدَ؛
13.                        ويقال: إِنه لمُتَطاعِمُ الخَلْقِ أَي مُتَتابِعُ الخَلْق. ويقال: هذا رجل لا يَطَّعِمُ،  أَي لا يَتأَدَّبُ ولا يَنْجَعُ فيه ما يُصْلِحه ولا يَعْقِلُ.
14.                         والطُّعْمُ: القُدْرة.
لسان العرب
● - طعم: الطَّعامُ: اسمٌ      جامعٌ لكل ما يُؤكَلُ، وقد طَعِمَ يَطْعَمُ طُعْماً، فهو طاعِمٌ      إذا أَكَلَ أَو ذاقَ، مثال غَنِمَ يَغْنَمُ غُنْماً، فهو غانِمٌ. وفي      التنزيل: فإذا طَعِمْتم فانْتَشِرُوا. ويقال: فلان قَلَّ طُعْمُه أَي      أَكْلُه. ويقال: طَعِمَ يَطْعَمُ مَطْعَماً وإنه لَطَيّبُ المَطْعَمِ كقولك      طَيِّبُ المَأْكَلِ. وروي عن ابن عباس أَنه قال في زمزم: إنها طَعَامُ      طُعْمٍ وشِفاءُ سُقْمٍ أَي يَشْبَعُ الإنسانُ إذا شَرب ماءَها كما يَشْبَعُ      من الطعام. ويقال: إنِّي طاعِمٌ      عن طَعامِكُمْ أَي مُسْتَغُنٍ عن طَعامكم. ويقال: هذا الطَّعامُ طَعامُ      طُعْمٍ أَي يَطْعَمُ مَنْ أَكله أَي يَشْبَعُ، وله جُزْءٌ من الطَّعامِ      ما لا جُزْءَ له. وما يَطْعَم آكِلُ هذا الطعام أَي ما يَشْبَعُ،      وأَطْعَمْته الطعام. وقوله تعالى: أُحِلَّ لكم صَيْدُ البحر وطَعامُه مَتاعاً لكم      وللسَّيَّارةِ؛ قال ابن سيده: اختلف في طعام البحر فقال بعضم: هو ما      نَضَب عنه الماء فأُخِذَ بغير صيد فهو طَعامُه، وقال آخرون: طعامُه كُلُّ ما      سُقِي بمائة فَنَبَتَ لأَنه نَبَتَ عن مائه؛ كلُّ هذا عن أَبي إِسحق      الزجاج، والجمع أَطْعِمَةٌ، وأَطْعِماتٌ      جمع الجمع، وقد طَعِمَه طَعْماً وطَعاماً وأَطْعَم غيرَه، وأَهلُ الحجاز      إذا أطْلَقُوا اللفظَ بالطَّعامِ عَنَوْا به البُرَّ خاصةً، وفي حديث      أَبي سعيد: كنا نُخْرِجُ صدقةَ الفطرِ على عهدِ رسول الله، صلى الله علي      وسلم، صاعاً من طَعامٍ أَو صاعاً من شعير؛ قيل: أَراد به البُرَّ، وقيل:      التمر، وهو أَشبه لأَن البُرَّ كان عندهم قليلاً لا يَتَّسِعُ لإخراج زكاة      الفطر؛ وقال الخليل: العالي في كلام العرب أَن الطَّعامَ هو البُرُّ      خاصة. وفي حديث المُصَرَّاةِ: مَنِ ابتاعَ مُصَرَّاةً فهو بخير النظرين، إنْ      شاء أَمْسَكها، وإن شاء رَدَّها ورَدَّ معها صاعاً من طَعامٍ لا سَمْراء.      قال ابن الأثير: الطَّعامُ عامٌّ في كلِّ ما يُقْتات من الحنطة والشعير      والتمر وغير ذلك، وحيث اسْتَثْنى منه السَّمْراء، وهي الحنطة، فقد      أَطْلَق الصاعَ فيما عداها من الأَطعمة، إلاَّ أَن العلماء خَصُّوه بالتمر      لأَمرين: أَحدهما أَنه كان الغالبَ على أَطَْعمتهم، والثاني أَن مُعْظَم      روايات هذا الحديث إنما جاءت صاعاً من تمر، وفي بعضها قال صاعاً من طعام، ثم      أَعقبه بالاستثناء فقال لا سَمْراء، حتى إن الفقهاء قد ترَدَّدُوا فيما      لو أَخرج بدل التمر زبيباً أَو قوتاً آخر، فمنهم من تَبِعَ التَّوقِيفَ،      ومنهم من رآه في معناه إجراءً له مُجْرى صَدَقةِ الفطر، وهذا الصاعُ الذي      أَمَرَ برَدِّه مع المُصَرّاة هو بدل عن اللبن الذي كان في الضَّرْع عند      العَقْد، وإِنما لم يَجِبْ رَدُّ عينِ اللبنِ أَو مثلِه أَو قيمته لأَنَّ      عينَ اللبن لا تَبْقى غالباً، وإن بقيت فتَمْتَزِجُ بآخرَ اجْتَمع في      الضَّرْعِ بعد العقد إلى تمام الحَلْب، وأَما المِثْلِيَّةُ فلأَن القَدْرَ      إذا لم يكن معلوماً بمِعْيار الشرعِ كانت المُقابلةُ من باب الربا،      وإنما قُدِّرَ من التمر دون النَّقْد لفَقْدِه عندهم غالباً، ولأَن التمر      يُشارك اللبنَ في المالِيَّة والقُوتِيَّة، ولهذا المعنى نص الشافعي، رضي      الله عنه، أَنه لو رَدَّ المُصَرَّاة بعَيْبٍ آخرَ سوى التَّصْرِيَةِ رَدَّ      معها صاعاً من تمر لأَجل اللبن. وقولُه تعالى: ما أُريدُ منهم من رِزْقٍ      وما أُريدُ أَن يُطْعِمُونِ؛ معناه ما أَُريدُ أَن يَرْزُقُوا أَحداً من      عبادي ولا يُطْعِمُوه لأَني أَنا الرَّزَّاقُ المُطْعمُ. ورجل طاعِمٌ:      حَسَنُ الحال في المَطْعِمِ؛ قال الحُطَيْئَةُ:      دَعِ المَكارِمَ لا تَرْحَلْ لبُغْيَتِها،      واقْعُدْ فإنَّك أَنتَ الطاعِمُ الكاسي      ورجل طاعِمٌ      وطَعِمٌ على النَّسَبِ؛ عن سيبويه، كما قالوا نَهِرٌ. والطَّعْمُ:      الأَكْلُ. والطُّعْم: ما أُكِلَ. وروى الباهِليُّ      عن الأَصمعي: الطُّعْم الطَّعام، والطَّعْمُ الشَّهْوةُ، وهو الذَّوْقُ؛      وأَنشد لأَبي خراش الهُذَلي:      أَرُدُّ شُجاعَ الجُوعِ قد تَعْلَمِينَه،      وَأُوثِرُ غَيْري مِنْ عِيالِك بالطُّعْم      أَي بالطعامِ، ويروى: شُجاعَ البَطْنِ، حَيَّةٌ يُذْكَرُ أَنها في      البَطْنِ وتُسَمَّى الصَّفَر، تُؤْذي الإنسانَ إذا جاع؛ ثم أَنشد قول أَبي      خِراش في الطَّعْمِ الشَّهْوة:      وأَغْتَبِقُ الماءَ القَراحَ فأَنْتَهي،      إذا الزادُ أَمْسى للمُزَلَّجِ ذا طَعْمِ      ذا طَعْمٍ أَي ذا شَهْوَةٍ، فأَراد بالأَول الطعامَ، وبالثاني ما      يُشْتَهى منه؛ قال ابن بري: كَنَى عن شِدَّةِ الجُوع بشُجاعِ البَطْنِ الذي هو      مثل الشُّجاع. ورجل ذو طَعْمٍ أَي ذو عَقْلٍ وحَزْمٍ؛ وأَنشد:      فلا تَأْمُري، يا أُمَّ أَسماءَ، بالتي      تُجِرُّ الفَتى ذا الطَّعْمِ أَن يتَكَلَّما      أَي تُخْرِسُ، وأَصله من الإِجْرارِ، وهو أَن يُجْعَلَ في فَمِ الفَصيل      خشَبةٌ      تمنعه من الرَّضاعِ. ويقال: ما بفلان طَعْمٌ ولا نَويصٌ أَي ليس له      عَقْل ولا به حَراكٌ. قال أَبو بكر: قولُهم ليس لما يَفْعَلُ فلانٌ طَعْمٌ،      معناه ليس له لَذَّة ولا مَنْزِلَةٌ من القلب، وقال في قوله للمُزَلَّجِ      ذا طَعْم في بيت أَبي خِراش: معناه ذا منزلة من القلب، والمُزَلَّجُ      البخيلُ، وقال ابن بَرِّي: المُزَلَّجُ من الرجال الدونُ الذي ليس بكامل؛      وأَنشد:      أَلا ما لِنَفْسٍ لا تموتُ فَيَنْقَضِي      شَقاها، ولا تَحْيا حَياةً لها طَعْمُ      معناه لها حلاوةٌ ومنزلة من القلب. وليس بذي طَعْم أَي ليس له عقْلٌ ولا      نفْسٌ. والطَّعْمُ: ما يُشْتَهى. يقال: ليس له طَعْم وما فلانٌ بذي      طَعْمٍَ إذا كان غَثّاً. وفي حديث بدرٍ: ما قَتَلْنا أَحداً به طَعْمٌ، ما      قَتَلْنا إلاّ عجائزَ صُلْعاً؛ هذه استعارة أَي قَتَلْنا من لا اعْتِدادَ      به ولا مَعْرفةَ ولا قَدْرَ، ويجوز فيه فتح الطاء وضمها لأَن الشيء إذا لم      يكن فيه طُعم ولا له طَعْم فلا جَدوى فيه للآكل ولا منفَعة. والطُّعْمُ      أَيضاً: الحَبُّ الذي يُلْقى للطير، وأَما سيبويه فسَوَّى بين الاسم      والمصدر فقال: طَعِمَ طُعْماً وأَصاب طُعْمَه، كلاهما بضم أَوّله.      والطُّعْمة: المَأْكَلة، والجمع طُعَمٌ؛ قال النابغة:      مُشَمِّرينَ على خُوصٍ مُزَمَّمةٍ،      نَرْجُو الإلَه، ونَرْجُو البِرَّ والطُّعَما      ويقال: جعَلَ السلطانُ ناحيةَ كذا طُعْمةً لفلان أَي مَأْكَلَةً له. وفي      حديث أَبي بكر: إن الله تعالى إذا أَطْعَمَ نبيّاً طُعْمةً ثم قَبَضَه      جعَلَها للذي يَقومُ بعده؛ الطُّعْمةُ، بالضَّم: شبْهُ الرِّزْق، يريدُ به      ما كان له من الفَيْء وغيره، وجَمْعُها طُعَمٌ. ومنه حديثُ ميراثِ      الجَدّ: إن السدسَ الآخرَ طُعْمةٌ له أَي أَنه زيادة على حقّه. ويقال فلانٌ      تُجْبَى له الطُّعَمُ أَي الخَراجُ والإتاواتُ؛ قال زهير:      مما يُيَسَّرُ أَحياناً له الطُّعَمُ      (* قوله «قال زهير مماييسر إلخ» صدره كما في التكملة: ينزع إمة أقوام      ذوي حسب).      وقال الحسن في حديثه: القِتالُ ثلاثةٌ: قِتالٌ على كذا وقتالٌ لكذا      وقِتالٌ على كَسْبِ هذه الطُّعْمةِ، يعني الفَيْءَ والخَراجَ. والطُّعْمة      والطِّعْمة، بالضم والكسر: وَجْهُ المَكْسَبِ. يقال: فلانٌ طَيِّب      الطُِّعْمة وخبيثُ الطِىُّعْمة إذا كان رَديءَ الكَسْبِ، وهي بالكسر خاصَّةً حالةُ      الأَكل؛ ومنه حديث عُمَر ابن أَبي سَلَمَة: فما زالَتْ تلك طِعْمَتي      بعدُ أَي حالتي في الأَكل. أَبو عبيد: فلان حسَنُ الطِّعْمةِ والشِّرْبةِ،      بالكسر. والطُّعْمَةُ: الدَّعْوَةُ إلى الطعام.والطِّعْمَةُ: السِّيرَةُ      في الأَكل، وهي أَيضاً الكِسْبَةُ، وحكى اللحياني: إنه لخبيث الطِّعْمَةِ      أَي السِّيرةِ، ولم يقل خبيثُ السّيرة في طَعامٍ ولا غيره. ويقال: فلانٌ      طَيِّبُ الطَّعْمَةِ وفلان خبيثُ الطِّعْمَةِ إذا كان من عادته أَنْ لا      يأْكل إلا حَلالاً أَو حراماً. واسْتَطْعَمَه: سأله أَن يُطْعِمه. وفي      الحديث: إذا اسْتَطْعَمَكُمُ الإمامُ فأَطْعِمُوه أَي إذا أُرْتِجَ عليه في      قراءة الصلاةِ واسْتَفْتَحكُم فافْتَحُوا عليه ولَقِّنُوهُ، وهو من باب      التمثيل تشبيهاً بالطعام، كأنهم يُدْخِلُون القراءة في فيه كما يُدْخَلُ      الطعامُ؛ ومنه قولهم: فاسْتَطْعَمْتُه الحديثَ أَي طلبت منه أن      يُحَدِّثَني وأَن يُذِيقَني حديثه، وأَما ما ورد في الحديث: طعامُ الواحدِ يكفي      الاثنين، وطعامُ الاثنين يكفي الأَربعة، فيعني شِبَعُ الواحد قُوتُ الإثنين      وشِبَعُ الاثنين قوتُ الأَربعة؛ ومثلُه قول عمر، رضي الله عنه، عامَ      الرَّمادةِ: لقد هَمَمْتُ      أَن أُنزِلَ على أهلِ كلِّ بيت مثلَ عددِهم فإنَّ الرجلَ لا يَهْلِكُ      على نصفِ بَطْنه. ورجل مِطْعَمٌ: شَديدُ الأَكل، وامرأةٌ مِطْعَمة نادرٌ      ولا نظير له إلاَّ مِصَكَّة. ورجل مُطْعَمٌ، بضم الميم: مرزوق. ورجل      مِطْعامٌ: يُطْعِمُ الناسَ ويَقْرِيهم كثيراً، وامرأَة مِطْعامٌ، بغير هاء.      والطَّعْم، بالفتح: ما يُؤَدِّيه. الذَّوْقُ. يقال: طَعْمُه مُرٌّ.      وطَعْمُ كلِّ شيءٍ: حَلاوتُه ومَرارتُه وما بينهما، يكون ذلك في الطعام      والشراب، والجمع طُعُومٌ. وطَعِمَه طَعْماً وتَطَعَّمَه: ذاقَه فوجد طَعْمَهُ.      وفي التنزيل: إنَّ اللهَ مُبْتَلِيكم بنَهَرٍ فمن شرِبَ منه فليس مِني      ومن لم يَطْعَمْه فإنه مِني؛ أَي مَن لم يَذُقْه. يقال: طَعِمَ فلانٌ      الطَّعامَ يَطْعَمه طَعْماً إذا أَكله بمُقَدَّمِ فيه ولم يُسْرِفْ فيه،      وطَعِمَ منه إذا ذاقَ منه، وإذا جعلتَه بمعنى الذَّوْقِ جاز فيما يُؤْكل      ويُشْرَبُ. والطعام: اسم لما يؤْكل، والشراب: اسم لما يُشْرَبُ؛ وقال أَبو      إسحق: معنى ومن لم يَطْعَمْه أَي لم يَتَطَعَّمْ به. قال الليث: طَعْمُ كلِّ      شيءٍ يُؤْكلُ ذَوْقُه، جَعَلَ ذواقَ الماء طَعْماً ونَهاهم أَن يأْخذوا      منه إلاّ غَرْفَةً وكان فيها رِيُّهم ورِيُّ دوابهم؛ وأَنشد ابن      الأَعرابي:      فأَما بنَوُ عامِرٍ بالنِّسار،      غَدَاةَ لَقُونا، فكانوا نَعَاما      نَعاماً بخَطْمَةَ صُعْرَ الخُدو      دِ، لا تَطْعَمُ الماءَ إلا صِيَاما      يقول: هي صائمة منه لا تَطْعَمُه، قال: وذلك لأَن النَّعامَ لا تَرِدُ      الماءَ ولا تَطْعَمُه؛ ومنه حديث أَبي هريرة في الكِلابِ: إذا وَرَدْنَ      الحَكَرَ الصَّغيرَ فلا تَطْعَمْه؛ أَي لا تَشْرَبه. وفي المثل: تَطَعَّمْ      تَطْعَمْ أَي ذُقْ تَشَهَّ؛ قال الجوهري: قولهم تَطَعَّمْ تَطْعَمْ أَي      ذُقْ حتى تَسْتَفِيقَ أَي تشْتَهِيَ وتأْكلَ. قال ابن بري: معناه ذق      الطَّعامَ فإنه يدعوك إلى أَكْلِه، قال: فهذا مَثَلٌ      لمن يُحْجِمُ عن الأَمْرِ فيقال له: ادْخُلْ في أَوَّلِه يدعُوك ذلك إلى      دُخولِكَ في آخِرِه؛ قاله عَطاءُ بن مُصْعَب. والطَّعْمُ: الأَكْلُ      بالثنايا. ويقال: إن فلاناً لحَسَنُ الطَّعْمِ وإنه ليَطْعَمُ طَعْماً حسناً.      واطَّعَمَ الشيءُ: أَخَذَ طَعْماً. ولبنٌ      مُطِّعِمٌ ومُطَعِّمٌ: أَخَذَ طَعْمَ السِّقَاء. وفي التهذيب: قال أَبو      حاتم يقال لبنٌ مُطَعِّم، وهو الذي أَخَذَ في السِّقاء طَعْماً وطِيباً،      وهو ما دام في العُلْبة مَحْضٌ      وإن تغير، ولا يأخُذُ اللبنُ طَعْماً ولا يُطَعِّمُ في العُلْبةِ      والإناء أَبداً، ولكن يتغَيَّرُ طَعْمُه في الإنْقاعِ. واطَّعَمَتِ الشجرة، على      افْتَعلَتْ: أَدْرَكَتْ ثمرَتُها، يعني أَخذَت طَعْماً وطابتْ.      وأَطْعَمَتْ: أَدْرَكَتْ أَن تُثْمِرَ. ويقال: في بُستانِ فلانٍ من الشجر      المُطْعِمِ كذا أَي من الشجر المُثْمِر الذي يُؤْكلُ ثمرُه. وفي الحديث: نَهى عن      بيع الثّمرةِ حتى تُطْعِمَ. يقال: أَطْعَمَتِ الشجرةُ إِذا أَثْمرَتْ      وأَطْعَمَتِ الثمرةُ إِذا أَدرَكتْ أَي صارت ذاتَ طَعْمٍ وشيئاً يُؤْكل      منها، وروي: حتى تُطْعَم أَي تُؤْكلَ، ولا تُؤْكلُ إِلا إِذا أَدرَكتْ. وفي      حديث الدَّجّال: أَخْبِرُوني عن نخلِ بَيْسانَ هل أَطْعَمَ أَي هل      أَثْمَرَ؟ وفي حديث ابن مسعود: كرِجْرِجةِ الماء لا تُطْعِمُ أَي لا طَعْمَ      لها، ويروى: لا تَطَّعِمُ، بالتشديد، تَفْتَعِلُ من الطَّعْمِ.      وقال النَّضْرُ: أَطْعَمْتُ الغُصْنَ إِطْعاماً إِذا وصَلْتَ به غُصْناً      من غير شجره، وقد أَطْعَمْتُه فطَعِمَ أَي وصَلْتُه به فقَبِلَ      الوَصْلَ.ويقال للحَمَامِ الذَّكرِ إِذا أَدخلَ فمه في فمِ أُنْثاه: قد طاعَمَها      وقد تطاعَما؛ ومنه قول الشاعر:      لم أُعْطِها بِيَدٍ، إِذْ بتُّ أَرْشُفُها،      إِلاَّ تَطاوُلَ غُصْنِ الجِيدِ بالجِيدِ      كما تَطاعَمَ، في خَضْراءَ ناعمةٍ،      مُطَوَّقانِ أَصاخَا بعد تَغْريدِ      وهو التَّطاعُم والمُطاعَمةُ، واطَّعَمَتِ البُسْرَةُ أَي صار لها      طَعْمٌ وأَخذَتِ الطَّعْمَ، وهو افتعَلَ من الطَّعْم مثلُ اطَّلَبَ من      الطَّلَب، واطَّرَدَ من الطَّرْدِ.      والمُطْعِمةُ: الغَلْصَمة؛ قال أَبو زيد: أَخذَ فلانٌ بِمُطْعِمَة فلان      إِذا أَخذَ بحَلْقِه يَعْصِرُه ولا يقولونها إِلا عند الخَنْقِ      والقِتالِ. والمُطْعِمةُ: المِخْلَبُ الذي تَخْطَفُ به الطيرُ اللحمَ.      والمُطْعِمةُ: القوْسُ التي تُطْعِمُ الصيدَ؛ قال ذو الرمة:      وفي الشِّمالِ من الشِّرْيانِ مُطْعَمةٌ      كَبْداءٌ، في عَجْسِها عَطْفٌ وتَقْويمُ      كَبْداءُ: عريضةُ الكَبِدِ، وهو ما فوقَ المَقْبِضِ بِشِبْرٍ؛ وصواب      إِنشاده:      في عُودِها عَطْفٌ      (* قوله «وصواب إنشاده في عودها إلخ» عبارة التكملة: والرواية في عودها،      فإن العطف والتقويم لا يكونان في العجز وقد أخذه من كتاب ابن فارس      والبيت لذي الرمة)      يعني موضع السِّيَتَيْنِ وسائرُه مُقوَّم، البيتُ بفتح العين، ورواه ابن      الأَعرابي بكسر العين، وقال: إِنها تُطْعِمُ صاحبَها الصَّيْدَ. وقوسٌ      مُطْعِمةٌ: يُصادُ بها الصيدُ ويَكْثُر الضِّرابُ عنها.      ويقال: فلانٌ مُطْعَمٌ للصَّيْدِ ومُطْعَمُ الصَّيْدِ إِذا كان مرزوقاً      منه؛ ومنه قول امرئ القيس:      مُطْعَمٌ للصَّيْدِ، ليسَ له      غيْرَها كَسْبٌ، على كِبَرِهْ      وقال ذو الرمة:      ومُطْعَمُ الصيدِ هَبَّالٌ لِبُغْيتِه      وأَنشد محمد بن حبيب:      رَمَتْني، يومَ ذاتِ الغِمِّ، سلمَى      بسَهْمٍ مُطْعَمٍ للصَّيْدِ لامِي      فقلتُ لها: أَصَبْتِ حصاةَ قَلْبي،      ورُبَّتَ رَمْيةٍ من غير رامي      ويقال: إِنك مُطْعَمٌ مَوَدَّتي أَي مرزوقٌ مودَّتي؛ وقال الكميت:      بَلى إِنَّ الغَواني مُطْعَماتٌ      مَوَدَّتَنا، وإِن وَخَطَ القَتِيرُ      أَي نُحِبُّهُنَّ وإِن شِبْنا. ويقال: إِنه لمُتَطاعِمُ الخَلْقِ أَي      مُتَتابِعُ الخَلْق. ويقال: هذا رجل لا يَطَّعِمُ، بتثقيل الطاء، أَي لا      يَتأَدَّبُ ولا يَنْجَعُ فيه ما يُصْلِحه ولا يَعْقِلُ. والمُطَّعِمُ      والمُطَعِّمُ من الإِبل: الذي تَجِدُ في لَحْمه طَعْمَ الشَّحْمِ من سِمَنِه،      وقيل: هي التي جَرى فيها المُخُّ قليلاً. وكُلُّ شيء وُجِدَ طَعْمُه فقد      اطَّعَم. وطَعَّمَ العظمُ: أَمَخَّ؛ أَنشد ثعلب:      وَهُمْ تَرَكُوكُمْ لا يُطَعِّمُ عَظْمُكُم      هُزالاً، وكان العَظْمُ قبلُ قَصِيدا      ومُخٌّ طَعُومٌ: يُوجَدُ طَعْمُ السِّمَن فيه. وقال أَبو سعيد: يقالُ      لَكَ غَثُّ هذا وطَعُومُه أَي غَثُّه وسَمِينُه. وشاةٌ طَعُومٌ وطَعِيم:      فيها بعض الشَّحْم، وكذلك الناقةُ. وجَزورٌ طَعُومٌ: سَمِينَةٌ، وقال      الفراء: جَزُورٌ طَعُومٌ وطَعِيمٌ إِذا كانت بين الغَثَّةِ والسَّمِينَةِ.      والطَّعُومَةُ: الشاةُ تُحْبَسُ لتُؤكَلَ. ومُسْتَطْعَمُ الفَرَسِ:      جَحافِلُه، وقيل: ما تحتَ مَرْسِنِه إِلى أَطراف جَحافِله؛ قال الأَصمعي:      يُسْتَحَبُّ من الفرس أَن يَرِقَّ مُسْتَطْعَمُه. والطُّعْمُ: القُدْرة. يقال:      طَعِمْتُ عليه أَي قَدَرْتُ عليه، وأَطْعَمْتُ عَيْنَه قَذىً فَطَعِمَتْهُ      واسْتَطْعَمْتُ الفرسَ إِذا طَلَبْتَ جَرْيَه؛ وأَنشد أَبو عبيدة:      تَدارَكهُ سَعْيٌ ورَكْضُ طِمِرَّةٍ      سَبُوحٍ، إِذا اسْتَطْعَمْتَها الجَرْيَ تَسْبَحُ      والمُطْعِمتانِ من رِجْل كلِّ طائرٍ: هما الإِصْبَعانِ المُتَقَدّمتانِ      المُتقابلَتانِ. والمُطْعِمَةُ من الجَوارحِ: هي الإِصْبَعُ الغَلِيظَةُ      المُتَقَدِّمَةُ، واطَّرَدَ هذا الاسمُ في الطير كُلِّها.      وطُعْمَةُ وطِعْمَةُ وطُعَيْمَةُ ومُطْعِمٌ، كُلُّها: أَسماء؛ وأَنشد      ابن الأَعرابي:      كَسانيَ ثَوْبَيْ طُعْمةَ المَوْتُ، إِنما التُّراثُ، وإِنْ عَزَّ الحَبيبُ، الغَنائِمُ
مقاييس اللغة:
(طعم) الطاء والعين والميم أصلٌ مطَّرد منقاسٌ في تذوُّقِ الشَّيء. يقال طَعِمْتُ الشيءَ طَعْماً. والطَّعام هو المأكول. وكان بعضُ أهلِ اللّغةِ يقول: الطَّعام هو البُرُّ خاصّة، وذكر حديث أبي سعيد([1]): "كُنّا نُخرج  صدقةَ الفِطر على عهد رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم، صاعاً من طعامٍ أو صاعاً من كذا([2])". ثم يُحمَلُ على باب الطعام استعارةً ما ليس من باب التذوُّق، فيقال: استطعَمَني فلانٌ الحديثَ، إذا أرادكَ على أن تحدِّثه. وفي الحديث: "إذا استطعَمَكم الإمامُ فأطْعِمُوه"، يقول: إذا أُرْتِجَ عليه واستَفْتَح فافتحُوا عليه. والإطعام يقع في كل ما يُطعَم، حتَّى الماء. قال الله تعالى:﴿وَمَنْ لَمْ يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّي﴾  [البقرة 249]. وقال عليه السلام في زمزم: "إنّها طَعامُ طُعْم، وشِفاء سُقْم"، وعِيب خالدُ بن عبد الله القسريّ بقوله: "أطعِمُوني ماءً"، وقال [بعضهم] في عيبه بذلك شعراً([3])، وذلك عندنا ليس بعيب، لما ذكرناه. ويقال رجلٌ طاعم: حسن الحال في المَطْعَم. وقال الحُطيئة:
دَعِ المَكارمَ لا تَرْحَلْ لِبُغْيَتِها *** واقْعُدْ فإنّك أنتَ الطَّاعُم الكاسِي([4])
ورجلٌ مِطْعامٌ: كثير القِرَى. وتقول: هو مُطعَم، إذا كان مرزوقاً. والطُّعْمة: المأكُلة. وجَعَلْتُ هذه الضيعة لفلانٍ طعمة. فأما قول ذي الرُّمّة:
وفي الشِّمال من الشِّريان مُطعمة *** كبداءُ في عَجْسِها عطفٌ وتقويمُ([5])
فإنَّه يروى بفتح العين "مُطعَمة": أنَّها قوسٌ مرزوقة. ويروى: "مُطعِمة"، فمن رواها كذا أراد أنّها  تُطعِمُ صاحبَها الصَّيد.
ويقال للإصبع الغليظة المتقدِّمة من الجارحة مُطعِمة؛ لأَنَّها تُطعمه إذا صادَ بها.  ويقولون إنَّ المطَعَّم من الإبل: الذي يوجد في مُخِّه طَعم الشحم من السِّمَن. ويقال للنَّخلة إذا أدركَ ثمرُها: قد أطعَمَتْ. والتَّطعُّم: التذوُّق. يقال: "تَطَعَّمْ تَطْعَم"، أي ذُق الطعام تشتَهِهِ وتأكُلْه. ويقال: فلانٌ خبيث الطُّعمة، إذا كان رديء الكسب. ويقال: اُدْنُ فاطْعَم، فيقول: ما بي طُعْم،  كما يقال من الشَّراب: ما بي شُرْب. ويقال شاةٌ طَعوم، إذا كان فيها بعضُ السِّمن.
القاموس المحيط:
الطَّعامُ البُرُّ، وما يُؤْكَلُ ج أطْعِمَةٌ جج أطْعِماتٌ، وطَعِمَه، كَسَمِعَه، طَعْماً وطَعاماً، وأطْعَمَ غَيرَهُ. ورجل طاعِمٌ وطَعِمٌ، ككَتِفٍ حَسَنُ الحالِ في المَطْعَمِ. وكمِنْبَرٍ شَديدُ الأكْلِ، وهي بهاءٍ. وكمُكْرَمٍ مَرْزوقٌ. ومِطْعامٌ كثيرُ الْأَضْيافِ والقِرَى. والطُّعْمَةُ، بالضم المأْكَلَةُ ج كصُرَدٍ، والدّعْوَةُ إلى الطَّعامِ، ووجْهُ المَكْسَبِ. وطُعْمَةُ بنُ أشْرَفَ صَحابِيٌّ، وابنُ عَمْرٍو الكوفِيُّ مُحدِّثٌ، وبالكسر السيرَةُ في الأكْلِ. وطَعْمُ الشيءِ حَلاوَتُه ومَرَارَتُهُ وما بينَهُما، يكونُ في الطَّعامِ والشَّرابِ ج طُعومٌ. وطَعِمَ، كَعَلِمَ، طُعْماً، بالضم ذاقَ، كتَطَعَّمَ،
و عليه: قَدَرَ. والطُّعْمُ، بالضم: الطَّعامُ، والقُدْرَةُ، وبالفتح: ما يُشْتَهَى منه. وجَزورٌ طَعومٌ وطَعيمٌ: بين الغَثَّةِ والسَّمينةِ. وأطْعَمَ النَّخْلُ: أدْرَكَ ثَمَرُها، و الغُصْنَ: وصَلَ به غُصْناً من غيرِ شَجَرِهِ، كطَعَّمَه. وطَعِمَ، كسَمِعَ، أي: قَبِلَ الوَصْلَ. واطَّعَمَ البُسْرُ، كافْتَعَلَ: صارَ له طَعْمٌ.
وبَعيرٌ وناقةٌ مُطَعِّمٌ، كمُحَدِّثٍ وصَبورٍ ومُفْتَعِلٍ: لها نِقْيٌ. ومُسْتَطْعَمُ الفَرَسِ، بفتح العين: جَحافِلُه. والمُطْعَمَةُ، كمُكْرَمةٍ ومُحْسِنَةٍ: القَوْسُ. وقولُ عَلِيٍّ كَرَّمَ الله تعالى وجْهَهُ: " إذا اسْتَطعَمَكُمُ الإِمامُ، فأَطْعمُوهُ " أي: إذا اسْتَفْتَحَ، فافْتَحوا عليه. وتَطَعَّمْ تَطْعَمْ، أي: ذُقْ حتى تَشْتَهِيَ فتأْكُلَ. وأنا طاعِمٌ عن طَعامِكُمْ: مُسْتَغْنٍ. وما يَطْعَمُ آكِلُ هذا، كيَمْنَعُ: ما يَشْبَعُ.
طَعامُ طُعْمٍ، بالضم: يُشْبعُ مَن أكَلَه. وهو لا يَطَّعِمُ، كيَفْتَعِلُ: لا يَتَأدَّبُ، ولا يَنْجَعُ فيه ما يُصْلِحُه. والحمامُ إذا أدْخَلَ فَمَهُ في فَمِ أُنْثاهُ فقد تَطَاعَمَا وطاعَمَا. وكمُحْسِنٍ: ابنُ عَدِيٍّ، من أشْرافِ قُرَيْشٍ. ولَبَنٌ مُطَعِّمٌ، كمُحَدِّثٍ: أخَذَ في السِّقاءِ طَعْماً وطِيباً. والمُطْعِمَةُ، كمُحْسِنةٍ: الغَلْصَمَةُ. والمُطْعِمَتانِ: الإِصْبِعانِ المُتَقَدِّمتانِ المُتَقابِلَتانِ في رِجْلِ الطائِرِ. وطَعَّمَ العَظْمُ: أمَخَّ.
والطَّعومَةُ: الشَّاةُ تُحْبَسُ لتُؤْكَلَ. وكزُبيرٍ: اسمٌ.
تاج العروس:
( الطعام ) إذا أطلقه أهل الحجاز عنوا به ( البر ) خاصة وبه فسر حديث أبى سعيد في صدقه الفطر صاعا من طعام أو صا عا من شعير وقيل أراد به التمر وهو الا شبه لان البركان عندهم قليلا لا يتسع لا خراج زكاة الفطر وقال الخليل العالي في كلام العرب ان الطعام هو البر خاصة وفي الاساس عنه الغالب بدل العالي قال وهذا من الغلبة كالمال في الابل وفي شرح الشفاء الطعام ما يؤكل وما به قوام البدن ويطلق على غيره مجازا وفي حديث المصراة وان شاء ردها ورد معها صاعا من طعام لا سمراء ( و ) في النهاية الطعام عام في كل ( ما يؤكل ) ويقتات من الحنطة والشعير والتمر وغير ذلك وحيث استثنى منه السمراء وهى الحنطة فقد أطلق الصاع فيما عداها من الاطعمة ( ج أطعمة حج ) جمع الجمع ( أطعمات و ) قد ( طعمه كسمعه طعما وطعاما ) بفتحهما قال الله تعالى فإذا طعمتم فانتشروا أي أكلتم ( وأطعم غيره و ) من المجاز ( رجل طاعم وطعم ككتف ) على النسب عن سيبويه كما قالوا نهر ( حسن الحال في المطعم ) قال الحطيئة يدع المكارم لا ترحل لبغيتها * واقعد فانك أنت الطاعم الكاسى ( و ) رجل مطعم ( كمنبر شديد الاكل وهى بهاء ) يقال امرأة مطعمة وهو نادر ولا نظير له الا مصكة ( و ) رجل مطعم ( كمكرم مرزوق ) وهو مجاز وقد أطعمه ومنه قوله تعالى وما أريد أن يطعمون أي ما أريد أن يرزقوا أحدا من عبادي ولا يطعموه لانى أنا الرزاق المطعم ويقال انك مطعم مودتي أي مرزوق مودتي قال الكميت بلى ان الغوانى مطعمات * مودتنا وان وخط القتير ( و ) رجل ( مطعام كثير الاضياف والقرى ) أي يطعمهم كثيرا ويقريهم وامرأة مطعام كذلك ( والطعمة بالضم المأكلة ج ) طعم ( كصرد ) قال النابغة مشمرين على خوص مزممة * نرجوا لاله ونرجوا لبر والطعما ويقال جعل السلطان ناحية كذا طعمة لفلان أي مأكلة له وفي حديث أبى بكر ان الله تعالى إذا أطعم نبيا طعمة ثم قبضه جعلها للذى يقوم بعده قال ابن الاثير الطعمة شبه الرزق يريد به ما كان له من الفئ وغيره وفي حديث ميراث الجدان السدس الآخر طعمة له أي انه زيادة على حقه ويقال فلان تجبى له الطعم أي الخراج والا تاوات قال زهير * مما ييسرا حيا ناله الطعم * ( و ) الطعمة
( الدعوة إلى الطعام و ) أيضا ( وجه المكسب ) يقال فلان عفيف الطعمة وخبيث الطعمة إذا كان ردئ الكسب وفي الاساس هي الجهة التى منها يرزق كالحرفة وهو مجاز ( وطعمة بن أشرف ) هكذا في النسخ والصواب طعمة بن ابيرق وهو ابن عمرو الانصاري ( صحابي ) شهد أحدا روى عنه خالد بن معدان ( و ) طعمة ( بن عمرو ) الجعفري العامري ( الكوفى محدث ) عن نافع ويزيد بن الاصم وعنه وكيع وأبو بلال الاشعري قال أبو حاتم صالح الحديث مات سنة مائة وتسع وستين روى له أبو داود حديثا والترمذي آخر ( و ) من المجاز الطعمة ( بالكسر اسيرة في الاكل ) وحكى اللحيانى انه لخبيث الطعمة أي السيرة ولم يقل خبيث السيرة في طعام ولا غيره ويقال فلان طيب الطعمة وخبيث الطعمة إذا كان من عادته ان لا يأكل الا حلالا أو حراما ( و ) من المجاز ( طعم الشئ ) بالفتح ( حلاوته ومرارته وما بينهما يكون ) ذلك ( في الطعام والشراب ج طعوم ) وأخصر منه كلام الجوهرى الطعم يالفتح ما يؤديه الذوق يقال طعمه مر أو حلو وصرح المولى سعد الدين في أوائل البيان من المطول بان أصول الطعوم تسعة حرافة ومرارة وملوحة وحموضة وعفوصة وقبض ودسومة وحلاوة وتفاهة اه ففى كلام المصنف اجمال وللحكماء في هذا تفصيل غريب ( وطعم كعلم طعما بالضم ذاق ) فوجد طعمه ( كتطعم ) وفي الصحاح طعم يطعم طعما فهو طاعم إذا أكل أو ذاق مثل غنم يغنم غنما فهو غانم فالطعم بالضم هنا مصدر وفي التنزيل فمن شرب منه فليس منى ومن لم يطعمه فانه منى قال الجوهرى أي من لم يدقه وفي اللسان إذا جعلته بمعنى الذوق جار فيما يؤكل ويشرب وقال الزجاج ومن لم يطعمه أي من لم يتطعم به قال الليث طعم كل شئ يؤكل ذوقه جعل ذواق الماء طعماونها هم ان يأخذوا من ه الا غرفة وأنشد ابن الاعرابي فاما بنو عامر بالنسار * غداة لقونا فكانوا نعاما نعاما بخطمة صعر الخدو * دلا تطعم الماء الا صياما
يقول هي صائمة منه لا تطعمه وذلك لان النعام لا ترد الماء ولا تطعمه وقال الراغب قال بعضهم فيه تنبيه على انه مخطور عليه ان يتناوله مع طعام الا غرفة كما انه محظور عليه ان يشربه الا غرفة فان الماء قد يطعم إذا كان مع شئ يمضغ ولو قال ومن لم يشر به لكان يقتضى ان يجوز تناوله إذا كان في طعام فلما فال ومن لم يطعمه بين ان لا يجوز تناوله على كل حال الا قدر المستثنى وهو الغرفة باليد اه ( و ) طعم ( عليه ) إذا ( قدر والطعم بالضم الطعام ) أنشد الجوهرى لابي خراش الهذلى أرد شجاع البطن قد تعلمينه * وأوثر غيرى من عيالك بالطعم ( و ) الطعم ( القدرة ) وقد طعم عليه ذكر المصدر هنا والفعل أو لا وهذا من سوء التصنيف فان ذكرهما معا أو الاقتصار على أحدهما كان كافيا ( و ) الطعم ( بالفتح ما يشتهى منه ) أنشد الجوهرى لابي خراش وأغتبق الماء القراح فانتهى * إذا الزاد أمسى للمزلج ذا طعم ( و ) قال الفراء ( جزور طعوم وطعيم ) إذا كانت ( بين الغثة والسمينة ) نقله الجوهرى وقال أبو سعيد يقال لك غث هذا وطعومه أي غثه وسمينه وشاة طعوم وطعيم فيها بعض الشحم وكذلك الناقة وجزور طعوم سمينة ( و ) من المجاز ( أطعم النخل ) إذا ( أدرك ثرمها ) وصار ذا طعم يؤكل يقال في بستان فلان من الشجر المطعم كذا أي من الشجر المثمر الذى يؤكل ثمره وفي حديث الدجال أخبروني عن نخل بيسان هل أطعم أي هل أثمر ( و ) من المجاز أطعم ( الغصن ) اطعاما إذا ( وصل به غضا بنم غير شجرة ) قاله النضر ( كطعمه ) تظعيما ( وطعم كسمع أي قبل الوصل واطعم البسر كافتعل ) أدرك و ( صار له طعم ) يؤكل منه ( و ) من المجاز ( بعير وناقة مطعم كمحدث وصبور ومفتعل ) أي ( بها نقى ) أي بعض الشحم وقيل هي التى جرى فيها المخ قليلا وقيل هي التى تجد في لحمها طعم الشحم من سمنها ( و ) من المجاز ( مستطعم الفرس بفتح العين حجا فله ) قال الاصمعي يستحب في الفرس ان يرق مستطعمه كما في الصحاح وقيل ما تحت مرسنه إلى أطراف حجا فله ( والمطعمة كمكرمة ومحسنة القوس ) وهو مجاز وبالوجهين روى قول ذى الرمة وفي الشمال من الشريان مطعمة * كبداء في عجسها عطف وتقويم قال ابن برى صواب انشاده في عودها عطف واقتصر الجوهرى على كسر العين وقالوا لانها تطعم الصيد صاحبها ومن رواه بالفتح قال لانها يصاد بها الصيد ويكثر الضراب عنها ( وقول على كرم الله تعالى وجهه إذا استطعمكم الامام فأطعموه أي إذا ) ارتج عليه في قراءة الصلاة و ( استفتح فافتحوا عليه ) ولقنوه وهو من باب التمثيل تشبيها بالطعام كأنهم يدخلون القراءة في فيه كما يدخل الطعام ( و ) في المثل ( تطعم تطعم أي ذق ) تشه وفي الصحاح ذق ( حتى ) تستفيق أي ( تشتهى فتأكل ) قال ابن برى معنتاه ذق الطعام فانه يدعوك إلى أكله قال فهذا مثل لمن يحجم عن الامر فيقال له ادخل في أوله يدعوك ذلك إلى دخولك في آخره قاله عطاء بن مصعب ( و ) يقال ( انا طاعم عن ) هكذا في النسخ ومثله في الاساس وفي اللسان غير ( طعامكم ) أي ( مستغن ) عنه وهو مجاز ( و ) يقال ( ما يطعم آكل هذا ) الطعام ( كيمنع ) أي ( ما يشبع ) وهو مجاز ذكره ابن شميل ( و ) روى عن ابن عباس انه قال في زمزم انها ( طعام طعم ) وشفاء سقم بالضم ) أي يشبع الانسان إذا شرب ماءها كما يشبع من الطعام وقال الراغب أي يغذى بخلاف سائر المياه وقال ابن شميل أي يشبع مته الانسان يقال ان هذا الطعام طعم أي يطعم أي ( يشبع من أكله ) وله جزء من الطعام ما لا جزء له قال شيخنا وهو حينئذ
من اضافة الموصوف إلى الصفة كصلاة الاولى أي طعام شئ طعم أي مشبع وبسطه الكلام على الحديث المناوى في شرح الجامع الصغير والعلقمي في حاشيته وخصه جماعة بالتصنيف ( و ) يقال ( هو ) رجل ( لا يطعم كيفتعل ) أي ( لا يتأدب ولا ينجع فيه ما يصلحه ) ولا يعقل وهو مجاز ( والحمام ) الذكر ( إذا أدخل فمه في فم انثاه فقد تطاعما وطاعما ) وهو مجاز ومنه قول الشاعر لم أعطها بيد اذبت أر شفها * الا تطاول غصن الجيد بالجيد كما نطاعم في خضراء ناعمة * مطوقان اصاحا بعد تغريد ( وكمحسن ) مطعم ( بن عدى ) بن نوفل بن عبد مناف بن قصى النوفلي ( من أشراف قريش ) وهو والد جبير الصحابي النسابة الشريف الحليم ( ولبن مطعم كمحدث أخذ في السقاء طعما وطيبا ) وهو مادام في العلبة محض وان تغير ولا يأخذ اللبن طعما ولا يطعم في العلبة والاناء أبدا ولكن يتغير طعمه في الانقاع قاله أبو حاتم ( والمطعمة كمحسنة ) وضبطه الزمخشري بالفتح ( الغلصمة ) قال أبو زيد أخذ فلان بمطعمة فلان إذا أخذ بحلقه يعصره ولا يقولونها الا عند الخنق والقتال وهو مجاز ( والمطعتان ) هما ( الاصبعان المتقد متان المتقا بلتان في رجل الطائر ) نقله الجوهرى ولو قال المخلبان يخطف بهما الطير اللحم كان أخصر وهو مجاز ( و ) من المجاز ( طعم العظم ) تطعيما إذا ( أمخ ) أي جرى فيه المخ وأنشد ثعلب
وهم تركو كم لا يطعم عظمكم * هزالا وكان العظم قبل قصيدا ( والطعومة الشاة تحبس لتؤكل و ) طعيم ( كزبير اسم ) * ومما يستدرك عليه طعم يطعم مطعما مصدر ميمى والمطعم المأكل وطعام البحر هو ما نضب عنه الماء فأخذ بغير صيد وقيل كل ما سقى بمائه فنبت قاله الزجاج ورجل ذو طعم أي عقل وحزم فالى فلا تأمري يا أم اسماء بالتى * تجر الفتى ذا الطعم ان يتكلما أي تخرس وما بفلان طعم ولا نويص أي عقل ولا حراك وقال أبو بكر ليس لما يفعل فلان طعم أي لذة ولا منزلة في القلب وبه فسر قول أبى خراش * أمسى للمزلج ذا طعم * أي ذا منزلة من القلب وفي حديث بدر ما قتلنا أحدا به طعم ما قتلنا الا عجائز صلعا أي من لا اعتداد به ولا معرفة له ولا قدر ويجوز فيه الفتح والضم والطعم بالضم الحب الذى يلقى للطائر وأما سيبويه فسصوى بين الاسم والمصدر فقال طعم طعما وأصاب طعمه كلاهما بالضم والطعم أيضا الذى يلقى للسمك ليصاد والطعمة بالضم الاتاوة والطعمة بالكسر وجه المكسب لغة في الفتح وبالكسر خاصة حالة الا كل ومنه حديث عمر بن سلمة فما زالت تلك طعمتي بعد أي حالتى في الاكل وقال أبو عبيد فلان حسن الطعمة والشربة بالكسر واستطعمة سأله ان يطعمه واستطعمه الحديث سأله ان يحدثه أو يذيقه طعم حديثه و الطعم الاكل بالثنايا يقال ان فلانا لحسن الطعم وانه ليطعم طعما حسنا ولبن مطعم كمفتعل أخذ طعم السقاء ويقال انه لمتطاعم الخلق أي متتابع الخلق ومخ طعوم يوجد طعم السمن فيه ومطعم الفرس مستطعمه وأطعمت عينه قذى فطعمته واستطعمت الفرس إذا طلبت جريه وأنشد أبو عبيد تداركه سعى وركض طمرة * سبوح إذا استطعمتها الجرى تسبح وقد سموا طعمة بالتثليث وكجهينة طعيمة بن عدى قتل يوم بدر كافرا وهو أخو مطعم الذى ذكره المصنف وبنو طعيمة بطين بريف مصر ومطعم بن المقدام الشامي عن مجاهد ثقة ومطعم بن عبيدة البلوى مصرى له صحبة روى عنه ربيعة بن لقيط وهو يحتكر المطاعم أي البر كما في الاساس وطاعمته أكلت معه وقوم مطاعيم كثير والاكل أو كثير والاطعام وأطعمتك هذه الارض جعلتها طعمه لك وتطاعم المتماثلان فعلا كفعل الحمامتين ويقال لبياع الطعام الطعامى

_Türkçe çeviri henüz yok_
