# طفق — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%81%D9%82/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: طفق

طفق
طَفِقَ - يَطْفَقُ
طَفِقَ - يَطْفَقُ + كائن + فعلاً أو يفعل + أمراً: انطلق وشرع يفعل الفعل، وظل يزاوله فترة من الزمن: فعل مساعد يدخل على فعل آخر، فيدل على أن الفاعل قد بدء الفعل وظل يفعله مدة من الزمن
﴿فبدت لهما سوآتهما وطفقا يخصفان عليهما من ورق الجنة﴾: عندما بدت لهما سوآتهما بدءا فوراً وسريعاً بخصف ورق الجنة عليهما، وظلا مدة من الزمن يفعلان الخصف
﴿فطفق مسحا بالسوق والأعناق﴾: بدأ بمسح السوق والأعناق، وظل يفعل ذلك مدة من الزمن
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اليسر والسرعة والفعالية في سير الفعل بعد بدئه"، وهي:
سَرُعَ - يَسْرُعُ (سَرِعَ - يَسْرَعُ)، يَسَرَ - يَيْسِرُ، عَجِلَ - يَعْجَلُ، حَثَّ - يَحُثُّ، طَفِقَ - يَطْفَقُ، دأَبَ - يَدْأَبُ
طفق
 	﴿فدلاهما بغرور فلما ذاقا الشجرة بدت لهما سوآتهما وطفقا يخصفان عليهما من ورق الجنة وناداهما ربهما ألم أنهكما عن تلكما الشجرة وأقل لكما إن الشيطان لكما عدو مبين(22)﴾ الأعراف ﴿فأكلا منها فبدت لهما سوآتهما وطفقا يخصفان عليهما من ورق الجنة وعصى آدم ربه فغوى(121)﴾ طه
 	﴿ردوها علي فطفق مسحا بالسوق والأعناق(33)﴾ ص
مختار الصحاح
● [طفق] ط ف ق: طَفِقَ يفعل كذا أي جعل يفعل وبابه طرب ومنه قوله تعالى ﴿وطفقا يخصفان عليهما﴾ وبعضهم يقوله من باب جلس
الراغب
طفق
- يقال: طفق يفعل كذا، كقولك: أخذ يفعل كذا، ويستعمل في الإيجاب دون النفي، لا يقال: ما طفق. قال تعالى: }فطفق مسحا بالسوق والأعناق﴿[ص/33]،﴾وطفقا يخصفان{ [الأعراف/22].
ملخص اللسان:
1. طفق: طَفِقَ طَفَقاً: لزم.
2. وطَفِق يفعل كذا يَطْفَق طَفَقاً: جعل يَفْعَل وأَخذ.
3. طَفِق فلان بما أَراد أَي ظَفِر،
4. طَفِقَ وعَلِقَ وجََعَل وكادَ وكَرَب لابُدَّ لهنَّ من صاحب يصحبهنّ يوصف بهن فيرتفع، ويطلُبْنَ الفعل المستقبل خاصة،
لسان العرب
● - طفق: طَفِقَ طَفَقاً: لزم. وطَفِق يفعل كذا يَطْفَق طَفَقاً: جعل    يَفْعَل وأَخذ. وفي التنزيل: وطَفِقا يَخْصِفان عليهما من وَرَق الجنة. وفي    الحديث: فطَفِقَ يُلْقِي إِليهم الجَبُوبَ، وهو من أَفعال المقاربة،    والجَبُوب المَدَر. الليث: طَفِق بمعنى عَلِق يفعل كذا، وهو يجمع ظَلَّ وبات،    قال ولغة رديئة طَفَق. ابن سيده: طَفَق، بالفتح، يَطْفِق طُفُوقاً لغة؛ عن    الزجاج والأَخفش. أَبو الهيثم: طَفِقَ وعَلِقَ وجََعَل وكادَ وكَرَب لا    بُدَّ لهنَّ من صاحب يصحبهنّ يوصف بهن فيرتفع، ويطلُبْنَ الفعل المستقبل    خاصة، كقولك كادَ زيد يقول ذلك؛ فإِن كَنَيْت عن الاسم قلتَ كاد يقول    ذاك؛ ومنه قوله تعالى: فطَفِقَ مَسْحاً بالسُّوقِ والأَعْناق؛ أَراد طَفِق    يمسَح مَسْحاً. قال أَبو سعيد: الأَعراب يقولون طَفِق فلان بما أَراد أَي    ظَفِر، وأَطْفَقَه الله به إِطْفاقاً إِذا أَظفره الله به، ولئن    أَطْفَقَنِي الله بفلان لأَفعلَنّ به.
مقاييس اللغة:
(طفق) الطاء والفاء والقاف كلمةٌ صحيحة. يقولون: طفِقَ يفعل كذا كما يقال ظلَّ يفعلُ. قال اللهُ تعالى: ﴿فَطَفِقَ مَسْحَاً بالسُّوقِ والأعناقِ﴾ [ص 33]، ﴿وَطَفِقا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ﴾ [الأعراف 22].
القاموس المحيط:
طَفَِقَ يَفْعَلُ كذا، كفرِحَ وضَرَبَ، طَفْقاً وطُفوقاً إذا واصَلَ الفِعْلَ، خاصٌّ بالإِثْباتِ، لا يقالُ ما طَفِقَ، و بمُرادِهِ ظَفِرَ وأطْفَقَهُ اللّهُ به. وطَفِقَ المَوْضِعَ، كَفرِحَ لَزِمَهُ.
تاج العروس:
ط ف ق
طَفِق يفْعَلُ كَذا كفرِح طَفَقاً : جعَلَ يفعَلُ وأخذَ وهو من أفْعالِ المُقارَبَة . قال الليْثُ : ولُغَة رَديئة طَفَق مثل ضَرَبَ طَفْقاً وطُفوقاً وعَزاه الجَوْهَريّ الى الأخْفَش . وقال ابنُ سيدَه : وهي لُغة عن الزّجّاج والأخفَش . وقال أبو الهَيثَم : طَفِق وعلِقَ وجَعَل وكادَ وكَرَب لابُدّ لهُنّ من صاحِب يصْحَبهنّ يوصَف بهنّ فيرتَفِع ويطلُبْن الفِعْلَ المُسْتَقْبَل خاصّةً كقولك : كادَ زيْدٌ يقول ذلك فإن كنَيْتَ عن الاسمِ قلت : كادَ يقول ذاك . ومنه قولُه تعالَى : ( فطَفِقَ مَسْحاً بالسّوقِ والأعْناقِ ) أراد : طَفِق يمْسَحُ مسْحاً . وقولُه : إذا واصَلَ الفِعْلَ قال شيخُنا : هو مثَلُ نقْلِ الحافِظِ بنِ حَجَرٍ في فتح الباري : طَفِقَ يفعَل كذا : إذا شرَعَ في فِعْلٍ واستمرّ فيه . قلتُ : المَعروفُ في أفعال الشّروعِ هو الدّلالة على الشّروعِ فيه مع قطْعِ النّظَر عن الاستِمرار والمُواصَلة أم لا ولذلِك مَنَعوا خبَرَها من دخولِ أنْ عليه لما فِيها من مَعْنى الاستِقْبال فدَلالتُها على الاستِمرار كيْفَ يُتَصَوَّر فتأمّل . وقال ابنُ دُرَيد : خاصٌّ بالإثباتِ يُقال : طفِقَ يفعَلُ كذا ولا يُقال : ما طَفِقَ يفعلُ كذا وكذا . وقال أبو سعيد : الأعرابُ يَقولون : طفِقَ فلانٌ بمُرادِه : إذا ظَفِر . وأطْفَقَه اللهُ به أي : أظفرَه به ولَئن أطْفَقَني الله به لأفْعَلنّ به . وطفِقَ الموضِعَ كفَرح : إذا لزِمَه نقَله ابنُ سيدَه

### Türkçe

طفق
**طَفِقَ - يَطْفَقُ**
**طَفِقَ - يَطْفَقُ** + bir varlık + bir fiili veya yapar + bir işi: harekete geçti ve fiili yapmaya başladı, ve onu bir zaman dilimi boyunca sürdürdü: başka bir fiilin üzerine giren yardımcı fiil; böylece, failin fiile başlamış olduğuna ve onu bir müddet yapmayı sürdürdüğüne delalet eder.
﴿Böylece ikisine de avret yerleri göründü ve **طفقا يخصفان** ikisinin üzerine cennet yaprağından﴾: ikisine avret yerleri görününce derhal ve hızlıca cennet yaprağını ikisinin üzerine yamamaya başladılar, ve bir müddet boyunca yamamayı yapmayı sürdürdüler.
﴿Böylece **فطفق مسحا بالسوق والأعناق**﴾: bacakları ve boyunları sıvazlamaya başladı, ve bir müddet boyunca bunu yapmayı sürdürdü.
Ve lafız, “başladıktan sonra fiilin seyrinde kolaylık ve hız ve etkililik” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**سَرُعَ - يَسْرُعُ** (**سَرِعَ - يَسْرَعُ**)، **يَسَرَ - يَيْسِرُ**، **عَجِلَ - يَعْجَلُ**، **حَثَّ - يَحُثُّ**، **طَفِقَ - يَطْفَقُ**، **دأَبَ - يَدْأَبُ**
طفق
	﴿**فدلاهما بغرور فلما ذاقا الشجرة بدت لهما سوآتهما وطفقا يخصفان عليهما من ورق الجنة وناداهما ربهما ألم أنهكما عن تلكما الشجرة وأقل لكما إن الشيطان لكما عدو مبين(22)**﴾ A‘râf ﴿**فأكلا منها فبدت لهما سوآتهما وطفقا يخصفان عليهما من ورق الجنة وعصى آدم ربه فغوى(121)**﴾ Tâhâ
	﴿**ردوها علي فطفق مسحا بالسوق والأعناق(33)**﴾ Sâd

Muhtârü’s-sıhâh
● [**طفق**] ط ف ق: **طَفِقَ** şöyle şöyle yapar; yani yapar kıldı; ve bâbı **طرب**’dır; ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: ﴿**وطفقا يخصفان عليهما**﴾; ve bazısı onu **جلس** bâbından söyler.

er-Râgıb
طفق
- denilir: **طفق** şöyle şöyle yapar; senin “**أخذ** şöyle şöyle yapar” demen gibi; ve nefyin dışında isbâtta kullanılır; “**ما طفق**” denilmez. Yüce Allah dedi: }**فطفق مسحا بالسوق والأعناق**﴿[Sâd/33]،﴾**وطفقا يخصفان**{ [el-A‘râf/22].

Lisân’ın özeti:
1. **طفق**: **طَفِقَ طَفَقاً**: lâzım oldu.
2. Ve **طَفِق** şöyle şöyle yapar, **يَطْفَق طَفَقاً**: yapar kıldı ve aldı.
3. **طَفِق** falan, istediği şey ile; yani zafere erdi,
4. **طَفِقَ** ve **عَلِقَ** ve **جََعَل** ve **كادَ** ve **كَرَب**: onlar için, kendileriyle vasfedilen, kendilerine eşlik eden bir sahibin bulunması zorunludur; böylece (o) yükselir; ve özellikle gelecek fiili isterler.

Lisânü’l-‘Arab
● - **طفق**: **طَفِقَ طَفَقاً**: lâzım oldu. Ve **طَفِق** şöyle şöyle yapar, **يَطْفَق طَفَقاً**: yapar kıldı ve aldı. Ve tenzîlde: **وطَفِقا يَخْصِفان عليهما من وَرَق الجنة**. Ve hadiste: **فطَفِقَ يُلْقِي إِليهم الجَبُوبَ**; ve o, yaklaşma fiillerindendir; ve **الجَبُوب** çamurdur. el-Leys: **طَفِق** “**عَلِق**” manasında, şöyle şöyle yapar; ve o, **ظَلَّ** ve **بات**’ı toplar; dedi: ve kötü bir dil **طَفَق**. İbn Sîde: **طَفَق** fetha ile, **يَطْفِق طُفُوقاً** bir lugattır; ez-Zeccâc ve el-Ahfeş’ten. Ebû’l-Heysem: **طَفِقَ** ve **عَلِقَ** ve **جََعَل** ve **كادَ** ve **كَرَب**: onlar için, kendileriyle vasfedilen, kendilerine eşlik eden bir sahibin bulunması zorunludur; böylece (o) yükselir; ve özellikle gelecek fiili isterler; senin “**كادَ** Zeyd bunu der” demen gibi; eğer isimden kinaye edersen “**كاد** onu der” dersin; ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: **فطَفِقَ مَسْحاً بالسُّوقِ والأَعْناق**; muradı: **طَفِق** sıvazlar, sıvazlama. Ebû Saîd dedi: bedevîler derler: **طَفِق** falan, istediği şey ile; yani zafere erdi; ve Allah onu onunla **أَطْفَقَه** **إِطْفاقاً**; Allah onu onunla zafere erdirince; ve andolsun, Allah beni falan ile **أَطْفَقَنِي** ederse, onunla mutlaka yapacağım.

Mekâyîsü’l-luğa:
(**طفق**) **الطاء** ve **الفاء** ve **القاف** sahih bir kelimedir. Derler: **طفِقَ** şöyle şöyle yapar; “**ظلَّ** yapar” denildiği gibi. Yüce Allah dedi: ﴿**فَطَفِقَ مَسْحَاً بالسُّوقِ والأعناقِ**﴾ [Sâd 33]، ﴿**وَطَفِقا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ**﴾ [el-A‘râf 22].

el-Kâmûsü’l-muhît:
**طَفَِقَ** şöyle şöyle yapar; **فرِحَ** ve **ضَرَبَ** gibi; **طَفْقاً** ve **طُفوقاً**: fiili sürdürdüğü zaman; isbâta mahsustur; “**ما طَفِقَ**” denilmez; ve muradı ile zafere erdi; ve Allah onu onunla **أطْفَقَهُ**. Ve **طَفِقَ** mekânı, **فرِحَ** gibi: ona lâzım oldu.

Tâcü’l-‘arûs:
ط ف ق
**طَفِق** şöyle şöyle yapar, **فرِح** gibi, **طَفَقاً**: yapar kıldı ve aldı; ve o, yaklaşma fiillerindendir. el-Leys dedi: ve kötü bir dil **طَفَق**; **ضَرَبَ** gibi, **طَفْقاً** ve **طُفوقاً**; ve el-Cevherî onu el-Ahfeş’e nispet etti. İbn Sîde dedi: ve o, ez-Zeccâc ve el-Ahfeş’ten bir lugattır. Ebû’l-Heysem dedi: **طَفِق** ve **علِقَ** ve **جَعَل** ve **كادَ** ve **كَرَب**: onlar için, kendileriyle vasfedilen, kendilerine eşlik eden bir sahibin bulunması zorunludur; böylece (o) yükselir; ve özellikle gelecek fiili isterler; senin “**كادَ** Zeyd bunu der” demen gibi; eğer isimden kinaye edersen “**كادَ** onu der” dersin. Ve ondan, Yüce Allah’ın sözü: (**فطَفِقَ مَسْحاً بالسّوقِ والأعْناقِ**) muradı: **طَفِق** sıvazlar, sıvazlama. Ve “fiili sürdürdüğü zaman” sözü hakkında, şeyhimiz dedi: o, Hâfız İbn Hacer’in Fethu’l-bârî’de naklettiği gibidir: **طَفِقَ** şöyle şöyle yapar: bir fiile başladığı ve onda devam ettiği zaman. Dedim: şurû‘ fiillerinde bilinen, onda şurû‘a delalet etmektir; devam ve sürdürmeyi dikkate almaktan kesmekle beraber; yahut değil; ve bunun için haberine **أنْ**’ın girmesini men ettiler; onda istikbâl manası bulunduğundan; öyleyse onun devamlılığa delaleti nasıl tasavvur olunur; öyleyse düşün. İbn Düreyd dedi: isbâta mahsustur; denilir: **طفِقَ** şöyle şöyle yapar; ve denilmez: **ما طَفِقَ** şöyle şöyle yapar. Ebû Saîd dedi: bedevîler derler: **طفِقَ** falan, muradı ile: zafere erdiği zaman. Ve Allah onu onunla **أطْفَقَه**; yani onu onunla zafere erdirdi; ve andolsun, Allah beni onunla **أطْفَقَني** ederse, onunla mutlaka yapacağım. Ve **طفِقَ** mekânı, **فَرح** gibi: ona lâzım olduğu zaman; İbn Sîde onu nakletti.
