# طفل (ط-ف-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%81%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Yeni doğan çocuktur

- Harfler: ط - ف - ل
- Kur'an'da: 4 geçiş · 4 ayet · 3 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (3)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [طِفْلًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/siga/%D8%B7%D9%90%D9%81%D9%92%D9%84%D9%8B%D8%A7.md) | فِعْلًا | Çocuk | 2 | 2 | [22:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/ayet/22:5.md) |
| [الطِّفْلِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%90%D9%91%D9%81%D9%92%D9%84%D9%90.md) | الْفِعْلِ | Çocuk | 1 | 1 | [24:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/ayet/24:31.md) |
| [الْأَطْفَالُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A3%D9%8E%D8%B7%D9%92%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%8F.md) | الْأَفْعَالُ | Çocuklar | 1 | 1 | [24:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/ayet/24:59.md) |

## Mücavir kökler — 71 mücavir (91 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [علق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 23 · Sülük demektir
2. [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) — 3 ortak ayet · G² 22 · İş ayakkabısı
3. [نطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B7%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 20 · Duvarda aşağı doğru akan sıvı damlasıdır
4. [ترب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 17 · Toprak demektir
5. [همد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%85%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 15 · Kuru
6. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · İcl havuz demektir
7. [سمي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Ad verilen
8. [وفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D9%8A.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · “Vefyü” düzlük yerde oluşan tümsek yer veya tepecikler…
9. [أرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Ürbiye alça demektir
10. [مضغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B6%D8%BA.md) — 1 ortak ayet · G² 12 · Et parçası
11. [بهج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Behic çiçekli otlak yer demektir
12. [جيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Cevb bir şeyi yerleştirmek için açılan kuyu, çukur demetir
13. [عور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Ölçmek için kullanılan boş kaptır
14. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Sicim bağıdır
15. [رذل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B0%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Rezl meyvenin döküntüsü, adisi demektir
16. [شيخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AE.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Kurumaya başlayan bitkidir
17. [غضض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B6%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Ğudde (dat), “Ğadid” hurmanın tomurcuğu olup yumuşak…
18. [بعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Hurma ağaçları çift evcikli olup erkek ve dişileri vardır
19. [هزز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D8%B2.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Kımıldadı
20. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Evye kuş yuvası demektir
21. [غير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Ğayr, Ğayr dışında demektir
22. [خرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
23. [خمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Hamr (hı) : Üzümden yapılan içki, şarap demektir
24. [فرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Ferc
25. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Dağın sivri noktası demektir
26. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
27. [ربو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · Rebbe’deki be vav’a dönüşmüş, gelişmek, evrimleşmek anlamı…
28. [حلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Halim meme ucu demektir
29. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Önce
30. [عمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · “U’mare” katlı bina demektir
31. [نبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%AA.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Bitki
32. [بدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Açığa çıkarırsınız
33. [خفي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%81%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Hafy, Sık ağaçlı yerdir
34. [ريب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%8A%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · “Ravb” kesik süt, “reyb” ise kesilip kesilmediği belli…
35. [قرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B1%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Küçük derelerin toplanıp durgunlaştığı göldür
36. [فلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Felah “Felh” toprağın yarılmışı, çatlak toprak demektir
37. [حفظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Hafız çanta demektir
38. [زين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Ziynet : Süslemek için kullanılan çöplere, tüylere benzeyen…
39. [عقل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Akledersiniz
40. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Beyn topraktaki yarık demektir
41. [نسو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Kadınlar
42. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Örnek verdi
43. [ردد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
44. [ظهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%87%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Arka demektir
45. [موه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Su
46. [يمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Sağ yandır
47. [بعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir
48. [رجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Rical ayak demektir
49. [توب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Eveye yuva demektir
50. [زوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AC.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · İlik ve düğme çiftinin her biridir
51. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
52. [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Kulak demektir
53. [أبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Bab kapı demektir
54. [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Yumruk demektir
55. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Oğullar
56. [بصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
57. [أول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Alet kaldıraç demektir
58. [تبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · İnek yavrusu, dana demektir
59. [حكم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%83%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Gem demektir
60. [ملك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%81%D9%84/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طفل |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md), [صبي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%8A.md), غلام |
| Zıt Kök | [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Varlığın henüz sertleşmemiş, narin, taze ve bağımlı ilk evresi |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın doğumdan bülûğ çağına kadar süren biyolojik ve hukuki korunma dönemi |
| Çekirdek Özet 3 | Henüz teklif ve sorumluluk altına girmemiş, mahremiyet ve yükümlülükten muaf fıtrî durum |
| Kritik Hata Riski | Kökü sadece soyut bir yaş basamağı sayıp narinlik, zayıflık ve mükellefiyet dışılığı belirten nitelik boyutunu göz ardı etmek |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طف | Yüzeyde kalma, kenara veya sınıra ulaşma, hafiflik ve henüz dolgunlaşmamışlık içeren narinlik ([طفأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D8%A3.md), [طفف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%81.md), [طفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82.md)) | ل | Temel hafiflik ve kenarda olma hareketini, bir varlığın tam kıvamına ve gücüne ulaşmamış narin, bağımlı ve yönlendirilmeye muhtaç taze bedenleşme evresine dönüştürmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Korumaya, sarıp sarmalanmaya muhtaç olan içkin sınırı temsil eder. |
| ف | ağız; söz, açıklık, kenar | Dış dünyaya açılan kenarı, henüz beslenme ve nefes alma aşamasındaki açıklığı gösterir. |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Bakım, yönlendirme, tedricî terbiye ve bir koruyucuya bağlanma zorunluluğunu ifade eder. |
| طفل | Bir koruma çeperi içinde dışa açılan ve kesintisiz bir rehberlik ve terbiyeyle yönlendirilmeyi bekleyen narin varlık | Henüz kendi ayakları üzerinde duramayan, sertlik kazanmamış, himaye ve bakım altında tutularak tedricen geliştirilmesi gereken taze oluşum halidir. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bedenin, uzuvların ve derinin yumuşak, taze, henüz sertleşmemiş ve narin olması; aynı zamanda güneşin doğuş veya batış anındaki yakıcı olmayan narin ışığı ile gecenin ilk hafif karanlığı. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | İmruü’l-Kays ve Lebîd şiirlerinde narin parmaklı taze genç kadını nitelemek üzere طَفْلَة olarak ve günün ilk zayıf aydınlığını anlatmak üzere طَفَل biçiminde kullanılmıştır; ayrıca Lebîd bir beytinde يصف سحاباً / وعلى الأرض غيايات الطفل mısraıyla erken dönemi kaydetmiştir. |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem bedevi kullanımında henüz yavrulayan ceylan ve develere مُطْفِل, anne bakımına muhtaç yeni doğmuş her türlü hayvana da cins farkı gözetilmeksizin طِفْل denilmiştir. |

Kaynak: Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa ve Lebîd Dîvânı.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde طفل kökü, özellikle Batı Sami ve Güney Sami sahasında küçüklük, narinlik, bebeklik ve henüz olgunluğa ermemiş taze yavru anlam katmanıyla temsil edilir. İbranice ve Aramice/Süryanice katmanlarında *ṭap* / *ṭaplā* biçimleri doğrudan yürümeye henüz başlayan küçük çocukları, ailenin bakıma muhtaç küçük efradını ifade eden ortak bir kökene işaret eder. Akadca metinlerde doğrudan sesçil denkliği olan formlar daha dar bir kullanım alanı gösterse de, Güney Arapça kitabelerde ve Ge'ez dilinde kök, zayıflık ve bakım altındaki küçük varlık semantiğini korur. Arapça bu kökü hem fiziksel yumuşaklık ve narinlik (dokunulduğunda pürüzsüz ve gevşek olma) hem de günün ilk ışıkları veya gecenin ilk narin karanlığı gibi zamansal başlangıçlara teşmil ederek en zengin soyutlama düzeyine ulaştırmıştır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT ve David Cohen Semitik Kökler Sözlüğü.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Yumuşaklık, tazelik ve olgunlaşmamışlık (طَفُلَ طُفُولَةً) | Kökün temelinde sertliğin zıddı olan gevşek, narin ve pürüzsüz doku bulunur; çocuk bu yapısal narinliği sebebiyle bu kökle adlandırılmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice *ṭaplā* / *ṭap* kökleri | Ailenin bakıma muhtaç küçük çocukları ve narin yavruları için kullanılan ortak leksikal tabana dayanır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik narinlik ve küçüklük çekirdeği | Kuzey Afrika ve çevre Afro-Asyatik dillerde yavru ve yumuşak madde kökleriyle örtüşen arkaik paralellikler. | Muhtemel |

Kaynak: Gesenius, Lisânü’l-ʿArab ve Brockelmann Karşılaştırmalı Sami Grameri.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طفل | Anlamlı | Narinlik, küçüklük, çocukluk | Henüz kemikleşmemiş, bakıma muhtaç taze varlık ve başlangıç hali. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [طلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%81.md) | Anlamlı | Heder olma, karşılıksız kalma | Bir şeyin bedelsizce zayi olması, boşa gitmesi veya hediye olarak serbest bırakılması. | Kur'an'da geçmez. |
| فطل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon. |
| [فلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%84%D8%B7.md) | Anlamlı | Ansızın çıkmak, kurtulmak | Bir yerden veya durumdan birdenbire sıyrılıp fırlamak, kaçmak. | Kur'an'da geçmez. |
| [لطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B7%D9%81.md) | Anlamlı | İncelik, şefkat, gizlilik | Katı ve kaba olmama, işleri en hassas ve ince yollarla yürütme. | Ortak narinlik çekirdeği; Kur'an'da geçer. |
| [لفط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%81%D8%B7.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Mühmel kombinasyon. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طفل | Merkez | Narinlik ve başlangıç çağı | Bedenin narinliğini, zayıflığını ve teklif öncesi oluşumu ifade eder. | Doğumdan bülûğa kadar devam eden fiziki ve hukuki zayıflık hali. |
| [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) | Komşu | Biyolojik üreme ve soy bağı | Doğurma ve doğurulma bağına odaklanır; yaş ve narinlik durumuna bakmaksızın evlat olmayı bildirir. | Anne-baba ile yavru arasındaki nesep ve doğum ilişkisinin adı. |
| [صبي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%8A.md) | Komşu | Yaş küçüklüğü ve heves | Sütten kesilme çağından itibaren görülen çocuksu meyil, oyun ve hevesi öne çıkarır. | İrade ve aklın henüz tam olgunlaşmadığı çocukluk evresi. |
| غلام | Komşu | Gelişme ve kuvvetlenme çağı | Ergenliğe yaklaşan, bedeni güçlenen ve hizmet görebilecek çağa gelen genci nitelemektedir. | Çocukluktan delikanlılığa geçişteki dinamik ve kabaran güç. |
| [كبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) | Zıt | Büyüklük, yaşlılık ve kemal | Hacimce, yaşça ve güç bakımından olgunlaşma, yaşlanma ve narinliğini kaybetme durumudur. | Bedenin katılaşması, mükellefiyetin tam oturması ve yaşlılık evresi. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طفل | Narin yavru, küçük çocuk | Doğumdan büluğa kadar zayıflık ve tazelik taşıyan birey veya cins adı. | Kesin |
| Latince | Infans, puerilis | Konuşamayan küçük çocuk, narin yavru | Infans kelimesi konuşamama durumuna odaklanırken kökün narinlik boyutunu tam karşılamaz. | Güçlü |
| İngilizce | Child, infant, tender youth | Çocuk, bakıma muhtaç küçük | Infant biyolojik bağımlılığı, child ise genel soyut yaş dönemini karşılar. | Kesin |
| Almanca | Kind, Kleinkind | Çocuk, henüz yetişmemiş fert | Varlığın narinlik ve şefkate muhtaçlık yönünü daha çok Kleinkind verir. | Kesin |
| Fransızca | Enfant, nourrisson | Çocuk, süt çocuğu | Hukuki ehliyetsizlik ve korunma altındaki yaş durumunu aktarır. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary ve Duden Deutsches Universalwörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| طِفْلًا (Tekil formda cins ismi) | Anne karnından sonraki bebeklik ve çocukluk evresi | İnsanın topraktan ve nutfeden başlayıp ölüme uzanan yaratılış merhaleleri bağlamında; Hac [22:5](https://lisan.digital/tr/ayet/22:5.md), Mü'min [40:67](https://lisan.digital/tr/ayet/40:67.md). |
| الطِّفْلِ (Harf-i tarifli cins ismi) | Kadınların mahrem hallerine henüz aklı ermeyen çocuklar | Ev içi mahremiyet, örtünme ve cinsel bilinç öncesi muafiyet bağlamında; Nûr [24:31](https://lisan.digital/tr/ayet/24:31.md). |
| الْأَطْفَالُ (Çoğul form) | İzin alma mükellefiyeti altına girmek üzere olan büluğ öncesi çocuklar | Aile içi adab-ı muaşeret ve odalara giriş izni isteme hükmü bağlamında; Nûr [24:59](https://lisan.digital/tr/ayet/24:59.md). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Fıtrat ve teklif ehliyeti | Çocuğun mükellefiyet çağından önceki günahsızlık hali, akıl baliğ olmadan ölen çocukların ahiretteki durumu. | İlahi adaletin tecellisinde teklif dışılık ve fıtrî masumiyet hali. |
| Fıkıh | Hukuki ehliyet ve velayet | Vücûb ehliyeti bulunup eda ehliyeti bulunmayan çocuğun can, mal ve nikâh tasarruflarındaki konumu. | Hak sahibi olma ancak fiilî ehliyetten ve cezai sorumluluktan yoksunluk. |
| Tefsir | İnsanın hilkat aşamaları ve mahremiyet fıkhı | Tekil lafızla bütün bir çocukluk türünün kastedilmesi ve kadının avretine muttali olmama sınırı. | Biyolojik gelişim basamağı ve cinsel idrak yoksunluğunun sağladığı muafiyet. |
| Hadis | Terbiye, himaye ve fıtrat prensibi | Her doğanın fıtrat üzere doğması ve çocukların savaşta dahi öldürülmesinin mutlak yasak oluşu. | Masuniyet, dokunulmazlık ve himayeye muhtaçlık vasfı. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrî temizlik ve tekliften muafiyet | Masumiyet ve potansiyel varlık | Hesaba çekilmeme ve korunma hakkı | İnsanın ilahi hitap karşısında henüz doğrudan sorumlu tutulmadığı hazırlık evresidir. | Kesin |
| İlmi | İdrak ve meleke gelişimi | Gelişime açık ham zihin | Eğitilme ve şekillendirilme imkânı | Zihinsel kategorilerin henüz dolmadığı, yönlendirici bilgiye en açık safha. | Güçlü |
| Siyasi | Hukuki himaye ve toplumsal gelecek | Kamusal koruma altındaki tebaa | Toplumun bekasını ve emniyetini sağlama | Devletin ve velayet kurumunun dokunulmazlığını garanti altına aldığı savunmasız unsur. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve nafaka hukuku | Tüketici ancak henüz üretici olmayan hak sahibi | Kaynakların geleceğe transferi ve nafaka yükümlülüğü | Kendi mülkiyeti korunurken geçim yükü velisinin veya toplumun üzerine bırakılan birey. | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Başlangıç sınır şartları ve sıfır-özdeşlik durumu | Bir sistemin dinamik denklemler işletilmeden önceki kararsız, dış girdiye tam bağımlı ilk parametrik tabanı. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tam hukuki ehliyetsizlik ve birincil sosyalleşme | Bireyin normları içselleştirmediği, ceza ve akit sorumluluğunun bulunmadığı korunmalı mikro-evren. | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca pedagojik ve kronolojik bir yaş aralığına indirgeyip fıtrî narinliği, zayıflığı ve buna bağlı şer'i ehliyetsizlik boyutunu yok saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da tekil kullanımla bir cins ismine dönüştürülerek insanın acziyeti, yaratılışın narin başlangıcı ve mahremiyet bilincinin henüz uyanmadığı saf doğallık halidir. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Çocuğa yetişkin muamelesi yaparak erken mükellefiyet yüklemek ya da mahremiyet sınırlarında çocuğun algı eşiğini gözetmeksizin ifrat veya tefrite düşmek. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın ontolojik serüvenindeki en zayıf ve narin halkayı adlandırır; tekvinî kudretin aciz bir varlıktan güçlü bir insan çıkarma mucizesini temellendirir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnsanın biyolojik evrelerini anlatan ahkâm ve tekvin ayetlerinde (Hac [22:5](https://lisan.digital/tr/ayet/22:5.md), Mü'min [40:67](https://lisan.digital/tr/ayet/40:67.md)) ve ev içi mahremiyet kurallarını belirleyen teşri ayetlerinde (Nûr [24:31](https://lisan.digital/tr/ayet/24:31.md), [24:59](https://lisan.digital/tr/ayet/24:59.md)). |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Çocuğun sadece biyolojik bir nesne değil, idrak düzeyine göre derecelendirilen ve bülûğ anına kadar mahremiyetten istisna edilen özel bir fıkhî statüye sahip olduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Sertleşmemiş taze doku, narin beden, henüz olgunlaşmamış canlı yavrusu ve günün yakıcı olmayan yumuşak başlangıcı.
- Soyut anlam: Teklif, idrak ve cinsel bilinçten önceki fıtrî korunma, gelişim potansiyeli ve sorumluluktan muafiyet dönemi.
- Sistematik karşılık: Hukuki ve ahlaki sistemde tam ehliyetsizlik zemininde yükselen, velayet ve toplumsal himaye ile dengelenen mutlak hak sahipliği.
- LaTeX modeli: $$S(t) = \left\{ x \in H \mid t < t_b \implies E(x) = 0 \land P(x) = 1 \right\}$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $H$ insan varlık kümesini, $t$ bireyin mevcut yaş parametresini, $t_b$ bülûğ eşiğini temsil eder. $S(t)$ bu eşikten önceki çocukluk durumudur. $E(x) = 0$ bireyin cezai ve teklifi sorumluluk ehliyetinin bulunmadığını, $P(x) = 1$ ise varlığın mutlak himaye ve fıtrî dokunulmazlık hakkına sahip olduğunu ifade eder.

## Geçtiği ayetler (4 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%81%D9%84/occurrences?meal=IK

### [Hac 22:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/ayet/22:5.md) — طِفْلًا

يَاأَيُّهَا النَّاسُ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِنَ الْبَعْثِ فَإِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ مِنْ مُضْغَةٍ مُخَلَّقَةٍ وَغَيْرِ مُخَلَّقَةٍ لِنُبَيِّنَ لَكُمْ وَنُقِرُّ فِي الْأَرْحَامِ مَا نَشَاءُ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ نُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى وَمِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلَا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئًا وَتَرَى الْأَرْضَ هَامِدَةً فَإِذَا أَنْزَلْنَا عَلَيْهَا الْمَاءَ اهْتَزَّتْ وَرَبَتْ وَأَنْبَتَتْ مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ

Meal (IK): Ey insanlar; eğer dirilişten yana bir şüphede iseniz; gerçek şu ki: Size açıkça gösterelim diye Biz sizi; topraktan, sonra nutfeden, sonra pıhtılaşmış bir kandan, sonra da yaratılışı belli belirsiz bir çiğnem etten yarat tık. İstediğimizi belli bir süreye kadar rahimlerde tutarız. Sonra sizi bir çocuk olarak çıkarırız. Böylece yetişip erginlik çağına gelirsiniz. Kiminiz öldürülür, kiminiz de bilirken hiç bir şey bilmez olsun diye ömrünün en fena zamanına geri itilir. Yeryüzünü kupkuru olarak görürsün. Ama Biz, ona su indirdiğimiz zaman harekete geçer, kabarır ve her çeşit güzel bitkiden çift çift yetiştirir.

### [Nur 24:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/ayet/24:31.md) — الطِّفْلِ

وَقُلْ لِلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِي أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاءِ وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِنْ زِينَتِهِنَّ وَتُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Mü’min kadınlara da söyle: Gözlerini sakınsınlar ve ırzlarını korusunlar. Görünen kısmı müstesna, zinetlerini göstermesinler. Başörtülerini yakalarının üstüne salsınlar. Zinetlerini; kocaları veye babaları veya kocalarının babaları veya oğulları veya kocalarının oğulları veya kardeşleri veya erkek kardeşlerinin oğulları veya kızkardeşlerinin oğulları veya kadınları veya cariyeleri veya erkekliği kalmamış hizmetçileri, yahut kadınların mahrem yerlerini henüz anlamayan çocuklardan başkasına göster mesinler. Gizledikleri zinetlerinin bilinmesi için de ayaklarını vurmasınlar. Ey mü’minler; hepiniz Allah’a tevbe edin ki felaha eresiniz.

### [Nur 24:59](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/ayet/24:59.md) — الْأَطْفَالُ

وَإِذَا بَلَغَ الْأَطْفَالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Çocuklarınız erginlik çağına vardığında, kendilerinden öncekilerin izin istediği gibi onlar da izin istesinler. Allah; size ayetlerini böyle açıklar. Ve Allah; Alim’dir, Hakim’dir.

### [Mü'min 40:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/ayet/40:67.md) — طِفْلًا

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَّ لِتَكُونُوا شُيُوخًا وَمِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ وَلِتَبْلُغُوا أَجَلًا مُسَمًّى وَلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Sizi; topraktan, sonra bir nutfeden, sonra bir kan pıhtısından yaratan, sonra erginlik çağına ulaşmanız, sonra da yaşlanmanız için sizi bebek olarak dünyaya çıkaran O’dur. Kiminiz daha önce öldürülürsünüz. Kiminiz de adı konulmuş bir ecele erişirsiniz. Olur ki böylece aklınızı kullanırsınız.

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Yeni doğan çocuktur.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء واللام والفاء معهما
ط ل ف، ط ف ل، ل ط ف، ف ل ط مستعملات
طلف:
الطَّلفُ: شِبْهُ الأخذ، وقيل: الطَّلْفُ: الفَضْلُ، وهو زيادة تفضّل. وقيل: هذا الشَّيء طَلْفٌ، أي: مجّانٌ. ويقال: أَطْلِفْني، و أَسْلِفني، فالطّلفُ: العطاءُ المجّان، والسَّلَفُ: الذّي يُقْتَضَى. ويُقال: أَطْلَفَه وأَطْلَفَ عليه، أي: أعطاه مجانا، أفضل عليه.
طفل:
غلامٌ طَفلٌ، إذا كان رَخْصَ القَدَمَيْن واليَدَين. وامرأة طَفْلَةُ الأَنامِلِ، أي: رَخْصَتُها في بياض، بيّنة الطُّفولة، قال الأعشى: حرةٌ طَفْلَةُ الأَنامِلِ تَرْتَبُّ سُخاماً تكُفُّهُ بخِلالِ والفِعْل: طَفُل يَطْفُل طُفُولةً، مثل: رُخُوصة ورَخاصة.
والطِّفلُ: الصَّغير من الأولاد للنّاس والبَقَر والظِّباء ونحوها.
وتقول: فعل ذلك في طفولته، أي: هو طِفْل ولا فِعْل له، لأنّه ليس له قَبْلَ ذاك حالٌ فتحوّل منها إلى الطُّفُولة.
وأَطفَلَتِ المرأةُ والظّبيةُ والنَّعم إذا كان معها وَالَدٌ طِفْلٌ، فهي مُطْفِلٌ قال لبيد:
فَعَلا فُرُوع الأَيْهُقانِ وأَطْفَلَتْ		بالجَلْهَتَيْنِ ظِباؤُها ونَعامُهـا
أَدْخل النّعامَ اضطراراً إلى القافية.
والطَّفَلُ: طَفَلُ الغَداةِ وطَفَلُ العشّي من لَدُنْ أن تَهمّ الشَّمسُ بالذّرور إلى أن يَسْتمكِنَ الصُّبح من الأَرض طَفَلتِ الشّمْس تَطْفُلُ طَفْلاً. ثم تُضِيءُ وتُصبح، ويقال: طَفَّلَتْ تطفيلاً، أي: وَقَع الطَّفَل في الهواء، وعلى الأرض وذلك بالعَشيّ، قال لبيد:
فتـدلَّـيْتُ عـلـيه قـافـلاً		وعلى الأَرضِ غَياياتُ الطَّفَلْ
والتَّطْفيلُ من كلام العرب: أن يأتيَ الرَّجلُ وليمةً أوصَنيعاً لم يُدْع إليه، فَكُلُّ من فَعَل فِعْلَهُ نُسِبَ إليه، وقيل: طُفَيليٌّ.
لطف:
اللَّطَفُ: البِرُّ والتَّكْرِمةُ. وأمٌّ لطيفةٌ بوَلَدها تُلْطِفُ إلطافاً. واللَّطَفُ: من طُرَفِ التُّحَف ما أَلطَفْت به أخاك ليَعْرِفَ به بِرَّك.
وأنا لطيف بهذا الأمر، أي: رفيق بمُداراته.
واللّطيف: الشّيء الذّي لايتجافَى، من الكلام وغيره، والعود ونحوه، كلامٌ لطيفٌ، وعودٌ لطيفٌ، لَطُفَ لَطافةً وإنّ فيها لَلَطافةَ خَلْق: غير جسيمة.
فلط:
أَفْلَطَني، في لغة تميم: بمعنَى أَفْلَتني، وهي قبيحةٌ.
ولَقِيتُ فلاناً أَفْلاطاً، أي: بغتةً هُذَليّةٌ.

##### Türkçe

باب **الطاء** ve **اللام** ve **الفاء** onlarla birlikte
**ط ل ف**، **ط ف ل**، **ل ط ف**، **ف ل ط** kullanımdadırlar

**طلف**:
**الطَّلفُ**: almaya benzer şeydir; ve denildi ki: **الطَّلْفُ**: fazlalıktır; ve o, fazladan bir lütuftur. Ve denildi ki: bu şey **طَلْفٌ**dur, yani: bedavadır. Ve denilir: **أَطْلِفْني** ve **أَسْلِفني**; böylece **الطّلفُ**: bedava bağıştır, **السَّلَفُ** ise: talep edilendir. Ve denilir: **أَطْلَفَه** ve **أَطْلَفَ عليه**, yani: ona bedava verdi, ona fazladan lütufta bulundu.

**طفل**:
**غلامٌ طَفلٌ**; iki ayağı ve iki eli yumuşak olduğunda. Ve **امرأة طَفْلَةُ الأَنامِلِ**, yani: beyazlık içinde onun yumuşaklığı; çocukluğu açıkça belli. **الأعشى** dedi ki:
hür bir kadın, **طَفْلَةُ الأَنامِلِ**; kurum biriktirir, onu çöp kürdanlarla giderir
Ve fiil: **طَفُل يَطْفُل طُفُولةً**; şu gibi: **رُخُوصة** ve **رَخاصة**.

Ve **الطِّفلُ**: insanın, sığırın, ceylanların ve benzerlerinin çocuklarından küçük olan.

Ve dersin: onu kendi **طفولته**sinde yaptı; yani: o **طِفْل**dir ve onun için bir fiil yoktur; çünkü onun için bundan önce bir hâl yoktur ki ondan **الطُّفُولة**ye dönüşmüş olsun.

Ve kadın, ceylan ve davar **أَطفَلَتِ**; yanında **طِفْل** bir yavru olduğunda; böylece o **مُطْفِلٌ**dir. **لبيد** dedi ki:
**فَعَلا فُرُوع الأَيْهُقانِ وأَطْفَلَتْ		بالجَلْهَتَيْنِ ظِباؤُها ونَعامُهـا**
Kafiyeye mecburiyetten **النّعامَ**ı dâhil etti.

Ve **الطَّفَلُ**: **طَفَلُ الغَداةِ** ve **طَفَلُ العشّي**; güneşin serpmeye niyetlenmesinden sabahın yer üzerinde sağlamlaşmasına kadar. Güneş **طَفَلتِ**; **تَطْفُلُ طَفْلاً**. Sonra aydınlatır ve sabah olur. Ve denilir: **طَفَّلَتْ** **تطفيلاً**; yani: **الطَّفَل** havada ve yerde vuku buldu; ve bu, akşam vaktindedir. **لبيد** dedi ki:
**فتـدلَّـيْتُ عـلـيه قـافـلاً		وعلى الأَرضِ غَياياتُ الطَّفَلْ**

Ve **التَّطْفيلُ** Arapların sözündendir: adamın, kendisine davet edilmediği hâlde bir ziyafete yahut bir ikrama gelmesidir; böylece onun fiilini yapan herkes ona nisbet edilir; ve denildi ki: **طُفَيليٌّ**.

**لطف**:
**اللَّطَفُ**: iyilik ve ikramdır. Ve çocuğuna karşı **أمٌّ لطيفةٌ**; **تُلْطِفُ إلطافاً**. Ve **اللَّطَفُ**: hediyelerin uçlarından, kardeşine onunla iyiliğini bilsin diye **أَلطَفْت**ığın şeydir.

Ve ben bu işte **لطيف**im; yani: onunla yumuşak davranışla (idare ederek) yumuşak huyluyum.

Ve **اللّطيف**: söz ve başkası, ve dal ve benzeri gibi, kaba davranmayan şeydir. **كلامٌ لطيفٌ** ve **عودٌ لطيفٌ**. **لَطُفَ لَطافةً**; ve şüphesiz onda yaratılışça **لَلَطافةَ** vardır: iri cüsseli olmayan.

**فلط**:
**أَفْلَطَني**, Temîm lehçesinde: **أَفْلَتني** mânâsındadır; ve o çirkindir.

Ve falanla **أَفْلاطاً** karşılaştım; yani: ansızın; Hüzeyl lehçesidir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الطِفْلُ: المولودُ. وولدُ كلِّ وحشيَّةٍ أيضاً طِفْلٌ، والجمع أَطْفالٌ. وقد يكون الطِفْلُ واحداً وجمعاً، مثل الجُنُبِ. قال تعالى: "أو الطِفْلِ الذين لَمْ يَظْهَروا". يقال منه: أَطْفَلَتِ المرأةُ. والمُطْفِلُ: الظبيةُ معها طِفْلُها وهي قريبة عهدٍ بالنَتاج، وكذلك الناقة. والجمع مَطافِل ومَطافيلُ. قال أبو ذؤيب:
وإنَّ حديثاً منكِ لو تـبـذُلـينـهجَنى النحلِ في ألبانِ عوذٍ مَطافِلِ
مَطافيلَ أبكارٍ حديثٍ نَتـاجُـهـا		تُشابُ بماءٍ مثلِ ماء المفَاصِـلِ
والطَفْلُ بالفتح: الناعمُ. يقال: جاريةٌ طَفْلَةٌ، أي ناعمةٌ. وبنانٌ طَفْلٌ. وتَطْفيلُ الشمس: ميلُها للغروب. وقد طَفَّلَ الليل، إذا أقبل ظلامُه. والطَفَلُ بالتحريك: بعد العصر، إذا طَفَّلَتِ الشمس للغروب، يقال: أتيته طَفَلاً. والطَفَلُ أيضاً: مَطَرٌ. وقال:
لِوَهْدٍ جادَهُ طَفَلُ الثُرَيَّا
وطَفَّلْتُ الإبل تَطْفيلاً، وذلك إذا كانَ معها أولادها فرفَقْتُ بها في السير حتَّى تلحقَها الأطفال. وقولهم: طُفَيْلِيٌّ، للذي يدخل وليمةً ولم يُدْعَ إليها، وقد تَطَفَّلَ.

##### Türkçe

**الطِفْلُ**: yeni doğan. Ve her yabanî hayvanın yavrusu da **طِفْلٌ**dur; çoğulu **أَطْفالٌ**dur. Ve **الطِفْلُ** tekil ve çoğul olabilir; **الجُنُبِ** gibi. Yüce Allah dedi ki: “أو **الطِفْلِ** الذين لَمْ يَظْهَروا”. Ondan denir: kadın **أَطْفَلَتِ**. Ve **المُطْفِلُ**: yanında **طِفْلُ**u bulunan, doğuma yakın zamanlı **الظبيةُ**; ve aynı şekilde **الناقة**. Çoğulu **مَطافِل** ve **مَطافيلُ**dur. Ebû Züeyb dedi ki:
وإنَّ حديثاً منكِ لو تـبـذُلـينـهجَنى النحلِ في ألبانِ عوذٍ مَطافِلِ
مَطافيلَ أبكارٍ حديثٍ نَتـاجُـهـا		تُشابُ بماءٍ مثلِ ماء المفَاصِـلِ

Ve fetha ile **الطَفْلُ**: yumuşak olan. Denir: **جاريةٌ طَفْلَةٌ**; yani yumuşak. Ve **بنانٌ طَفْلٌ**. Ve **تَطْفيلُ الشمس**: onun batmaya meyletmesi. Ve gece **طَفَّلَ** olmuştur; onun karanlığı geldiği zaman. Ve hareke ile **الطَفَلُ**: ikindiden sonra; güneş batmaya **طَفَّلَتِ** olduğu zaman; denir: ona **طَفَلاً** geldim. Ve **الطَفَلُ** ayrıca: yağmur. Ve dedi ki:
لِوَهْدٍ جادَهُ طَفَلُ الثُرَيَّا

Ve develeri **طَفَّلْتُ**; **تَطْفيلاً**; bu, yanında yavruları olduğu zaman olur; böylece yürüyüşte onlara yumuşak davrandım, ta ki **الأطفال** onlara yetişsin. Ve onların sözü: **طُفَيْلِيٌّ**; davet edilmediği hâlde bir ziyafete giren kimse için; ve o **تَطَفَّلَ** olmuştur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ل ف
لطف ، فلط ، طلف ، طفل : ( مستعملة ) .
لطف : اللَّطيفُ : اسم من أسماء الله العظيم ، ومعناه ، والله أعلم : الرفيق بعباده .
عمرو عن أبيه أنه قال : اللَّطيفُ : الذي يُوصل إليك أَرَبك في رِفْق .
أبو العباس عن ابن الأعرابي يقال : لَطف فلان لفلان يَلْطُف : إذا رَفَق لُطْفاً . ويقال : لَطَف الله لك ، أي : أوْصل إليك ما تُحِب برِفْق .
قال : ولَطُف الشيء يَلْطُف : إذا صَغُر . قال : وجاريةٌ لَطِيفةُ الخَصْر : إذا كانت ضامرةَ البَطْن .
وقال الليث : اللَّطَفُ : البِرُّ والتَّكْرِمة . وأم لطيفة بولدها تُلْطف إلطافاً . واللَّطَفُ أيضاً : من طُرَف التُّحَف ما ألْطَفْتَ به أخاك ليَعْرف به بِرَّك . وفلانٌ لَطِيفٌ بهذا الأمر ، أي : رَفِيقٌ . قال : واللَّطيف من الكلام : ما غَمُض معناه وخَفِي .
أبو عبيد عن أبي زيد : يقال للجمل إذا لم يَسْتَرْشِد لطَرُوقته فأدخل الرَّاعي قَضِيْبَهُ في حَيائها قد أَخْلَطه إخْلاطاً ، وألطفه إلطافاً وهو يُخْلطه ويُلْطفه . وقد استخْلط الجمل واسْتَلْطَف : إذا فعل ذلك من تلقاء نفسه .
وحكى ابن الأعرابي عن أبي صاعدة الكلابي : يقال : ألطفتُ الشيء بجنبي ، واستلطفته : إذا ألصقته ، وهو ضد جافيته عني ، وأنشد :
سوَيْتُ بها مستلطفاً دونَ رَيْطَتِي
ودُونَ رِدائي الجَرْدِ ذا شُطَبٍ عَضْبا
طفل : الحَرّاني عن ابن السِّكيت : الطَّفْلُ : البَنانُ الرَّخْصُ ، يقال : جاريةُ طَفْلَة إذا كانت رَخْصةً . والطِفْلُ والطِفْلة : الصَّغيران .
وقال أبو الهَيْثم : الصَّبِيُّ يُدْعَى طِفْلاً حين يسقُط من أمّهِ إلى أن يَحْتلم ، قال الله جلّ وعزّ : ( عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ ) ( غافر : 67 ) ، وقال : ( أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُواْ عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَآءِ ) ( النور : 31 ) ، قال : والعرب تقول : جاريةٌ طِفْلٌ وطِفْلَةٌ . وجاريتان طِفْلٌ ، وجَوَارٍ طِفْلٌ وغلامٌ طِفْلٌ ويقال : طِفْلٌ ، وطِفْلَةٌ ، وطِفْلانٌ ، وأطفالُ ، وطِفلتَان ، وطِفْلاتٌ في القياس .
وقال الليث : غُلامٌ طَفْلٌ : إذا كان رَخْصَ القدمين واليدين . وامرأة طفلة البَنان رخْصَتهَا في بياض ، بيِّنةُ الطفولة . وقد طَفُلَ طفالة أيضاً .
قال : والطِّفلُ : الصغيرُ من الأولاد ، للنّاس والدواب . وأَطفلت المرأةُ والظَّبْيَةُ والنَّعمُ : إذا كان معها ولد طِفْل ؛ وقال لَبيد :
فعلاَ فُروعَ الأيْهفَانِ وأطفلتْ
بالْجَلْهَتَينِ ظباؤها ونعامُها
أبو عُبيد : ناقةٌ مُطفلٌ ، ونوقٌ مطافلُ ومَطافيل : معها أولادُها .
وفي الحديث : ( سارَتْ قريشٌ بالعُوذ المطَافيل ) ، فالعُوذ : الإبل التي وضعت أولادها حديثاً . والمطافيل : التي معها أولادها .
وقال أبو ذُؤيب :
مطافيل أبكارٍ حديثٍ نتاجُها
يُشَابُ بماء مثل ماء المفاصل
وقال الليث : الطَّفَلُ : طَفلُ الغداة وطَفَلُ العشيّ من لَدُن أن تهمّ الشمس بالذُّرور إلى أن يستمكن الصّبْحُ من الأرض ؛ يقال : طَفَلت الشمسُ ، وهي تطفَل طفْلاً . وقد يقال : طفّلت تطفيلاً : إذا وقع الطَفَلُ في الهواء وعلى الأرض ، وذلك بالعَشيّ ، وأنشد :
باكرتُهَا طفَلَ الغداة بغارةٍ
والمُبْتَغُون خِطارَ ذاك قليلُ
وقال لَبيد :
وعلى الأرض غَيايَاتُ الطَّفَل
وقال ابن بُزُرج : يقال : أتيته طفَلاً ، أي : مُمْسِياً وذلك بعدما تدنو الشمس للغروب . وأَتيته طَفلاً : وذلك بعد طلوع الشمس ؛ أُخِذ من الطفْل الصغير ، وأنشد :
ولا مُتلافياً والشمسُ طِفلٌ
ببعض نواشغ الوادِي حُمولا
قال : وقالوا جارية طِفلةٌ : إذا كانت صغيرة . وجاريةٌ طَفلةٌ : إذا كانت رقيقةَ البشرة ناعمةً .
ويقال للنار ساعةَ تُقْدَح : طِفلٌ وطفلةٌ .
أبو عبيد عن الأصمعي : الطَّفلَةُ : الجاريةُ الرَّخصة الناعمة ؛ وكذلك البَنان الطَّفْلُ . والطِّفلةُ : الحديثة السِّنّ ، والذَّكَرُ طِفْلٌ .
أبو عبيد : التّطفيلُ : السَّيْرُ الرويد ، يقال : طفّلتُهَا تطفيلاً : يعني الإبل . وذلك إذا كان معها أولادها فَرَفَقْتَ بها ليَلْحَقها أولادُها . وأطفالُ الحوائج : صغارُها ، واحدها طِفْل ، وقال زُهير :
لأرتحلَنْ بالفَجْر ثم لأدأَبَنْ
إلى الليل إلاّ أن يُعَرِّجَنِي طِفْلُ
يعني حاجةً يسيرةً ، مثل قَدْح نارٍ ، أو نزولٍ لبولٍ ، وما أشبهه .
وقال ابن السكِّيت : في قولهم فلانٌ طُفَيلِيّ للذي يدخل المآدبَ ولم يُدْع إليها هو منسوبٌ إلى طُفيل ، رجل من بني عبد الله ابن غَطفَان من أهل الكوفة ، وكان يأتي الولائمَ دون أن يُدْعَى إليها ، وكان يقال له : طُفيل الأعراس أو العرائس ، وكان يقول : ودِدْتُ أنَّ الكوفة بِرْكَةٌ مُصَهْرَجة فلا يخفى عليّ منها شيء .
قال : والعرب تسمي الطُّفَيلِيَّ : الرّاشِنَ والوارِش .
وقال الليث : التّطفيلُ من كلام أهل العراق ، ويقال : هو يتطفّل في الأعراس .
وأخبرني المنذري عن أبي طالب في قولهم : الطفيليُّ هو الذي يدخل على القوم من غير أن يدعوه ، مأخوذٌ من الطفل ، وهو إقبال الليل على النهار بظلمته .
قال : وقال أبو عمرو : الطفلُ : الظلمة بعينها ، وأنشد لابن هَرمة :
وقد عراني من فوق الدُّجى طفل
يريد أنه يُظلم عَلَى القوم أمره ، فلا يدرون من دعاه ، ولا كيف دخل عليهم .
وقال أبو عبيدة : نُسب إلى طفيل بن زَلاّل ، رجل من أهل الكوفة .
وقال غيره : ريحٌ طِفْلٌ : إذا كانت ليّنة الهبوب . وعُشْبٌ طِفل : لم يَطُلْ . وطَفْلٌ ، أي : ناعم .
فلط : ثعلب عن ابن الأعرابيّ : يقال : صادفه ، وفارطه ، وفالطه ، ولاوطه كلُّه بمعنًى واحد .
وقال أبو زيد فيما روى ابن هانىء عنه : أفلطني فلانٌ لغة تميمية في أفلتني . ورُفع إلى عمر بن عبد العزيز رجلٌ قال لآخر في يتيمة كفلها : إنك تبوكها ، فأمر بحده ، فقال : أفأضرب فلاطاً .
قال أبو عبيد : الفِلاط : الفَجْأَة ، وهي لغة هذيل ، يقولون فلاطاً .
وقال المُتَنَخّل الهُذَليّ :
أفْلَطها الليلُ بعيرٍ فتَسْ
عَى ثوبُهَا مُجْتَنِبُ المعدِلِ
طلف : أبو عُبيد عن أبي عمرو : ذهب دَمُه طَلْفاً وظَلفاً ، أي : هدراً ، سمعه بالطاء والظاء . وقال غيره : الطليف والطلف المجَّان .
وروى أبو تراب عن الأصمعي أنه قال : لا تذهبْ بما صنعتَ طلفاً ولا ظلفاً ، أي : باطلاً .
وفي ( نوادر الأعراب ) : أسلفتُه كذا ، أي : أقرضتُه . وأطلفْتُه كذا ، أي : وهبته .

##### Türkçe

ط ل ف
**لطف** ، **فلط** ، **طلف** ، **طفل** : (kullanılanlar).

**لطف** : **اللَّطيفُ** : yüce Allah’ın isimlerinden bir isimdir; manası —Allah daha iyi bilir— kullarına karşı yumuşak davranan(dır).
Amr, babasından, onun şöyle dediğini rivayet etti: **اللَّطيفُ** : sana ihtiyacını yumuşaklık içinde ulaştıran(dır).
Ebu’l-Abbas, İbnü’l-A‘râbî’den: denilir: **لَطف** falan, falana **يَلْطُف** : eğer yumuşak davrandıysa, bir **لُطْفاً** (yumuşaklık) ile. Ve denilir: **لَطَف الله لك**, yani: sana sevdiğini yumuşaklıkla ulaştırdı.
Dedi ki: ve **لَطُف** şey **يَلْطُف** : eğer küçüldüyse. Dedi ki: ve beli ince **لَطِيفةُ الخَصْر** bir cariye: eğer karnı içe çekik (zayıf) idiyse.
Leys dedi: **اللَّطَفُ** : iyilik ve ikramdır. Ve bir anne, çocuğuna karşı **تُلْطف** bir **إلطافاً** (yumuşak davranır). Ve **اللَّطَفُ** ayrıca: hediyelerin uçlarından (ince türlerinden), kardeşine onunla iyiliğini bilsin diye **ألْطَفْتَ** (lütfettiğin) şeydir. Ve falan, bu işte **لَطِيفٌ** (dir), yani: yumuşak huylu( dur). Dedi ki: ve sözden **اللَّطيف** : manası kapalı olup gizli kalan şeydir.
Ebu Ubeyd, Ebu Zeyd’den: deveye, çiftleşme vaktine yol bulmazsa, çoban kamışını onun dişiliğine sokarsa, onu **أَخْلَطه** bir **إخْلاطاً** (karıştırma) ile, ve onu **ألطفه** bir **إلطافاً** (yumuşatma) ile; o, onu **يُخْلطه** ve **يُلْطفه**. Ve deve **استخْلط** ve **اسْتَلْطَف** etmiş olur: eğer bunu kendi kendine yaptıysa.
İbnü’l-A‘râbî, Ebu Sâ‘ide el-Kilâbî’den nakletti: denilir: **ألطفتُ** şeyi yanım ile, ve onu **استلطفته** : eğer onu yapıştırdıysam; ve o, “onu benden uzaklaştırdım”ın zıddıdır. Ve şu beyit okundu:
سوَيْتُ بها مستلطفاً دونَ رَيْطَتِي
ودُونَ رِدائي الجَرْدِ ذا شُطَبٍ عَضْبا

**طفل** : el-Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: **الطَّفْلُ** : yumuşak parmak uçlarıdır; denilir: yumuşak ise **جاريةُ طَفْلَة** (bir **طَفْلَة** cariye). Ve **الطِفْلُ** ve **الطِفْلة** : iki küçük (çocuk).
Ebu’l-Heysem dedi: oğlan çocuğuna, annesinden düştüğü zamandan ihtilam edinceye kadar **طِفْلاً** denilir. Yüce ve aziz Allah dedi: **( عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ )** (**غافر : 67**) ve dedi: **( أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُواْ عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَآءِ )** (**النور : 31**). Dedi ki: Araplar der: **جاريةٌ طِفْلٌ** ve **طِفْلَةٌ**. Ve iki cariye: **طِفْلٌ**; ve cariyeler: **طِفْلٌ**; ve bir oğlan: **طِفْلٌ**. Ve denilir: **طِفْلٌ** ve **طِفْلَةٌ** ve **طِفْلانٌ** ve **أطفالُ** ve **طِفلتَان** ve **طِفْلاتٌ** kıyasta.
Leys dedi: **غُلامٌ طَفْلٌ** : eğer ayakları ve elleri yumuşak idiyse. Ve parmak uçları **طفلة البَنان** bir kadın: beyazlık içinde onun yumuşaklığı; çocukluğu açık (belli) olan. Ve **طَفُلَ** bir **طفالة** da olmuştur.
Dedi ki: ve **الطِّفلُ** : insanlara ve hayvanlara göre, evlâdın küçüğü(dür). Ve kadın, ceylan dişisi ve davar **أَطفلت** : eğer yanında **طِفْل** bir yavru varsa. Lebîd dedi:
فعلاَ فُروعَ الأيْهفَانِ وأطفلتْ
بالْجَلْهَتَينِ ظباؤها ونعامُها
Ebu Ubeyd: **ناقةٌ مُطفلٌ**; ve develer: **مطافلُ** ve **مَطافيل**: yanında yavruları olan.
Ve hadiste: **( سارَتْ قريشٌ بالعُوذ المطَافيل )**; **العُوذ**: yeni doğurmuş develerdir. Ve **المطافيل**: yanında yavruları olanlar(dır).
Ebu Züeyb dedi:
مطافيل أبكارٍ حديثٍ نتاجُها
يُشَابُ بماء مثل ماء المفاصل
Leys dedi: **الطَّفَلُ** : sabahın **طَفلُ**’ü ve akşamın **طَفَلُ**’ü; güneşin dağılmaya niyetlenmesinden sabahın yere iyice yerleşmesine kadar. Denilir: **طَفَلت** güneş, o **تطفَل** bir **طفْلاً**. Ve denilir: **طفّلت** bir **تطفيلاً** : eğer **الطَفَلُ** havada ve yerde vuku bulduysa; ve bu, akşam vaktindedir. Ve şu beyit okundu:
باكرتُهَا طفَلَ الغداة بغارةٍ
والمُبْتَغُون خِطارَ ذاك قليلُ
Lebîd dedi:
وعلى الأرض غَيايَاتُ الطَّفَل
İbn Büzürc dedi: denilir: ona **طفَلاً** geldim, yani: akşamlayın; bu, güneşin batmaya yaklaşmasından sonradır. Ve ona **طَفْلاً** geldim: bu da güneşin doğmasından sonradır; küçük **الطفْل**’den alınmıştır. Ve şu beyit okundu:
ولا مُتلافياً والشمسُ طِفلٌ
ببعض نواشغ الوادِي حُمولا
Dedi ki: ve dediler: **جارية طِفلةٌ** : eğer küçük idiyse. Ve **جاريةٌ طَفلةٌ** : eğer derisi ince, yumuşak idiyse.
Ve ateşe, çakıldığı saat(te) **طِفلٌ** ve **طفلةٌ** denilir.
Ebu Ubeyd, el-Asma‘î’den: **الطَّفلَةُ** : yumuşak, nazik cariye; ve aynı şekilde yumuşak parmak uçları **البَنان الطَّفْلُ**. Ve **الطِّفلةُ** : yaşı yeni olan; ve erkek (çocuk) **طِفْلٌ**.
Ebu Ubeyd: **التّطفيلُ** : yavaş yürüyüş(tür); denilir: onu **طفّلتُهَا تطفيلاً**: yani develeri. Bu, yanında yavruları olduğu zaman; onunla yumuşak davrandın ki yavruları ona yetişsin. Ve ihtiyaçların **أطفالُ**’ı: onların küçükleri; tekili **طِفْل**. Züheyr dedi:
لأرتحلَنْ بالفَجْر ثم لأدأَبَنْ
إلى الليل إلاّ أن يُعَرِّجَنِي طِفْلُ
Yani: küçük bir ihtiyaç; ateş çakmak gibi, yahut bevletmek için inmek gibi ve benzerleri.
İbnü’s-Sikkît dedi: onların “falan **طُفَيلِيّ**” sözünde, davet edilmediği halde ziyafetlere giren kimse için; o, **طُفيل**’e nispet edilmiştir: Kûfe ehlinden, Benî Abdillah b. Gatafân’dan bir adam; davet edilmeden ziyafetlere gelirdi; ona **طُفيل الأعراس** yahut **العرائس** denilirdi. Ve derdi ki: “Keşke Kûfe, sıvanmış bir havuz olsaydı da ondan hiçbir şey bana gizli kalmasaydı.”
Dedi ki: Araplar **الطُّفَيلِيَّ**’ye **الرّاشِنَ** ve **الوارِش** adını verir.
Leys dedi: **التّطفيلُ** Irak ehlinin sözündendir; ve denilir: o, düğünlerde **يتطفّل** eder.
Münzirî bana, onların “**الطفيليُّ**” sözünde Ebu Tâlib’den haber verdi: o, kavmin yanına, onu çağırmadıkları halde giren kimsedir; **الطفل**’den alınmıştır; o da gecenin karanlığıyla gündüze yönelmesi(dir).
Dedi ki: Ebu Amr dedi: **الطفلُ** : karanlığın ta kendisi(dir). Ve İbn Herme’den şu beyit okundu:
وقد عراني من فوق الدُّجى طفل
Onunla, işinin kavme karanlık kaldığını kasteder: onu kimin çağırdığını ve onların yanına nasıl girdiğini bilmezler.
Ebu Ubeyde dedi: Kûfe ehlinden bir adam olan **طفيل بن زَلاّل**’e nispet edilmiştir.
Başkası dedi: **ريحٌ طِفْلٌ** : eğer esişi yumuşak idiyse. Ve **عُشْبٌ طِفل** : uzamamış (ise). Ve **طَفْلٌ** yani: yumuşak.

**فلط** : Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: denilir: **صادفه** ve **فارطه** ve **فالطه** ve **لاوطه**; hepsi tek bir mana üzeredir.
İbn Hânî’nin ondan rivayet ettiği üzere Ebu Zeyd dedi: **أفلطني** falan: Temîm lehçesinde **أفلتني** (beni kurtardı) demektir. Ve Ömer b. Abdülazîz’e bir adam çıkarıldı; bir başkasına, kefil olduğu bir yetime dair: “Sen onu **تبوكها** ediyorsun” dedi. O da onun haddini emretti. Adam dedi ki: “Öyleyse **فلاطاً** mı dövüleyim?”
Ebu Ubeyd dedi: **الفِلاط** : ansızın olma(dır); ve o, Hüzeyl lehçesidir; **فلاطاً** derler.
el-Mütenahhil el-Hüzeli dedi:
أفْلَطها الليلُ بعيرٍ فتَسْ
عَى ثوبُهَا مُجْتَنِبُ المعدِلِ

**طلف** : Ebu Ubeyd, Ebu Amr’dan: onun kanı **طَلْفاً** ve **ظَلفاً** gitti; yani: heder (olarak). Onu **الطاء** ile ve **الظاء** ile işitti. Başkası dedi: **الطليف** ve **الطلف**: karşılıksız (bedelsiz) olan(dır).
Ebu Turâb, el-Asma‘î’den rivayet etti: o dedi ki: yaptığın şeyi **طلفاً** ve **ظلفاً** olarak götürme; yani: bâtıl (olarak).
**( نوادر الأعراب )**’da: **أسلفتُه** şu kadar; yani: ona borç verdim. Ve **أطلفْتُه** şu kadar; yani: ona hibe ettim.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الطاء والفاء وما يثلثهما)
(طفق) الطاء والفاء والقاف كلمةٌ صحيحة. يقولون: طفِقَ يفعل كذا كما يقال ظلَّ يفعلُ. قال اللهُ تعالى: ﴿فَطَفِقَ مَسْحَاً بالسُّوقِ والأعناقِ﴾ [ص 33]، ﴿وَطَفِقا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ﴾ [الأعراف 22].
(طفل) الطاء والفاء واللام أصل صحيحٌ* مطّرد، ثم يقاس عليه، والأصل المولود الصغير؛ يقال هو طِفْلٌ، والأنثى طِفلة. والمُطْفِل: الظَّبْية معها طِفْلُها. وهي قريبة عهدٍ بالنِّتاج. ويقال طَفَّلْنا إبلَنا تطفيلاً، إذا كان معها أولادُها فرفَقْنا بها في السَّير. فهذا هو الأصل. ومما اشتُقَّ منه قولهم للمرأة الناعمة: طَفْلة، كَأنَّها مشبَّهة في رُطوبتها ونَعمتها بالطِّفلة، ثم فرق بينهما بفتح هذه وكسر الأولى. ومن الباب أو قريب منه: طِفْل الظَّلام، وهو أوَّلُه، وإِنَّما سمِّيَ طِفلاً لقلَّته ودقته؛ وذلك قبل مجيء مُعظَم الليل. قال لبيد:
فتدلَّيْتُ عليه قافلاً *** وعلى الأرضِ غَياياتِ الطَّفَلْ([1])ويقال: طَفَلَ اللَّيل: أقبل ظلامُهُ. وأمَّا قول القائل:
* لوَهْدٍ جادَه طَفَلُ الثُّريّا([2]) *
(طفو) الطاء والفاء والحرف المعتل أصلٌ صحيح، وهو يدلُّ على الشَّيء الخفيف يَعلُو الشَّيء. من ذلك قولهم طَفَا الشَّيءُ فوق الماء يطفو طَفْوَاً وطُفُوَّاً، إذا علاهُ ولم يرسُب، وحتَّى يقولوا: طَفَا الثَّور فوقَ الرَّمْلة.
ومن الباب: الطُّفْية، وهي خُوصة المُقْلِ، وسمِّيت بذلك لأنها تَعظم([3]) حتى تغطِّيَ الشجرة. وفي كتاب الخليل: الطُّفْية: حيَّة خبيثة. وهذا عندنا غلطٌ إنما الطُّفية خُوصة المقل، والجمع طُفْيٌ، ثم يشبَّه الخطُّ الذي على ظهرِ الحيَّة بها. وقال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم في الحيَّات: "اقتلوا ذا الطُّفْيَتَيْنِ والأَبْتَر". ألا تَراهُ جعله ذا طُفيَتَيْنِ، لأنَّهُ شبَّهَ الخطَّينِ اللذين على ظهره بذلك. وقال الهُذَ ليّ في الطُّفْي:
عفت غيرَ نُؤْيِ الدارِ ما إنْ تُبينُه *** وأقطاعِ طُفْيٍ قد عفَتْ في المعاقِلِ([4])فأمَّا قولُ القائل:
* كما تَذِلُّ الطُّفَى مِنْ رُقْيَةِ الرَّاقي([5]) *
فإنه أراد ذوات الطُّفَى. والعرب قد تتوسَّع بأكثر من هذا. كما قال:
* إذا حملتُ بِزَّتِي على عَدَسْ([6]) *
أراد: على التي يقال لها عَدَسْ؛ وذلك زْجرٌ للبغال.
فإذا هُمِزَت كان في معنى آخر، يقال طَفِئَت النار تَطْفَأُ، وأنا أطفَأْتُها. فأمَّا الطَّفاء مثل الطَّخاء، وهو السَّحابُ الرَّقيقِ، فهو من الباب الأول، كأنَّه شيءٌ يطفو.
(طفح) الطاء والفاء والحاء. وهو شبيهٌ بالباب الذي قبله. يقال الطُّفَاحة: ما طَفَحَ فوق الشَّيءِ يُطْبَخُ من زُبْدٍ أو غيره، ثمَّ يُحْمَلُ عليهِ  فيسمَّى كلُّ شيءٍ عَلاَ شيئاً فغطَّاهُ طافحاً. يقال طَفَحَ النهرُ: امتلأ. طَفَحَ السَّكرانُ من ذلك، فهو طافح. وطفَّحت الرِّيح القُطنةَ في الهواء، إذا سطعَت  بها.
(طفر) الطاء والفاء الراء كلمةٌ صحيحةٌ، يقال طَفَر: وثَب.
(طفس) الطاء والفاء والسين، يقولون طفس: مات، والطَّفَس الدَّرَن.
(طفن) الطاء والفاء والنون ليس بشيء. على أنهم يقولون: الطُّفَانِيَة نعتُ سَوءٍ في الرّجل والمرأة. والله أعلم بالصواب.
---------------------ـ
([1]) سبق البيت وتخريجه في (1: 167) مادة (أيي).
([2]) أنشده في المجمل واللسان (طفل 429). والكلام بعد مبتور، تقديره: "فالطفل هنا المطر". وفي المجمل قبل إنشاد البيت: "والطفل مطر. قال".
([3]) في الأصل: "تعلم".
([4]) البيت لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 140 واللسان (طفا). ورواية الديوان واللسان: "عفا غير نؤى الدار"، يعود الضمير إلى "طلل" في بيت قبله. وفي الديوان أيضاً: "ما إن أبينه".
([5]) صدره في اللسان (طفا): * وهم يذلونها من بعد عزتها *.
([6]) انظر اللسان (عدس).

ـ

##### Türkçe

(باب **الطاء** ve **الفاء** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**طفق**) **الطاء** ve **الفاء** ve **القاف** sahih bir kelimedir. Derler: **طفِقَ** şöyle şöyle yapar; nasıl ki **ظلَّ** yapar denildiği gibi. Yüce Allah dedi: ﴿فَطَفِقَ مَسْحَاً بالسُّوقِ والأعناقِ﴾ [ص 33]، ﴿وَطَفِقا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ﴾ [الأعراف 22].

(**طفل**) **الطاء** ve **الفاء** ve **اللام** sahih bir asıldır; düzenli (mutṭarid), sonra ona kıyas edilir; asıl, küçük doğan (çocuk)tur; denir: o bir **طِفْلٌ**dür; dişisi **طِفلة**. Ve **المُطْفِل**: yanında **طِفْلُها** bulunan ceylandır. Ve o, doğuma yakın zamandadır. Ve denir: **طَفَّلْنا** develerimizi **تطفيلاً**; eğer yanlarında yavruları varsa, yürüyüşte onlara yumuşak davrandık (rifk ettik) demektir. İşte bu asıldır. Ondan türetilenlerdendir: yumuşak (nâim) kadına **طَفْلة** demeleri; sanki o, rutubetinde ve yumuşaklığında **بالطِّفلة**ye benzetilmiştir; sonra ikisi arasında, bunun fethası ve ilkinin kesrası ile ayrım yapıldı. بابtan yahut ona yakın olandandır: **طِفْل الظَّلام**; o, onun evvelidir; ancak azlığı ve inceliği sebebiyle **طِفْلاً** diye adlandırıldı; bu, gecenin çoğunun gelmesinden öncedir. Lebîd dedi:
فتدلَّيْتُ عليه قافلاً *** وعلى الأرضِ غَياياتِ الطَّفَلْ([1])
Ve denir: **طَفَلَ اللَّيل**: onun karanlığı geldi. Amma söyleyenin sözü:
* لوَهْدٍ جادَه طَفَلُ الثُّريّا([2]) *

(**طفو**) **الطاء** ve **الفاء** ve illetli harf sahih bir asıldır; o, hafif olan şeyin bir şeyin üstüne yükselmesine delâlet eder. Bundan: derler **طَفَا** şey suyun üstünde **يطفو** **طَفْوَاً** ve **طُفُوَّاً**; eğer onun üstüne çıktı ve batmadıysa; hatta derler: **طَفَا** boğa kumluğun üstünde.
Ve بابtandır: **الطُّفْية**; o, **المُقْلِ**in bir yaprağıdır (hûsa); bununla adlandırıldı, çünkü büyür([3]) ta ki ağacı örtsün. Ve Halîl’in kitabında: **الطُّفْية**: habis bir yılandır. Bu, bize göre yanlıştır; **الطُّفية** ancak **المقل**in yaprağıdır; çoğulu **طُفْيٌ**; sonra yılanın sırtındaki çizgi ona benzetilir. Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم yılanlar hakkında dedi: "اقتلوا ذا الطُّفْيَتَيْنِ والأَبْتَر". Görmüyor musun, onu **ذا طُفيَتَيْنِ** kıldı; çünkü sırtındaki iki çizgiyi buna benzetti. Hüzeli, **الطُّفْي** hakkında dedi:
عفت غيرَ نُؤْيِ الدارِ ما إنْ تُبينُه *** وأقطاعِ طُفْيٍ قد عفَتْ في المعاقِلِ([4])
Amma söyleyenin sözü:
* كما تَذِلُّ الطُّفَى مِنْ رُقْيَةِ الرَّاقي([5]) *
Şüphesiz o, **ذوات الطُّفَى**yı kastetti. Araplar bundan daha fazlasıyla da genişletir. Nitekim dedi:
* إذا حملتُ بِزَّتِي على عَدَسْ([6]) *
Kastetti: **عَدَسْ** denilenin üzerine; bu, katırları sürmek için bir zecirdir.
Eğer hemzelenirse başka bir mânâda olur; denir: **طَفِئَت** ateş **تَطْفَأُ**; ben de onu **أطفَأْتُ**. Amma **الطَّفاء** tıpkı **الطَّخاء** gibi; o, ince buluttur; o, birinci بابtandır; sanki o, yüzen bir şeydir.

(**طفح**) **الطاء** ve **الفاء** ve **الحاء**. O, kendisinden önceki بابa benzer. Denir: **الطُّفَاحة**: bir şeyin üstüne taşan; köpükten yahut başkasından pişirilen şeydir; sonra onun üzerine yüklenir; böylece bir şeyin üstüne çıkıp onu örten her şeye **طافحاً** denir. Denir: **طَفَحَ** nehir: doldu. **طَفَحَ** sarhoş bundan dolayıdır; o, **طافح**tır. Ve rüzgâr pamuğu havada **طفَّحت**; eğer onunla yükselttiyse.

(**طفر**) **الطاء** ve **الفاء** ve **الراء** sahih bir kelimedir; denir: **طَفَر**: sıçradı.

(**طفس**) **الطاء** ve **الفاء** ve **السين**; derler: **طفس**: öldü; ve **الطَّفَس** kir (deren)dir.

(**طفن**) **الطاء** ve **الفاء** ve **النون** bir şey değildir. Şu var ki derler: **الطُّفَانِيَة** erkek ve kadında kötü bir niteleme (vasıf)tır. Allah doğrusunu daha iyi bilir.
---------------------ـ
([1]) Beyit ve tahrici (1: 167) (أيي) maddesinde geçti.
([2]) Onu el-Mücmel ve Lisân’da (طفل 429) inşâd etti. Ve söz bundan sonra kopuktur; takdiri: "فَالطِّفْلُ ههنا المطر". Ve el-Mücmel’de beyit inşâdından önce: "والطفل مطر. قال".
([3]) Asılda: "تعلم".
([4]) Beyit, Ebû Züeyb el-Hüzelî’nindir; Dîvân’ında 140 ve Lisân’da (طفا). Dîvân ve Lisân rivayeti: "عفا غير نؤى الدار"; zamir, ondan önceki bir beyitteki "طلل"e döner. Dîvân’da ayrıca: "ما إن أبينه".
([5]) Sadrı Lisân’da (طفا): * وهم يذلونها من بعد عزتها *.
([6]) Lisân’a bak: (عدس).

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الطفل: الولد ما دام ناعما، وقد يقع على الجمع، قال تعالى: ﴿ثم يخرجكم طفلا﴾ [غافر/67]، ﴿أو الطفل الذين لم يظهروا﴾ [النور/31]، وقد يجمع على أطفال. قال: ﴿وإذا بلغ الأطفال﴾ [النور/59]، وباعتبار النعومة قيل: امرأة طفلة، وقد طفلت طفولة وطفالة، والمطفل من الظبية: التي معها طفلها، وطفلت الشمس: إذا همت بالدور، ولما يستمكن الضح من الأرض قال:
*وعلى الأرض غيايات الطفل*
(هذا عجز بيت، وشطره:
*فتدليت عليه قافلا*
وهو للبيد في ديوانه ص 145؛ واللسان (طفل).
والغيايات جمع غاية، وهي الظل)
وأما طفل: إذا أتى طعاما لم يدع إليه، فقيل؛ إنما هو من: طفل النهار، وهو إتيانه في ذلك الوقت، وقيل: هو أن يفعل فعل طفيل العرائس، وكان رجلا معروفا بحضور الدعوات يسمى طفيلا (طفيل العرائس: رجل من أهل الكوفة من بني عبد الله بن غطفان، كان يأتي الولائم دون أن يدعى إليها، وكان يقول: وددت لو أن الكوفة كلها بركة مصهرجة فلا يخفى علي منها شيء. انظر: اللسان (طفل) ).

##### Türkçe

- **الطفل**: yumuşak olduğu müddetçe oğlan çocuğu; ve cem‘ üzerine de vâki olabilir. Yüce Allah dedi ki: ﴿ثم يخرجكم **طفلا**﴾ [غافر/67], ﴿أو **الطفل** الذين لم يظهروا﴾ [النور/31]. Ve **أطفال** üzerine cem‘ olunabilir. Dedi ki: ﴿وإذا بلغ **الأطفال**﴾ [النور/59]. Ve yumuşaklık itibarıyla: **امرأة طفلة** denildi. Ve **طفلت** **طفولة** ve **طفالة** olarak. Ve ceylandan **المطفل**: onunla birlikte yavrusu olan (dişi)dir. Ve **طفلت الشمس**: dönecek (batacak) olmayı kastettiği zaman. Ve güneşin yerden yükselmesi iyice yerleşmediği vakit için (şair) dedi:
*وعلى الأرض غيايات **الطفل***
(bu bir beytin ikinci yarısıdır; ve onun ilk yarısı:
*فتدليت عليه قافلا*
ve o, divanında s. 145’te Lebîd’indir; ve **اللسان** (**طفل**).
ve **الغيايات**, **غاية**’nin cem‘idir; ve o gölgedir)
Ve أما **طفل**: davet edilmediği bir yemeğe geldiği zaman; denildi ki: o ancak **طفل النهار**’dandır; ve o, o vakitte gelmesidir. Ve denildi ki: o, **طفيل العرائس**’in fiilini yapmasıdır; ve o, davetlere katılmasıyla bilinen, **طفيلا** diye adlandırılan tanınmış bir adam idi (**طفيل العرائس**: Kûfe ehlinden, Benî عبد الله بن غطفان’dan bir adam; davet edilmeden ziyafetlere gelirdi; ve derdi ki: Kûfe’nin tamamı sıvanmış bir havuz olsaydı da ondan hiçbir şey benden gizli kalmasa. Bak: **اللسان** (**طفل**) ).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ط ف ل
هو طفل‏:‏ بين الطفولة وفعل ذلك في طفولته‏.‏
وامرأة وظبية مطفل‏.‏
وطفلت ولدها‏:‏ رشحته‏.‏
قال الأخطل يصف سحاباً‏:‏ إذا زعزعته الريح جرّ ذيوله كما زحفت عوذ ثقال تطفل وامرأة طفلة وطفلة الأنامل‏:‏ ناعمة‏.‏
وبنان طفل‏:‏ ناعمة‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ أسيلة مستن الوشاحين قانيء بأطرافها الحناء في سبنط طفل وقد طفل طفولة وطفالة‏.‏
وآتيه في طفل الغداة وطفل العشيّ وهو بعيد طلوع الشمس وقبيل غروبها‏.‏
قال‏:‏ باكرتها طفل الغداة بغارة والمبتغون خطار ذاك قليل وقال لبيد‏:‏ فتدلّيت عليه قافلاً وعلى الأرض غيابات الطفل وطفلت الشمس‏.‏
دنت للغروب‏.‏
وطفل الليل‏:‏ أقبل وأظل‏.‏
وطفل علينا وتطفل وهو طفيلي‏.‏
وتقول‏:‏ مازال يطفل على الناس حتى نسخ طفيل الأعراس وهو رجل من الكوفة نسب إليه أهل التطفيل‏.‏
ومن المجاز‏:‏ لففت في الخرقة طفل النار وهو السقط أو الجمرة‏.‏
قال الطرماح‏:‏ وقيل‏:‏ نصل لطيف حشر‏.‏
وتطايرت أطفال النار‏:‏ شررها‏.‏
وهو يسعى لي في أطفال الحوائج‏:‏ في صغارها‏.‏
وقال زهير‏:‏ لأرتحلن بالفجر ثم لأدأبن إلى الليل إلا أن يعرج بي طفل حويجة من قدح نارٍ أو أكل طعام أو قضاء حاجة‏.‏
ووقعت أطفال الوسمي‏:‏ مطيراته‏.‏
وجاده طفل من المطر‏.‏
وقال‏:‏ لوهد جاده طفل الثريا وأتيته والليل طفل‏:‏ وذلك في أوله‏:‏ قال المرار‏:‏ أجدك لم ترى بثعيلبات ولا بيدان ناجية ذمولاً ولا متلاقيا والليل طفل ببعض نواشغ الوادي حمولاً وريح طفل‏:‏ لينة‏.‏
وطفلت الكلام ورشحته‏:‏ تدبرته‏.‏

##### Türkçe

ط ف ل
O, **طفل**’dir: çocukluk ile (onun) arasında; ve bunu onun çocukluğunda yaptı.
Ve kadın ve ceylan: **مطفل**.
Ve **طفلت** onun çocuğunu: onu terletti.
**الأخطل** bir bulutu vasfederek dedi:
Eğer rüzgâr onu sarsarsa, eteklerini sürükler; tıpkı ağır gebe dişilerin sürünmesi gibi, **تطفل**.
Ve kadın: **طفلة**; ve **طفلة الأنامل**: yumuşak.
Ve **بنان طفل**: yumuşak.
**ذو الرمة** dedi:
İki kuşağın altı pürüzsüz, koyu (renkli); uçlarında kına, yumuşak bir **سبنط طفل** içinde.
Ve **طفل** etti: **طفولة** ve **طفالة**.
Ve ona sabahın erken vaktinde, **طفل الغداة**’de ve akşamın erken vaktinde, **طفل العشيّ**’de gelirim; o, güneşin doğuşundan uzak ve batışından az öncedir.
Dedi:
Sabahın erken vaktinde, **طفل الغداة**’de ona bir baskınla erkenden vardım; ve arayanlar, o azdır.
Ve **لبيد** dedi:
Üzerine dönerek sarktım; ve yer üzerinde **غيابات الطفل** vardı.
Ve **طفلت الشمس**:
Batmaya yaklaştı.
Ve **طفل الليل**: geldi ve gölgeledi.
Ve **طفل** bize ve **تطفل**; ve o, **طفيلي**’dir.
Ve dersin: İnsanların üzerine **يطفل** etmeyi sürdürdü; ta ki düğünlerin **طفيل**’ini neshetti; o, Kûfe’den bir adamdır; **التطفيل** ehli ona nisbet edilmiştir.
Ve mecazdan: Bez parçası içinde ateşin **طفل**’ünü sardım; o, düşen parça yahut kor parçasıdır.
**الطرماح** dedi:
Ve denildi: ince bir ok ucu; **حشر**.
Ve ateşin **أطفال**’ı saçıldı: onun kıvılcımları.
Ve o, ihtiyaçların **أطفال**’ında benim için koşuşturur: onların küçüklerinde.
Ve **زهير** dedi:
Seher vakti mutlaka yola koyulacağım; sonra geceye kadar mutlaka çalışıp duracağım; ancak bir ateş yakmaktan yahut yemek yemekten yahut bir ihtiyacı gidermekten olan küçük bir ihtiyaç, **طفل حويجة**, beni alıkoyarsa başka.
Ve **أطفال الوسمي** vuku buldu: onun serpiştirmeleri.
Ve ona yağmurdan bir **طفل** bolca verdi.
Ve dedi:
Bir çukura **الثريا**’nın **طفل**’ü bolca verdi.
Ve ona geldim, hâlbuki gece **طفل** idi: bu, onun başında (ilkinde)dir.
**المرار** dedi:
Ciddiyetle söylüyorum, sen ne **ثعيلبات**’ta gördün, ne de **بيدان**’da hızlı giden bir **ذمولاً**; ne de gece **طفل** iken, vadinin bazı dar geçitlerinde yükleri karşılıklı (giden) iki (kafileyi).
Ve **ريح طفل**: yumuşak.
Ve **طفلت** sözü ve onu terlettim: onu düşündüm.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الطِّفْلُ: البَنان الرَّخْص. المحكم: الطَّفْل، بالفتح، الرَّخْص الناعم، والجمع طِفالٌ وطُفول؛ قال عمرو بن قَمِيئة:
إِلى كَفَلٍ مِثْلِ دِعْصِ النَّقا،
وكَفٍّ تُقَلِّبُ بِيضاً طِفالا
وقال ابن هَرْمة:
مَتى ما يَغْفُلِ الواشون، تومِئْ
بأَطْرافٍ مُنَعَّمةٍ طُفول
والأُنثى طَفْلة؛ قال الأَعشى:
رَخْصَةٌ طَفْلَةُ الأَنامل، تَرْتَبْـبُ سُخاماً تَكُفُّه بخِلال وقد طَفُل طَفالةً وطُفولةً. ويقال: جارية طَفْلةٌ إِذا كانت رَخْصةً. والطِّفْلُ والطِّفْلة: الصغيران. والطِّفْل: الصغير من كل شيء بَيِّن الطَّفَل والطَّفالة والطُّفولة والطُّفولية، ولا فِعْل له؛ واستعمله صخر الغَيِّ في الوَعِل فقال:
بها كان طِفْلاً، ثم أَسدَسَ واستَوى،
فأَصْبَح لِهْماً في لُهوم قَراهِب
وقول أَبي ذؤيب:
ثَلاثاً، فلما اسْتُحِيلَ الجَها
مُ، واستَجْمَعَ الطِّفْلُ فيها رُشوحا
عنى بالطِّفْل السَّحابَ الصِّغار أَي جَمَعتها الريح وضمَّتها، واستعار لها الرُّشوحَ حين جعلها طِفْلاً؛ وقول أَبي كبير:
أَزُهَيْرُ، إِن يُصْبِحْ أَبوك مُقَصِّراً
طِفْلاً يَنُوءُ، إِذا مَشى للكَلْكَل
أَراد أَنه يُقَصِّر عما كان عليه ويَضْعُف من الكِبَر ويرجع إِلى حَدِّ الصِّبا والطُّفولة، والجمع أَطفال، لا يُكَسَّر على غير ذلك. وقال أَبو الهيثم: الصَّبيُّ يُدْعى طِفْلاً حين يسقط من بطن أُمه إِلى أَن يَحتلم. وفي حديث الاستسقاء: وقد شُغِلَتْ أُمُّ الصَّبيِّ عن الطِّفْل أَي شُغِلَت بنفسها عن ولدها بما هي فيه من الجَدْب؛ ومنه قوله تعالى: تَذْهَل كلُّ مُرْضِعة عما أَرْضَعَت. وقولهم: وَقَع فلان في أَمر لا يُنادى وَلِيدُه. وقوله عز وجل: ثم يُخْرِجُكم طِفْلاً؛ قال الزجاج: طِفْلاً هنا في موضع أَطفال يَدُلُّ على ذلك ذكرُ الجماعة، وكأَنَّ معناه ثم يُخْرِج كلَّ واحد منكم طِفْلاً. وقال تعالى: أَو الطِّفْلِ الذين لم يَظْهَروا على عَوْراتِ النساء؛ والعرب تقول: جارية طِفْلَةٌ وطِفْلٌ، وجاريتان طِفْلٌ، وجَوارٍ طِفْلٌ، وغُلام طِفْلٌ، وغِلْمان طِفْلٌ. ويقال: طِفْلٌ وطِفْلَةٌ وطِفْلانِ وأَطْفالٌ وطِفْلَتانِ وطِفْلاتٌ في القياس. والطِّفْل: المولود، وولَدُ كلِّ وحْشِيَّة أَيضاً طِفْلٌ، ويكون الطِّفْل واحداً وجمعاً مثل الجُنُب.
وغُلام طَفْلٌ إِذا كان رَخْص القَدَمين واليدين. وامرأَة طَفْلة البَنان: رَخْصَتُها في بياض، بَيِّنة الطُّفولة، وقد طَفُل طَفالةً أَيضاً؛ وبَنانٌ طَفْلٌ، وإِنما جاز أَن يوصف البَنانُ وهو جمعٌ بالطَّفْل وهو واحد، لأَن كل جمع ليس بينه وبين واحده إِلاَّ الهاء فإِنه يُوَحَّد ويُذَكَّر: ولهذا قال حميد:
فَلَمَّا كَشَفْنَ اللِّبْسَ عنه، مَسَحْنَه
بأَطراف طَفْلٍ، زان غَيْلاً مُوَشَّما
أَراد بأَطراف بَنان طَفْلٍ فجعله بدلاً عنه، قال: والطِّفْل الصغير من أَولاد الناس والدواب. وأَطْفَلَتِ المرأَةُ والظَّبْيَة والنَّعَم إِذا كان معها ولدٌ طِفْلٌ؛ وقال لبيد:
فعَلا فُروعَ الأَيْهَقان، وأَطْفَلَتْ
بالجَلْهَتَيْن ظِباؤها ونَعامُها
قال ابن سيده: وأَما قول لبيد وأَطْفَلَتْ بالجَلْهَتَيْن، فإِنه أَراد وباضَ نَعامُها؛ ولكنه على قوله:
شَرَّابُ أَلبانٍ وتَمْرٍ وأَقِط
وقوله تعالى: فأَجْمِعوا أَمركم وشركاءكم؛ فسيبويه يَطْرُده والأَخفش يَقِفُه. أَبو عبيد: ناقة مُطْفِلٌ ونوق مَطافِلُ ومَطافِيلُ، بالإِشباع، معها أَولادها. وفي الحديث: سارت قُرَيْشٌ بالعُوذ المطافِيل أَي الإِبل مع أَولادها، والعُوذ: الإِبل التي وَضَعَت أَولادها حَدِيثاً؛ ويقال: أَطْفَلَتْ، فهي مُطْفِلٌ ومُطْفِلة، يريد أَنهم جاؤوا بأَجمعهم كبارهم وصغارهم. وفي حديث علي، عليه السلام: فأَقْبَلْتم إِليّ إِقبالَ العُوذ المَطافِل، فجمع بغير إِشباع. والمُطْفِل: ذات الطِّفْل من الإِنسان والوحش معها طِفْلُها، وهي قريبة عهد بالنَّتاج، وكذلك الناقة، والجمع مَطافِيل ومَطافِلُ؛ قال أَبو ذؤيب:
وإِنَّ حَديثاً مِنْكِ، لو تَبْذُلِينَه،
جَنَى النَّحْل في أَلبانِ عُوذٍ مَطافِل
مَطافِيلَ أَبكارٍ حديثٍ نَتاجُها،
تُشاب بماءٍ مِثْل ماء المِفاصِل
وطَفَّلَتِ الناقةُ: رَشَّحَتْ طِفْلَها؛ قال الأَخطل:
إِذا زَعْزَعَتَه الرِّيحُ جَرَّ ذُيولَه،
كما رَجَّعَتْ عُوذٌ ثِقالٌ تُطَفِّل
وليلة مُطْفِلٌ: تَقْتُل الأَطفال ببَرْدِها. والطِّفْل: الحاجة. وأَطْفالُ الحوائج: صِغارُها. والطِّفْل: الشمسُ عند غروبها. والطِّفْل: الليل: ويقال للنار ساعة تُقْدَح: طِفْلٌ وطِفْلة. ابن سيده: والطِّفْلُ سَقْطُ النار، والجمع أَطفال؛ وكل ذلك قد فسر به قول زهير:
لأَرْتَحِلَنْ بالفَجْرِ، ثم لأَدْأَبَنْ
إِلى اللَّيْل، إِلاَّ أَنْ يُعَرِّجَني طِفْلُ
يعني حاجة يسيرة مثل قَدْح نار أَو نزولٍ للبول وما أَشبهه، وكلُّ جُزْء من ذلك طِفْلٌ، كان عَيْنَاً أَو حَدَثاً، والجمع كالجمع، ومن هنا قالوا طِفْل الهَمِّ والحُبِّ؛ قال:
يَضُمُّ إِليّ اللَّيْلُ أَطفالَ حُبِّها،
كما ضَمَّ أَزْرارَ القَميص البَنائقُ
والتَّطْفيلُ: السير الرُّوَيْد. يقال: طَفَّلْتُها تطفيلاً يعني الإِبل، وذلك إِذا كان معها أَولادها فَرَفَقْتَ بها في السير ليَلْحَقَها أَولادها الأَطفالُ؛ فأَما قول كَهْدَلٍ الراجز:
با ربِّ لا تَرْدُدْ إِلينا طِفْيَلا
فإِما أَن يكون طِفْيَل بناء وَضْعِيّاً كرجُل طِرْيَم وهو الطويل ويَعْنِي به طِفْلاً، وإِما أَن يكون أَراد طُفَيْلاً يُصَغِّره بذلك ويُحَقِّره، فلَمَّا لم يستقم له الوزن غَيَّر بناء التصغير وهو يريده، وهذا مذهب ابن الأَعرابي، والقياس ما بدأْنا به.
وطَفَلُ العَشيِّ: آخرُه عند غروب الشمس واصفرارها، يقال: أَتيته طَفَلاً وعِشاءً طَفَلاً، فإِما أَن يكون صفة، وإِما أَن يكون بدلاً. وطَفَلَت الشمسُ تَطْفُلُ طُفولاٍ وطَفَّلَتْ تطفيلاً: هَمَّت بالوجوب ودَنَتْ للغروب. وتَطْفيلُ الشمس: مَيْلُها للغروب. الأَزْهري: طَفَلَتْ فهي تَطْفُل طَفْلاً. ويقال: طَفَّلَت تَطْفيلاً إِذا وقع الطَّفَل في الهواء وعلى الأَرض وذلك بالعَشيِّ؛ وأَنشد:
باكَرْتُها طَفَلَ الغَداة بِغارةٍ،
والمُبْتَغُون خِطارَ ذاك قليلُ
وقال لبيد:
وعلى الأَرْضِ غَياباتُ الطَّفَل
وقال ابن بُزُرْج: يقال أَتيته طَفَلاً أَي مُمْسِياً، وذلك بعدما تدنو الشمس للغروب، وأَتيته طَفَلاً: وذلك بعد طلوع الشمس، أُخِذ من الطِّفْل الصغير؛ وأَنشد:
ولا مُتَلافِياً، والشَّمْسُ طِفْلٌ،
بِبَعْض نَواشِغ الوادي حُمولا
(* قوله «ولا متلافيا إلخ» لعل تخريج هذا هنا من الناسخ فان محله تقدم عند قوله والطفل الشمس عند غروبها كما صنع شارح القاموس). وفي حديث ابن عمر: أَنه كَرِه الصلاة على الجنازة إِذا طَفَلَتِ الشمسُ للغروب أَي دنت منه، واسم تلك الساعة الطَّفَلُ.
وجارية طِفْلَةٌ إِذا كانت صغيرة، وجارية طَفْلة إِذا كانت رقيقة البَشَرة ناعمةً. الأَصمعي: الطَّفْلة الجارية الرَّخْصة الناعمة، وكذلك البَنانُ الطَّفْل. والطِّفْلة: الحديثة السِّنِّ، والذَّكَرُ طِفْلٌ. وطَفَّل اللَّيْلُ: دَنا وأَقْبَل بظلامه؛ وأَنشد ابن الأَعرابي: وطَيِّبةٍ نَفْساً بتأْبين هالكٍ
تَذَكَّرُ أَخْداناً، إِذا اللَّيْلُ طَفَّلا
قوله طَيِّبة نَفْساً أَي أَنها لم تُعْطَ أَجراً على نَوْح هالِكٍ، إِنما تنوح لشَجْو أُخرى تبكي على ابنها أَو غيره. وطَفَلْنا وأَطْفَلْنا: دخلنا في الطَّفَل. والطَّفَلُ: طَفَلُ الغَداة وطفَلُ العَشيّ من لَدُنْ أَن تَهُمَّ الشمسُ بالذُّرُور إِلى أَن يَسْتَمْكِنَ الضَّحُّ من الأَرض. وقال ابن سيده: طَفَلُ الغَداة من لَدُنْ ذُرور الشمس إِلى استكمالها في الأَرض. الجوهري: والطَّفَل، بالتحريك، بعد العصر إِذا طَفَلت الشمسُ للغروب، والطَّفَل أَيضاً: مَطَرٌ؛ قال الشاعر:
لِوَهْدٍ جادَهُ طَفَلُ الثُّرَيَّا
وطُفَيْلٌ: شاعر معروف؛ وطُفَيْلُ الأَعراس، وطُفَيْل العرائس: رجُلٌ من أَهل الكوفة من بني عبد الله بن غَطَفان كان يأْتي الولائم دون أَن يُدْعى إِليها، وكان يقول: وَدِدْتُ أَن الكوفة كُلَّها بِرْكة مُصَهْرَجَةٌ فلا يَخْفى عليَّ منها شيء، ثم سُمِّي كل راشِنٍ طُفَيْلِيّاً وصَرَّفوا منه فعلاً فقالوا طَفَّل. ورجُلٌ طِفْليلٌ: يدخل مع القوم فيأْكل طَعامَهم من غير أَن يُدْعى. ابن السكيت، وفي قولهم فلان طُفَيْليٌّ للذي يدخل الوليمة والمآدبَ ولم يُدْعَ إِليها، وقد تَطَفَّل، وهو منسوب إِلى طُفَيْل المذكور، والعرب تُسَمِّي الطُّفَيْليَّ الرَّاشِنَ والوارِش. وحكى ابن بري عن ابن خالويه: الطُّفَيْليّ والوارِش والواغِل والأَرْشم والزَّلاَّل والقَسْقاس والنتيل والدَّامِر والدَّامِق والزَّامِجُ واللَّعمَظ واللَّعْمُوظ والمَكْزَم. والطُّفال والطَّفال: الطِّين اليابس، يَمانيةٌ. وطَفِيلٌ، بفتح الطاء: اسم جبل، وقيل موضع؛ قال:
وهَلْ أَرِدَنْ، يوماً، مِياه مَجَنَّة؟
وهَلْ يَبْدُوَنْ لي شامةٌ وطَفِيل؟
قال ابن الأَثير: وفي شعر بلال:
وهل يَبْدُوَنْ لي شامةٌ وطَفِيل؟
قال: قيل هما جبلان بنواحي مكة، وقيل عينانِ. وقال الليث: التَّطْفِيل من كلام أَهل العراق، ويقال: هو يَتَطَفَّل في الأَعراس، وقال أَبو طالب قولهم الطُّفَيْليُّ: قال الأَصمعي: هو الذي يدخل على القوم من غير أَن يَدْعُوه، نأْخوذ من الطَّفَل وهو إِقبال الليل على النهار بظُلْمته. وقال أَبو عمرو: الطَّفَلُ الظُّلمة نفسُها؛ وأَنشد لابن هَرْمة: وقد عَرانيَ من لَوْنِ الدُّجَى طَفَلُ
أَراد أَنه يُظْلِمُ على القوم أَمرُه فلا يدرون مَن دَعاه ولا كيف دَخَل عليهم؛ قال: وقال أَبو عبيدة نسب إِلى طُفَيْل بن
زَلاَّلٍ رجل من أَهل الكوفة. وريحٌ طِفْلٌ إِذا كانت ليِّنة الهبوب. وعُشْبٌ طِفْلٌ: لم يَطُلْ، وطَفْلٌ أَي ناعمٌ.

##### Türkçe

**الطِّفْلُ**: yumuşak parmak uçlarıdır. **المحكم**: **الطَّفْل** (fetha ile), yumuşak, nazik (ince) olandır; çoğulu **طِفالٌ** ve **طُفول**’dür; Amr b. Kamîe dedi ki:

İla kefelin misli di‘sı’n-nekâ,
ve keffin tuqallibu bîdan tifâlâ

İbn Herme dedi ki:

Metâ mâ yaghfuli’l-vâşûn, tûmi’
bi-aṭrâfin muna‘‘ametin ṭufûl

Dişisi **طَفْلة**’dir; A‘şâ dedi ki:

Raḫṣatun ṭafletu’l-enâmil, tertabb-
bu suḫâmen tekuffuhu bi-ḫilâl

Ve **طَفُل** **طَفالةً** ve **طُفولةً** (oldu). Ve denir: eğer yumuşak ise **جارية طَفْلةٌ**.

Ve **الطِّفْلُ** ve **الطِّفْلة**: iki küçük (çocuk). Ve **الطِّفْل**: her şeyin küçük olanı; **الطَّفَل** ve **الطَّفالة** ve **الطُّفولة** ve **الطُّفولية** (vardır), onun fiili yoktur; Sahr el-Ğayy bunu **الوَعِل** hakkında kullanmıştır, şöyle dedi:

Bihâ kâne ṭiflan, ṯumma esdesa vestawe,
fe-aṣbaḥ liḥman fî luḥûmi qarâhib

Ve Ebû Züeyb’in sözü:

Ṯelâṯan, felemmâ stuḥîle’l-cehâ
mu, vestecme‘a’ṭ-ṭiflu fîhâ ruşûḥâ

**الطِّفْل** ile küçük bulutları kastetti; yani rüzgâr onları topladı ve bir araya kattı; onları **طِفْلاً** kıldığı zaman **الرُّشوح**u ona ödünçleme yaptı; ve Ebû Kebîr’in sözü:

Ezuheyru, in yuṣbiḥ ebûke muqaṣṣiran
ṭiflan yenû’u, iḏâ meşâ li’l-kelkel

Onun, üzerinde bulunduğu hâlden kısalacağını ve yaşlılıktan zayıflayacağını ve gençlik ve çocukluk sınırına döneceğini kastetti; çoğulu **أَطفال**’dır, bundan başkasına kırık çoğul yapılmaz. Ebû’l-Heysem dedi: çocuk, annesinin karnından düştüğü andan ihtilâm edinceye kadar **طِفْلاً** diye adlandırılır. Yağmur duası hadîsinde: “Ve çocuğun annesi **الطِّفْل**’den meşgul edildi” yani içinde bulunduğu kıtlıktan dolayı kendisiyle meşgul edilip çocuğundan (uzak) meşgul edildi; bundan (da) Yüce Allah’ın sözü: “Her emziren, emzirdiğinden şaşar.” Ve onların sözü: “Falan, çocuğu çağrılmayan bir işe düştü.” Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: “Sonra sizi **طِفْلاً** çıkarır”; Zeccâc dedi: burada **طِفْلاً**, **أَطفال** yerindedir; buna cemaatin zikri delâlet eder; sanki mânası: sonra her birinizi **طِفْلاً** çıkarır. Ve Allah Teâlâ dedi: “Yahut kadınların avretlerine muttali olmamış **الطِّفْلِ**”; Araplar der: **جارية طِفْلَةٌ** ve **طِفْلٌ**, ve iki cariye **طِفْلٌ**, ve cariyeler **طِفْلٌ**, ve oğlan **طِفْلٌ**, ve oğlanlar **طِفْلٌ**. Ve kıyasta denir: **طِفْلٌ** ve **طِفْلَةٌ** ve **طِفْلانِ** ve **أَطْفالٌ** ve **طِفْلَتانِ** ve **طِفْلاتٌ**. **الطِّفْل**: yeni doğan; her yabanî hayvanın yavrusu da **طِفْلٌ**’dür; ve **الطِّفْل** bir ve çoğul olur; **الجُنُب** gibi.

Ve eğer ayakları ve elleri yumuşak ise **غُلام طَفْلٌ**. Ve **امرأَة طَفْلة البَنان**: beyazlık içinde yumuşaklığı; çocukluğu açıkça belli; ve **طَفُل طَفالةً** da (oldu); ve **بَنانٌ طَفْلٌ**; ve **البَنان** bir çoğul olduğu hâlde **الطَّفْل** (tekil) ile vasfedilmesi caiz oldu; çünkü her çoğul ki onunla tekili arasında yalnız **الهاء** varsa, o tekil yapılır ve müzekker kılınır: bunun için Humeyd dedi:

Felemmâ keşefne’l-libse ‘anhu, mesaḥnehu
bi-aṭrâfi ṭaflin, zâne ġaylan muveşşemâ

**أَطراف** ile **بَنان طَفْل**’in uçlarını kastetti; onu onun yerine bedel yaptı. Dedi ki: **الطِّفْل** insan ve hayvan yavrularından küçük olandır. Ve eğer yanında **طِفْل** bir yavru varsa kadın, ceylan ve davar **أَطْفَلَتِ**; Lebîd dedi:

Fe‘alâ furû‘a’l-eyheqân, ve-aṭfelet
bi’l-celheteyn ẓibâuhâ ve ne‘âmuhâ

İbn Sîde dedi: Lebîd’in “**وأَطْفَلَتْ بالجَلْهَتَيْن**” sözüne gelince, o “devekuşları yumurtladı”yı kastetti; fakat onun şu sözü üzere:

Şerrâbu elbânin ve temrin ve eqiṭ

ve Yüce Allah’ın sözü: “Öyleyse işinizi ve ortaklarınızı toplayın”; Sîbeveyh onu yürütür, Ahfeş onu durdurur. Ebû Ubeyd: **ناقة مُطْفِلٌ** ve **نوق مَطافِلُ** ve **مَطافِيلُ** (işbâ‘ ile): yanında yavruları olan. Hadîste: “Kureyş, **العُوذ المطافِيل** ile yürüdü” yani yavrularıyla birlikte develer; **العُوذ**: yeni doğurmuş develerdir; ve denir: **أَطْفَلَتْ**; o hâlde o **مُطْفِلٌ** ve **مُطْفِلة**’dir; onların, büyükleri ve küçükleriyle hep birlikte geldiklerini kasteder. Ali hadîsinde, عليه السلام: “Bana, **العُوذ المَطافِل**’in gelişi gibi geldiniz”; işbâ‘sız cem‘ etti. **المُطْفِل**: insandan ve yabanîden yanında yavrusu olan; yanında **طِفْلُها**; ve o, doğuma yakın zamanlıdır; deve de böyledir; çoğulu **مَطافِيل** ve **مَطافِلُ**; Ebû Züeyb dedi:

Ve inne ḥadîṯan minki, lev tebḏulînehu,
cenâ’n-naḥli fî elbâni ‘ûḏin maṭâfil

Maṭâfîla ebkârin ḥadîṯin netâcuhâ,
tuşâbu bi-mâ’in miṯle mâ’i’l-mefâṣil

Ve **طَفَّلَتِ الناقةُ**: yavrusunu sütletti (süt sızdırdı); Ahtal dedi:

İḏâ za‘z‘a‘athu’r-rîḥu جرَّ ذُيولَه،
kemâ recca‘at ‘ûḏun ṯiqâlun tuṭaffil

Ve **ليلة مُطْفِلٌ**: soğuğuyla çocukları öldürür. Ve **الطِّفْل**: ihtiyaçtır. Ve **أَطْفالُ الحوائج**: onların küçükleridir. Ve **الطِّفْل**: güneşin batarkenki hâlidir. Ve **الطِّفْل**: gecedir. Ve ateşe, çakıldığı saat denir: **طِفْلٌ** ve **طِفْلة**. İbn Sîde: **الطِّفْلُ** ateşin düşüğüdür (kıvılcım/ufak parça); çoğulu **أَطفال**; bütün bunlarla Züheyr’in sözü tefsir edilmiştir:

Le-ertaḥilanne bi’l-fecri, ṯumma le-ed’e’ben
ilâ’l-leyli, illâ en yu‘arricenî ṭifl

Yani, ateş çakmak yahut bevletmek için inmek ve benzeri gibi küçük bir ihtiyaç; bunun her bir parçası **طِفْلٌ**’dür; ister ayn (nesne) olsun ister hades (olay); çoğul, çoğul gibidir. Buradan “**طِفْل الهَمِّ** ve **الحُبِّ**” dediler; dedi ki:

Yeḍummu ileyye’l-leylu aṭfâla ḥubbihâ,
kemâ ḍamme ezrâra’l-qamîṣi’l-benâ’iqu

Ve **التَّطْفيلُ**: yavaş yürüyüştür. Denir: develeri kastederek “Onu **تطفيلاً** **طَفَّلْتُها**”; bu, yanında yavruları olduğu zaman, yavruları olan çocuklar ona yetişsin diye yürüyüşte ona yumuşak davrandığın zamandır. Kehdel er-Recezî’nin sözüne gelince:

Bâ rabbi lâ terdud ileynâ ṭifyalâ

Ya **طِفْيَل** uzun adam mânasında **رَجُل طِرْيَم** gibi vaz‘î bir bina olur ve onunla **طِفْلاً** kasteder; yahut onu küçültüp hakir kılmak için **طُفَيْلاً** kastetmiştir; fakat vezin ona düzgün gelmeyince tasğîr binasını değiştirdi, onu istiyor olduğu hâlde; bu, İbnü’l-A‘râbî’nin mezhebidir; kıyas, bizim başladığımızdır.

Ve **طَفَلُ العَشيِّ**: güneşin batması ve sararması sırasındaki sonudur; denir: ona **طَفَلاً** ve **عِشاءً طَفَلاً** geldim; ya sıfat olur ya bedel olur. Ve güneş **طَفَلَت** **تَطْفُلُ** **طُفولاٍ** ve **طَفَّلَتْ** **تطفيلاً**: batmaya niyet etti ve batmaya yaklaştı. Ve **تَطْفيلُ الشمس**: onun batmaya meyletmesidir. Ezherî: **طَفَلَتْ**; o hâlde o **تَطْفُل** **طَفْلاً**. Ve denir: eğer **الطَّفَل** havaya ve yere düşerse, bu ikindi vaktinde olur; o zaman **طَفَّلَت تَطْفيلاً**; ve şu beyit okundu:

Bâkertuhâ ṭafala’l-ġadâti bi-ġâratin,
ve’l-mubteġûn ḫiṭâra ḏâke qalîl

Lebîd dedi:

Ve ‘alâ’l-arḍi ġayâbâtu’ṭ-ṭafal

İbn Büzurc dedi: denir: ona **طَفَلاً** geldim, yani akşamlayarak; bu, güneşin batmaya yaklaşmasından sonradır; ve ona **طَفَلاً** geldim: bu da güneşin doğmasından sonradır; küçük **الطِّفْل**’den alınmıştır; ve şu beyit okundu:

Ve lâ mutelâfiyen, ve’ş-şemsu ṭifl,
bi-ba‘ḍi nevâşiġi’l-vâdî ḥumûlâ

(* “Ve lâ mutelâfiyen…” sözü: bunun burada çıkarımı muhtemelen müstensihdendir; zira yeri, **والطفل الشمس عند غروبها** sözünün yanında daha önce gelmiştir; Kâmûs şârihinin yaptığı gibi.)

İbn Ömer hadîsinde: güneş batmaya **طَفَلَتِ** (yaklaştığı) zaman cenaze üzerine namazı kerih gördü; o saatin adı **الطَّفَلُ**’dür.

Ve eğer küçükse **جارية طِفْلَةٌ**; ve eğer derisi ince, yumuşaksa **جارية طَفْلة**. Asma‘î: **الطَّفْلة** yumuşak, nazik cariyedir; **البَنانُ الطَّفْل** de böyledir. Ve **الطِّفْلة**: yaşı yeni (küçük) olandır; erkeği **طِفْلٌ**’dür.

Ve **طَفَّل اللَّيْلُ**: yaklaştı ve karanlığıyla geldi; İbnü’l-A‘râbî şu beyiti okudu:

Ve ṭayyibetin nefsen bi-te’bîni hâlikin
teḏekkeru eḫdânen, iḏâ’l-leylu ṭaffalâ

“**طَيِّبة نَفْساً**” sözü: yani o, bir ölünün ağıdı üzerine ücret verilmiş değildir; ancak başka bir kederden dolayı ağıt yakar; oğluna yahut başkasına ağlar. Ve **طَفَلْنا** ve **أَطْفَلْنا**: **الطَّفَل**e girdik. Ve **الطَّفَلُ**: güneşin tozutmaktan (ışık saçmaktan) niyetlenmesinden, **الضَّحُّ**ın yer üzerinde yerleşmesine kadar olan **طَفَلُ الغَداة** ve **طَفَلُ العَشيّ**dir. İbn Sîde dedi: **طَفَلُ الغَداة** güneşin doğuşundan, yer üzerinde tamamlanmasına kadardır. Cevherî: ve **الطَّفَل** (harekeli), ikindiden sonra, güneş batmaya **طَفَلت** (yaklaştı)ği zaman; ve **الطَّفَل** ayrıca: yağmurdur; şair dedi ki:

Li-veh din câdehu ṭafalu’ṯ-ṯureyyâ

Ve **طُفَيْلٌ**: bilinen bir şairdir; ve **طُفَيْلُ الأَعراس** ve **طُفَيْل العرائس**: Kûfe halkından, Benî Abd Allah b. Ğaṭafân’dan bir adamdır; davet edilmeden ziyafetlere gelirdi; ve derdi ki: “Diledim ki Kûfe’nin tamamı sıvalı bir havuz olsun da ondan bana hiçbir şey gizli kalmasın”; sonra her **راشِن**e **طُفَيْلِيّاً** denildi ve ondan fiil türettiler de “**طَفَّل**” dediler. Ve **رَجُلٌ طِفْليلٌ**: davet edilmeden bir topluluğun arasına girer de onların yemeğini yer. İbnü’s-Sikkît: ve onların “falan **طُفَيْليٌّ**” sözünde, o, düğün yemeğine ve sofralara giren ve ona davet edilmemiş olandır; ve **تَطَفَّل** etmiştir; o, zikredilen **طُفَيْل**e nisbetlidir; Araplar **الطُّفَيْليَّ**ye **الرَّاشِنَ** ve **الوارِش** der. İbn Berî, İbn Hâlaveyh’ten nakletti: **الطُّفَيْليّ** ve **الوارِش** ve **الواغِل** ve **الأَرْشم** ve **الزَّلاَّل** ve **القَسْقاس** ve **النتيل** ve **الدَّامِر** ve **الدَّامِق** ve **الزَّامِجُ** ve **اللَّعمَظ** ve **اللَّعْمُوظ** ve **المَكْزَم**. Ve **الطُّفال** ve **الطَّفال**: kurumuş çamurdur; Yemenîdir. Ve **طَفِيلٌ** (ṭâ’nın fethasıyla): bir dağın adıdır; ve “bir yer” denildi; dedi ki:

Ve hel eriden, yevmen, miyâhe mecenneh?
ve hel yebdûne lî şâmetun ve ṭafîl?

İbnü’l-Esîr dedi: Bilâl’in şiirinde:

Ve hel yebdûne lî şâmetun ve ṭafîl?

Dedi: “İkisi Mekke civarında iki dağdır” denildi; ve “iki pınardır” denildi. Leys dedi: **التَّطْفِيل** Irak ehlinin sözündendir; ve denir: o, düğünlerde **يَتَطَفَّل** eder. Ebû Tâlib: onların **الطُّفَيْليُّ** sözü hakkında; Asma‘î dedi: o, kavmin yanına, onların onu çağırması olmaksızın girendir; gecenin gündüze karanlığıyla yönelmesinden olan **الطَّفَل**den alınmıştır. Ebû Amr dedi: **الطَّفَلُ** karanlığın kendisidir; İbn Herme’den şu beyit okundu:

Ve qad ‘arânîye min levni’d-ducâ ṭafal

Onun işinin topluluğa karardığını, kimin onu çağırdığını ve onların yanına nasıl girdiğini bilmediklerini kastetti. Dedi: Ebû Ubeyde, Kûfe halkından bir adam olan **طُفَيْل بن زَلاَّلٍ**e nisbet etti. Ve eğer esişi yumuşaksa **ريحٌ طِفْلٌ**. Ve **عُشْبٌ طِفْلٌ**: uzamamış; ve **طَفْلٌ** yani yumuşak.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ط ف ل * * الطِّفْلُ * المولود وولد كل وحشية أيضا طفل والجمع * أطْفَالٌ * وقد يكون * الطِّفْلُ * واحدا وجمعا مثل الجُنُب قال الله تعالى ﴿أو الطِّفل الذين لم يظهروا﴾ يقال منه * أطْفَلَتِ * المرأة و * الطَّفَلُ * بفتحتين مطر و * الطُّفَيْلِيُّ * الذي يدخل وليمة لم يُدع إليها والعرب تسميه الوارش

##### Türkçe

* ط ف ل * * **الطِّفْلُ** * yeni doğan; her yabanî hayvanın yavrusu da **طفل**’dir. Çoğulu * **أطْفَالٌ** *’dır. Ve **الطِّفْلُ** bir (tekil) ve çoğul olabilir; **الجُنُب** gibi. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿أو **الطِّفل** الذين لم يظهروا﴾. Bundan (türetilerek) şöyle denir: kadın **أطْفَلَتِ**. Ve **الطَّفَلُ** iki fetha ile: yağmur. Ve **الطُّفَيْلِيُّ**: davet edilmediği bir ziyafete giren kimse. Araplar ona **الوارش** adını verir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الطفل: الرخص الناعم من كل شيء، يقال: بنان طفل، وإنما جاز أن يوصف البنان وهو جمع، بالطفل وهو واحد، لأن كل جمع ليس بينه وبين واحده إلا الهاء، فإنه يوحد ويذكر، ولهذا قال حميد بن ثور، رضي الله تعالى عنه:
  فلما كشفن اللبس عنه مسحـنـه                      بأطراف طفل زان غيلا موشما أراد بأطراف بنان طفل، فجعله بدلا عنه، قال الجوهري: ج: طفال، بالكسر، وطفول، بالضم، قال عمرو بن قميئة:
  إلى كفل مثل دعص النقا                      وكف تقلب بيضا طفالا وقال ابن هرمة:
  متى ما يغفل الواشون تومئ                      بأطراف منعمة طـفـول وهي بهاء، قال الأعشى:

  رخصة طفلة الأنامل ترتب                      ب سخاما تكفه بـخـلال وقد طفل، ككرم طفالة، وطفولة: إذا رخص. والطفل، بالكسر: الصغير من كل شيء، أو المولود، كما في الصحاح، وولد كل وحشية أيضا: طفل، كما في الصحاح، بين الطفل، محركة، والطفالة، والطفولة، والطفولية، بضمهما مع تشديد الياء في الأخيرة، وقد سمع تخفيفها أيضا، ولا فعل له، نقله ابن سيده في المحكم، والسرقسطي في الأفعال، وشراح الفصيح قاطبة، واستعمله عياض وغيره، هكذا مصدرا، فلا عبرة بمناقشة الشهاب، وغيره، من شراح الشفاء، تقليدا له في اللغة ذكروا ورود الطفولة، فلا يحتاج إلى النسبة التي تصير بها الجوامد مصادر، وجعلوا مثله سماعيا، مثل الخصوصية، كما فعله المرزوقي وغيره من أئمة اللغة، ثم قال الشهاب: إلا أن المصنف ثقة، فلعله وقف عليه. قال شيخنا: دعواهم فيه أن الياء للنسب لا يخلو عن نظر، وإن قاله السعد، وغيره، في الخصوصية، فقد أشرنا لبطلانه من وجوه، منها كون يائه حكي فيها التخفيف، وياء النسب لا تخفف، ومنها أن دعوى النسب إنما ادعوها في لغة الفتح، وأما من نقل الضم في الخصوصية وشبهه، فلا يتصور عنده نسب، ومنها أن هذه الياء وقعت في كثير من المصادر التي ليست على فعولة، كالطواعية، ومنها أن هذا اللفظ نفسه حكاه جماعة غير عياض، كابن سيده، وشراح الفصيح، وغيرهم، فلا يصح ما قاله الشهاب، وإن اعتمد فيه على الراغب، وأيده بكلام المرزوقي وغيره، التفات إليه، إذ على تسليم ما قالوه فقد صح ثبوت الطفولية، وصحت الخصوصية، والله أعلم. انتهى. قلت: وقد سبق شيء من ذلك في خ ص ص، فراجعه. ونقل الأزهري عن أبي الهيثم، قال: الصبي يدعى طفلا حين يسقط من بطن أمه، إلى أن يحتلم، وقال المناوي: ويبقى هذا الاسم له حتى يميز، ثم لا يقال له بعد ذلك طفل، بل صبي. وهذا منازع بما قاله أبو الهيثم: إلى أن يحتلم، فتأمل. قال الجوهري: وقد يكون الطفل واحدا وجمعا، مثل الجنب، قال اله تعالى:  أو الطفل الذين لم يظهروا على عورات النساء  ، ج: أطفال، قال الزجاج في قوله تعالى:  ثم يخرجكم طفلا  : إنه هنا في موضع أطفال، والعرب تقول جارية طفلة وطفل، وجاريتان طفل، وجوار طفل، وطفلة، وطفلان، وأطفال، وطفلتان، وطفلات، في القياس، وفي حديث الاستسقاء: أن أعرابيا أنشد النبي صلى الله عليه وسلم:
  أتيناك والعذراء يدمى لبـانـهـا                      وقد شغلت أم الصبي عن الطفل ومن المجاز: الطفل: الحاجة الصغيرة، يقال: هو يسعى لي في أطفال الحوائج، أي صغارها، كما في الأساس. والطفل أيضا: الليل، يقال: أتيته والليل طفل، في أوله، وهو مجاز، كما في الأساس. والطفل أيضا: الشمس قرب الغروب، عن ابن سيده، قال الشاعر:
  ولا متلافيا والشمس طفل

  ومن المجاز: الطفل: سقط النار، كما في المحكم، أو الجمرة، كما في الأساس، يقال: لففت في الخرقة طفل النار، وفي التهذيب: يقال للنار ساعة تقدح طفل وطفلة، والجمع أطفال، ومنه: تطايرت أطفال النار أي شررها، وكل ذلك قد فسر به قول زهير:
  لأرتحلن بالفجر ثم لأدأبنإلى الليل إلا أن يعرجني طفل يعني حاجة يسرة، مثل قدح نار، أو نز,ل للبول، وما أشبهه.
 وكل جزء منكل شيء، عينا كان أو حدثا، طفل، والجمع أطفال، ومن هنا قال,ا: طفل الهم والحب، قال:
  يضم إلي الليل أطفال حبهاكما ضم أزرار القميص البنائق والمطفل، كمحسن: ذات الطفل، من الإنس والوحش، وقد أطفلت المرأة، والظبية، والنعم، قال لبيد:
  فعلا فروع الأيهقان وأطفلت                      بالجلهتين ظباؤها ونعامهـا وفي الصحاح: المطفل: الظبية معها ولدها، وهي قريبة عهد بالنتاج، ج: مطافيل، ومطافل، قال رؤبة في الظباء:
  فاستبدلت من أهلها بدائلا
  عينا وآراما بها مطافلا وقال أبو ذؤيب في الإبل:
  وإن حديثا منك لو تـبـذلـينـه                      جنى النحل في ألبان عوذ مطافل
  مطافيل أبكار حديثا نـتـاجـهـا                      تشاب بماء مثل ماء المفاصـل وقال أبو عبيد: ناقة مطفل، ونوق مطافل، ومطافيل بالإشباع: معها أولادها . وفي الحديث: سارت قريش بالعوذ المطافيل، أي الإبل مع أولادها، والعوذ: الإبل التي وضعت أولادها حديثا، ويقال: أطفلت، فهي م  فل، ومطفلة، يريد أنهم جاءوا بأجمعهم، كبارهم وصغارهم، وفي حديث علي رضي الله تعالى عنه: فأقبلتم إلي إقبال العوذ المطافل، فجمع بغير إشباع. وليلة مطفل: تقتل الأطفال بردا، أي ببردها. ومن المجاز: طفل الكلام، تطفيلا: إذا تدبره، وكذلك: رشحه، كما في الأساس. وطفل الليل: دنا، وأقبل بظلامه، وأنشد ابن الأعرابي:
  وطيبة نفسا بتأبين هالـك                      تذكر أخدانا إذا الليل طفلا وطفلت الناقة: رشحت طفلها، قال الأخطل:
  إذا زعزعته الريح جر ذيوله                      كما رجعت عوذ ثقال تطفل وطفلت الشمس: همت بالوجوب، ودنت للغروب، ومنه حديث ابن عمر: أنه كره الصلاة على الجنازة حين طفلت الشمس للغروب، أي دنت منه، كطفلت، تطفل، طف,لا، فيهما أي في الشمس والناقة. وطفل الإبل تطفيلا: رفق بها في السير، حتى تلحقها أطفالها، نقله الجوهري. وطفل العشي، محركا: آخره عند الغروب، واصفرار الشمس، وفي الصحاح: الطفل بعد العصر إذا طفلت الشمس للغروب، يقال: أتيته طفلا، وقال ابن بزرج: أتيته طفلا، أي ممسيا، وذلك بعدما تدنو الشمس للغروب. والطفل من الغداة: من لدن ذرور الشمس إلى استكنانها في الأرض، ونص المحكم: إلى استكمالها في الأرض، وفي التهذيب: طفل الغداة والعشي من لدن أن تهم الشمس بالذرور إلى أن يستمكن الضح من الأرض. انتهى. ويقال: أتيته طفلا، وذلك بعد طلوع الشمس. والطفل: إقبال الليل على النهار بظلمته، وقال أبو عمرو: الطفل: الظلمة نفسها، وأنشد لابن هرمة:

  وقد عراني من لون الدجى طفل ونسبه الصاغاني إلى نابغة بني شيبان، واسمه عبد الله بن مخارق، وأوله:
  سمعت منها عزيف الجن ساكنها وطفل الرجل، طفولا: دخل في الطفل، كأطفل. وطفلت الشمس: إذا طلعت، نقله الفراء في نوادره. وقال الزجاج: طفلت: احمرت عند الغروب، ودنت له، كأطفلت، وهو ضد أي: بين طفلت: طلعت، وطفلت: احمرت، وكذا بين: أتيته طفلا ممسيا، وأتيته طفلا بعد طلوع الشمس. وقال ابن عباد: طفل النبت، كفرح، وطفل، بالضم، تطفيلا: أصابه التراب، فأفسده، وقال غيره: عشب طفل، لم يطل، والذي نص عليه الصاغاني، نقلا عن ابن عباد: طفل، كفرح، وطفل بالضم، أي كعني، فراجع المحيط. قال شيخنا: واعترض بعضهم على قول المصنف: وطفل بالضم إلخ، بأن التفعيلأ مصدر طفل مضاعفا، وظاهر قوله: بالضم، أنه ككرم، فكيف يقول: تطفيلا? قلت: وهو غفلة عن استيفاء اصطلاحاته، فقد أشرنا مرارا إلى أن المصنف قد يطلق بالضم في الأفعال كثيرا على المبني للمجهول، وهذا منه، ويؤيده ذكر مصدره تطفيلا، إذ مثله مما لا يخفى، فلا يتوهم أن الضبط راجع للعين، كما هو قاعدته في الأفعال، لأن كلا منهما من اصطلاحاته، كما لا يخفى، والله تعالى أعلم. والطفيل، كأمير: الماء الكدر يبقى في الحوض، واحدتها، هكذا في النسخ، والصواب: واحدته بهاء، طفيلة، والذي في اللسان: أنه الطفئل، كزبرج، لأنه ذكره في طفأل، وقال: هو الماء الرنق الكدر، يبقى ف الحوض، والواحدة طفئلة، يعني بالواحدة الطائفة، فتأمل. وطفيل: جبل بمكة، وقد تمثل بلال رضي الله تعالى عنه، فقال:
  وهل اردن يوما مياه مجـنة                      وهل يبدون لي شامة وطفيل

  وقال الخطابي: شامة وطفيل: عينان. والطفيل، كزبير: شاعر من بني غني. وقال أبو عبيدة: الطفيل بن زلال، كشداد، الكوفي، الذي يدعى، طفيل الأعراس، أو العرائس، وقال ابن السكيت: هو من بني عبد الله بن غطفان، كان يأتي الولائم بلا دعوة، وكان يقول: وددت أن الكوفة بركة مصهرجة، فلا يخفى علي منها شيء، ومنه الطفيلي، نسبة إليه، وهو الذي يدخل الوليمة والمآدب ولم يدع إليها، والطفليل، بالكسر: الذي يدخل مع القوم، فيأكل طعامهم، من غير أن يدعى، ثم كل واغل طفيلي، وصرفوا فعلا، فقالوا: قد طفل عليه، تطفيلا، وتطف عليه، قال الليث: التطفيل من كلام أهل العراق، يقال: هو يتطفل في الأعراس، ومن سجعات الأساس: ما زال يطفل على الناس، حتى نسخ طفيل الأعراس. وحكى ابن بري عن ابن خالويه: الطفيلي، والوارش، والواغل، والارشم، والزلال، والقسقاس، والدامر، والدامق، والزامج، واللعمظ، واللعموظ، والمكزم. ونقل الراغب في اشتقاقه وجها آخر، فقال:يقال إنه من طفل النهار، وهو إتيانه إلى الطعام من غير دعوة في ذلك الوقت، ونقل أبو طالب عن الأصمعي، أنه مأخوذ من الطفل، وهو إقبال الليل على النهار بظلمته، يعني أنه يظلم على القوم أمرهم، فلا يدر,ن من دعاه، ولا كيف دخل عليهم، قلت: والراجح الأول والطفيل، كحذيم: الطفل، وهو بناء وضعي، وكذلك: رجل طريم، قال كهدل الراجز:
  يارب لا تردد إلينا طفيلا وقيل: إنه أراد طفيلا، يصغره بذلك ويحقره، فلما لم يستقم له الوزن غير بناء التصغير، وهو يريده، وهذا مذهب ابن الأعرابي، والقياس الأول. وأيضا: اسم، وبه فسر قول الراجز. والطفال، والطفال، كغراب وسحاب: الطين اليابس، يمانية. والمطافل:ع، وهكذا روي قول عبد مناف الهذلي:
  وهم أسلكوكم أنف عاذ المطافل وقد ذكر في ط ح ل.
 ومما يستدرك عليه: الطفل، محركة: المطر، نقله الجوهري، وأنشد:
  لوهد جاده طفل الثريا وفي الأساس: وقعت أطفال الوسمي: مطيراته، وجاده طفل من مطر. والطفل، بالكسر: السحاب الصغار، في قول أبي ذؤيب:
  ثلاثا فلما استحـيل الـجـهـا                      م واستجمع الطفل فيها رشوحا

  والطفل، بالفتح: هذا الطين الأصفر المعروف بمصر، وتصبغ بهش الثياب. وأطفل الكلام: تدبره. وطفلت الحمر العشب، إذا رعته، فأثارت عليه التراب، عن ابن عباد. وريح طفل، إذا كانت لينة الهبوب. ووادي طفيل كزبير: بين تهامة واليمن، قاله نصر. وطفيل بن عمرو بن ثعلبة بن الحارث: بطن من كلب، منهم أبو طفيل الشاعر، الذي وفد على علي رضي الله تعالى عنه، ذكره ابن الكلبي، ومن ولده أبو نهيك مساور بن سريع بن أبي طفيل، شاعر. والطفال: من يبيع الطفل، وكذلك نسب أبو الحسن محمد بن الحسين بن محمد بن الحسني بن السري الطفال النيسابوري المصري، ثقة، صدوق، عن أبي الطاهر الذهلي، وعنه أبو محمد النخشبي، وأبو عبد الله الرازي، توفي سنة 448. وعبد الكريم بن عمر الطفال، وعبد الكريم بن علي النحوي ابن الطفال، كتب عنه السلفي، ذكرهما منصور. وأبو الطفيل: عامر بن واثلة الليثي، رضي الله تعالى عنه، آخر الصحابة موتا، روى عنه أبو الزبير المكي.

##### Türkçe

**الطفل**: her şeyden yumuşak, nazik olan; denir ki: **بنان طفل**. Parmak uçları bir cem‘ (çoğul) olduğu hâlde, bir tekil olan **الطفل** ile vasfedilmesi ancak şu sebeple câiz olmuştur: her cem‘ ki onunla tekili arasında yalnız **الهاء** bulunur, o (cem‘) tekil yapılır ve müzekker olarak zikredilir. Bunun için Humeyd b. Sevr, Allah Teâlâ ondan razı olsun, şöyle dedi:
  “Onlar ondan karışıklığı açıp giderince, onu meshettiler                      **طفل** uçlarla; **غيلا**yı süsledi, dövmeli (nakışlı) (olarak).”
**بأطراف بنان طفل** ile murad etti; onu onun yerine bedel kıldı. el-Cevherî dedi: çoğulu: **طفال** (kesre ile) ve **طفول** (damme ile). Amr b. Kumey’e dedi ki:
  “**النقا** kumunun tümseği gibi bir sağrıya                      ve beyazları **طفال** olarak evirip çeviren bir ele (doğru).”
İbn Hirme dedi ki:
  “Ne vakit gammazlar gaflet etse, işaret eder                      nimetlendirilmiş **طفول** uçlarla.”
Bu, **هاء** iledir. el-A‘şâ dedi ki:

  “Yumuşak, parmak uçları **طفلة** (olan) (bir kadın) düzenler                      bir is ile; onu **خلال** ile siler.”
Ve **طفل** etti; **كرم** gibi: **طفالة** ve **طفولة**: yumuşak olunca. Ve **الطفل** (kesre ile): her şeyden küçük olan; yahut doğan (yeni doğmuş), **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve her vahşî (hayvan)ın yavrusu da: **طفل**; **الصحاح**’ta olduğu gibi. **الطفل** (harekeli), **الطفالة**, **الطفولة**, **الطفولية** (ikisi damme ile; sonuncuda **الياء** şeddeli olarak) (denir); onun hafifletilmesi de işitilmiştir. Bunun fiili yoktur; bunu İbn Sîde **المحكم**’de, es-Serakustî **الأفعال**’de ve **الفصيح** şârihlerinin tamamı nakletti. İyâz ve başkası onu böyle, masdar olarak kullandı; öyleyse Şihâb’ın ve ona tâbi olarak **الشفاء** şârihlerinden başkalarının münakaşasına itibar yoktur. Dil hususunda **الطفولة**’nın vürûdunu zikrettiler; böylece, câmidleri masdar yapan nisbet’e ihtiyaç yoktur. Onun benzerini semâ‘î kıldılar; **الخصوصية** gibi; Merzûkî ve dil imamlarından başkalarının yaptığı gibi. Sonra Şihâb dedi ki: “Ancak musannif güvenilirdir; belki ona muttali olmuştur.” Şeyhimiz dedi: “Onun hakkında **الياء**’nın nisbet için olduğu iddiaları nazardan hâlî değildir; Sa‘d ve başkası **الخصوصية** hakkında onu söylemiş olsa da, biz onun bâtıllığını birçok yönden işaret ettik; onlardan biri: onun **ياء**’sında hafifletme rivayet edilmiştir; nisbet **ياء**’sı hafifletilmez. Bir diğeri: nisbet iddiasını ancak fetha lügatinde iddia ettiler; ama **الخصوصية** ve benzerinde damme nakleden kimseye göre nisbet tasavvur olunmaz. Bir diğeri: bu **ياء** çokça, **فعولة** üzere olmayan masdarlarda vâki olmuştur; **الطواعية** gibi. Bir diğeri: bu lafzın kendisini İyâz’dan başka bir cemaat de hikâye etti; İbn Sîde, **الفصيح** şârihleri ve başkaları gibi; öyleyse Şihâb’ın söylediği sahih olmaz; her ne kadar bunda Râgıb’a dayanmış ve Merzûkî ve başkalarının sözüyle onu teyit etmiş olsa da, ona iltifat edilmez; zira onların söylediklerini teslim etsek bile, **الطفولية**’nin sübûtu sahih olmuştur ve **الخصوصية** sahih olmuştur. Allah daha iyi bilir.” Bitti. Dedim ki: bunun bir kısmı daha önce **خ ص ص**’de geçti; ona müracaat et. el-Ezherî, Ebû’l-Heysem’den nakletti; dedi ki: çocuk, annesinin karnından düştüğü vakit, ihtilâm edinceye kadar **طفلا** diye adlandırılır. el-Menâvî dedi ki: bu isim onun için temyiz edinceye kadar kalır; sonra ondan sonra ona **طفل** denmez, bilakis **صبي** (denir). Bu, Ebû’l-Heysem’in “ihtilâm edinceye kadar” sözüyle çekişmelidir; öyleyse düşün. el-Cevherî dedi: **الطفل** bazen tekil ve cem‘ olur; **الجنب** gibi. Allah Teâlâ dedi ki: **أو الطفل الذين لم يظهروا على عورات النساء**; çoğulu: **أطفال**. ez-Zeccâc, Allah Teâlâ’nın şu sözü hakkında: **ثم يخرجكم طفلا**: “Burada **أطفال** mevkiindedir” dedi. Araplar der ki: **جارية طفلة** ve **طفل**; ve **جاريتان طفل**; ve **جوار طفل**; ve **طفلة**; ve **طفلان**; ve **أطفال**; ve **طفلتان**; ve **طفلات**; kıyasta (böyledir). Ve **الاستسقاء** hadîsinde: bir a‘râbînin Nebî’ye, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, inşâd ettiği (rivayet olunur):
  “Sana geldik; bakire, memeleri kanar (hâlde)                      ve çocuğun annesi **الطفل**’den dolayı meşgul oldu.”
Mecazdan: **الطفل**: küçük ihtiyaç; denir ki: “O benim için **أطفال الحوائج** içinde koşar”; yani onların küçükleri; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve **الطفل** ayrıca: gece; denir ki: “Ona geldim, gece **طفل** idi”; yani onun evvelinde; bu mecazdır; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve **الطفل** ayrıca: güneşin gurûba yakın (hâli); İbn Sîde’den. Şair dedi ki:
  “Ve (ben) telâfi edici de değilim; güneş **طفل** iken.”

  Mecazdan: **الطفل**: ateşin döküntüsü; **المحكم**’de olduğu gibi; yahut kor; **الأساس**’ta olduğu gibi. Denir ki: “Bir bezin içine ateşin **طفل**’ünü sardım.” **التهذيب**’de: ateşe, çakmak vurulduğu saat **طفل** ve **طفلة** denir; cem‘i **أطفال**. Ondandır: “Ateşin **أطفال**’ı sıçradı”; yani kıvılcımları. Bütün bunlarla Züheyr’in sözü tefsir edilmiştir:
  “Seherle mutlaka göçeceğim; sonra mutlaka geceye kadar çalışacağım; ancak beni **طفل** saptırırsa (başka).”
Yani kolay bir ihtiyaç; ateş çakmak gibi; yahut bevle inmek; ve benzeri.
Ve her şeyin her bir parçası—göz (ayn) olsun yahut hâdise olsun—**طفل** (dir); cem‘i **أطفال**. Buradan dediler ki: **طفل الهم والحب**. Dedi ki:
  “Gecenin içine onun sevgisinin **أطفال**’ını katar;                      gömleğin düğmelerini **البنائق**’in kattığı gibi.”
Ve **المطفل** ( **محسن** gibi): **الطفل** sahibi olan; insan ve vahşîden. Kadın, ceylan ve **النعم** **أطفلت** (eder). Lebîd dedi ki:
  “**الأيهقان**’ın dallarına yükseldi ve **أطفلت**                      iki **جلهتين** ile; onun ceylanları ve deve sürüleri.”
**الصحاح**’ta: **المطفل**: yanında yavrusu bulunan ceylan; doğumdan yakın zamanlıdır; çoğulu: **مطافيل** ve **مطافل**. Ru’be ceylanlar hakkında dedi ki:
  “Ehlinden bedellerle değiştirdi:
  gözler ve **آرام**; onda **مطافلا** (olarak).”
Ebû Züeyb develer hakkında dedi ki:
  “Senden bir söz ki onu versen                      **عوذ مطافل**’in sütlerinde arı balı (gibi) (olurdu).
  **مطافيل** bakireler; doğumları yeni                      eklemlerin suyu gibi bir su ile karışır.”
Ebû Ubeyd dedi: **ناقة مطفل**; ve **نوق مطافل**; ve uzatma ile **مطافيل**: yanında yavruları vardır. Hadîste: “Kureyş **العوذ المطافيل** ile yürüdü”; yani yavrularıyla birlikte develer. **العوذ**: yavrularını yeni doğurmuş develerdir. Denir ki: **أطفلت**; o hâlde o **م  فل** ve **مطفلة** (dir). Murad: onların hepsiyle geldiler; büyükleri ve küçükleri. Ali’nin, Allah Teâlâ ondan razı olsun, hadîsinde: “Siz bana **العوذ المطافل**’in gelişi gibi geldiniz”; uzatmasız cem‘ etti. Ve **ليلة مطفل**: soğuktan çocukları öldürür; yani soğuğuyla. Mecazdan: **طفل الكلام**’ı, **تطفيلا**: onu tedebbür edince; aynı şekilde: onu (hafifçe) serpiştirince; **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve **طفل الليل**: yaklaştı ve karanlığıyla geldi. İbnü’l-A‘râbî şu beyti inşâd etti:
  “Bir helâkin mersiyesiyle nefsi hoş (olarak)                      gece **طفلا** olunca dostları hatırlar.”
Ve **طفلت الناقة**: **طفل**’ünü serpiştirdi. el-Ahtal dedi ki:
  “Rüzgâr onu sallayınca eteklerini sürükler                      ağır **عوذ** geri döndüğü gibi; **تطفل** eder.”
Ve **طفلت الشمس**: batmaya niyet etti ve gurûba yaklaştı. Ondandır İbn Ömer hadîsi: güneş gurûba **طفلت** ettiği vakit cenaze üzerine namazı mekruh gördü; yani ona yaklaştı; **طفلت** gibi. **تطفل** (eder), **طف,لا**; ikisinde, yani güneşte ve devede. Ve **طفل الإبل**’i **تطفيلا**: yürüyüşte ona yumuşak davrandı; ta ki onun **أطفال**’ı ona yetişsin; el-Cevherî nakletti. Ve **طفل العشي** (harekeli): onun sonu; gurûb vaktinde ve güneşin sararması. **الصحاح**’ta: **الطفل** ikindiden sonra, güneş gurûba **طفلت** edince. Denir ki: “Ona **طفلا** geldim.” İbn Bezrec dedi: “Ona **طفلا** geldim”; yani akşamlayın; bu, güneşin gurûba yaklaşmasından sonradır. Ve **الطفل** sabah vaktinden: güneşin doğuşundan, onun yerde gizlenmesine kadar. **المحكم**’in nassı: onun yerde tamamlanmasına kadar. **التهذيب**’de: **طفل الغداة** ve **العشي**: güneşin doğmaya niyet etmesinden, kuşluğun yerde yerleşmesine kadar. Bitti. Ve denir ki: “Ona **طفلا** geldim”; bu, güneşin doğmasından sonradır. Ve **الطفل**: gecenin karanlığıyla gündüze yönelmesi. Ebû Amr dedi: **الطفل**: karanlığın kendisi. İbn Hirme’den şu beyit inşâd edildi:

  “Ve bana, gecenin renginden bir **طفل** arız oldu.”
es-Sâgânî onu Benî Şeybân’ın Nâbiga’sına nisbet etti; adı Abdullah b. Muhârik’tir. Evveli:
  “Onun (yerinin) sakinlerinin cinlerin uğultusunu işittim.”
Ve **طفل الرجل**’i, **طفولا**: **الطفل**’e girdi; **أطفل** gibi. Ve **طفلت الشمس**: doğunca; Ferrâ, **نوادر**’inde nakletti. ez-Zeccâc dedi: **طفلت**: gurûbda kızardı ve ona yaklaştı; **أطفلت** gibi. Bu, zıddıdır; yani: **بين طفلت**: doğdu; ve **طفلت**: kızardı. Aynı şekilde: “Ona **طفلا** geldim” akşamlayın; ve “Ona **طفلا** geldim” güneşin doğmasından sonra. İbn Abbâd dedi: **طفل النبت** ( **فرح** gibi) ve **طفل** (damme ile), **تطفيلا**: ona toprak isabet etti de onu bozdu. Başkası dedi: **عشب طفل**: uzamadı. es-Sâgânî’nin nassı—İbn Abbâd’dan naklen—şudur: **طفل** ( **فرح** gibi) ve **طفل** (damme ile); yani **عني** gibi; öyleyse **المحيط**’a müracaat et. Şeyhimiz dedi: bazıları musannifin “ve **طفل** (damme ile) ilh.” sözüne itiraz etti; çünkü **التفعيل** (kalıbı) **طفل**’ün (şeddeli) masdarıdır; onun “damme ile” sözü ise **كرم** gibi olduğunu gösterir; öyleyse nasıl **تطفيلا** der? Dedim ki: bu, onun ıstılahlarını tamlamaktan gaflettir; zira biz defalarca işaret ettik ki musannif, fiillerde “damme ile”yi çoğu kez meçhûl bina için ıtlak eder; bu da ondandır. Onu, masdarını **تطفيلا** zikretmesi teyit eder; zira bunun benzeri gizli değildir. Öyleyse, zabtın ayn’a râci olacağı vehmedilmez; fiillerde onun kaidesi bu olduğu hâlde; çünkü her ikisi de onun ıstılahlarındandır; gizli olmadığı gibi. Allah Teâlâ daha iyi bilir. Ve **الطفيل** ( **أمير** gibi): havuzda kalan bulanık su. Onun tekili—nüshalarda böyle—; doğrusu: tekili **هاء** iledir: **طفيلة**. **اللسان**’da olan: onun **الطفئل** ( **زبرج** gibi) olduğudur; çünkü onu **طفأل**’de zikretti ve dedi ki: o, havuzda kalan bulanık, duru olmayan sudur; tekili **طفئلة**. Tekil ile taifeyi murad eder; öyleyse düşün. Ve **طفيل**: Mekke’de bir dağdır. Bilâl, Allah Teâlâ ondan razı olsun, onunla temessül etti; dedi ki:
  “Bir gün **مجنة** sularını ister miyim?                      Ve bana **شامة** ve **طفيل** görünür mü?”

وقال الخطابي: **شامة** ve **طفيل**: iki göz. Ve **الطفيل**، **كزبير**: Benî Gani’den bir şair. Ebû Ubeyde dedi: **الطفيل بن زلال**، **كشداد**، Kûfeli; kendisine **طفيل الأعراس** yahut **العرائس** denilen. İbnü’s-Sikkît dedi: O, Benî Abdillâh b. Gatafân’dandır; davetsiz olarak ziyafetlere gelirdi; ve şöyle derdi: “Keşke Kûfe, sıvanmış bir havuz olsaydı da ondan hiçbir şey benden gizli kalmasaydı.” Ondan **الطفيلي** (ona nisbetle) gelir; o, kendisine davet edilmediği hâlde ziyafete ve yemek davetlerine girendir. Ve **الطفليل** (kesre ile): kavimle birlikte girip, davet edilmeden onların yemeğini yiyen. Sonra her **واغل** **طفيلي**dir. Ve fiil olarak sarf ettiler; şöyle dediler: “**قد طفل عليه، تطفيلا**” ve “**تطف عليه**”. Leys dedi: **التطفيل** Irak ehlinin sözlerindendir; “O, düğünlerde **يتطفل** eder” denir. Ve **الأساس**’ın secilerinden: “İnsanların üzerine **يطفل** etmeyi sürdürdü; nihayet **طفيل الأعراس**’ı neshetti.” İbn Berrî, İbn Hâlaveyh’ten nakletti: **الطفيلي**، **والوارش**، **والواغل**، **والارشم**، **والزلال**، **والقسقاس**، **والدامر**، **والدامق**، **والزامج**، **واللعمظ**، **واللعموظ**، **والمكزم**. Râgıb, onun اشتقاقında başka bir veçih nakletti; şöyle dedi: Denilir ki o, **طفل النهار**’dan(dır); o vakitte davetsiz olarak yemeğe gelmesidir. Ebû Tâlib, Asmaî’den nakletti: O, **الطفل**’den alınmıştır; o da gecenin karanlığıyla gündüze yönelmesidir; yani kavmin işini onlara karartır; kim davet etti, nasıl onların yanına girdi bilinmez. Dedim: Tercih edilen birincisidir. Ve **الطفيل**، **كحذيم**: **الطفل**; bu vaz‘î bir binadır. Aynı şekilde: **رجل طريم**. **كهدل الراجز** dedi:
  “Yâ Rab, bize bir daha **طفيلا** geri döndürme.”
Ve denildi ki: O, **طفيلا** kastetti; bununla onu küçültür ve hakir görür; fakat vezin, tasgîr binası dışında ona uygun düşmeyince, onu kastederek (tasgîr binasını) yaptı. Bu, İbnü’l-A‘râbî’nin mezhebidir; kıyas ise birincisidir. Ayrıca: bir isimdir; ve râcizin sözü bununla tefsir edilmiştir. Ve **الطفال** ve **الطفال**، **كغراب وسحاب**: kuru çamur; Yemenîdir. Ve **المطافل**: cem‘. Abd Menâf el-Hüzelî’nin sözü böyle rivayet edilmiştir:
  “Ve onlar sizi **أنف عاذ المطافل**’e soktular.”
Ve bu, **ط ح ل**’de zikredilmiştir.

Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **الطفل** (harekeli): yağmur; Cevherî nakletti; ve şu beyti okudu:
  “**لوهد جاده طفل الثريا**”
Ve **الأساس**’ta: “**وقعت أطفال الوسمي**”: onun yağmurları; ve “**جاده طفل من مطر**”: bir yağmurla onu suladı. Ve **الطفل** (kesre ile): küçük bulutlar; Ebû Züeyb’in sözünde:
  “**ثلاثا فلما استحـيل الـجـهـا                      م واستجمع الطفل فيها رشوحا**”

Ve **الطفل** (fetha ile): Mısır’da bilinen şu sarı çamur; onunla elbiseler boyanır. Ve **أطفل الكلام**: onu tedebbür etti. Ve **طفلت الحمر العشب**: onu otladıysa; sonra onun üzerine toprağı kaldırdı; İbn Abbâd’dan. Ve **ريح طفل**: esişi yumuşak olduğunda. Ve **وادي طفيل كزبير**: Tihâme ile Yemen arasında; Nasr söyledi. Ve **طفيل بن عمرو بن ثعلبة بن الحارث**: Kelb’den bir batın; onlardan, Ali’ye (Allah Teâlâ ondan razı olsun) heyetle gelen şair Ebû **طفيل**; İbnü’l-Kelbî zikretti. Ve onun soyundan Ebû Nüheyk **مساور بن سريع بن أبي طفيل**: şair. Ve **الطفال**: **الطفل** satan kimse; yine bunun gibi, Ebû’l-Hasen Muhammed b. el-Hüseyn b. Muhammed b. el-Hasenî b. es-Serî **الطفال** en-Nîsâbûrî el-Mısrî’ye nisbet edildi; sika, sadûk; Ebû’t-Tâhir ez-Zühelî’den (rivayet etti); ondan da Ebû Muhammed en-Nahşebî ve Ebû Abdillâh er-Râzî (rivayet etti); 448 yılında vefat etti. Ve Abdülkerîm b. Ömer **الطفال**; ve Abdülkerîm b. Ali en-Nahvî İbn **الطفال**; Silefî ondan yazdı; ikisini de Mansûr zikretti. Ve Ebû **الطفيل**: Âmir b. Vâsile el-Leysî; Allah Teâlâ ondan razı olsun; sahâbenin ölümce en sonuncusu; Ebû’z-Zübeyr el-Mekkî ondan rivayet etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

طَفُلَ
1 طَفُلَ ذ , aor. طَفُلَ , inf. n. طَفَالَةٌ and طُفُولَةٌ, It (anything) was, or became, soft, or tender; [as though resembling a طِفْل;] (K, TA;) syn. رَخُصَ. (TA.) -A2- طَفَلَت said of a she-camel: see 2. ― -b2- طَفَلَ, (K, TA,) inf. n. طُفُولٌ, said of a man, (TA,) He entered upon the [time called] طَفَل, (K, TA,) which has two contr. meanings; (TA;) as also ↓ اطفل. (K.) ― -b3- And طَفَلَتِ الشَّمْسُ The sun rose: (O, K:) so says Fr in his “ Nawلdir. ” (O.) ― -b4- And, (O, K,) accord. to Zj, (O,) The sun became red on the occasion of setting; and so ↓ أَطْفَلَت: (O, K:) thus the former has two contr. meanings: (K:) and الشَّمْس ↓ طفّلت, (S, K,) or طفّلت لِلْغُرُوبِ, (S,) inf. n. تَطْفِيلٌ, (S, O,) The sun inclined to setting: (S, O:) or approached the setting; as also طَفَلَت, (K, TA,) aor. طَفُلَ , inf. n. طُفُولٌ. (TA.) -A3- طَفَلَتِ الحُمُرُ العُشْبَ The asses depastured the herbs so as to raise the dust upon them. (Ibn- 'Abbلd, O.) -A4- And طَفِلَ النَّبْتُ; (Ibn-' Abbلd, O, K;) and طُفِلَ; (Ibn-' Abbلd, O, TA;) or, accord. to the K, ↓ طُفِّلَ, inf. n. تَطْفِيلٌ; (TA;) The herbage became soiled by dust, (Ibn-' Abbلd, O, K, TA,) and thereby marred, or injured. (Ibn- ' Abbلd, O, TA.)

طفّلت النَّاقَةُ
2 طفّلت النَّاقَةُ ذ i. q. رَشَحَتْ طِفْلَهَا or رَشَّحَتْهُ [i. e. The she-camel rubbed the root of her young one's tail, and pushed him on with her head; and went before him, and waited for him until he overtook her; and sometimes gently urged him on, and followed him]; (K accord. to different copies; [but both of these verbs signify the same, as expl. in the L;]) and so ↓ طَفَلَت, (K, TA,) aor. طَفُلَ , inf. n. طُفُولٌ. (TA.) ― -b2- طفّلت الشَّمْسُ: see 1. ― -b3- طفّل اللَّيْلُ The night began to be dark: (S, O:) or drew near. (K.) -A2- طفّل الاـِبِلَ, (S, O, K,) inf. n. تَطْفِيلٌ, (S, O,) He treated the camels gently, in journeying, in order that their young ones (أَطْفَالُهَا) might come up to them. (S, O, K.) ― -b2- And طفّل الكَلَامَ, (tropical:) He considered, or forecast, the results of the speech, or saying; he looked to what would, or might, be its result; or he thought, or meditated, upon it, and endeavoured to understand it; syn. تَدَبَّرَهُ; (K, TA;) and (TA) so ↓ اطفلهُ. (O, TA.) -A3- See also 1, last sentence. -A4- And see 5, in two places.

اطفلت
4 اطفلت ذ , said of a woman, (S, O, TA,) and of a girl, or young woman, (صبية, [but this, I doubt not, is a mistranscription for ظَبْيَة, i. e. a doe-gazelle,]) and of a she-camel, (TA,) or of any female, (Msb,) She had a طِفْل [or young one of tender age]: (S, O, TA:) or she brought forth. (Msb.) ― -b2- See also 1, in two places. -A2- And see 2.

تطفّل
5 تطفّل ذ He was, or became, an intruder at feasts, uninvited; (S, Msb, K;) as also ↓ طفّل, (K,) inf. n. تَطْفِيلٌ: (TA:) or he imitated Tufeyl: (Har p. 179: [see طُفَيْلِىٌّ:]) and عَلَيْهِ ↓ طفّل and تطفّل عليه he intruded upon him at a feast, uninvited. (TA.) It is of the speech of the people of El-' Irلk. (Lth, Msb.)

طَفْلٌ
طَفْلٌ ذ Soft, or tender; (S, O, K;) applied to anything, (K:) fem, with ة; (S, O, K;) applied to a girl, or young woman, (S,) or to a woman: (O:) and pl. طِفَالٌ and طُفُولٌ, (K.) One says بَنَانٌ طَفْلٌ [Soft, or tender, fingers, or ends of fingers]; this being allowable, though بنان is a [kind of] pl. and طفل is a sing., because every pl. [of the kind] that differs not from its sing. save in the ة [affixed to the latter] is made sing. and masc. [as well as fem.]: and therefore Homeyd says,
فَلَمَّا كَشَفْنَ اللِّبْسَ عَنْهُ مَسَحْنَهُ
بِأَطْرَافِ طَفْلٍ زَانَ غَيْلًا مُوَشَّمًا
[And when they (referring to females) removed from over him the clothing, they wiped him with the extremities of soft, or tender, fingers, that adorned a plump fore arm, tattooed]; meaning, بِأَطْرَافِ بِنَانٍ طَفْلٍ. (S, O.) -A2- Also [Fullers' earth, which is used for scouring cloths, and is sometimes used in the bath, instead of soap;] a certain yellow [or rather yellowish, and sometimes white, or whitish,] earth, well known in Egypt, with which cloths are dyed [or rather scoured]; (TA;) also called بَيْلُونٌ. (Esh-Shihلb El- ' Ajamee, TA in art. بلن.)

طِفْلٌ
طِفْلٌ ذ A young one, or youngling, or the young, (Msb, K, *) of anything, (K,) [or] of a human being and of a beast: (Msb:) or (K) a new-born child, or young infant: and also a young one, or the young, of any wild animal: (S, O, K:) or it is applied to a child until he discriminates; (Msb, TA;) after which he is called صَبِىّ; thus some say, (Msb,) [and] thus says El-Munلwee: (TA:) or, accord. to Az, (Msb, TA,) on the authority of AHeyth, (TA,) a child from the time of his birth (Mgh, TA) until he attains to puberty: (Mgh, Msb, TA:) fem. طِفْلَةٌ: (Zj, Mgh, Msb, TA:) and pl. أَطْفَالٌ: (Zj, S, O, Msb, TA:) but طِفْلٌ is also used as fem., (Zj, Mgh, O, Msb, TA,) and dual, (Zj, TA,) and pl., (Zj, S, O, Msb, TA,) occurring as pl. in the Kur xxiv. 31, (S, O, Msb,) and [xxii. 5 and] xl. 69: (Zj, TA:) and ↓ طِفْيَلٌ signifies the same as طِفْلٌ; (K, TA;) used in this sense by a rلjiz; but accord. to some, by poetic license, for the dim. ↓ طُفَيْلٌ. (TA.) ― -b2- [Hence,] (assumed tropical:) Any part or portion of anything, whether a substance or an accident: (K, TA:) pl. أَطْفَالٌ: whence they say طِفْلُ الهَمِّ and الحُبِّ (assumed tropical:) [The portion of anxiety and of love]. (TA.) ― -b3- (tropical:) A falling spark or portion (سِقْط [in the CK سَقَط]) of fire: (M, K, TA:) or a live coal: (A, TA:) or fire when just struck; as also طِفْلَةٌ: (T, TA: [but this latter is the n. un.:]) and the pl. is أَطْفَالٌ: one says, تَطَايَرَتْ أَطْفَالُ, النَّارِ, meaning (tropical:) The sparks of the fire [became scattered]. (TA.) ― -b4- (assumed tropical:) Small clouds: so in a verse of Aboo-Dhu-eyb. (TA.) ― -b5- (tropical:) An object of want: (K:) or a small object of want. (TA.) One says, هُوَ يَسْعَى فِى أَطْفَالِ الحَوَائِجِ i. e. [(tropical:) He labours in the accomplishment of] small objects of want. (A, TA.) -A2- (tropical:) Night: (K, TA:) or the first part thereof. (A, TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) The sun when near to the setting. (ISd, K, TA.)

طَفَلٌ
طَفَلٌ ذ : see طُفُولِيَّةٌ. ― -b2- Also The period [next] after sunrise: from طِفْلٌ signifying “ a young one ” or “ youngling: ” (O:) or طَفَلُ الغَدَاةِ signifies the period from that when the sun is about to rise, or appear, until its light has ascendancy over the earth: (T, TA:) or when the sun is about to rise, or appear, and has not yet ascendancy in, or upon, the earth: (Er-Rلghib, TA:) or the period from the rising, or appearing, of the sun, until its having ascendancy [for اـِلَى اسْتِكْمَالِهَا in a copy of the M, and استكمانها and استكنانها in different copies of the K, I read الى اسْتِمْكَانِهَا, agreeably with the explanation in the the T and with that of Er-Rلghib, in both of which the verb used is يَسْتَمْكِن,] in, or upon, the earth. (M, K.) And (O) The period after [that called] the عَصْر [q. v.] when the sun inclines to the setting: (S, O:) or طَفَلُ العَشِىِّ signifies the last part of the afternoon, at sunset, (K, TA,) and at the time of the sun's becoming yellow, when it is about to set. (TA.) One says, أَتَيْتُهُ طَفَلًا [I came to him at one of the periods termed طَفَل]. (S, O.) ― -b3- Also The coming of the night with its darkness. (TA.) ― -b4- And The darkness itself. (O, K.) -A2- Also Rain: so in the phrase طَفَلُ الثُّرَيَّا [The rain of the auroral setting of the Pleiades]. (S, O.) [Or A shower of rain: for] one says, وَقَعَتْ أَطْفَالُ الوَسْمِىِّ The showers of the [rain called] وسمىّ [q. v.] fell: and جَادَهُ طَفَلٌ مِنْ مَطَرٍ [A shower of rain descended copiously upon him, or it]. (A, TA.) ― -b2- And رِيحٌ طَفَلٌ A wind that blows gently, or softly. (TA.)

طَفِلٌ
طَفِلٌ ذ Herbage that does not become tall (TA.)

طُفَالٌ
طُفَالٌ ذ and طَفَالٌ Dry clay: (K:) of the dial. of El-Yemen. (TA.)

طَفِيلٌ
طَفِيلٌ ذ , like أَمِيرٌ, (K,) or, accord. to the L, ↓ طِفْئِلٌ, mentioned in the L in art. طفأل, (TA,) Turbid water remaining in a watering-trough: (K, TA:) n. un. with ة; (K;) accord. to the L, طِفْئِلَةٌ; meaning a portion thereof. (TA.)

طُفَيْلٌ
طُفَيْلٌ ذ dim. of طِفْلٌ, q. v.

طِفْئِلٌ
طِفْئِلٌ ذ : see طَفِيلٌ.

طِفْيَلٌ
طِفْيَلٌ ذ : see طِفْلٌ.

طَفَالَةٌ
طَفَالَةٌ ذ : see what next follows.

طُفُولَةٌ
طُفُولَةٌ ذ : see what next follows.

طُفُولِيَّةٌ
طُفُولِيَّةٌ ذ , mentioned by ISd and the expositors of the Fs and others, as well as in the K, and also pronounced without teshdeed, [i. e. طُفُولِيَةٌ,] which shows, as do several other reasons, that the ى therein is not that which is the characteristic of rel. ns., though it has been asserted to be so, (MF, TA,) The state, or condition, of the طِفْل; [i. e. early infancy: or, in a larger sense, childhood;] as also ↓ طُفُولَةٌ and ↓ طَفَالَةٌ and ↓ طَفَلٌ; (K;) [inf. ns.] having no verb [corresponding to them]. (TA.)

طُفَيْلِىٌّ
طُفَيْلِىٌّ ذ One who intrudes at feasts, uninvited; (S, O, Msb, K;) as also ↓ طِفْلِيلٌ: (K:) the former is a rel. n. from طُفَيْلٌ, the name of a certain man of El-Koofeh, (ISk, S, O, Msb, K,) who used to intrude at feasts, uninvited, (ISk, S, O, Msb,) and who was called طُفَيْلُ الأَعْرَاسِ and طُفَيْلُ العَرَائِسِ: (ISk, S, O: [two other deriva- tions are mentioned in the TA; but they are too far-fetched to deserve notice:]) such the Arabs [in their proper language] called وَارِشٌ. (ISk, S, O, Msb.)

طَفَّالٌ
طَفَّالٌ ذ One who sells طَفْل [or fullers' earth]. (TA.)

طِفْلِيلٌ
طِفْلِيلٌ ذ : see طُفَيْلِىٌّ.

طَافِلَةٌ
[ طَافِلَةٌ ذ , which Golius explains as meaning “ i. q. فَايِدَةٌ et خَيْرٌ, utilitas, bonum, ” referring to the KL as his authority, is evidently a mistake for طَائِلٌ, expl. as meaning فَائِدَةٌ and خَيْرٌ in my copy of the KL, which does not mention طَافِلَةٌ in any sense.]

أَطْفَلُ
أَطْفَلُ ذ [More, or most, like to the طُفَيْلِىّ: and hence, more, and most, intrusive, uninvited]. أَطْفَلُ مِنْ لَيْلٍ عَلَى نَهَارٍ [More intrusive, uninvited, than night upon day], and مِنْ شَيْبٍ عَلَى شَبَابٍ [than hoariness upon youthfulness], and مِنْ ذُبَابٍ [than flies], are proverbs. (Meyd.)

مُطْفِلٌ
مُطْفِلٌ ذ , (A 'Obeyd, S, O, Msb, K,) and مُطْفِلَةٌ also, (TA,) applied to a female, of human beings and of wild animals, (K, TA,) and of camels, (A 'Obeyd, TA,) i. q. ذَاتُ طِفْلٍ [Having a young one, or youngling, &c.], (A 'Obeyd, K, TA,) with her: (A 'Obeyd, TA:) or applied to a she-gazelle and camel, (S, O,) or to any female, (Msb,) that has recently brought forth: (S, O, Msb: *) pl. مَطَافِلُ and مَطَافِيلُ. (A 'Obeyd, S, O, K.) [See also عَائِذٌ, in art. عوذ.] سَارَتْ قُرَيْشٌ بِالعُوذِ المَطَافِيلِ i. e. Kureysh journeyed with the camels that had recently brought forth having with them their young ones, occurring in a trad., means, (assumed tropical:) with their collective company, their old and their young. (TA.) [See, again, عَائِذٌ.] ― -b2- [It is also said by Freytag to be applied in the Deewلn of the Hudhalees to clouds followed by small ones.] ― -b3- And لَيْلَةٌ مُطْفِلٌ means A night that kills the young ones by its cold. (K, TA.)

##### Türkçe

**طَفُلَ**
1 **طَفُلَ** ذ, muzâri‘i **طَفُلَ**, mastarı **طَفَالَةٌ** ve **طُفُولَةٌ**, O (herhangi bir şey) yumuşak, yahut nazik oldu; [sanki bir **طِفْل**’e benzer gibi]; (K, TA;) eşanlamlısı **رَخُصَ**. (TA.) -A2- **طَفَلَت** denildi, bir dişi deve hakkında: bk. 2. ― -b2- **طَفَلَ**, (K, TA,) mastarı **طُفُولٌ**, bir adam hakkında söylenir, (TA,) O, iki zıt mânası olan (TA;) [**طَفَل** diye adlandırılan] vakte girdi; (K, TA,) bunun gibi ↓ **اطفل** da. (K.) ― -b3- Ve **طَفَلَتِ الشَّمْسُ** Güneş doğdu: (O, K:) Fr “Nawلdir.”inde böyle der. (O.) ― -b4- Ve, (O, K,) Zj’ye göre, (O,) Güneş, batma vaktinde kızardı; ve bunun gibi ↓ **أَطْفَلَت**: (O, K:) böylece ilkinin iki zıt mânası vardır: (K:) ve **الشَّمْس** ↓ **طفّلت**, (S, K,) yahut **طفّلت لِلْغُرُوبِ**, (S,) mastarı **تَطْفِيلٌ**, (S, O,) Güneş batmaya meyletti: (S, O:) yahut batmaya yaklaştı; bunun gibi **طَفَلَت** de, (K, TA,) muzâri‘i **طَفُلَ**, mastarı **طُفُولٌ**. (TA.) -A3- **طَفَلَتِ الحُمُرُ العُشْبَ** Eşekler otları otladı; üzerlerine toz kaldıracak şekilde. (Ibn- 'Abbلd, O.) -A4- Ve **طَفِلَ النَّبْتُ**; (Ibn-' Abbلd, O, K;) ve **طُفِلَ**; (Ibn-' Abbلd, O, TA;) yahut K’ye göre ↓ **طُفِّلَ**, mastarı **تَطْفِيلٌ**; (TA;) Ot, toz ile kirlendi, (Ibn-' Abbلd, O, K, TA,) ve bununla bozuldu, yahut zarar gördü. (Ibn- ' Abbلd, O, TA.)

**طفّلت النَّاقَةُ**
2 **طفّلت النَّاقَةُ** ذ, **رَشَحَتْ طِفْلَهَا** yahut **رَشَّحَتْهُ** ile aynı mânadadır [yani: dişi deve, yavrusunun kuyruğunun dibini ovdu ve onu başıyla itti; onun önüne geçti ve ona yetişinceye dek onu bekledi; ve bazen onu yumuşakça sürükledi ve onun arkasından gitti]; (K, farklı nüshalara göre; [lâkin bu iki fiilin ikisi de L’de açıklandığı üzere aynı mânaya delâlet eder;]) ve bunun gibi ↓ **طَفَلَت** de, (K, TA,) muzâri‘i **طَفُلَ**, mastarı **طُفُولٌ**. (TA.) ― -b2- **طفّلت الشَّمْسُ**: bk. 1. ― -b3- **طفّل اللَّيْلُ** Gece kararmaya başladı: (S, O:) yahut yaklaştı. (K.) -A2- **طفّل الاـِبِلَ**, (S, O, K,) mastarı **تَطْفِيلٌ**, (S, O,) O, yolculukta develere yumuşak davrandı; onların yavruları (**أَطْفَالُهَا**) onlara yetişsin diye. (S, O, K.) ― -b2- Ve **طفّل الكَلَامَ**, (mecazen:) O, sözün yahut söyleyişin sonuçlarını düşündü, yahut önceden kestirdi; onun sonucu ne olacak yahut ne olabilir diye baktı; yahut onun üzerinde düşündü, tefekkür etti ve onu anlamaya çalıştı; eşanlamlısı **تَدَبَّرَهُ**; (K, TA;) ve (TA) bunun gibi ↓ **اطفلهُ**. (O, TA.) -A3- Ayrıca bk. 1, son cümle. -A4- Ve bk. 5, iki yerde.

**اطفلت**
4 **اطفلت** ذ, bir kadın hakkında, (S, O, TA,) ve bir kız, yahut genç kadın hakkında, (**صبية**, [lâkin bu, şüphesiz, **ظَبْيَة** yani bir dişi ceylan için yanlış yazımdır,]) ve bir dişi deve hakkında, (TA,) yahut herhangi bir dişi hakkında, (Msb,) O, bir **طِفْل** [yahut nazik yaşta bir yavru] sahibi oldu: (S, O, TA:) yahut doğurdu. (Msb.) ― -b2- Ayrıca bk. 1, iki yerde. -A2- Ve bk. 2.

**تطفّل**
5 **تطفّل** ذ O, davet edilmeden ziyafetlere sokulan biri oldu, yahut öyle oldu; (S, Msb, K;) bunun gibi ↓ **طفّل** de, (K,) mastarı **تَطْفِيلٌ**: (TA:) yahut o, Tufeyl’i taklit etti: (Har s. 179: [bk. **طُفَيْلِىٌّ**:]) ve **عَلَيْهِ** ↓ **طفّل** ve **تطفّل عليه** o, davet edilmeden onun üzerine ziyafette sokuldu. (TA.) Bu, El-‘Irلk halkının sözündendir. (Lth, Msb.)

**طَفْلٌ**
**طَفْلٌ** ذ Yumuşak, yahut nazik; (S, O, K;) herhangi bir şeye uygulanır, (K:) müennesi ة ile; (S, O, K;) bir kız, yahut genç kadın hakkında, (S,) yahut bir kadın hakkında: (O:) ve çoğulu **طِفَالٌ** ve **طُفُولٌ**, (K.) Denir ki **بَنَانٌ طَفْلٌ** [yumuşak, yahut nazik, parmaklar, yahut parmak uçları]; bu caizdir; her ne kadar **بنان** bir [tür] çoğul ve **طفل** tekil ise de; çünkü tekilinden yalnızca (tekile eklenen) ة ile ayrılmayan her çoğul, tekil ve müzekker yapılır [müennes gibi]: ve bu sebeple Homeyd şöyle der,
فَلَمَّا كَشَفْنَ اللِّبْسَ عَنْهُ مَسَحْنَهُ
بِأَطْرَافِ طَفْلٍ زَانَ غَيْلًا مُوَشَّمًا
[Ve onlar (kadınlara işaretle) onun üzerinden elbiseyi kaldırınca, onu yumuşak, yahut nazik, parmakların uçlarıyla sildiler; (bu parmaklar) dövmeli, dolgun bir önkolu süslüyordu]; mânası, **بِأَطْرَافِ بِنَانٍ طَفْلٍ**. (S, O.) -A2- Ayrıca [kumaşları ovmak için kullanılan ve bazen hamamda sabun yerine kullanılan fuller toprağı;] Mısır’da iyi bilinen, kumaşların boyandığı [daha doğrusu ovulduğu] belirli bir sarı [daha doğrusu sarımsı ve bazen beyaz yahut beyazımsı] toprak; (TA;) ayrıca **بَيْلُونٌ** diye de adlandırılır. (Esh-Shihلb El- ' Ajamee, TA, بلن maddesinde.)

**طِفْلٌ**
**طِفْلٌ** ذ Herhangi bir şeyin, (K,) [yahut] insanın ve hayvanın, (Msb:) yavrusu, yahut küçüğü, yahut genç olanı; (Msb, K, *) yahut (K) yeni doğmuş çocuk, yahut küçük bebek: ve ayrıca herhangi bir vahşi hayvanın yavrusu, yahut küçüğü: (S, O, K:) yahut o, ayırt edinceye kadar çocuğa uygulanır; (Msb, TA;) bundan sonra ona **صَبِىّ** denir; bazıları böyle der, (Msb,) [ve] El-Munلwee böyle der: (TA:) yahut Az’a göre, (Msb, TA,) AHeyth rivayetiyle, (TA,) doğum vaktinden (Mgh, TA) bulûğa erişinceye kadar çocuk: (Mgh, Msb, TA:) müennesi **طِفْلَةٌ**: (Zj, Mgh, Msb, TA:) ve çoğulu **أَطْفَالٌ**: (Zj, S, O, Msb, TA:) lâkin **طِفْلٌ** müennes olarak da kullanılır, (Zj, Mgh, O, Msb, TA,) ve tesniye, (Zj, TA,) ve çoğul olarak, (Zj, S, O, Msb, TA,) Kur’ân xxiv. 31’de çoğul olarak vârid olur, (S, O, Msb,) ve [xxii. 5 ve] xl. 69’da: (Zj, TA:) ve ↓ **طِفْيَلٌ**, **طِفْلٌ** ile aynı mânaya gelir; (K, TA;) bu mânada bir recez şairi tarafından kullanılmıştır; lâkin bazılarına göre, şiir zaruretiyle, küçültme ↓ **طُفَيْلٌ** yerine. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] (mecazen farz edilerek:) Herhangi bir şeyin, ister cevher ister araz olsun, herhangi bir parçası yahut kısmı: (K, TA:) çoğulu **أَطْفَالٌ**: buradan **طِفْلُ الهَمِّ** ve **الحُبِّ** derler (mecazen farz edilerek:) [kaygının ve sevginin payı]. (TA.) ― -b3- (mecazen:) Ateşin düşen kıvılcımı yahut parçası (**سِقْط** [CK’de **سَقَط**]) : (M, K, TA:) yahut kor: (A, TA:) yahut yeni çakılmışken ateş; bunun gibi **طِفْلَةٌ** da: (T, TA: [lâkin bu ikincisi isim-i vahdedir:]) ve çoğulu **أَطْفَالٌ**’dır: denir ki, **تَطَايَرَتْ أَطْفَالُ, النَّارِ**, mânası (mecazen:) ateşin kıvılcımları [saçıldı]. (TA.) ― -b4- (mecazen farz edilerek:) Küçük bulutlar: Aboo-Dhu-eyb’in bir beytinde böyledir. (TA.) ― -b5- (mecazen:) Bir ihtiyaç nesnesi: (K:) yahut küçük bir ihtiyaç nesnesi. (TA.) Denir ki, **هُوَ يَسْعَى فِى أَطْفَالِ الحَوَائِجِ** yani [(mecazen:) o,] küçük ihtiyaçların giderilmesinde çalışır. (A, TA.) -A2- (mecazen:) Gece: (K, TA:) yahut onun ilk kısmı. (A, TA.) ― -b2- Ve (mecazen farz edilerek:) Batmaya yakınken güneş. (ISd, K, TA.)

**طَفَلٌ**
**طَفَلٌ** ذ: bk. **طُفُولِيَّةٌ**. ― -b2- Ayrıca Güneş doğduktan sonraki [hemen] dönem: “yavru” yahut “küçük” mânasındaki **طِفْلٌ**’den. (O:) yahut **طَفَلُ الغَدَاةِ**, güneşin doğmaya yahut görünmeye yaklaştığı zamandan, ışığının yer üzerinde üstün gelmesine kadar olan dönemdir: (T, TA:) yahut güneşin doğmaya yahut görünmeye yaklaştığı ve henüz yer içinde yahut üzerinde üstünlüğü bulunmadığı zaman: (Er-Rلghib, TA:) yahut güneşin doğmasından yahut görünmesinden, yer içinde yahut üzerinde üstünlüğe sahip olmasına kadar olan dönem. (M, K.) Ve (O) [**عَصْر** diye adlandırılan]den sonraki dönem; güneş batmaya meylettiğinde: (S, O:) yahut **طَفَلُ العَشِىِّ**, ikindinin son kısmıdır, gün batımında, (K, TA,) ve güneşin sarardığı, batmak üzere olduğu vakitte. (TA.) Denir ki, **أَتَيْتُهُ طَفَلًا** [**طَفَل** diye adlandırılan dönemlerden birinde ona geldim]. (S, O.) ― -b3- Ayrıca gecenin karanlığıyla gelmesi. (TA.) ― -b4- Ve karanlığın kendisi. (O, K.) -A2- Ayrıca yağmur: **طَفَلُ الثُّرَيَّا** terkibinde [Süreyya’nın seherî batışının yağmuru]. (S, O.) [Yahut bir sağanak yağmur: zira] denir ki, **وَقَعَتْ أَطْفَالُ الوَسْمِىِّ** [**وسمىّ** diye adlandırılan yağmurun sağanakları düştü]: ve **جَادَهُ طَفَلٌ مِنْ مَطَرٍ** [bir yağmur sağanağı onun üzerine, yahut ona, bolca indi]. (A, TA.) ― -b2- Ve **رِيحٌ طَفَلٌ** Yumuşakça, yahut hafifçe esen bir rüzgâr. (TA.)

**طَفِلٌ**
**طَفِلٌ** ذ Boyu uzamayan ot. (TA.)

**طُفَالٌ**
**طُفَالٌ** ذ ve **طَفَالٌ** Kuru kil: (K:) El-Yemen lehçesindendir. (TA.)

**طَفِيلٌ**
**طَفِيلٌ** ذ, **أَمِيرٌ** gibi, (K,) yahut L’ye göre ↓ **طِفْئِلٌ**, L’de طفأل maddesinde zikredilmiştir, (TA,) Sulukta kalan bulanık su: (K, TA:) isim-i vahdesi ة iledir; (K;) L’ye göre **طِفْئِلَةٌ**; mânası, ondan bir parça. (TA.)

**طُفَيْلٌ**
**طُفَيْلٌ** ذ **طِفْلٌ**’ün küçültmesidir, bk. o.

**طِفْئِلٌ**
**طِفْئِلٌ** ذ: bk. **طَفِيلٌ**.

**طِفْيَلٌ**
**طِفْيَلٌ** ذ: bk. **طِفْلٌ**.

**طَفَالَةٌ**
**طَفَالَةٌ** ذ: bk. hemen ardından gelen.

**طُفُولَةٌ**
**طُفُولَةٌ** ذ: bk. hemen ardından gelen.

**طُفُولِيَّةٌ**
**طُفُولِيَّةٌ** ذ, ISd ve Fs şârihleri ve başkaları tarafından, K’de olduğu gibi, zikredilmiştir; ve ayrıca teşdîdsiz de telaffuz edilir, [yani **طُفُولِيَةٌ**,] bu da, başka birkaç sebep gibi, içindeki ى’nın nisbet isimlerinin alâmeti olan ى olmadığını gösterir; her ne kadar öyle olduğu iddia edilmişse de, (MF, TA,) **طِفْل**’ün hâli yahut durumu; [yani erken bebeklik: yahut daha geniş mânada çocukluk;] bunun gibi ↓ **طُفُولَةٌ** ve ↓ **طَفَالَةٌ** ve ↓ **طَفَلٌ**; (K;) [mastarlardır;] bunlara [mukabil] fiil yoktur. (TA.)

**طُفَيْلِىٌّ**
**طُفَيْلِىٌّ** ذ Davet edilmeden ziyafetlere sokulan kimse; (S, O, Msb, K;) bunun gibi ↓ **طِفْلِيلٌ** de: (K:) birincisi, **طُفَيْلٌ**’den nisbet ismidir; bu, El-Koofeh’li belirli bir adamın adıdır, (ISk, S, O, Msb, K,) o, davet edilmeden ziyafetlere sokulurdu, (ISk, S, O, Msb,) ve ona **طُفَيْلُ الأَعْرَاسِ** ve **طُفَيْلُ العَرَائِسِ** denirdi: (ISk, S, O: [TA’da iki başka türetim zikredilmiştir; lâkin onlar, dikkate değmeyecek kadar zorlama olduklarından:]) Araplar buna [fasih dillerinde] **وَارِشٌ** derlerdi. (ISk, S, O, Msb.)

**طَفَّالٌ**
**طَفَّالٌ** ذ **طَفْل** [yahut fuller toprağı] satan kimse. (TA.)

**طِفْلِيلٌ**
**طِفْلِيلٌ** ذ: bk. **طُفَيْلِىٌّ**.

**طَافِلَةٌ**
[ **طَافِلَةٌ** ذ, Golius’un “**فَايِدَةٌ** ve **خَيْرٌ** ile aynı mânada, utilitas, bonum,” diye açıkladığı ve delil olarak KL’yi gösterdiği şey, açıkça **طَائِلٌ** için bir hatadır; benim KL nüshamda **طَائِلٌ**, **فَائِدَةٌ** ve **خَيْرٌ** mânasıyla açıklanmıştır; ve **طَافِلَةٌ**’yı hiçbir mânada zikretmez.]

**أَطْفَلُ**
**أَطْفَلُ** ذ [**طُفَيْلِىّ**’ye daha çok, yahut en çok, benzeyen: buradan, daha çok ve en çok, davetsiz sokulan]. **أَطْفَلُ مِنْ لَيْلٍ عَلَى نَهَارٍ** [gecenin gündüz üzerine (gelişi)nden daha davetsiz sokulan], ve **مِنْ شَيْبٍ عَلَى شَبَابٍ** [kır saçın gençlik üzerine (gelişi)nden], ve **مِنْ ذُبَابٍ** [sineklerden], darb-ı meseldir. (Meyd.)

**مُطْفِلٌ**
**مُطْفِلٌ** ذ, (A 'Obeyd, S, O, Msb, K,) ve **مُطْفِلَةٌ** de, (TA,) insanlardan ve vahşi hayvanlardan dişiye, (K, TA,) ve develere, (A 'Obeyd, TA,) uygulanır, **ذَاتُ طِفْلٍ** ile aynı mânadadır [yanında bir yavru, yahut küçük, vb. bulunan], (A 'Obeyd, K, TA,) onunla beraber: (A 'Obeyd, TA:) yahut yeni doğurmuş olan dişi ceylana ve deveye, (S, O,) yahut herhangi bir dişiye, (Msb,) uygulanır: (S, O, Msb: *) çoğulu **مَطَافِلُ** ve **مَطَافِيلُ**. (A 'Obeyd, S, O, K.) [Ayrıca bk. عوذ maddesinde **عَائِذٌ**.] **سَارَتْ قُرَيْشٌ بِالعُوذِ المَطَافِيلِ** yani Kureyş, yeni doğurmuş, yanlarında yavruları bulunan develerle yolculuk etti; bir hadiste vârid olup, mânası (mecazen farz edilerek:) topluluklarının bütünüyle, yaşlılarıyla ve gençleriyle (yolculuk etti). (TA.) [Yine bk. **عَائِذٌ**.] ― -b2- [Freytag tarafından, Hudhaleelilerin Dîvânında, küçük bulutların takip ettiği bulutlara da uygulandığı söylenir.] ― -b3- Ve **لَيْلَةٌ مُطْفِلٌ**, soğuğuyla yavruları öldüren bir gece demektir. (K, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَفَلَ
طَفَلَ U ( n. ac. طُفُوْل 27 ),
a.  Rose; was setting ( sun ).

طَفِلَ
طَفِلَ A ( n. ac. طَفَل 4 ),
a.  Was injured by the dust ( plent ). _ast;

طَفُلَ
طَفُلَ U ( n. ac. طَفَاْلَة 22t ,  طُفُوْلَة 27t ),
a.  Was tender, delicate; was young, of tender age.

طَفَّلَ
طَفَّلَ II ,
a.  Was a parasite, an intruder.

b.  Fell ( night ); was setting ( sun ).

c.  Premeditated, thought over, forecast, excogitated ( a speech ).

أَطْفَلَ
أَطْفَلَ IV ,
a.  Had a little one.

b.  Was setting ( sun ).

تَطَفَّلَ
تَطَفَّلَ V ,
a.  see II (a) .

b.  Acted like a child, behaved childishly.

طَفْل
طَفْل 1 , ( pl. طِفَاْل 23 ,  طُفُوْل 27 ),
a.  Little, small, tiny.

طِفْل
طِفْل 2 , ( pl. أَطْفَاْل 38 ),
a.  Young one, little one; child, baby, infant.

طَفَل
طَفَل 4 ,
a.  Time immediately preceding   sunset; time immediately following sunrise.

b.  see 27yit .

طَفَاْل
طَفَاْل 22 ,
a.  Dry mud, clay.

طَفَاْلَة
طَفَاْلَة 22t ,
a.  see 27yit .

طُفَاْل
طُفَاْل 24 ,
a.  see 22 .

طَفِيْل
طَفِيْل 25 ,
a.  Muddy water.

طُفُوْلَة
طُفُوْلَة 27t ,
a.  see 27yit .

طُفُوْلِيَّة
طُفُوْلِيَّة 27yit ,
a.  Infancy, childhood.

أَطْفَلَ
N. Ag. أَطْفَلَ IV , ( pl. مَطَاْفِلُ 44 ,  مَطَاْفِيْلُ 65 ),
a.  Young, youngling.

طُفَيْل
طُفَيْل
a.  Dim. of طِفْل 2 .

طُفَيْلِيّ
طُفَيْلِيّ
a.  Parasite, sponger; intruder.

طِفْلِيْل
طِفْلِيْل
a.  see supra.

##### Türkçe

طَفَلَ
**طَفَلَ** U ( n. ac. **طُفُوْل** 27 ),
a. Kızardı; batıyordu (güneş).

طَفِلَ
**طَفِلَ** A ( n. ac. **طَفَل** 4 ),
a. Tozdan (bitki) zarar gördü. _ast;

طَفُلَ
**طَفُلَ** U ( n. ac. **طَفَاْلَة** 22t ,  **طُفُوْلَة** 27t ),
a. Narin, inceydi; gençti, nazik yaşta idi.

طَفَّلَ
**طَفَّلَ** II ,
a. Asalak, davetsiz giren idi.

b. Gece çöktü; batıyordu (güneş).

c. Önceden tasarladı, üzerinde düşündü, öngördü, zihinde kurdu (bir konuşmayı).

أَطْفَلَ
**أَطْفَلَ** IV ,
a. Küçük bir yavrusu oldu.

b. Batıyordu (güneş).

تَطَفَّلَ
**تَطَفَّلَ** V ,
a. II (a)’ya bak.

b. Çocuk gibi davrandı, çocukça davrandı.

طَفْل
**طَفْل** 1 , ( pl. **طِفَاْل** 23 ,  **طُفُوْل** 27 ),
a. Küçük, ufak, minicik.

طِفْل
**طِفْل** 2 , ( pl. **أَطْفَاْل** 38 ),
a. Genç olan, küçük olan; çocuk, bebek, süt çocuğu.

طَفَل
**طَفَل** 4 ,
a. Gün batımından hemen önceki zaman; gün doğumundan hemen sonraki zaman.

b. **طُفُوْلِيَّة** 27yit’e bak.

طَفَاْل
**طَفَاْل** 22 ,
a. Kuru çamur, kil.

طَفَاْلَة
**طَفَاْلَة** 22t ,
a. **طُفُوْلِيَّة** 27yit’e bak.

طُفَاْل
**طُفَاْل** 24 ,
a. 22’ye bak.

طَفِيْل
**طَفِيْل** 25 ,
a. Bulanık su.

طُفُوْلَة
**طُفُوْلَة** 27t ,
a. **طُفُوْلِيَّة** 27yit’e bak.

طُفُوْلِيَّة
**طُفُوْلِيَّة** 27yit ,
a. Bebeklik, çocukluk.

أَطْفَلَ
N. Ag. **أَطْفَلَ** IV , ( pl. **مَطَاْفِلُ** 44 ,  **مَطَاْفِيْلُ** 65 ),
a. Genç, genççik.

طُفَيْل
**طُفَيْل**
a. **طِفْل** 2’nin küçültmesi.

طُفَيْلِيّ
**طُفَيْلِيّ**
a. Asalak, asalaklanan; davetsiz giren.

طِفْلِيْل
**طِفْلِيْل**
a. Yukarıdakine bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

طفل
طَفُلَ - يَطْفُلُ - طِفْل - الطِفْل - طِفْلاً - أَطْفَال
طَفُلَ - يَطْفُلُ + الكائن: يكون أو يصير طفلاً: يكون في سن ممتدة منذ  نهاية سنته الرابعة من عمره وحتى بلوغه الحلم أو النكاح
طِفْل: اسم فعل" طَفُلَ - يَطْفُلُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " طَفُلَ - يَطْفُلُ ": ابن المرأة، ذكراً كان أم أنثى، منذ نهاية سنته الرابعة من عمره وحتى بلوغه الحلم أو النكاح: والأغلب أن لفظ " طِفْل "  هو اسم جنس يخصص للذكران فقط، ولفظ " طفلة" للإناث، و " أطفال " لجمع " الطفل والطفلة "
أَطْفَال: جمع " طِفْل "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " مراحل النمو والكبر بالعمر في البشر"، وهي:
جَنَّ - يَجِنُّ، صَبِيَ - يَصْبَى، طَفُلَ - يَطْفُلُ، فَتِيَ - يَفْتَى (فَتُوَ - يَفْتُو)، كَهَلَ - يَكْهَلُ، شَاخَ - يَشِيْخُ
طفلاً
 	﴿يا أيها الناس إن كنتم في ريب من البعث فإنا خلقناكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم من مضغة مخلقة وغير مخلقة لنبين لكم ونقر في الأرحام ما نشاء إلى أجل مسمى ثم نخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ومنكم من يتوفى ومنكم من يرد إلى أرذل العمر لكيلا يعلم من بعد علم شيئا وترى الأرض هامدة فإذا أنزلنا عليها الماء اهتزت وربت وأنبتت من كل زوج بهيج (5)﴾ الحج ﴿هو الذي خلقكم من تراب ثم من نطفة ثم من علقة ثم يخرجكم طفلا ثم لتبلغوا أشدكم ثم لتكونوا شيوخا ومنكم من يتوفى من قبل ولتبلغوا أجلا مسمى ولعلكم تعقلون (67)﴾ غافر
الطفل
 ﴿وقل للمؤمنات يغضضن من أبصارهن ويحفظن فروجهن ولا يبدين زينتهن إلا ما ظهر منها وليضربن بخمرهن على جيوبهن ولا يبدين زينتهن إلا لبعولتهن أو آبائهن أو آباء بعولتهن أو أبنائهن أو أبناء بعولتهن أو إخوانهن أو بني إخوانهن أو بني أخواتهن أو نسائهن أو ما ملكت أيمانهن أو التابعين غير أولي الإربة من الرجال أو الطفل الذين لم يظهروا على عورات النساء ولا يضربن بأرجلهن ليعلم ما يخفين من زينتهن وتوبوا إلى الله جميعا أيها المؤمنون لعلكم تفلحون(31)﴾ النور ﴿وإذا بلغ الأطفال منكم الحلم فليستأذنوا كما استأذن الذين من قبلهم كذلك يبين الله لكم آياته والله عليم حكيم(59)﴾ النور
مختار الصحاح
● [طفل] ط ف ل: الطِّفْلُ المولود وولد كل وحشية أيضا طفل والجمع أطْفَالٌ وقد يكون الطِّفْلُ واحدا وجمعا مثل الجُنُب قال الله تعالى ﴿أو الطِّفل الذين لم يظهروا﴾ يقال منه أطْفَلَتِ المرأة و الطَّفَلُ بفتحتين مطر و الطُّفَيْلِيُّ الذي يدخل وليمة لم يُدع إليها والعرب تسميه الوارش
الراغب
طفل
- الطفل: الولد ما دام ناعما، وقد يقع على الجمع، قال تعالى: }ثم يخرجكم طفلا﴿[غافر/67]،﴾أو الطفل الذين لم يظهروا﴿[النور/31]، وقد يجمع على أطفال. قال:﴾وإذا بلغ الأطفال{ [النور/59]، وباعتبار النعومة قيل: امرأة طفلة، وقد طفلت طفولة وطفالة، والمطفل من الظبية: التي معها طفلها، وطفلت الشمس: إذا همت بالدور، ولما يستمكن الضح من الأرض قال:
- 301 - وعلى الأرض غيايات الطفل
(هذا عجز بيت، وشطره:
فتدليت عليه قافلا
وهو للبيد في ديوانه ص 145؛ واللسان (طفل).
والغيايات جمع غاية، وهي الظل)
وأما طفل: إذا أتى طعاما لم يدع إليه، فقيل؛ إنما هو من: طفل النهار، وهو إتيانه في ذلك الوقت، وقيل: هو أن يفعل فعل طفيل العرائس، وكان رجلا معروفا بحضور الدعوات يسمى طفيلا (طفيل العرائس: رجل من أهل الكوفة من بني عبد الله بن غطفان، كان يأتي الولائم دون أن يدعى إليها، وكان يقول: وددت لو أن الكوفة كلها بركة مصهرجة فلا يخفى علي منها شيء. انظر: اللسان (طفل) ).
ملخص اللسان
1.     طفل: الطِّفْلُ: البَنان الرَّخْص.
2.     وقد طَفُل طَفالةً وطُفولةً.
3.     والطِّفْلُ والطِّفْلة: الصغيران. والطِّفْل: الصغير من كل شيء بَيِّن
4.     والطِّفْل: المولود، الصَّبيُّ يُدْعى طِفْلاً حين يسقط من بطن أُمه إِلى أَن يَحتلم
5.     وولَدُ كلِّ وحْشِيَّة أَيضاً طِفْلٌ،
6.     والطِّفْل: الحاجة،والطِّفْل: الشمسُ عند غروبها.
7.     والطِّفْل: الليل: ويقال للنار ساعة تُقْدَح: طِفْلٌ وطِفْلة،
8.     والتَّطْفيلُ: السير الرُّوَيْد.
9.     وطَفَلَت  الشمسُ تَطْفُلُ طُفولاٍ وطَفَّلَتْ تطفيلاً: هَمَّت بالوجوب ودَنَتْ للغروب.
10.                         ويقال: هو يَتَطَفَّل في الأَعراس، قولهم الطُّفَيْليُّ: قال الأَصمعي: هو الذي يدخل على القوم من غير أَن يَدْعُوه،
لسان العرب
● - طفل: الطِّفْلُ: البَنان الرَّخْص. المحكم: الطَّفْل، بالفتح، الرَّخْص     الناعم، والجمع طِفالٌ وطُفول؛ قال عمرو بن قَمِيئة:     إِلى كَفَلٍ مِثْلِ دِعْصِ النَّقا،     وكَفٍّ تُقَلِّبُ بِيضاً طِفالا     وقال ابن هَرْمة:     مَتى ما يَغْفُلِ الواشون، تومِئْ     بأَطْرافٍ مُنَعَّمةٍ طُفول     والأُنثى طَفْلة؛ قال الأَعشى:     رَخْصَةٌ طَفْلَةُ الأَنامل، تَرْتَبْـ     ـبُ سُخاماً تَكُفُّه بخِلال     وقد طَفُل طَفالةً وطُفولةً. ويقال: جارية طَفْلةٌ إِذا كانت رَخْصةً.     والطِّفْلُ والطِّفْلة: الصغيران. والطِّفْل: الصغير من كل شيء بَيِّن     الطَّفَل والطَّفالة والطُّفولة والطُّفولية، ولا فِعْل له؛ واستعمله صخر     الغَيِّ في الوَعِل فقال:     بها كان طِفْلاً، ثم أَسدَسَ واستَوى،     فأَصْبَح لِهْماً في لُهوم قَراهِب     وقول أَبي ذؤيب:     ثَلاثاً، فلما اسْتُحِيلَ الجَها     مُ، واستَجْمَعَ الطِّفْلُ فيها رُشوحا     عنى بالطِّفْل السَّحابَ الصِّغار أَي جَمَعتها الريح وضمَّتها، واستعار     لها الرُّشوحَ حين جعلها طِفْلاً؛ وقول أَبي كبير:     أَزُهَيْرُ، إِن يُصْبِحْ أَبوك مُقَصِّراً     طِفْلاً يَنُوءُ، إِذا مَشى للكَلْكَل     أَراد أَنه يُقَصِّر عما كان عليه ويَضْعُف من الكِبَر ويرجع إِلى حَدِّ     الصِّبا والطُّفولة، والجمع أَطفال، لا يُكَسَّر على غير ذلك. وقال أَبو     الهيثم: الصَّبيُّ يُدْعى طِفْلاً حين يسقط من بطن أُمه إِلى أَن     يَحتلم. وفي حديث الاستسقاء: وقد شُغِلَتْ أُمُّ الصَّبيِّ عن الطِّفْل أَي     شُغِلَت بنفسها عن ولدها بما هي فيه من الجَدْب؛ ومنه قوله تعالى: تَذْهَل     كلُّ مُرْضِعة عما أَرْضَعَت. وقولهم: وَقَع فلان في أَمر لا يُنادى     وَلِيدُه. وقوله عز وجل: ثم يُخْرِجُكم طِفْلاً؛ قال الزجاج: طِفْلاً هنا في     موضع أَطفال يَدُلُّ على ذلك ذكرُ الجماعة، وكأَنَّ معناه ثم يُخْرِج كلَّ     واحد منكم طِفْلاً. وقال تعالى: أَو الطِّفْلِ الذين لم يَظْهَروا على     عَوْراتِ النساء؛ والعرب تقول: جارية طِفْلَةٌ وطِفْلٌ، وجاريتان طِفْلٌ،     وجَوارٍ طِفْلٌ، وغُلام طِفْلٌ، وغِلْمان طِفْلٌ. ويقال: طِفْلٌ     وطِفْلَةٌ وطِفْلانِ وأَطْفالٌ وطِفْلَتانِ وطِفْلاتٌ في القياس. والطِّفْل:     المولود، وولَدُ كلِّ وحْشِيَّة أَيضاً طِفْلٌ، ويكون الطِّفْل واحداً وجمعاً     مثل الجُنُب.     وغُلام طَفْلٌ إِذا كان رَخْص القَدَمين واليدين. وامرأَة طَفْلة     البَنان: رَخْصَتُها في بياض، بَيِّنة الطُّفولة، وقد طَفُل طَفالةً أَيضاً؛     وبَنانٌ طَفْلٌ، وإِنما جاز أَن يوصف البَنانُ وهو جمعٌ بالطَّفْل وهو     واحد، لأَن كل جمع ليس بينه وبين واحده إِلاَّ الهاء فإِنه يُوَحَّد     ويُذَكَّر: ولهذا قال حميد:     فَلَمَّا كَشَفْنَ اللِّبْسَ عنه، مَسَحْنَه     بأَطراف طَفْلٍ، زان غَيْلاً مُوَشَّما     أَراد بأَطراف بَنان طَفْلٍ فجعله بدلاً عنه، قال: والطِّفْل الصغير من     أَولاد الناس والدواب. وأَطْفَلَتِ المرأَةُ والظَّبْيَة والنَّعَم إِذا     كان معها ولدٌ طِفْلٌ؛ وقال لبيد:     فعَلا فُروعَ الأَيْهَقان، وأَطْفَلَتْ     بالجَلْهَتَيْن ظِباؤها ونَعامُها     قال ابن سيده: وأَما قول لبيد وأَطْفَلَتْ بالجَلْهَتَيْن، فإِنه أَراد     وباضَ نَعامُها؛ ولكنه على قوله:     شَرَّابُ أَلبانٍ وتَمْرٍ وأَقِط     وقوله تعالى: فأَجْمِعوا أَمركم وشركاءكم؛ فسيبويه يَطْرُده والأَخفش     يَقِفُه. أَبو عبيد: ناقة مُطْفِلٌ ونوق مَطافِلُ ومَطافِيلُ، بالإِشباع،     معها أَولادها. وفي الحديث: سارت قُرَيْشٌ بالعُوذ المطافِيل أَي الإِبل     مع أَولادها، والعُوذ: الإِبل التي وَضَعَت أَولادها حَدِيثاً؛ ويقال:     أَطْفَلَتْ، فهي مُطْفِلٌ ومُطْفِلة، يريد أَنهم جاؤوا بأَجمعهم كبارهم     وصغارهم. وفي حديث علي، عليه السلام: فأَقْبَلْتم إِليّ إِقبالَ العُوذ     المَطافِل، فجمع بغير إِشباع. والمُطْفِل: ذات الطِّفْل من الإِنسان والوحش     معها طِفْلُها، وهي قريبة عهد بالنَّتاج، وكذلك الناقة، والجمع مَطافِيل     ومَطافِلُ؛ قال أَبو ذؤيب:     وإِنَّ حَديثاً مِنْكِ، لو تَبْذُلِينَه،     جَنَى النَّحْل في أَلبانِ عُوذٍ مَطافِل     مَطافِيلَ أَبكارٍ حديثٍ نَتاجُها،     تُشاب بماءٍ مِثْل ماء المِفاصِل     وطَفَّلَتِ الناقةُ: رَشَّحَتْ طِفْلَها؛ قال الأَخطل:     إِذا زَعْزَعَتَه الرِّيحُ جَرَّ ذُيولَه،     كما رَجَّعَتْ عُوذٌ ثِقالٌ تُطَفِّل     وليلة مُطْفِلٌ: تَقْتُل الأَطفال ببَرْدِها. والطِّفْل: الحاجة.     وأَطْفالُ الحوائج: صِغارُها. والطِّفْل: الشمسُ عند غروبها. والطِّفْل: الليل:     ويقال للنار ساعة تُقْدَح: طِفْلٌ وطِفْلة. ابن سيده: والطِّفْلُ سَقْطُ     النار، والجمع أَطفال؛ وكل ذلك قد فسر به قول زهير:     لأَرْتَحِلَنْ بالفَجْرِ، ثم لأَدْأَبَنْ     إِلى اللَّيْل، إِلاَّ أَنْ يُعَرِّجَني طِفْلُ     يعني حاجة يسيرة مثل قَدْح نار أَو نزولٍ للبول وما أَشبهه، وكلُّ جُزْء     من ذلك طِفْلٌ، كان عَيْنَاً أَو حَدَثاً، والجمع كالجمع، ومن هنا قالوا     طِفْل الهَمِّ والحُبِّ؛ قال:     يَضُمُّ إِليّ اللَّيْلُ أَطفالَ حُبِّها،     كما ضَمَّ أَزْرارَ القَميص البَنائقُ     والتَّطْفيلُ: السير الرُّوَيْد. يقال: طَفَّلْتُها تطفيلاً يعني     الإِبل، وذلك إِذا كان معها أَولادها فَرَفَقْتَ بها في السير ليَلْحَقَها     أَولادها الأَطفالُ؛ فأَما قول كَهْدَلٍ الراجز:     با ربِّ لا تَرْدُدْ إِلينا طِفْيَلا     فإِما أَن يكون طِفْيَل بناء وَضْعِيّاً كرجُل طِرْيَم وهو الطويل     ويَعْنِي به طِفْلاً، وإِما أَن يكون أَراد طُفَيْلاً يُصَغِّره بذلك     ويُحَقِّره، فلَمَّا لم يستقم له الوزن غَيَّر بناء التصغير وهو يريده، وهذا مذهب     ابن الأَعرابي، والقياس ما بدأْنا به.     وطَفَلُ العَشيِّ: آخرُه عند غروب الشمس واصفرارها، يقال: أَتيته     طَفَلاً وعِشاءً طَفَلاً، فإِما أَن يكون صفة، وإِما أَن يكون بدلاً. وطَفَلَت     الشمسُ تَطْفُلُ طُفولاٍ وطَفَّلَتْ تطفيلاً: هَمَّت بالوجوب ودَنَتْ     للغروب. وتَطْفيلُ الشمس: مَيْلُها للغروب. الأَزْهري: طَفَلَتْ فهي تَطْفُل     طَفْلاً. ويقال: طَفَّلَت تَطْفيلاً إِذا وقع الطَّفَل في الهواء وعلى     الأَرض وذلك بالعَشيِّ؛ وأَنشد:     باكَرْتُها طَفَلَ الغَداة بِغارةٍ،     والمُبْتَغُون خِطارَ ذاك قليلُ     وقال لبيد:     وعلى الأَرْضِ غَياباتُ الطَّفَل     وقال ابن بُزُرْج: يقال أَتيته طَفَلاً أَي مُمْسِياً، وذلك بعدما تدنو     الشمس للغروب، وأَتيته طَفَلاً: وذلك بعد طلوع الشمس، أُخِذ من الطِّفْل     الصغير؛ وأَنشد:     ولا مُتَلافِياً، والشَّمْسُ طِفْلٌ،     بِبَعْض نَواشِغ الوادي حُمولا     (* قوله «ولا متلافيا إلخ» لعل تخريج هذا هنا من الناسخ فان محله تقدم     عند قوله والطفل الشمس عند غروبها كما صنع شارح القاموس).     وفي حديث ابن عمر: أَنه كَرِه الصلاة على الجنازة إِذا طَفَلَتِ الشمسُ     للغروب أَي دنت منه، واسم تلك الساعة الطَّفَلُ.     وجارية طِفْلَةٌ إِذا كانت صغيرة، وجارية طَفْلة إِذا كانت رقيقة     البَشَرة ناعمةً. الأَصمعي: الطَّفْلة الجارية الرَّخْصة الناعمة، وكذلك     البَنانُ الطَّفْل. والطِّفْلة: الحديثة السِّنِّ، والذَّكَرُ طِفْلٌ.     وطَفَّل اللَّيْلُ: دَنا وأَقْبَل بظلامه؛ وأَنشد ابن الأَعرابي:     وطَيِّبةٍ نَفْساً بتأْبين هالكٍ     تَذَكَّرُ أَخْداناً، إِذا اللَّيْلُ طَفَّلا     قوله طَيِّبة نَفْساً أَي أَنها لم تُعْطَ أَجراً على نَوْح هالِكٍ،     إِنما تنوح لشَجْو أُخرى تبكي على ابنها أَو غيره. وطَفَلْنا وأَطْفَلْنا:     دخلنا في الطَّفَل. والطَّفَلُ: طَفَلُ الغَداة وطفَلُ العَشيّ من لَدُنْ     أَن تَهُمَّ الشمسُ بالذُّرُور إِلى أَن يَسْتَمْكِنَ الضَّحُّ من     الأَرض. وقال ابن سيده: طَفَلُ الغَداة من لَدُنْ ذُرور الشمس إِلى استكمالها     في الأَرض. الجوهري: والطَّفَل، بالتحريك، بعد العصر إِذا طَفَلت الشمسُ     للغروب، والطَّفَل أَيضاً: مَطَرٌ؛ قال الشاعر:     لِوَهْدٍ جادَهُ طَفَلُ الثُّرَيَّا     وطُفَيْلٌ: شاعر معروف؛ وطُفَيْلُ الأَعراس، وطُفَيْل العرائس: رجُلٌ من     أَهل الكوفة من بني عبد الله بن غَطَفان كان يأْتي الولائم دون أَن     يُدْعى إِليها، وكان يقول: وَدِدْتُ أَن الكوفة كُلَّها بِرْكة مُصَهْرَجَةٌ     فلا يَخْفى عليَّ منها شيء، ثم سُمِّي كل راشِنٍ طُفَيْلِيّاً وصَرَّفوا     منه فعلاً فقالوا طَفَّل. ورجُلٌ طِفْليلٌ: يدخل مع القوم فيأْكل     طَعامَهم من غير أَن يُدْعى. ابن السكيت، وفي قولهم فلان طُفَيْليٌّ للذي يدخل     الوليمة والمآدبَ ولم يُدْعَ إِليها، وقد تَطَفَّل، وهو منسوب إِلى     طُفَيْل المذكور، والعرب تُسَمِّي الطُّفَيْليَّ الرَّاشِنَ والوارِش. وحكى ابن     بري عن ابن خالويه: الطُّفَيْليّ والوارِش والواغِل والأَرْشم     والزَّلاَّل والقَسْقاس والنتيل والدَّامِر والدَّامِق والزَّامِجُ واللَّعمَظ     واللَّعْمُوظ والمَكْزَم. والطُّفال والطَّفال: الطِّين اليابس، يَمانيةٌ.     وطَفِيلٌ، بفتح الطاء: اسم جبل، وقيل موضع؛ قال:     وهَلْ أَرِدَنْ، يوماً، مِياه مَجَنَّة؟     وهَلْ يَبْدُوَنْ لي شامةٌ وطَفِيل؟     قال ابن الأَثير: وفي شعر بلال:     وهل يَبْدُوَنْ لي شامةٌ وطَفِيل؟     قال: قيل هما جبلان بنواحي مكة، وقيل عينانِ. وقال الليث: التَّطْفِيل     من كلام أَهل العراق، ويقال: هو يَتَطَفَّل في الأَعراس، وقال أَبو طالب     قولهم الطُّفَيْليُّ: قال الأَصمعي: هو الذي يدخل على القوم من غير أَن     يَدْعُوه، نأْخوذ من الطَّفَل وهو إِقبال الليل على النهار بظُلْمته. وقال     أَبو عمرو: الطَّفَلُ الظُّلمة نفسُها؛ وأَنشد لابن هَرْمة:     وقد عَرانيَ من لَوْنِ الدُّجَى طَفَلُ     أَراد أَنه يُظْلِمُ على القوم أَمرُه فلا يدرون مَن دَعاه ولا كيف     دَخَل عليهم؛ قال: وقال أَبو عبيدة نسب إِلى طُفَيْل بن     زَلاَّلٍ رجل من أَهل الكوفة. وريحٌ طِفْلٌ إِذا كانت ليِّنة الهبوب.     وعُشْبٌ طِفْلٌ: لم يَطُلْ، وطَفْلٌ أَي ناعمٌ.
مقاييس اللغة:
(طفل) الطاء والفاء واللام أصل صحيحٌ* مطّرد، ثم يقاس عليه، والأصل المولود الصغير؛ يقال هو طِفْلٌ، والأنثى طِفلة. والمُطْفِل: الظَّبْية معها طِفْلُها. وهي قريبة عهدٍ بالنِّتاج. ويقال طَفَّلْنا إبلَنا تطفيلاً، إذا كان معها أولادُها فرفَقْنا بها في السَّير. فهذا هو الأصل. ومما اشتُقَّ منه قولهم للمرأة الناعمة: طَفْلة، كَأنَّها مشبَّهة في رُطوبتها ونَعمتها بالطِّفلة، ثم فرق بينهما بفتح هذه وكسر الأولى. ومن الباب أو قريب منه: طِفْل الظَّلام، وهو أوَّلُه، وإِنَّما سمِّيَ طِفلاً لقلَّته ودقته؛ وذلك قبل مجيء مُعظَم الليل. قال لبيد:
فتدلَّيْتُ عليه قافلاً *** وعلى الأرضِ غَياياتِ الطَّفَلْ([1])
ويقال: طَفَلَ اللَّيل: أقبل ظلامُهُ. وأمَّا قول القائل:
* لوَهْدٍ جادَه طَفَلُ الثُّريّا([2]) *
القاموس المحيط:
الطَّفْلُ الرَّخْصُ الناعِمُ من كلِّ شيءٍ ج طِفالٌ وطُفولٌ، وهي بهاءٍ. طَفُلَ، كَكَرُمَ، طَفَالَّةً وطُفُولَةً. والطِّفْلُ، بالكسر الصَّغيرُ من كلِّ شيءٍ، أو المَوْلودُ، ووَلَدُ كلِّ وحْشِيَّةٍ أيضاً، بَيِّنُ الطَّفَلِ والطَّفالَةِ والطُّفولَةِ والطُّفولِيَّةِ ج أطْفالٌ، والحاجَةُ، والليلُ، والشمسُ قُرْبَ الغُروبِ، وسَقْطُ النارِ، وكلُّ جُزْءٍ من كلِّ شيء، عَيْناً كان أو حَدَثاً. والمُطْفِلُ، كمُحْسِنٍ ذاتُ الطِّفْلِ من الإِنْسِ والوَحْشِ. ج مَطافِيلُ ومَطَافِلُ. وليلَةٌ مُطْفِلٌ تَقْتُلُ الأَطْفالَ بَرْداً. وطَفَّلَ الكلامَ تَطْفيلاً تَدَبَّرَهُ،
و الليلُ: دَنَا، و الناقةُ: رَشَّحَتْ طِفْلَها، و الشمسُ: دَنَتْ للغُروبِ، كطَفَلَتْ فيهما، و الإِبِلَ: رَفَقَ بها في السَّيرِ حتى تَلْحَقَها أطفالُها. وطَفَلُ العَشِيِّ، محرَّكاً: آخرُهُ عندَ الغُروبِ، و من الغَداةِ: من لدُنْ ذُرورِ الشمسِ إلى اسْتِكْنانِها في الأرضِ. والطَّفَلُ: الظُّلْمَةُ نفسُها.
وطَفَلَ: دَخَلَ في الطَّفَلِ، كأَطْفَلَ، و الشمسُ: طَلَعَتْ، واحْمَرَّتْ عندَ الغُروبِ، كأَطْفَلَتْ، ضِدٌّ.
وطَفِلَ النَّبْتُ، كفرحَ، وطُفِّلَ، بالضم، تَطْفيلاً: أصابَهُ التُّرابُ. وكأمير: الماءُ الكَدرُ يَبْقَى في الحوض، واحدَتُهُ بهاءٍ، وجَبَلٌ بمكةَ، وكزُبَيْرٍ: شاعِرٌ، وابنُ زَلاَّلٍ الكوفِيُّ، الذي يُدْعَى طُفَيْلَ الأَعْراسِ أو العَرَائِسِ. وكانَ يأتي الوَلائِمَ بِلا دَعْوَةٍ. ومنه: الطُّفَيْلِيُّ والطِّفْليلُ، بالكسر، وقد طَفَّلَ وتَطَفَّلَ. وكحِذْيَمٍ: الطِّفْلُ، واسمٌ. وكغُرابٍ وسَحابٍ: الطينُ اليابسُ. والمَطَافِلُ: ع.
تاج العروس:
ط ف ل
الطَّفْلُ : الرَّخْصُ النَّاعِمُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُقالُ : بَنانٌ طَفْلٌ وإِنَّما جَازَ أَنْ يُوصَفَ البَنانُ وهو جَمْعٌ بالطَّفْلِ وهو واحِدٌ لأَنَّ كُلَّ جَمْعٍ ليسَ بَيْنَهُ وبَيْنَ واحِدِهِ إِلاَّ الْهاءُ فَإنَّهُ يُوَحَّدُ ويُذَكَّرُ ولهذا قالَ حُمَيْدُ بنُ ثَوْرٍ رضِيَ اللهُ تَعالى عَنه :
فَلَمَّا كَشَفْنَ اللِّبْسَ عنهُ مَسَحْنَهُ ... بِأَطْرافِ طَفلٍ زَانَ غَيْلاً مُوَشَّمَا أَرَادَ بِأَطْرافِ بَنانٍ طَفْلٍ فجَعَلَهُ بَدَلاً عنه قالَ الجَوْهَرِيُّ : ج : طِفالٌ بالكسرِ وطُفُولٌ بالضَّمِّ قالَ عَمْرُو بنُ قَمِيئَةَ :
إلى كَفَلٍ مِثْلِ دِعْصِ النَّقَا ... وكَفٍّ تُقَلّبُ بِيضاً طِفَالاَ وقالَ ابنُ هَرْمَةَ :
مَتَى ما يَغْفُلِ الوَاشُونَ تُومِئْ ... بِأَطْرافٍ مُنَعَّمَةٍ طُفُولِ وهِيَ بِهاْءٍ قالَ الأَعْشَى :
رَخْصَةٌ طَفْلَةُ الأَنامِلِ تَرْتَب ... بُ سُخاماً تَكُفُّهُ بِخِلاَلِ وقد طَفُلَ ككَرُمَ طَفَالَةً وطُفُولَةً : إِذا رَخُصَ . والطِّفْلُ بالكَسْرِ : الصَّغِيرُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ أو الْمَوْلُودُ كَما في الصِّحاحِ ووَلَدُ كُلِّ وَحْشٍيَّةٍ أيضاً : طِفْلٌ كَما في الصِّحاحِ بَيِّنُ الطَّفَلِ مُحَرَّكَةً والطَّفَالَةِ والطُّفُولَةِ والطُّفُولِيَّةِ بِضَمِّهِما مع تَشْدِيدِ الياءِ في الأَخِيرَةِ وقد سُمِعَ تَخْفِيفها أيضاً ولا فِعْلَ له نَقَلَهُ ابنُ سِيدَه في المُحْكَمِ والسَّرَقُسْطِيُّ في الأَفْعَالِ وشُرَّاحُ الفَصِيحِ قَاطِبَةً واسْتَعمَلَهُ عِياضٌ وغيرُه هكذا مَصْدَراً فَلا عِبْرَةَ بِمُناقَشَةِ الشِّهابِ وغيرِهِ مِنْ شُرَّاحِ الشِّفاءِ تَقْلِيداً له في اللَّغَةِ ذَكَرُوا وُرُودَ الطَّفُولَةِ فلا يُحْتاجُ إلى النِّسْبَةِ التي تَصِيرَ بها الجَوامِدُ مَصَادِرَ وجَعَلُوا مثلَه سَماعِياً مثلَ الخُصُوصِيَّةِ كَما فَعَلَهُ المَرْزُوقِيُّ وغيرُه من أَئِمَّةِ اللُّغَةِ ثمَّ قالَ الشّهابُ : إِلاَّ أنَّ المُصَنِّفَ ثِقَةٌ فَلَعَلَّهُ وَقَفَ عليه . قالَ شيخُنا : دَعْواهُم فيهِ أنَّ اليَاءَ لِلنِّسَبِ لا يَخْلُو عن نَظَرٍ وإِنْ قالَهُ السَّعْدُ وغيرُهُ في الخُصُوصِيَّةِ فقد أَشَرْنَا لِبُطْلانِهِ من وُجوهٍ منها كَوْنُ يائِهِ حُكِيَ فيها التَّخْفِيفُ وياءُ النّسَبِ لا تُخَفَّفُ ومنها أنَّ دَعْوى النَّسَبِ إِنَّما ادَّعَوْها في لُغَةِ الفتحِ وأَمَّا مَنْ نَقَلَ الضَّمَّ في الخُصُوصِيَّةِ وشِبْهِهِ فلا يُتَصَوَّرُ عندَهُ نَسَبٌ ومنها أَنَّ هذِهِ الياءَ وقَعَتْ في كثيرٍ مِنَ المَصادِرِ التي ليستْ على فُعُولَةٍ كالطَّواعِيَّةِ ومنها أَنَّ هذا اللَّفْظَ نَفْسَهُ حَكاهُ جَماعَةٌ غَيْرُ عِياضٍ كابنِ سِيدَه وشُرَّاحِ الفَصيحِ وغيرِهم فلا يَصِحُّ ما قالَهُ الشِّهابُ وإِن اعْتَمَدَ فيه عَلى الرَّاغِبِ وأيدَهُ بِكَلامِ المَرْزُوقِيِّ وغيرِه الْتِفَاتَ إِلَيْهِ إِذْ على تَسْلِيم ما قَالُوهُ فقد صَحَّ ثُبُوتُ الطُّفُولِيَّةِ وصَحَّتِ الخُصُوصِيَّةُ واللهُ أَعْلمُ . انْتهى . قلتُ : وقد سَبَقَ شَيْءٌ من ذلكَ في خ ص ص فراجِعْهُ . ونقلَ الأَزْهَرِيُّ عن أبي الهَيْثَم قالَ : الصَّبِيُّ يُدْعَى طِفْلاً حينَ يًسْقُطُ مِنْ بَطْنِ أُمِّهِ إِلى أنْ يَحْتَلِمَ وقالَ المُناوِي : ويَبْقَى هذا الاسْمُ له حتى يُمَيِّزَ ثم لا يُقالُ لَهُ بَعْدَ ذلكَ طِفْلٌ بل صَبِيٌّ . وهذا مُنازَعٌ بِما قالَهُ أبو الهَيْثَمِ : إلى أن يَحْتَلِمَ فتَأَمَّلْ . قالَ الجَوْهَرِيُّ : وقد يكونُ الطَِّفْلُ واحِداً وجَمْعاً مُثلُ الجُنُبِ قالَ الهُ تَعالى : " أوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّسَاءِ " ج : أَطْفَالٌ قالَ الزَّجَّاجُ في قَوْلِهِ تَعالى : " ثُمَّ يُخْرِجُكُمْ طِفْلاً " : إِنَّهُ هنا في مَوْضِعِ أَطْفالٍ والعربُ تقول جارِيَةٌ طِفْلَةٌ وطِفْلٌ وجارِيَتانِ طِفْلٌ وجَوَارٍ طِفْلٌ وطِفْلَةٌ وطِفْلاَنِ وأَطْفالٌ وطِفْلَتانِ وطِفْلاَتٌ في القِياسِ وفي حديثِ الاسْتِسْقاءِ : أنَّ أَعْرابِيّاً أَنْشَدَ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيه وسَلَّم :
أَتَيْناكَ والعَذْرَاءُ يَدْمَى لَبَانُها ... وقد شُغِلَتْ أُمُّ الصِّبِيِّ عن الطِّفْلِ ومِنَ المَجازِ : الطِّفْلُ : الْحَاجَةُ الصَّغِيرَةُ يُقالُ : هو يَسْعَى لي في أَطْفالِ الحَوائِجِ أي صِغَارِها كما في الأَساسِ . والطِّفْلُ أيضاً : اللَّيْلُ يُقالُ : أَتَيْتُهُ واللَّيْلُ طِفْلٌ في أَوَّلِهِ وهوَ مَجازٌ كما في الأَساسِ . والطِّفْلُ أيضاً : الشَّمْسُ قُرْبَ الْغُرُوبِ عن ابنِ سِيدَه قالَ الشَّاعِرُ :
" ولا مُتَلافِياً والشَّمْسُ طِفْلٌ
ومِنَ المَجازِ : الطِّفلُ : سَقْطُ النَّارِ كَما في المُحْكَمِ أو الجَمْرَةُ كما في الأِساسِ يُقالُ : لَفَفْتُ في الخِرْقَةِ طِفْلَ النّارِ وفي التَّهِذِيبِ : يُقالُ للنَّارِ ساعَة تُقْدَحُ طِفْلٌ وطِفْلَةٌ والجمعُ أَطْفالٌ ومنه : تَطايرَتْ أَطْفالُ النَّارِ أي شَرَرُها وكُلُّ ذلكَ قد فُسِّرَ به قَوْلُ زُهَيْرٍ :
" لأَرْتَحِلَنْ بِالْفَجْرِ ثُمَّ لأَدْأَبَنْإلى اللَّيْلِ إِلاَّ أَنْ يُعَرِّجَنِي طِفْلُ يَعْنِي حَاجَةً يَسِرَةً مِثْلَ قَدْحِ نارٍ أو نُزُ,لٍ للبَوْلِ وما أَشْبَهَهُ
وكُلُّ جُزْءٍ مِنْكُلِّ شَيْءٍ عَيْناً كانَ أو حَدَثاً طِفلٌ والجَمْعُ أَطْفالٌ ومِنْ هُنا قالُ,ا : طِفْلُ الهَمِّ والحُبِّ قالَ :
" يُضَمُّ إِلَيَّ اللَّيْلُ أَطْفَالَ حُبِّهاكَما ضَمَّ أَزْرَارَ القَمِيصِ البَنَائِقُ والْمُطْفِلُ كمُحْسِنٍ : ذاتُ الطِّفْلِ مِن الإِنْسِ والْوَحْشِ وقد أَطْفَلَتِ الْمَرْأَةُ والظَّبْيَةُ والنَّعَمُ قالَ لَبِيدٌ :
فَعَلاَ فُرُوعَ الأيهُقَانِ وأَطْفَلَتْ ... بالجَلْهَتَيْنِ ظِباؤُها ونَعامُها وفي الصَّحاحِ : المُطْفِلُ : الظَّبْيَةُ مَعَها وَلَدُها وهي قَرِيبَةُ عَهْدٍ بالنَّتاجِ ج : مَطَافِيلُ ومَطَافِلُ قالَ رُؤْبَةُ في الظِّباءِ :
" فاسْتَبْدَلَتْ مِنْ أَهْلِها بَدَائِلاَ
" عيناً وآراماً بها مَطافِلاَ وقالَ أبو ذُؤَيْبٍ في الإِبِلِ :
وإِنَّ حَدِيثاً مِنْكَ لو تَبْذُلِينَهُ ... جَنَى النَّحْلِ في أَلْبَانِ عُوذٍ مَطافِلِ
مَطافِيلَ أَبْكارٍ حَدِيثاً نَتاجُها ... تُشابُ بِماءٍ مِثْلَ ماءِ المَفاصِلِ وقال أبو عُبَيْدٍ : نَاقَةٌ مُطْفِلٌ ونُوقٌ مَطافِلُ ومَطافِيلُ بالإِشْباعِ : معَها أولادُها . وفي الحديثِ : سارَتْ قُرَيْشٌ بالعُوذِ المَطافيل أي الإِبِل مع أولادِها والعُوذُ : الإِبِلُ التي وضَعَتْ أوْلادَها حَديثاً ويُقالُ : أطْفَلَتْ فهي مُ " ْفِلٌ ومُطْفِلَةٌ يُرِيدُ أَنَّهُم جاءُوا بأَجْمَعِهم كبارِهم وصِغارِهم وفي حَدِيثِ عليٍّ رَضِيَ اللهُ تعالى عنه : فأَقْبَلتُم إِليّ إِقْبَالَ العُوذِ المَطافِلِ فجمَع بغيرِ إِشْباعٍ . ولَيْلةٌ مُطْفِلٌ : تَقْتُلُ الأَطْفالَ بَرْداً أي بِبَرْدها . ومِنَ المَجازِ : طَفَّلَ الْكَلامَ تَطْفِيلاً : إِذا تَدَبَّرَهُ وكذلكَ : رَشَّحَهُ كما في الأسَاسِ . وطَفَّلَ اللِّيْلُ : دَنَا وأَقْبَلَ بِظَلامِهِ وأَنْشَدَ ابْن الأَعْرابِيِّ :
وطَيِّبَةٍ نَفْساً بتَأْبِينِ هالِكٍ ... تُذَكِّرُ أَخْدَاناً إِذا اللَّيْلُ طَفَّلاَ وطَفَّلَتِ النَّاقَةُ : رَشَّحَتْ طِفْلَها قالَ الأَخْطَلُ :
إِذا زَعْزَعَتْهُ الرِّيحُ جَرَّ ذُيُولَهُ ... كَما رَجَّعَتْ عُوذٌ ثِقالٌ تُطَفِّلُ وطَفَّلَتِ الشَّمْسُ : هَمَّتْ بالوُجُوبِ ودَنَتْ لِلغُروبِ ومنهُ حديثُ ابنِ عُمَرَ : أنَّهُ كَرِهَ الصَّلاةَ على الجِنَازَةِ حينَ طَفَّلَتِ الشَّمْسُ للغُروبِ أي دَنَتْ منه كطَفَلَتْ تَطْفُلُ طُفُ,لاً فيهِما أي في الشَّمْسِ والنَّاقَةِ . وطَفَّلَ الإِبِلَ تَطْفِيلاً : رَفَقَ بِهَا في السَّيْرِ حَتَّى تَلْحَقَها أَطْفَالُها نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ . وطَفَلُ الْعَشِيِّ مُحَرَّكاً : آخِرُهُ عِنْدَ الْغُرُوبِ واصْفِرارِ الشَّمْسِ وفي الصِّحاحِ : الطَّفَلُ بعدَ العَصْرِ إِذا طَفَلَتِ الشَّمْسُ للغُرُوبِ يُقالُ : أَتَيْتُهُ طَفَلاً وقالَ ابنُ بُزُرْج : أَتَيْتُهُ طَفَلاً أي مُمْسِياً وذلكَ بعدَما تَدْنُو الشَّمْسُ للغُرُوبِ . والطَّفَلُ مِنَ الْغَداةِ : مِنْ لَدُنْ ذُرُورِ الشِّمْسِ إِلى اسْتِكْنَانِها في الأَرْضِ ونَصُّ المُحْكَمِ : إِلى اسْتِكْمَالِها في الأَرْضِ وفي التَّهْذِيبِ : طَفَلُ الغَداةِ والعَشِيِّ مِنْ لَدُنْ أَنْ تَهُمَّ الشِّمْسُ بالذُّرُورِ إِلى أَنْ يَسْتَمْكِنَ الضِّحَّ مِنَ الأَرْضِ . انْتَهى . ويُقالُ : أَتَيْتُهُ طَفَلاً وذلكَ بعدَ طُلُوعِ الشَّمْسِ . والطَّفَلُ : إِقْبَالُ اللَّيْلِ عَلى النَّهارِ بِظُلْمَتِهِ وقالَ أبو عَمْرٍو : الطَّفَلُ : الظُّلْمَةُ نَفْسُهَا وأَنْشَدَ لابْنِ هَرْمَةَ :
" وقد عَرَانِي مِنْ لَوْنِ الدُّجَى طَفَلُ ونَسَبَهُ الصّاغَانِيُّ إِلى نابِغَةِ بني شَيْبانَ واسْمُهُ عبدُ اللهِ بنُ مُخارِقٍ وأَوَّلُهُ :
" سَمِعْتُ منها عَزِيفَ الجِنِّ سَاكِنِها وطَفَلَ الرَّجُلُ طُفُولاً : دَخَلَ في الطِّفَلِ كَأَطْفَلَ . وطَفَلَتِ الشَّمْسُ : إِذا طَلَعَتِ نَقَلَهُ الفَرَّاءُ في نَوادِرِهِ . وقالَ الزَّجَّاجُ : طَفَلَتْ : احْمَرَّتْ عِنْدَ الغُرُوبِ ودَنَتْ له كأَطْفَلَتْ وهو ضِدٌّ أي : بَيْنَ طَفَلَتْ : طَلَعَتْ وطَفَلَتْ : احْمَرَّتْ وكذا بَيْنَ : أَتَيْتُهُ طَفَلاً مُمْسِياً وأَتَيْتُهُ طَفَلاً بَعدَ طُلُوعِ الشِّمْسِ . وقالَ ابنُ عَبَّادٍ : طَفِلَ النَّبْتُ كفَرِحَ وطُفِّلَ بالضّمِّ تَطْفِيلاً : أَصابَهُ التُّرَابُ فَأَفْسَدَهُ وقالَ غيرُه : عُشْبٌ طِفْلٌ لَمْ يَطُلْ والذي نَصِّ عليه الصّاغَانِيُّ نَقْلاً عن ابنِ عَبَّادٍ : طَفِلَ كَفَرِحَ وطُفِلَ بالضَّمِّ أي كعُنِيَ فراجِعِ المُحِيطَ . قالَ شيخُنا : واعْتَرَضَ بعضُهم على قَوْلِ المُصَنِّفَ : وطُفِّلَ بالضَّمِّ إلخ بأَنَّ التَّفْعِيلأَ مَصْدَرُ طَفَّلَ مُضَاعَفاً وظاهِرُ قَوْلِهِ : بالضَّمِّ أَنَّهُ كَكَرُمَ فكيفَ يقُولُ : تَطْفِيلاً ؟ قلتُ : وهو غَفلَةٌ عن اسْتِيفاءِ اصْطِلاحاتِهِ فقد أَشَرْنَا مِرَاراً إلى أَنَّ المُصَنِّف قد يُطْلَقُ بالضَّمِّ في الأَفْعالِ كَثِيراً على المَبْنِيِّ للمَجْهُولِ وهذا منه ويُؤَيِّدُهُ ذِكْرُ مَصْدَرِهِ تَطْفِيلاً إِذْ مِثْلُهُ مِمَّا لا يَخْفَى فلا يُتَوَهَّمُ أَنَّ الضَّبْطَ راجِعٌ للعَيْنِ كما هو قاعِدَتُهُ في الأَفْعَالِ لأنَّ كُلاً منهما مِن اصْطِلاحاتِهِ كما لا يَخْفَى واللهُ تعالى أَعْلَمُ . والطَّفِيلُ كأَمِيرٍ : الْماءُ الْكَدِرُ يَبْقَى في الحَوْضِ واحِدَتُها هكذا في النُّسَخِ والصَّوابُ : واحِدَتُهُ بِهَاءٍ طَفِيلَةٌ والذي في اللِّسانِ : أنَّهُ الطَّفْئِلُ كزبْرِجٍ لأنَّهُ ذَكَرَهُ في طَفْأَل وقالَ : هو الماءُ الرَّنْقُ الكَدِرُ يَبْقَى ف الحَوْضِ والواحِدَةُ طِفْئِلَةٌ يعني بالواحِدَةِ الطَّائِفَةِ فتَأَمَّلْ . وطَفِيلٌ : جَبَلٌ بِمَكَّةَ وقد تَمَثَِّلَ بِلاَلٌ رَضِيَ اللهُ تَعالى عنهُ فقالَ :
وهَلْ اَرِدْنْ يَوْماً مِياهَ مَجَنَّةٍ ... وهل يَبْدُوَنْ لِي شَامَةٌ وطَفِيلُ
وقال الخَطَّابِيُّ : شَامَةٌ وطَفِيلٌ : عَيْنانِ . والطُّفَيْلُ كزُبَيْرٍ : شَاعِرٌ مِنْ بَنِي غَنِيٍّ . وقال أبو عُبَيْدَةَ : الطُّفَيْلُ بْنُ زَلاَّلٍ كشَدَّادٍ الْكُوفِيُّ الذي يُدْعَى طُفَيْلَ الأَعْرَاسِ أو الْعَرائِسِ وقال ابنُ السِّكِّيتِ : هو من بَنِي عبدِ اللهِ بنِ غَطَفَانَ كانَ يَأْتِي الوَلاَئِمَ بِلاَ دَعْوَةٍ وكانَ يَقُولُ : وَدِدْتُ أَنَّ الكُوفَةَ بِرْكَةٌ مُصَهْرَجَةٌ فلا يَخْفَى عليَّ منها شَيْءٌ ومِنْهُ الطُّفَيْلِيُّ نِسْبَةً إليْهِ وهو الذي يَدخُلُ الوَلِيمَةَ والمَآدِبَ ولَمْ يُدْعَ إليها والطَّفِلِيلُ بالكَسْرِ : الذي يَدْخُلُ مَعَ القَوْمِ فيَأْكُلُ طَعَامَهُم مِنْ غَيْرِ أَنْ يُدْعَى ثُمَّ كُلُّ واغِلٍ طُفَيْلِيٌّ وصَرّفُوا فِعْلاً فقالُوا : قد طَفَّلَ عليه تَطْفِيلاً وتَطَفََّ عليه قالَ اللِّيْثُ : التَّطْفِيلُ مِنْ كَلامِ أَهْلِ العِراقِ يُقالُ : هو يَتَطَفَّلُ في الأَعْراسِ ومن سَجَعاتِ الأَساسِ : ما زالَ يُطَفَّلُ على النَّاسِ حتى نَسَخَ طُفَيْلَ الأَعْراسِ . وحَكَى ابنُ بَرِّيٍّ عن ابنِ خَالَوَيْه : الطُّفَيْلِيُّ والوَارِشُ والواغِلُ والاَرْشَمُ والزَّلاَّلُ والقَسْقَاسُ والدَّامِرُ والدَّامِقُ والزَّامِجُ واللَّعْمَظُ واللَّعْمُوظُ والمَكْزَمُ . ونقلَ الرَّاغِبُ في اشتقاقِهِ وَجْهاً آخَرَ فقالَ : يُقالُ إِنَّهُ مِنْ طَفلِ النَّهارِ وهو إِتْيانُهُ إِلى الطَّعامِ من غَيْرِ دَعْوَةٍ في ذلكَ الوَقْتِ ونَقَلَ أبو طالِبٍ عن الأَصٍمَعِيِّ أنَّهُ مَأْخُوذٌ مِنَ الطَّفَلِ وهو إِقْبالُ اللَّيْلِ عَلى النَّهارِ بِظُلٍمَتِهِ يَعْنِي أنَّهُ يُظْلِمُ على القَوْمِ أَمْرَهُم فلا يَدْرُ,نَ مَنْ دَعاهُ ولا كيفَ دَخَلَ عليْهِم قلتُ : والرَّاجِحُ الأَوَّلُ والطِّفْيَلُ كَحذْيَم : الطِّفْلُ وهو بِنَاءٌ وَضْعِيُّ وكذلكَ : رَجُلٌ طِرْيَمٌ قالَ كَهْدَلٌ الرَّاجِزُ :
" يارَبِّ لا تَرْدُدْ إِلَيْنا طِفْيَلاَ وقيلَ : إِنَّهُ أرادَ طُفَيْلاً يُصَغِّرُهُ بذلكَ ويُحَقِّرُهُ فلَمَّا لم يَسْتَقِمْ لَهُ الوَزْنُ غَيَّر بِناءَ التَّصْغِيرِ وهو يُرِيدُه وهذا مَذْهَبُ ابْن الأَعْرابِيِّ والقِياسُ الأَوَّلُ . وأيضاً : اسْمٌ وبهِ فُسِّرَ قَوْلُ الرَّاجِزِ . والطُّفَالُ والطَّفَالُ كَغُرابٍ وسَحَابٍ : الطِّينُ الْيَابِسُ يَمَانِيَّةٌ . والْمَطافِلُ : ع وهكذا رُوِيَ قَوْلُ عبدِ مَنافٍ الهُذَلِيُّ :
" وهُمْ أَسْلَكُوكُم أَنْفَ عاذِ المَطافِلِ وقد ذكر في ط ح ل
وممّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : الطَّفَلُ مُحَرَّكَةً : المَطَرُ نَقَلَهُ الجَوْهَرِيُّ وأَنْشَدَ :
" لِوَهْدٍ جَادَهُ طَفَلُ الثُّرَيَّا وفي الأَساسِ : وَقَعَتْ أَطْفَالُ الوِسْمِيِّ : مُطَيْراتُهُ وجَادَهُ طِفْلٌ مِنْ مَطَرٍ . والطِّفْلُ بالكسرِ : السَّحابُ الصِّغارُ في قَوْلِ أبي ذُؤَيْبٍ :
ثَلاثاً فَلَمَّا اسْتُحِيلَ الجَها ... مُ واسْتَجْمَعَ الطِّفْلُ فيها رُشُوحا
والطَّفْلُ بالفتحِ : هذا الطِّينُ الأَصْفَرُ المعروفُ بِمِصْرَ وتُصْبَغُ بهش الثِّيابُ . وأَطْفَلَ الكلامَ : تَدَبَّرَهُ . وطَفَلَتِ الحُمُرُ العُشْبَ إِذا رَعَتْهُ فأثارَتْ عليه التُّرابَ عن ابنِ عَبَّادٍ . ورِيحٌ طِفْلٌ إِذا كانَتْ لَيِّنَةَ الهُبُوبِ . ووَادِي طُفَيْلٍ كزُبَيْرٍ : بَيْنَ تِهامَةَ واليمَنِ قالَهُ نَصْرٌ . وطُفَيْلُ بنُ عَمْرِو بنِ ثَعْلَبَةَ بنِ الحارِثِ : بَطْنٌ مِنْ كَلْبٍ منهم أبو طُفَيْلٍ الشَّاعِرُ الذي وَفَدَ على عليٍّ رَضِيَ الله تَعالى عنهُ ذكَرَهُ ابنُ الكَلْبِيِّ ومِنْ وَلَدِهِ أبو نُهَيْكٍ مُساوِرُ بنُ سَرِيعِ بنِ أبي طُفَيْلٍ شاعرٌ . والطَّفَّالُ : مَنْ يَبِيعُ الطَّفْلَ وكذلكَ نُسِبَ أبو الحسنِ محمدُ بنُ الحسينِ بنِ محمد بنِ الحسنيِ بنِ السَّرِّيِ الطَّفَّالُ النَّيْسَابُورِيُّ المِصْرِيُّ ثَقَةٌ صَدُوقٌ عن أبي الطَّاهِرِ الذُّهْلِيِّ وعنهُ أبو محمدٍ النَّخْشَبِيُّ وأبو عبد اللهِ الرَّازِيُّ تُوفِّيَ سنة 448 . وعبدُ الكريمِ بنُ عُمَرَ الطَّفَّالُ وعبدُ الكريمِ بنُ عليٍّ النَّحْوِيُّ ابنُ الطَّفَّالِ كَتَبَ عنهُ السَّلَفِيُّ ذَكَرَهُما مَنْصُور . وأبو الطُّفَيْلِ : عامِرُ بنُ واثِلَةَ اللَّيْثِيُّ رَضِيَ اللهُ تَعالى عنه آخِرُ الصَّحابَةِ مَوْتاً رَوَى عنهُ أبو الزُّبَيْرِ المّكِّيُّ

_Türkçe çeviri henüz yok_
