# طقق (ط-ق-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%82%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%82%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - ق - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%82%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف مع الطاء
ق ط، ط ق مستعملان قط: قَطْ، خفيفة، هي بمنزلة حسب، يقال: قَطْكَ هذا الشيء أي حسبكه، قال:
امتلأ الحوض وقال قَطْني
وقَدْ وقَطْ لغتان في حسب، لم يتمكنا في التصريف، فإذا أضفتهما إلى نفسك قويتا بالنون فقلت: قَدْني وقَطْني كما قَوَّوا عَنّي ومني ولَدُنّي بنونٍ أخرى.
قال أهل الكوفة: معنى قَطْني كَفاني، النون في موضع النصب مثل نون كفاني؛ لأنك تقول: قَطْ عبد الله درهم.
وقال أهل البصرة: الصواب فيه الخفض على معنى: حسب زيدٍ وكفي زيدٍ، وهذه النون عماد. ومنعهم أن يقولوا: حسبني لأن الباء متحركة، والطاء هناك ساكنة فكرهوا تغييرها عن الإسكان، وجعلوا النون الثانية من لَدُنّي عماداً للياء.
وأما قَطُّ فإنه الأبد الماضي، تقول: ما رأيته قَطُّ، وهو رفع لأنه غاية مثل قولك: قبل وبعد.
وأما القَطُّ الذي في موضع: ما أعطيته إلا عشرين درهماً قطً، فإنه مجرور فرقاً بين الزمان والعدد.
والقَطُّ: قطع الشيء الصلب كالحقة على حذو مسبور كما تُقَطُّ القصبة على عظم.
والمِقَطَّةُ: عظيم تُقَطُّ عليه رءوس الأقلام.
ويقال: ناولني قطاً من البطيخ أي قطعة.
والقِطاطُ: حرف من الجبل أو من صخرة كأنما قُطَّ قَطّاً، والجميع الأقِطَّةُ.
والقِطُّ: كتاب المحاسبة، وجمعه قُطُوطٌ.
والقِطُّ: النصيب لقوله تعالى: "ربنا عجل لنا قِطَّنا قبل يوم الحساب".
ورجل قَطَطٌ، وشَعْرٌ قَطَطٌ، وامرأة قَطَطٌ، والجميع قَطَطُونَ وقَطَطاتُ.
والقِطَّةُ: السنور، والجميع القِطاطُ، وهو نعت للأنثى، قال الأخطل:
أكلت القِطاطَ فأفـنـيتـهـا		فهل في الخنانيص من مغمز
والقِطقِطُ: المطر المتفرق المتحاتن المتتابع العظيم القطر، والقَطَقَطَةُ فعله.
والقِطقِطُ: القصير، قال أعرابي: إنه لِقطْقِطٌ من الرجال لو سقطت بيضة من استه ما أنكرت.
طق: طَقْ: حكاية حجرٍ على حجرٍ، والطَّقْطَقَةُ فعله.

##### Türkçe

**القاف** ile **الطاء**

**ق ط** ve **ط ق** kullanımdadır. **قَطْ**: hafif (bir lafız)dır; **حسب** menzilesindedir. Denir ki: **قَطْكَ** bu şey; yani “sana yeter”. Dedi ki:
Havuz doldu ve “**قَطْني**” dedi.

**قَدْ** ve **قَطْ**, “yeter” mânasında iki lehçedir; tasrifte yerleşik olmadılar. Onları nefsine izafe ettiğinde **النون** ile kuvvetlendin de “**قَدْني**” ve “**قَطْني**” dedin; tıpkı “**عَنّي**” ve “**مني**” ve “**لَدُنّي**”yi başka bir **نون** ile kuvvetlendirdikleri gibi.

Kûfe ehli dedi ki: **قَطْني**’nin mânası “bana kâfi geldi”dir. **النون** nasb mevkiindedir; **كفاني**’nin **نون**’u gibi. Çünkü sen “**قَطْ** عبد الله درهم” dersin.

Basra ehli dedi ki: Doğrusu onda hafd (cer)dir; “**حسب** زيدٍ” ve “**كفي** زيدٍ” mânası üzere. Bu **النون** ise dayanak (عماد)tır. Onları “**حسبني**” demekten alıkoyan şey, **الباء**’nin harekeli olmasıdır; **الطاء** ise orada sâkindir; onu sükûndan değiştirmeyi çirkin gördüler. Ve **لَدُنّي**’nin ikinci **النون**’unu **الياء** için dayanak kıldılar.

**قَطُّ**’a gelince: o, geçmiş ebed (zamanı)dır. “Onu **قَطُّ** görmedim” dersin. O merfûdur; çünkü o bir gaye (sınır)dır; senin “قبل” ve “بعد” sözün gibi.

“Yirmi dirhemden başka ona vermedim **قطً**” mevkiindeki **القَطُّ**’a gelince: zaman ile sayı arasında fark olsun diye mecrûrdur.

**القَطُّ**: sert şeyi kesmektir; **الحقة** gibi, **مسبور** hizası üzere; tıpkı kamışın kemik üzerine kesilmesi gibi: **تُقَطُّ**.

**المِقَطَّةُ**: üzerine kalem başlarının kesildiği büyük (alet)tir.

Ve denir ki: Bana karpuzdan bir **قطاً** ver; yani bir parça.

**القِطاطُ**: dağdan yahut kayadan bir kenardır; sanki **قُطَّ** bir **قَطّاً** ile kesilmiş gibi. Hepsi: **الأقِطَّةُ**.

**القِطُّ**: muhasebe kitabıdır; cem‘i **قُطُوطٌ**’dur.

**القِطُّ**: nasiptir; Allah Teâlâ’nın sözü sebebiyle: “Rabbimiz, hesap gününden önce bize **قِطَّنا**’yı çabuklaştır.”

Bir adam **قَطَطٌ**, bir saç **قَطَطٌ**, bir kadın **قَطَطٌ**; hepsi **قَطَطُونَ** ve **قَطَطاتُ**.

**القِطَّةُ**: kedi (senûr)dur; hepsi **القِطاطُ**’tur. O, dişi için bir sıfattır. **الأخطل** dedi ki:
**القِطاطَ** yedim de onları tükettim;
öyleyse **الخنانيص** içinde bir ayıplayan var mı?

**القِطقِطُ**: dağınık, ardı ardına gelen, iri damlalı yağmurdur; **القَطَقَطَةُ** onun fiilidir.

**القِطقِطُ**: kısa (kimse)dir. Bir bedevî dedi ki: O, erkeklerden bir **قِطْقِطٌ**’tur; eğer kıçından bir yumurta düşseydi onu yadırgamazdım.

**طق**: **طَقْ**: taşın taş üzerine (çıkardığı sesin) taklididir; **الطَّقْطَقَةُ** onun fiilidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%82%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

طَقْ: حكاية صْوت حجر وقع على حَجر، وإِن ضَوعف فيقال طَقْطَق. ابن سيده: طَقْ حكاية صوْت الحجر والحافر، والطَّقْطَقة فعله مثل الدَّقْدقَة. ابن الأَعرابي: الطَّقْطَقة صوْت قوائم الخيل على الأَرض الصُّلبْة، وربما قالوا حَبَطَقْطَقْ كأَنهم حَكَوا صوت الجَرْي؛ وأَنشد المازني: جَرَتِ الخيلُ فقالتْ:
حَبَطَقْطَقْ حَبَطَقْطَقْ
الجوهري: لم أَر هذا الحرف إِلا في كتابه. وطِقْ: صوْت الضِّفْدع إِذا وثَب من حاشية النهر؛ يقال: لا يساوي طِقْ.

##### Türkçe

**طَقْ**: bir taşın bir taş üzerine düşmesi sesi taklidi; ve eğer iki kat yapılırsa **طَقْطَق** denir. İbn Sîde: **طَقْ** taşın ve toynağın sesi taklididir; **الطَّقْطَقة** ise onun fiilidir, **الدَّقْدقَة** gibi. İbnü’l-A‘râbî: **الطَّقْطَقة** atların ayaklarının sert yer üzerindeki sesidir; bazen **حَبَطَقْطَقْ** dediler, sanki koşmanın sesini taklit etmişler gibi; ve el-Mâzinî inşâd etti:
Atlar koştu da dedi:
**حَبَطَقْطَقْ حَبَطَقْطَقْ**
el-Cevherî: Bu harfi, ancak onun kitabında gördüm. Ve **طِقْ**: kurbağanın, nehrin kıyısından sıçradığı zaman sesi; denir ki: **طِقْ**e denk değildir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%82%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

طق: حكاية صوت، قال ابن دريد: وقد ألحقوه بالرباعي، فقالوا: طقطقة، وقال غيره: صوت الحجارة، والاسم الطقطقة يقال: سمعت طقطقة الحجارة، أي: وقع بعضها على بعض إذا تدهدهت من جبل، مثل الدقدقة سواء. وقال ابن سيده: طق: حكاية صوت الحجر والحافر، والطقطقة فعله، مثل الدقدقة. وطق، بالكسر: صوت الضفدع يثب من حاشية النهر. يقال: لا يساوي طق. ومما يستدرك عليه: قال ابن الأعرابي: الطقطقة: صوت قوائم الخيل على الأرض الصلبة، وربما قالوا: حبطقطق، كأنهم حكوا صوت الجري، وأنشد المازني:
  جرت الخيل فقالـت                      حبطقطق حبطقطق قال الجوهري: لم أر هذا الحرف إلا في كتابه. قلت: يعني المازني، وأنشد الليث:
  خيل من ذي خيل جعفر                      كيف تجري حبطقطق والعجب من المصنف كيف أهمل هذا، مع أنه في كتابي الصحاح والعباب، وسبحان من لا يسهو، والكمال لله وحده. ومن كلام العامة: الطقطقة: الخفة في الكلام. وهو طقطوق، ومطقطق: للخفيف الذات والكلام. ويكون عن الطقطقة أيضا بالموت عن طعن الجن، فتأمل ذلك.

##### Türkçe

**طق**: bir sesin taklidi; İbn Düreyd dedi: onu dörtlüye ilhak ettiler, şöyle dediler: **طقطقة**; başkası dedi: taşların sesi; isim **الطقطقة**; denir: “Taşların **طقطقة**sını işittim”, yani bir dağdan yuvarlandıklarında bazısının bazısının üzerine düşmesi; **الدقدقة** gibi, aynı. İbn Sîde dedi: **طق**: taşın ve toynağın sesinin taklidi; **الطقطقة** onun fiilidir; **الدقدقة** gibi. Ve **طق** (kesre ile): nehir kıyısından sıçrayan kurbağanın sesi. Denir: “**طق**a denk olmaz.” Ve ona istidrâk edilenlerdendir: İbnü’l-A‘râbî dedi: **الطقطقة**: atların ayaklarının sert yer üzerindeki sesi; bazen derler: **حبطقطق**; sanki koşmanın sesini taklit ettiler; el-Mâzinî inşâd etti:
  Atlar koştu da dedi                      **حبطقطق** **حبطقطق** el-Cevherî dedi: bu harfi onun kitabından başka görmedim. Dedim: yani el-Mâzinî; el-Leys inşâd etti:
  Ca‘fer’in atlarından atlar                      nasıl koşar: **حبطقطق** ve musannifin buna nasıl ihmâl ettiğine şaşılır; hâlbuki o, **الصحاح** ve **العباب** kitabımda vardır; ve sehvetmeyen (yanılmayan) kimseyi tenzih ederim; kemâl yalnız Allah’ındır. Ve avâmın sözündendir: **الطقطقة**: sözde hafiflik. Ve o, **طقطوق** ve **مطقطق**: zâtı ve sözü hafif olan için. Ve **الطقطقة**dan, cinlerin dürtmesi sebebiyle ölümden (ölmekten) de olur; öyleyse bunu düşün.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%82%D9%82/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَقَّ
طَقَّ
a.  [ coll. ],  U ( n. ac. طَقّ 1 ), Sounded; burst; cracked.

طَقّ
طَقّ
a.  [ coll. ], Sound, noise; cracking.

##### Türkçe

**طَقَّ**
**طَقَّ**
a. [ toplu ], U ( n. ac. **طَقّ** 1 ), Ses çıkardı; patladı; çatladı.

**طَقّ**
**طَقّ**
a. [ toplu ], Ses, gürültü; çatırdama.
