# طق (ط-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ط - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%82/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب القاف والطاء
قط ، طق : مستعملان .
قط : قال الليث : قَطْ ، خفيفةً بمعنى حَسْبُ ، تقول : قَطْكَ الشيء ، أَيْ حَسْبُكَهُ .
قال : ومِثله قَدْ ، قال : وهُما لم يتمكّنَا في التصريف ، فإذا أَضَفْتَهُما إلى نفْسك قُوِّيَتَا بالنُّون ، فقُلت قَدْنِي وقَطْنِي ، كما قَوَّوْا عنِّي ومِنِّي ولَدُنِّي بِنونٍ أُخرى .
قال : وقال أهل الكوفة : معنى قَطْنِي : كفَاني ، فالنون في موضع نَصب مِثل نون كَفاني ، لأنَّكَ تقولُ قطْ عبدَ الله دِرَهَمٌ .
وقال البصْرِيُّونَ : الصَّوابُ فيه الخفْضُ
على معنى حَسْبُ زَيدٍ ، وكَفْيُ زيد دِرهمٌ ، وهذه النون عِمادٌ ، ومنَعهم أن يقولوا حَسْبُنِي أَنَّ الباء مُتحرِّكةٌ والطَّاء من قَطْ ساكنة فكرِهوا تغييرها عن الإسْكان وجَعلوا النون الثانية من لدنِّي عِماداً للياءِ .
وقال الليث : وأمَّا قَطُّ فإنه هو الأبَدُ الماضِي .
تقول : ما رأيتُ مِثْلَهُ قطّ ، وهو رَفْعٌ لأنه غايةٌ مِثل قبلُ وبَعْد .
قال : وأمَّا القَطُّ الذي في مَوضع ما أَعطيته إِلاَّ عِشرين قَطِّ فإنه مَجْرورٌ فَرْقاً بيْن الزمان والعَدد .
وقال ابن السِّكِّيت : قال الفراءُ : ما رأيتُه قطُّ يا هذا ، وما رأَيتُه قُطُّ يا هذا ، وما رأَيتُه قُطّ مَرفوعةٌ خفيفةٌ ، إذا كان بمعنى الدَّهْر ففيها ثلاثُ لُغات ، وإذا كانت في معنى حَسْبُ فهي مفتوحةٌ مجزومة ، قال : وقال الكسائي : أما قولُهم قَطُّ مشدَّدةً فإنها كانت قَطُطْ وكان ينبغي لها أن تُسَكَّن فلما سُكِّنَ الحرفُ الثاني جُعِل الآخر متحرِّكاً إلى إعرابه .
ولو قيل فيه بالْخَفض والنَّصب لكان وَجْهاً في العربيَّة .
فأَمَّا الذين رَفَعوا أوَّله وآخرَه فهو كقولك مُدُّ يا هذا .
وأما الذين خَفَّفُوا فإنهم جعلوه أَداةً ثم بَنَوْهُ على أصله فأَثبَتوا الرَّفْعَة التي كانت في قطُّ وهي مُشدَّدةٌ ، وكان أجْوَدَ من ذلك أن يَجْزِموا فيقولوا : ما رأَيتُه قطْ مجزومةً ساكنةَ الطاءِ ووَجهُه رَفْعُه ، كَقوْلك : لمْ أره مُذْ يَومان ، وهي قليلةٌ .
وأنشد ابن السِّكيت في قَطْنِي بمعنى حَسْبي :
امْتَلأَ الحَوضُ وقال قَطْنِي
مَلْأً رُوَيْداً قد ملأُتَ بَطْنِي
وقال الليث : القَطُّ : قَطْعُ الشيءِ الصُّلْبِ كالحُقّةِ تُقَطّ عَلَى حَذْوٍ مَسْبُورٍ كما يَقُطُّ الإنسانُ قَصَبَةً عَلَى عَظْمٍ .
والمِقَطَّةُ عُظَيْمٌ يَكون مع الورَّاقِينَ يَقُطُّونَ عليه أَطرافَ الأقلامِ .
قال : والقِطَاطُ : حَرْفُ الجَبَل ، وحرْفٌ مِن صَخْرٍ كأنما قُطَّ قَطّاً ، والجميعُ الأَقِطَّةُ .
وقال أبو زيد : هو أَعلى حافَّةِ الكهْف والقِط : الكتاب ، وجمعُه قُطُوطٌ .
أبو عبيد عن أبي عمرو : القُطوط الصِّكَاكُ .
وأنشد قولَ الأعشى :
ولا المَلِكُ النُّعْمانُ يومَ لقيتُه
بِغِبْطَتِه يُعْطِي القُطوطَ ويَأْفِقُ
واحدُها قِطٌّ . وقال الله جلَّ وعزّ : ( رَبَّنَا عَجِّل لَّنَا قِطَّنَا قَبْلَ يَوْمِ ) ( ص : 16 ) .
قال أهْلُ التفسيرِ مُجاهدٌ وقتَادةُ والحَسَنُ
قالوا : عَجِّلْ لنا قِطّنَا أي نَصِيبَنا من العذاب .
وقال سعيدُ بن جُبَيْرٍ : ذُكِرَتِ الجَنَّةُ فاشْتَهَوْا ما فيها ؛ فقالوا : عَجِّلْ لنا قِطنا نصيبَنا .
وقال الفرَّاء : القِطُّ الصحيفةُ المكتوبة ، وإنما قالوا ذلك حين نزَلَ : ( خَافِيَةٌ فَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ ) ( الحاقة : 19 ) ، فاستَهْزَءُوا بذلك ، وقالوا : عَجِّلْ لنا هذا الكتاب قبل يومِ الحساب .
قال : والقِطُّ في كلام العَرب الصَّكُّ وَهُو الخَطُّ .
قلت : ذهب الفرَّاء إلى قول ابن الكلبيّ ، وقال الزَّجاجُ : الْقِطُّ : الصَّحِيفةُ ، ويوضعُ موضعَ النَّصِيبِ لأنَّ الصحيفةَ تكتبُ للإنسانِ بِصِلَةٍ يُوصلُ بها .
وأنشد قوله :
بِغِبطَتِه يُعْطى القُطُوطَ ويأفِقُ
قال : وأصلُ القِطَّ من قَطَطتُ ، وكل نصيب قطعةٌ .
وروي عن زيد بن ثابتٍ وابن عمر أنهما كانا لا يريانِ ببيع الْقُطوط إذا خرجتْ بأْساً ، ولكن لا يحلُّ لمن ابتاعها أن يبيعَها حتى يقبضهَا .
قلت : القُطوطُ ها هنا الجوائزُ والأرْزاقُ سُمِّيتْ قُطوطاً لأنها كانت تخرجُ مكتوبةً في رقاقٍ وَرِقاع مَقْطُوعةٍ ، وبيعُها عند الفقهاءِ غير جائزٍ ما لم تحصل في مِلْكِ من كتبت له معلومةً مَقْبوضةً .
وقال الليث : القِطّةُ : السِّنَّورةُ نعتٌ لها دونَ الذَّكَرِ ، والْقَطَطُ : شعرُ الزّنجيّ ، يقال : رجلٌ قَطَطٌ ، وشعرٌ قَطَطٌ ، وامرأةٌ قَطَطٌ ، والجميعُ قَطَطُون وقَطَطَاتٌ ، قال : وتجمع الْقِطَّةُ قِطاطاً .
وقال الأخطل :
أكَلْتَ الْقِطاطَ فأَفنيتهَا
فهلْ في الْخَنانيص من مغمزِ
أبو عبيد عن الأصمعيِّ : الْقِطقِطُ من المطر : الصِغارُ كأنها شَذْرَةٌ .
وقال الليث : الْقِطقِطُ : المطرُ المتَفَرقُ المتَحَاتنُ المتتَابعُ .
وقال أبو زيد : القَطِيطَةُ : حَافة أعلى الكهف وجمعُها أقِطَّةٌ ، ويقال : جاءتِ الخيلُ قَطائط : قَطِيعاً قَطِيعاً .
وقال هميانُ :
بالخيلِ تَتْرَى زِيَماً قَطائطا
وقال علقمةُ بن عبدة :
ونحنُ جَلَبنَا من ضريَّةَ خَيْلَنَا
نُكَلّفُهَا حدَّ الإِكامِ قَطَائطا
قال أبو عمرو : أي : نُكلّفُهَا أنْ تقطَع حدَّ الإكامِ فَتَقطَعَهَا بحوافر ، قال : وواحدُ القَطائط قَطُوطٌ مثلُ جَدُود وَجدَائِدَ .
وقال غيرُه : قطائطاً : رِعَالاً وجَماعات في تَفْرقَةٍ .
وقال أبو زيدٍ : أصغرُ المطرِ الْقِطْقِطُ ثم الرَّذَاذُ قال : وَقَطْقَطَانةُ موضعٌ يقربُ من الكوفةِ ، ويقال : تَقَطْقَطَتِ الدَّلو إلى البئر : أي : انحدَرتْ .
وقال ذو الرُّمة يصف سُفْرَةً دَلاَّها في البئر :
بِمعْقُودَةٍ في نِسْعِ رَحْلٍ تَقَطْقَطَتْ
إلى الماءِ حَتَّى انقدَّ عَنْها طحالِبُهْ
أبو عبيد عن الفرَّاء : قَطَّ السِّعرُ يَقِطُّ قُطوطاً فهو قاطٌّ إذا غَلاَ .
وقال شمر : قطَّ السعر إذا غَلاَ خَطَأٌ عندِي ، وإنما هو بمعنى فَتَر ، قلت : وهِمَ شمر فيما قال .
وأخبرني المنذري عن ثعلب عن سلمة عن الفراء أنه قال : حَطَّ السعر حطوطاً وانحطَّ انحطاطاً وكُسِرَ وانكسرَ إذا فَتَرَ ، وقال : سعرٌ مَقطوطٌ ، وقد قُطَّ وقَطَّ ونَزا إذا غَلاَ وقد قَطَّهُ اللَّهُ .
وقال أبو العباس : قال ابن الأعرابي : القاطِطُ : السعرُ الغالي ونحو ذلك .
قال ابن السكيتِ : وأنشدَ لأبي وجزةَ السعديّ :
أشكو إلى الله العزيزِ الجَبار
ثمَّ إليكَ اليوم بعدَ الْمُستار
وحاجةَ الحيِّ وقَطَّ الأسعار
قلت : وهذا يؤيدُ بعضه بَعْضاً .
وقال ابن الأعرابيّ : الأقَطَّ الذي سَقَطَتْ أسْنانهُ .
وقال ابن شميل : في بطن الفرسِ مَقاطُّهُ ومخِيطهُ فأما مِقطهُ فَطَرفهُ في القصّ وطرفهُ في العانَةِ .
وأنشد أبو عبيد :
أطلتُ فِرَاطهمْ حَتَّى إذا ما
قتلتُ سَرَاتَهُم كانت قَطَاطِ
أي : قَطْني وحسبي .
طق : قال الليث : طَقْ حِكايةُ صَوْت حَجَرٍ وقع على حَجَرٍ ، وإنْ ضوعِفَ قيلَ طَقْطَقْ .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الطَّقْطقَةُ صوتُ قوائم الخيلِ على الأرضِ الصُّلبة .

##### Türkçe

باب **القاف** وال**طاء**
**قط** ، **طق** : kullanımdadırlar .
**قط** : **الليث** dedi : **قَطْ** , hafif olarak **حَسْبُ** mânâsınadır; dersin ki: **قَطْكَ** **الشيء** , yani: onu sana **حَسْبُكَهُ** (yeterindir) .
Dedi : ve onun benzeri **قَدْ**’dir, dedi : ve ikisi tasrîfte yerleşik olmadılar; ne zaman ki ikisini kendi nefsine izâfe etsen, **النون** ile kuvvetlendirilirler; böylece **قَدْنِي** ve **قَطْنِي** dersin; nitekim **عنِّي** ve **مِنِّي** ve **لَدُنِّي**’yi başka bir **نون** ile kuvvetlendirdiler .
Dedi : ve **أهل الكوفة** dedi : **قَطْنِي**’nin mânâsı: **كفَاني**’dir; öyleyse **النون** nasb mevkiindedir, **كَفاني**’nin **نون**’u gibi; çünkü sen dersin: **قطْ** **عبدَ الله** **دِرَهَمٌ** .
Ve **البصْرِيُّونَ** dedi : onda doğru olan hafd’dır
**حَسْبُ** **زَيدٍ** mânâsı üzere, ve **كَفْيُ** **زيد** **دِرهمٌ**; ve bu **النون** bir **عِمادٌ**’dır; ve onları **حَسْبُنِي** demekten men eden şudur: **الباء** harekelidir, **قَطْ**’tan olan **الطاء** sâkindir; onu sükûndan değiştirmeyi kerih gördüler ve **لَدُنِّي**’den olan ikinci **النون**’u **الياءِ** için bir **عِماداً** yaptılar .
Ve **الليث** dedi : **قَطُّ**’a gelince, o geçmiş ebedîliktir .
Dersin: **ما رأيتُ مِثْلَهُ قطّ**; ve o ref‘dir; çünkü o bir gâye’dir, **قبلُ** ve **بَعْد** gibi .
Dedi : **ما أَعطيته إِلاَّ عِشرين قَطِّ** mevkiindeki **القَطُّ**’a gelince, o mecrûrdur; zaman ile sayı arasını ayırmak için .
Ve **ابن السِّكِّيت** dedi : **الفراءُ** dedi : **ما رأيتُه قطُّ يا هذا** , ve **ما رأَيتُه قُطُّ يا هذا** , ve **ما رأَيتُه قُطّ**; hafif, merfû‘dur; ne zaman ki **الدَّهْر** mânâsında olursa onda üç lugat vardır; ve ne zaman ki **حَسْبُ** mânâsında olursa o fethalı, meczûmdur. Dedi : ve **الكسائي** dedi : onların **قَطُّ**’u şeddeli söylemelerine gelince, o **قَطُطْ** idi; ona sükûn verilmesi gerekirdi; ikinci harf sükûnlandırılınca, i‘râbına doğru sonuncusu müteharrik kılındı .
Ve onda hafd ve nasb ile denilseydi, Arapçada bir vech olurdu .
İlkini ve sonunu ref‘ edenlere gelince, o senin **مُدُّ يا هذا** demen gibidir .
Hafifletenlere gelince, onu bir edat yaptılar; sonra onu aslının üzerine binâ ettiler; böylece şeddeli iken **قطُّ**’ta bulunan ref‘eyi isbât ettiler. Bundan daha iyi olan, cezmetmeleridir; böylece derler: **ما رأَيتُه قطْ**; meczûm, **الطاء**’ı sâkin. Onun vechi ref‘idir; senin **لمْ أره مُذْ يَومان** demen gibi; ve o azdır .
Ve **ابن السِّكيت** **قَطْنِي** hakkında, **حَسْبي** mânâsında, şu beyti inşâd etti:
امْتَلأَ الحَوضُ وقال قَطْنِي
مَلْأً رُوَيْداً قد ملأُتَ بَطْنِي
Ve **الليث** dedi : **القَطُّ**: sert şeyin kesilmesidir; **الحُقّةِ** gibi; ölçülmüş bir hizâ üzere kesilir; nitekim insan bir kamışı bir kemik üzerinde keser .
Ve **المِقَطَّةُ**: verrâklarla birlikte bulunan küçük bir kemiktir; onun üzerinde kalemlerin uçlarını keserler .
Dedi : ve **القِطَاطُ**: dağın kenarıdır; ve kayadan bir kenardır; sanki **قُطَّ قَطّاً** (kesilerek kesilmiş) gibidir; çoğulu **الأَقِطَّةُ**’dir .
Ve **أبو زيد** dedi : o, mağaranın kenarının en üstüdür. Ve **القِط**: kitaptır; çoğulu **قُطُوطٌ**’dur .
**أبو عبيد**’den, **أبي عمرو**’dan: **القُطوط** **الصِّكَاكُ**tır .
Ve **الأعشى**’nın sözünü inşâd etti:
ولا المَلِكُ النُّعْمانُ يومَ لقيتُه
بِغِبْطَتِه يُعْطِي القُطوطَ ويَأْفِقُ
Onun teki **قِطٌّ**’dur. Ve Allah, celîl ve azîz, dedi: **( رَبَّنَا عَجِّل لَّنَا قِطَّنَا قَبْلَ يَوْمِ )** (**ص** : 16) .
Tefsir ehli, **مُجاهدٌ** ve **قَتَادةُ** ve **الحَسَنُ** dedi ki:
Dediler: bize **قِطّنَا**’yı acele ver; yani azaptan nasibimizi .
Ve **سعيدُ بن جُبَيْرٍ** dedi : cennet zikredildi de içindekileri arzuladılar; şöyle dediler: bize **قِطنا**’yı acele ver; nasibimizi .
Ve **الفرَّاء** dedi : **القِطُّ** yazılı sahifedir; bunu ancak şu indiği vakit söylediler: **( خَافِيَةٌ فَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَيَقُولُ )** (**الحاقة** : 19); bununla alay ettiler ve dediler: bu kitabı hesap gününden önce bize acele ver .
Dedi : ve **القِطُّ** Arapların sözünde **الصَّكُّ**tur; o da **الخَطُّ**tur .
Dedim: **الفرَّاء** **ابن الكلبيّ**’nin sözüne gitti. Ve **الزَّجاجُ** dedi : **الْقِطُّ**: sahifedir; ve **النَّصِيبِ** mevkiine konur; çünkü sahife insana, kendisiyle ulaştırılan bir **بِصِلَةٍ** ile yazılır .
Ve şu sözünü inşâd etti:
بِغِبطَتِه يُعْطى القُطُوطَ ويأفِقُ
Dedi : ve **القِطَّ**’ın aslı **قَطَطتُ**’dandır; ve her nasip bir parçadır .
Ve **زيد بن ثابتٍ** ve **ابن عمر**’dan rivayet olundu ki: **الْقُطوط** satımında, çıktığı zaman, bir beis görmezlerdi; fakat onu satın alan kimse için, onu kabzetmedikçe satması helâl olmaz .
Dedim: buradaki **القُطوطُ** câizeler ve rızıklardır; **قُطوطاً** diye adlandırıldı; çünkü onlar, ince kâğıtlarda ve kesilmiş kâğıt parçalarında yazılı olarak çıkardı. Fakihler katında, kendisi için yazılanın mülkünde, bilinen, kabzedilmiş olarak gerçekleşmedikçe, onun satımı câiz değildir .
Ve **الليث** dedi : **القِطّةُ**: dişi kedi; erkekten ayrı olarak onun sıfatıdır. Ve **الْقَطَطُ**: zencinin saçıdır; denir ki: **رجلٌ قَطَطٌ** , ve **شعرٌ قَطَطٌ** , ve **امرأةٌ قَطَطٌ**; çoğulu **قَطَطُون** ve **قَطَطَاتٌ**’tır. Dedi : ve **الْقِطَّةُ** **قِطاطاً** olarak cem‘ olunur .
Ve **الأخطل** dedi:
أكَلْتَ الْقِطاطَ فأَفنيتهَا
فهلْ في الْخَنانيص من مغمزِ
**أبو عبيد**’den, **الأصمعيِّ**’den: yağmurdan **الْقِطقِطُ**: küçüklerdir; sanki bir parça gibidir .
Ve **الليث** dedi : **الْقِطقِطُ**: dağınık, ardı ardına gelen yağmurdur .
Ve **أبو زيد** dedi : **القَطِيطَةُ**: mağaranın üst kenarıdır; çoğulu **أقِطَّةٌ**’dir. Ve denir ki: atlar **قَطائط** geldi; yani bölük bölük .
Ve **هميانُ** dedi:
بالخيلِ تَتْرَى زِيَماً قَطائطا
Ve **علقمةُ بن عبدة** dedi:
ونحنُ جَلَبنَا من ضريَّةَ خَيْلَنَا
نُكَلّفُهَا حدَّ الإِكامِ قَطَائطا
**أبو عمرو** dedi : yani ona, tümseklerin sınırını kesmesini yükleriz; böylece onu toynaklarla keser. Dedi : **القَطائط**’ın teki **قَطُوطٌ**’tur; **جَدُود** ve **جدَائِدَ** gibi .
Başkası dedi : **قطائطاً**: dağınık halde sürüler ve cemaatlerdir .
Ve **أبو زيدٍ** dedi : yağmurun en küçüğü **الْقِطْقِطُ**tur; sonra **الرَّذَاذُ**. Dedi : ve **قَطْقَطَانةُ** Kûfe’ye yakın bir yerdir. Ve denir ki: **تَقَطْقَطَتِ الدَّلو إلى البئر**; yani: aşağı indi .
Ve **ذو الرُّمة** kuyuda sarkıttığı bir kovayı vasfederek dedi:
بِمعْقُودَةٍ في نِسْعِ رَحْلٍ تَقَطْقَطَتْ
إلى الماءِ حَتَّى انقدَّ عَنْها طحالِبُهْ
**أبو عبيد**’den, **الفرَّاء**’dan: **قَطَّ السِّعرُ يَقِطُّ قُطوطاً**; o halde o **قاطٌّ**dur; ne zaman ki pahalandı .
Ve **شمر** dedi : fiyat pahalandıysa **قطَّ السعر**; benim yanımda hatadır; ancak o, gevşedi mânâsınadır. Dedim: **شمر** dediğinde yanıldı .
Ve bana **المنذري** haber verdi; **ثعلب**’den, **سلمة**’den, **الفراء**’dan: o dedi ki: **حَطَّ السعر حطوطاً** ve **انحطَّ انحطاطاً** ve **كُسِرَ** ve **انكسرَ**; ne zaman ki gevşedi. Ve dedi: **سعرٌ مَقطوطٌ**; ve **قُطَّ** ve **قَطَّ** ve **نَزا**; ne zaman ki pahalandı; ve Allah onu **قَطَّهُ** .
Ve **أبو العباس** dedi : **ابن الأعرابي** dedi : **القاطِطُ**: pahalı fiyat ve bunun benzeri .
**ابن السكيتِ** dedi : **أبي وجزةَ السعديّ** için inşâd etti:
أشكو إلى الله العزيزِ الجَبار
ثمَّ إليكَ اليوم بعدَ الْمُستار
وحاجةَ الحيِّ وقَطَّ الأسعار
Dedim: bu, onun bir kısmını bir kısmıyla destekler .
Ve **ابن الأعرابيّ** dedi : **الأقَطَّ**: dişleri düşen kimsedir .
Ve **ابن شميل** dedi : atın karnında onun **مَقاطُّهُ**’u ve **مخِيطهُ** vardır; **مِقطهُ**’a gelince: onun ucu kassta, ucu da **العانَةِ**dedir .
Ve **أبو عبيد** inşâd etti:
أطلتُ فِرَاطهمْ حَتَّى إذا ما
قتلتُ سَرَاتَهُم كانت قَطَاطِ
Yani: **قَطْني** ve **حسبي** .
**طق** : **الليث** dedi : **طَقْ** bir taşın bir taş üzerine düşmesinin sesinin taklididir; eğer ikilendirilirse **طَقْطَقْ** denir .
**ثعلب**’den, **ابن الأعرابي**’den: **الطَّقْطقَةُ** sert yer üzerinde atların ayaklarının sesidir .

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%82/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

طَقْطَقَ
R. Q. 1 طَقْطَقَ ذ [He caused a thing to make a sound such as is termed طَقْطَقَةٌ]. (K voce كَرَبَ.)

طَقْ
طَقْ ذ a word imitative of a sound; and sometimes they said ↓ طَقْطَقَةٌ: (IDrd, O, TA:) or the former is a word imitative of The sound of stones; and ↓ the latter is its noun: (K:) one says, الحِجَارَةِ ↓ سَمِعْتُ طَقْطَقَةَ I heard [the sound of] the falling of the stones, one upon another, when they rolled down from a mountain: (IDrd, O:) or طَقْ is a word imitative of the sound of the stone and of the solid hoof; and ↓ طَقْطَقَةٌ signifies the action thereof: (M, TA:) or this latter is a word imitative of the sound of the successive falling of stones, one upon another: (IDrd, O:) or this word signifies the sound of the legs of horses upon the hard ground; (IAar, TA;) [or] sometimes it signifies also the sound of the solid hoofs upon the ground; (IDrd, O;) or the sounds of the hoofs of horses or similar beasts [with quick reiteration]; like دَقْدَقَةٌ; and sometimes they said ↓ حَبَطِقْطِقْ, of which El-Mلzinee cites an ex.; (S, O;) but [J says] I have not seen this except in his book: (S:) another ex. of it, however, is cited by Lth. (TA.)

طِقْ
طِقْ ذ The sound of a frog leaping from the margin of a river or rivulet. (M, K.) One says, لَا يُسَاوِى طِقْ [It is not, or will not be, equal to the sound of a frog &c.]. (M.)

طَقْطَقَةٌ
طَقْطَقَةٌ ذ : see طَقْ, in four places. ― -b2- In the language of the common people, it means Lightness, or promptness, in speech. (TA.) ― -b3- And (assumed tropical:) The death that results from the jinn's piercing or thrusting [i. e. from the طَاعُون]. (TA.)

طُقْطُوقٌ
طُقْطُوقٌ ذ and ↓ مُطَقْطِقٌ in the language of the common people, Light in person; and light, or prompt, in speech. (TA.)

مُطَقْطِقٌ
مُطَقْطِقٌ ذ : see what next precedes.

حَبَطِقْطِقْ
حَبَطِقْطِقْ ذ : see طَقْ.

##### Türkçe

طَقْطَقَ
R. Q. 1 **طَقْطَقَ** ذ [**طَقْطَقَةٌ** diye adlandırılan türden bir ses çıkarmasını bir şeye sağladı]. (K, **كَرَبَ** maddesinde.)

طَقْ
**طَقْ** ذ bir sesin taklidi olan bir kelimedir; bazen de ↓ **طَقْطَقَةٌ** dediler: (IDrd, O, TA:) yahut birincisi taşların sesinin taklidi olan bir kelimedir; ↓ ikincisi ise onun ismidir: (K:) şöyle denir: **سَمِعْتُ** ↓ **طَقْطَقَةَ** **الحِجَارَةِ**; dağdan yuvarlandıklarında taşların birbirinin üzerine düşmesinin [sesini] işittim: (IDrd, O:) yahut **طَقْ** taşın ve katı toynağın sesinin taklidi olan bir kelimedir; ↓ **طَقْطَقَةٌ** ise bunun fiilini ifade eder: (M, TA:) yahut bu ikincisi, taşların birbirinin üzerine art arda düşmesinin sesinin taklidi olan bir kelimedir: (IDrd, O:) yahut bu kelime, sert yer üzerindeki atların bacaklarının sesini ifade eder; (IAar, TA;) [yahut] bazen ayrıca yer üzerindeki katı toynakların sesini de ifade eder; (IDrd, O;) yahut atların yahut benzeri hayvanların toynaklarının [hızlı tekrar ile] sesleri; **دَقْدَقَةٌ** gibi; ve bazen ↓ **حَبَطِقْطِقْ** dediler; bunun bir örneğini El-Mلzinee nakleder; (S, O;) fakat [J der ki] bunu onun kitabı dışında görmedim: (S:) bunun başka bir örneğini ise Lth. nakletmiştir. (TA.)

طِقْ
**طِقْ** ذ bir nehir yahut dere kenarından sıçrayan bir kurbağanın sesi. (M, K.) Şöyle denir: **لَا يُسَاوِى طِقْ** [Bir kurbağanın vb. sesine eşit değildir, yahut olmayacaktır]. (M.)

طَقْطَقَةٌ
**طَقْطَقَةٌ** ذ: dört yerde **طَقْ**’a bak. ― -b2- Avamın dilinde, konuşmada hafiflik yahut çabukluk demektir. (TA.) ― -b3- Ve (mecaz kabul edilerek:) cinlerin delmesi yahut saplamasından doğan ölüm [yani **الطَاعُون**’dan]. (TA.)

طُقْطُوقٌ
**طُقْطُوقٌ** ذ ve ↓ **مُطَقْطِقٌ**, avamın dilinde, bedence hafif; ve konuşmada hafif yahut çabuk. (TA.)

مُطَقْطِقٌ
**مُطَقْطِقٌ** ذ: bir önce gelen şeye bak.

حَبَطِقْطِقْ
**حَبَطِقْطِقْ** ذ: **طَقْ**’a bak.
