# طلب (ط-ل-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%84%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Onu talep eder

- Harfler: ط - ل - ب
- Kur'an'da: 4 geçiş · 3 ayet · 4 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (4)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الطَّالِبُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%A8%D9%8F.md) | الْفَاعِلُ | Talep eden | 1 | 1 | [22:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/ayet/22:73.md) |
| [طَلَبًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/siga/%D8%B7%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%A8%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَلًا | Talep etmek | 1 | 1 | [18:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/ayet/18:41.md) |
| [وَالْمَطْلُوبُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D8%B7%D9%92%D9%84%D9%8F%D9%88%D8%A8%D9%8F.md) | وَالْمَفْعُولُ | Ve talep edilen | 1 | 1 | [22:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/ayet/22:73.md) |
| [يَطْلُبُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B7%D9%92%D9%84%D9%8F%D8%A8%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعُلُهُ | Onu talep eder | 1 | 1 | [7:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/ayet/7:54.md) |

## Mücavir kökler — 37 mücavir (48 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [حثث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%AB%D8%AB.md) — 1 ortak ayet · G² 16 · Hüsse kaba kum demektir
2. [ذبب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 16 · Zubab sinek demektir
3. [سلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%84%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 16 · Onlardan kapar
4. [غور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%88%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Ğar, Mağara demektir
5. [نقذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%82%D8%B0.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · “Enkaz” kirpi, “nakize” ise zırh demektir
6. [خلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 10 · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
7. [سدس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AF%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · سندس Hint kumaşıdır
8. [نجم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Gezegen yıldızdır
9. [غشو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Örter
10. [قمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Kamer gökteki ayın kütlesi demektir
11. [برك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D9%83.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Birkan yanardağ demektir
12. [شمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%85%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Güneş demektir
13. [عرش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B4.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Toplantı yerinde yöneticinin durduğu yüksek yerdir
14. [سخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AE%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Sahr kayalık sahadır
15. [صبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%AD.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Tan demektir
16. [ضعف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B9%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Katlanmış deri demektir
17. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Örnek verdi
18. [موه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · Su
19. [سوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Seviye: Engebesiz düz yerdir
20. [ليل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%8A%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“, akıp denize giden…
21. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
22. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
23. [جمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Yumruk demektir
24. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Dane, inek yavrusuna denir
25. [مثل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
26. [سمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · İşiten
27. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
28. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Murar acı bir ağacın adıdır
29. [سمو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
30. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
31. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · “Yemm” durgun akan su demektir
32. [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
33. [شيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 2 · Şey
34. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 2 ortak ayet · G² 2 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
35. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Evye kuş yuvası demektir
36. [علم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Dağın sivri noktası demektir
37. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 1 ortak ayet · G² 1 · Ribve, tümsek demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طلب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md), [بحث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AB.md), [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [ترك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%83.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi elde etmek, bulmak veya hak olarak almak üzere peşine düşme ve arama hareketi |
| Çekirdek Özet 2 | Varlığın aczini, yaratılmışların birbirini takip edişindeki zorunlu nedenselliği ve gayret sınırını ifade ediş |
| Çekirdek Özet 3 | Hakikate veya hedefe yönelik bilinçli yöneliş; kulun aczi ile talebin yöneldiği merci arasındaki ontolojik mesafe |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir arzu veya dilekçe usulü isteme derekesine indirgemek; fiilin içerdiği takip, fiili arayış ve takip edilen şey karşısındaki acziyet dinamiklerini gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طل | Açığa çıkmak, yükselmek, uzanmak, serbest kalıp yayılmak; nitekim [طلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%B9.md) kökünde doğuş ve yükselme, [طلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82.md) kökünde bağından çözülüp salınma, [طلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%84.md) kökünde yüksekte belirgin kalıntı ve serpinti manaları esastır | ب | Açığa çıkma ve uzanma hareketine kapı ve temas niteliği taşıyan somut bir yönelme eklenmiş; genel salınım, belirli bir nesneye, hedefe veya hakka odaklı arayış ve takip fiiline dönüşmüştür |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Hedeflenen nesneyi çevreleme, arayış dairesine alma ve kuşatma çabası |
| ل | çoban değneği, üvendire; yöneltme, öğretme, bağlama | Hareketi belirli bir amaca doğru sevk etme, yönlendirme ve arayışı sürdürme iradesi |
| ب | ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Arayışın nihayetinde içeriye alma, elde etme ve hedefe ulaşarak temas kurma arzusu |
| طلب | Bir hedefin kuşatılarak yönlendirilmiş bir gayretle elde edilmek üzere peşine düşülmesi | Kuşatıcı ve yönlendirici bir takiple nesnenin ardınca gidip onu mülk veya idrak alanına alma çabası |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Otlağın veya suyun konak yerine uzak düşmesi sebebiyle peşine düşülüp aranması; devenin veya avın izini sürerek yakalamaya çalışma |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi Zü’r-Rumme, çöl yolculuğunda aranan ve uzak kalan su kaynağını tavsif ederken kökü şu beyitte kullanır: أَضَلَّهُ راعِيا كَلْبِيَّةٍ صَدَرا / عَنْ مُطْلِبٍ قارِبٍ وُرّادُهُ عُصَبُ |

Kaynak: Lisânü’l-Arab, Mekâyîsü’l-Luğa, Esâsü’l-Belâga.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinin genelinde arama ve isteme fiilleri çoğunlukla başka köklerle karşılansa da, طلب kökü özellikle Kuzeybatı Sami ve Batı Sami havzasında belirgin bir semantik süreklilik gösterir. Süryanice ve Batı Aramicesinde yer alan tlab (ܛܠܒ) fiili, doğrudan bir şeyi istemek, aramak, talep etmek ve rica etmek anlamlarını taşır. Arapçada kök, yalnızca zihinsel veya sözlü bir istemeyi değil; fiziksel olarak yer değiştirme, peşine düşme, su ve otlağın ardınca gitme gibi göçebe çöl hayatının somut ihtiyaçlarıyla zenginleşmiş bir arayış zeminine oturur. İbranicede kökün doğrudan üçlü biçimi yerine arama için b-q-š ve isteme için š-'-l kökleri öne çıksa da, geç dönem Aramice temaslarında kök hukuki ve şahsi talepleri ifade etmek üzere yerleşik hale gelmiştir. Arapçadaki kullanım, kökün hem nesnel bir kaybı araştırma hem de karşı taraftan bir hakkı ısrarla dava etme nüanslarını koruduğunu gösterir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Payne Smith Compendious Syriac Dictionary, Lisânü’l-Arab, Brown-Driver-Briggs.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Uzaklaşan suyun ve otun aranması, hakkın takibi | Fiziksel hareketten hak arayışına ve soyut talebe doğru semantik genişleme | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Süryanice tlab (ܛܠܒ) | Aramice ve Süryanicede isteme, arama ve talep etme manasında fonetik ve anlamsal tam örtüşme | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami dilleri ötesinde Afro-Asyatik diğer kollarda güvenilir doğrudan eşasıllı tespit edilmedi | Veri bulunamadı |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Mekâyîsü’l-Luğa.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طلب | Anlamlı | Aramak, peşine düşmek | Bir şeyi elde etmek üzere gayret sarf etmek | Hedef kök |
| [طبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%A8%D9%84.md) | Anlamlı | Vurulduğunda ses veren alet | Davul çalmak, ses çıkarmak; boş ve abartılı söz söylemek | Kur'an'da geçmez |
| لطب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| [لبط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%A8%D8%B7.md) | Anlamlı | Yere çarpmak, vurup düşürmek | Canlının yere serilmesi, şiddetle çarpıp çırpınması | Kur'an'da geçmez |
| [بطل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B7%D9%84.md) | Anlamlı | Hükümsüz ve zayi olmak | Hakikati ve dayanağı bulunmamak, boşa gitmek | Kur'an'da geçer; anlamsal olarak amelsiz veya neticesiz kalış bakımından taleple dolaylı zıtlık kurar |
| [بلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B7.md) | Anlamlı | Sert zemin, taş döşemek | Yol veya avluyu düz taşlarla kaplamak, yolu kesmek | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طلب | Merkez | Arama, peşine düşme | Fiili gayret, takip ve hedefe odaklanmış nesnel arayış | Bir gaye veya hak uğruna fiziksel ya da fikri yönden ardınca gitmek |
| [بغي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) | Komşu | Arzu etme, isteme | İçsel istek ve haddi aşma potansiyeli taşıyan yöneliş | Talepten farklı olarak nefsin arzusunu, meylini ve bazen sınırı taşmayı içerir |
| [بحث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%AB.md) | Komşu | Derinlemesine araştırma | Gizli olanı toprağı kazar gibi deşerek ortaya çıkarma | Talepten farklı olarak gizlenmiş veya örtülü bilginin tetkik edilmesine odaklanır |
| [سأل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) | Komşu | Sözlü isteme ve sorgulama | Lisan ile muhataptan talepte bulunma veya soru sorma | Talepten farklı olarak fiziksel takip şartı olmaksızın sözlü istirhamı veya suali bildirir |
| [ترك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D9%83.md) | Zıt | Bırakma, vazgeçme | Aramayı, takibi ve ilgiyi bütünüyle kesip ardında bırakma | Talebin getirdiği yönelme ve gayretin tam karşıtı olarak nesneden el çekmektir |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طلب | Arama, isteme, peşine düşme | Bir nesne veya hakkı bulmak ve elde etmek üzere fiili gayret gösterme | Kesin |
| Latince | petere, quaerere | Aramak, yönelmek, talep etmek | Petere hedef alarak gitmeyi ve istemeyi karşılarken, quaerere soruşturarak araştırmayı içerir | Güçlü |
| İngilizce | to seek, to demand | Aramak, peşine düşmek, istemek | Seek arama ve peşinden gitme fiilini, demand ise hakkı olanı ısrarla istemeyi karşılar | Güçlü |
| Almanca | suchen, fordern | Aramak, talep etmek | Suchen nesnel ve soyut arayışı, fordern ise meşru veya ısrarlı isteme boyutunu verir | Güçlü |
| Fransızca | chercher, réclamer | Aramak, hak talep etmek | Chercher iz sürme ve bulma çabasını, réclamer hak iddiasıyla talep etmeyi vurgular | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَطْلُبُهُ حَثِيثًا | Kesintisiz ve süratli takip | Kozmik düzen bağlamında gecenin gündüzü durmaksızın kovalaması ve peşi sıra gelişi (A'râf [7:54](https://lisan.digital/tr/ayet/7:54.md)) |
| فَلَنْ تَسْتَطِيعَ لَهُ طَلَبًا | Kaybolan bir şeyi arayıp bulma çabası | Yerin derinliklerine çekilen suyu araştırıp geri getirme imkânsızlığı (Kehf [18:41](https://lisan.digital/tr/ayet/18:41.md)) |
| الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ | Acziyet içinde isteyen ve kendisinden medet umulan | Putların ve onlara tapanların bir sinek karşısındaki mutlak çaresizliği ve zayıflığı (Hac [22:73](https://lisan.digital/tr/ayet/22:73.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kesb, irade ve talep kavramları | İlahi irade ve emir ile kulun talebi arasındaki ilişki; şirkin ve putperestliğin acziyet tahlili | Talebin kudret ve acziyet ekseninde ontolojik konumu |
| Fıkıh | Hukuki dava, şüf'a ve borç takibi | Bir hakkın hak sahibince borçludan istenmesi ve yargı önünde takip edilmesi | Dava hakkı, talep hakkı ve borcun ifasını isteme yetkisi |
| Tefsir | Kozmolojik ve mesel ayetlerinin izahı | Gecenin gündüzü takibindeki nizam ve putların sinek karşısındaki zilleti | Varlık düzenindeki nedensellik bağı ve putların ontolojik yoksunluğu |
| Hadis | İlim arayışı ve helal rızık peşinde olma | İlim talebinin farziyeti ve rızkı ararken ifrat ve tefritten kaçınma usulü | Bilinçli yöneliş, gayret ve meşru arayış terbiyesi |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Uluhiyet ve kulluk ilişkisi | Acziyet itirafı ve ilahi dergâha yöneliş | İnsanın yaratıcı karşısındaki mutlak muhtaçlığını arayışla somutlaştırması | Kul talep eden, hakiki sığınak ise talebe cevap verendir | Kesin |
| İlmi | Hakikatin araştırılması | İlim talipliği ve metodolojik araştırma | Cehaleti gidermek için delilin ve hakikatin izini sürme | Bilginin pasif kabullenişle değil, aktif arayışla elde edilebilmesi | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk düzeni ve meşruiyet | Hak arama hürriyeti ve adalet talebi | Vatandaşın veya mazlumun devlete ve yargıya başvurarak hakkını istemesi | Toplumsal düzenin keyfilikten çıkıp meşru talep kanallarıyla korunması | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ve mübadele | Talep hacmi ve ihtiyaç beyanı | Arz karşısında tüketim ve faydalanma isteğinin piyasayı harekete geçirmesi | İhtiyacın mal veya hizmet arayışına dönüşerek ekonomik döngüyü kurması | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Çekim alanı, gradyan akışı ve arama algoritmaları | Bir sistemin potansiyel farkı veya eksikliği gidermek üzere en dik iniş yönünde hedefe doğru yönelmesi; optimizasyon araması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hak arama mekanizması ve talep teorisi | Bireyin mahrum kaldığı değeri telafi etmek üzere yargı, kurum veya pazar önünde hak iddiasında bulunması | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir arzu, tüketim ekonomisindeki piyasa talebi veya lisanen yapılan basit bir rica seviyesine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün arkasında yatan fiili hareket, takip, nedensellik zinciri, insanın tükenen imkânları karşısındaki acziyeti ve gayretin sınırları |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hac suresindeki talep eden ve talep edilen tasvirini yalnızca put-sinek kıyasından ibaret sanıp, varlığın yaratıcı dışındaki her unsura yönelik talebindeki ontolojik zaafı fark edememek |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'da çok az geçmesine rağmen kozmoloji, insan acziyeti ve tabiat kanunlarının sınırlarını tayin eden kilit ayetlerde yer alarak gayret ile acz arasındaki dengeyi kurar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kozmik deveranı anlatan yaratılış ayetlerinde (A'râf [7:54](https://lisan.digital/tr/ayet/7:54.md)), dünya nimetlerinin elden çıkışını gösteren kıssalarda (Kehf [18:41](https://lisan.digital/tr/ayet/18:41.md)) ve şirkin çaresizliğini resmeden mesellerde (Hac [22:73](https://lisan.digital/tr/ayet/22:73.md)) |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | İnsanın dünyadaki sebepleri mutlak fail sanma yanılgısını ve sahte otoritelerden medet umma gafletini, talep eden ile talep edilenin eşit acziyetini göstererek düzeltir |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Ot ve suyun uzağa düşmesiyle peşine düşülüp aranması; iz sürerek bir nesnenin veya hakkın ardınca gitme eylemi.
- Soyut anlam: Bir hedefe, hakikate veya hakka ulaşmak üzere iradi, fikri ve fiili olarak yönelme; eksikliği giderme arayışı.
- Sistematik karşılık: Bir sistemdeki potansiyel açığın (talep edenin acziyeti) hedeflenen çekim merkezine (talep edilen) doğru yönlendirilmiş bir arayış vektörü üretmesi.
- LaTeX modeli: $$T: A \xrightarrow{\|\nabla \Phi\|} B \quad \text{koşuluyla} \quad \lim_{\Phi(B) \to 0} \|A\| = 0$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $A$ talep eden özneyi, $B$ talep edilen nesne veya mercii, $\Phi$ hedefin taşıdığı potansiyel değeri, $\nabla \Phi$ ise bu potansiyelin oluşturduğu çekim gradyanını gösterir. $T$ talep vektörüdür. Formülün ikinci kısmı, talep edilenin potansiyeli sıfırlandığında (örneğin putun sinek karşısındaki aczinde), talep edenin de gücünün ve arayışının sıfıra yaklaştığını, yani her iki tarafın ontolojik zayıflığını sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (3 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%84%D8%A8/occurrences?meal=IK

### [Araf 7:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/ayet/7:54.md) — يَطْلُبُهُ

إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوَى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثًا وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ وَالنُّجُومَ مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَالْأَمْرُ تَبَارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki sizin Rabbınız; gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra Arş’a hükmeden Allah’tır. Gündüzü; durmadan kovalayan gece ile bürür. Güneş, ay ve yıldızlar O’nun emri ile müsahhar kılmışlardır. Bilin ki; yaratma da, emir de O’nundur. Alemlerin Rabbı olan Allah’ın şanı ne yücedir.

### [Kehf 18:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/ayet/18:41.md) — طَلَبًا

أَوْ يُصْبِحَ مَاؤُهَا غَوْرًا فَلَنْ تَسْتَطِيعَ لَهُ طَلَبًا

Meal (IK): Yahut suyu çekilir de bir daha bulamazsın.

### [Hac 22:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/ayet/22:73.md) — الطَّالِبُ · وَالْمَطْلُوبُ

يَاأَيُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ لَنْ يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَيْئًا لَا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ

Meal (IK): Ey insanlar, bir misal verildi, şimdi onu dinleyin: Şüphesiz ki Allah’ı bırakıp da taptıklarınız bir araya gelseler; bir sinek bile yaratamazlar Ama sinek, onlardan bir şey kapsa bunu da ondan kurtaramazlar. İsteyen de, istenen de aciz.

## Sözlükler (12)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء اللام والباء معهما
ط ل ب، ط ب ل، ب طل، ل ب ط، ب ل ط مستعملات
طلب:
الطَّلَبُ: مُحاولةُ وجدانِ الشَّيء. والطِّلبة: ما كان لك عندَ آخَر من حقٍّ تُطالِبهُ به.
والمُطالَبةُ: أن تُطالبَ إنساناً بحقٍّ لك عندَه، لا تزال تُطالبه وتتقاضاه بذلك. والغلب في باب الهَوَى: الطِّلاب والمعنى واحد.
والتَّطَلُّبُ: طلب في مُهْلة من مواضع.
وكَلأَ مُطْلِبٌ: بعيد الملطب، وقد أَطلَبَ الكَلأُ، أي: تباعد وطلبه القوم.
والمُطَّلِب: ابنُ عَبْد مَناف.
طبل:
الطَّبْلُ: معروف. وفِعْلُهُ: التَّطْبيلُ، وحِرفتُه: الطِّبالة، ويجوز: طَبَل يَطْبُلُ، وهو ذو الوَجهِ الوحد والوجهين.
ويقال لكثير الكلام الكَذِب: لا تُطَبِّلْ علينا.
بطل:
بَطَلَ الشّيء يَبطُلُ بُطْلأ، أي: ذهب باطلاً.
والباطلُ: نقيضُ الحقّ، قال النّابغة:
لعَمري، وما عَمْري عليّ بهَيِّنٍ		لقد نَطَقَتْ بُطْلاً عليّ الأقارعُ
وأَبْطلته: جعلته باطلاً. وأَبْطَلتُ: جئت بكَذِبٍ، وادّعيتُ غَيْرَ الحقّ.
والتَّبطُّلُ: فِعْلُ البَطالة، وهو اتّباعُ اللهو والجَهالة.
والبَطَل:الشُّجاعُ الذّي يُبطِل جراحته ولا يكتَرِثُ لها، ولا تكُفُّهُ عن نَجْدته، وإنّه لَبَطَلٌ بيِّنُ البُطُولة.
وبطّلني فلانٌ: منعني عملي.
وتقول: البَطَلُ الرَّجلُ هذا، أي: إنَه بَطَلٌ، والبُطلُ الشّيء هذا، أي: إنّه باطل، وجمعُ البَطَل: أبطال.
لبط:
لَبَطَ فُلانٌ بفلانٍ الأرضَ لَبْطاً، أي: صَرَعَهُ صرعاً عنيفا. ولُبِطَ بفلان، إذا صُرِعَ من عَيْنٍ أو حُمَّى، أو أمرٍ يَغشاه شِبْه مُفاجأة.
بلط:
بَلاطُ الأَرْض: مُتْنُها الصُّلُب من غير جمعٍ، يُقال: لَزِمَ فلانٌ بَلاطَ الأرض.
والبَلاطُ: ما بَلَّطْتَ به الأرضَ من حِجارةٍ أو آجُرّ يُفرَش بها فَرْشا مستوياً بها، أملس، فهي مَبْلُوطة، وبَلَطناها بَلْطاً، وبلَّطناها تبليطاً. ويقال: بلَّطْتُ الأرضَ وملّطتُ، إذا سُوِّيَتْ.
والبَلُّوط: ثَمَرُ شَجَرٍ له حملٌ يُؤْكَل، ويُدْبَغُ بقِشْره.
والتَّبليطُ، عراقية: أن تَضْرِبَ فَرْعَ أُذُنٍ بطَرَف سَبّابتك ضرباً يُوجِعُه، تقول: بلَّطْتُ أُذُنَهُ تبليطاً.
وأَبلَطَ المَطَرُ الأرضَ، أي: أصاب بَلاطَها، وهو ألاّ ترى على مَتْنها تُراباً وغُباراً، قال رؤبة:
تُفْضي إلى أَبلاطِ جَوْفٍ مُبْلَطِ

##### Türkçe

باب **الطاء** **اللام** و**الباء** معهما
**ط ل ب**، **ط ب ل**، **ب طل**، **ل ب ط**، **ب ل ط** kullanımdadırlar.

**طلب**:
**الطَّلَبُ**: şeyin bulunmasına teşebbüs. **والطِّلبة**: senden başka birinin yanında senin için bulunan, onunla kendisini talep ettiğin bir hak.
**والمُطالَبةُ**: yanında senin için bir hak bulunan bir insandan onu talep etmen; o sebeple onu talep etmeyi ve onunla onu istemeyi sürdürmen. Hevâ babında galip olan: **الطِّلاب**; mânâ birdir.
**والتَّطَلُّبُ**: yerlerden birinde bir mühlet içinde talep.
**وكَلأَ مُطْلِبٌ**: talep yeri uzak olan (ot); ve **أَطلَبَ الكَلأُ**: yani uzaklaştı; kavim onu talep etti.
**والمُطَّلِب**: Abd Menâf’ın oğlu.

**طبل**:
**الطَّبْلُ**: mâlûm. Fiili: **التَّطْبيلُ**; mesleği: **الطِّبالة**. Ve câizdir: **طَبَل يَطْبُلُ**; o, tek yüzlü ve iki yüzlüdür.
Çok yalan söz söyleyene denir: “Bize karşı **لا تُطَبِّلْ علينا**.”

**بطل**:
**بَطَلَ** şey **يَبطُلُ بُطْلأ**: yani bâtıl olarak gitti.
**والباطلُ**: hakkın zıddı. Nâbiga dedi ki:
“Hayatıma andolsun, ve hayatım bana göre kolay değildir;
muhakkak ki bana karşı **بُطْلاً** (bâtıl olarak) akranlar konuştu.”
**وأَبْطلته**: onu bâtıl kıldım. **وأَبْطَلتُ**: yalanla geldim ve hakkın dışındakini iddia ettim.
**والتَّبطُّلُ**: **البَطالة** fiilidir; o, eğlence ve cehalete uymaktır.
**والبَطَل**: yarasını boşa çıkaran ve ona aldırmayan; ve yiğitliğinden onu alıkoymayan cesur; ve o, yiğitliği apaçık bir **بَطَلٌ**dur.
“Falan beni **بطّلني**”: işimi bana engelledi.
Ve dersin: “**البَطَلُ** bu adamdır”: yani o bir **بَطَلٌ**dür; “**البُطلُ** bu şeydir”: yani o bâtıldır. **البَطَل**’ın çoğulu: **أبطال**.

**لبط**:
Falan, falanı yere **لَبْطاً** **لَبَطَ**: yani onu şiddetli bir devirmeyle devirdi. Ve falanla **لُبِطَ**: eğer bir göz (değmesi) yahut humma yahut ona bir nevi ansızın gelen bir iş sebebiyle devrilirse.

**بلط**:
**بَلاطُ الأَرْض**: toprağın, topluluk olmaksızın, sert sırtı; “falan, yerin **بَلاطَ**ına yapıştı” denir.
**والبَلاطُ**: yeri onunla döşediğin taşlardan veya tuğladan, onunla düz bir döşeme olarak serilen, pürüzsüz; o hâlde o **مَبْلُوطة**dır. “Onu **بَلَطناها بَلْطاً** ve **بلَّطناها تبليطاً**.” Denir: “Yeri **بلَّطْتُ** ve **ملّطتُ**”: eğer düzlenmişse.
**والبَلُّوط**: yükü yenilen bir ağacın meyvesi; kabuğuyla tabaklanılır.
**والتَّبليطُ** (Irakça): işaret parmağının ucuyla bir kulağın dalını (kıvrımını) ona acı verecek bir vuruşla vurmandır; “kulağını **بلَّطْتُ** **تبليطاً**” dersin.
**وأَبلَطَ المَطَرُ الأرضَ**: yani onun **بَلاطَ**ına isabet etti; bu, sırtında toprak ve toz görmemendir. Rü’be dedi ki:
“Bir iç boşluğun **أَبلاطِ**ına varır; **مُبْلَطِ**.”

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

طلبت الشيء طلبَا، وكذلك اطَّلبته على افتعلته. والطَلَب أيضاً: جمع طالِبٍ. قال ذو الرمّة:
فانصاع جانبُه الوحشيُّ وانكدرتْيَلْجَبْنَ لا يَأْتَلي المطلوبُ والطَلَبُ
وطالَبه بكذا مطالَبة. والتطلُّبُ: الطلَبُ مرةً بعد أخرى. والطَلِبَةُ: ما طَلَبْته من شيء. وأَطْلَبَه، أي أسْعَفه بما طلب. وأطْلَبَه، أي أحوجه إلى الطَلَب، وهو من الأضْداد. ومنه قولهم: أَطْلَبَ الماءُ، إذا بَعُدَ فلم يُنل إلا بطلب؛ يقال ماءٌ مُطْلِبٌ. وكذلك الكلأُ وغيره. قال الشاعر:
أهاجك بَرْقٌ آخِرِ الليلِ مُطْلِبُ

##### Türkçe

**طلبت** şeyi **طلبًا** (olarak) istedim; yine bunun gibi onu **اطَّلبته** (yani **افتعلته** kalıbı üzere) istedim. Ve **الطَلَب** da: **طالِبٍ**’in çoğuludur. ذو الرمّة dedi ki:
فانصاع جانبُه الوحشيُّ وانكدرتْ
يَلْجَبْنَ لا يَأْتَلي المطلوبُ والطَلَبُ
Ve onu şu ile **طالَبه**: **مطالَبة** (olarak) talep etti. Ve **التطلُّبُ**: **الطلَب**’in bir defadan sonra bir defa (tekrar tekrar) olmasıdır. Ve **الطَلِبَةُ**: bir şeyden **طَلَبْته** (olarak) istediğim şeydir. Ve **أَطْلَبَه**, yani onu, istediği şey ile ona yardım etti. Ve **أطْلَبَه**, yani onu **الطَلَب**’e muhtaç kıldı; ve bu, **الأضْداد**’dandır. Ve ondan, onların sözleri: **أَطْلَبَ الماءُ**, su uzaklaştığı zaman; artık ancak talep ile elde edilir; **ماءٌ مُطْلِبٌ** denir. Ve yine bunun gibi otlak ve başkası. Şair dedi ki:
أهاجك بَرْقٌ آخِرِ الليلِ مُطْلِبُ

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ل ب
طلب ، طبل ، لبط ، بلط ، بطل : مستعملة .
طلب : قال الليث : الطلَبُ : محاولةُ وِجدانِ الشيء وأخذِه . والطِّلْبَةُ : ما كان لك عند آخر من حقّ تطالبه به . والمُطَالَبَةُ : أن تُطالب إنساناً بحق لك عنده ، ولا تزال تطالبُه وتتقاضاه بذلك . والغالبُ في باب الهوى : الطِّلابُ . والتّطَلُّبُ : طلب في مهلة من مواضع .
أبو عبيد عن أبي عبيدة : أطليتُ الرجل : أعطيتُه ما طلَب . وأطلبته : ألجأته إلى أن يطلب إليّ قال ذو الرُّمة :
أضلّه رَاعياً كلْبِيَّةً صَدَرَا
عن مُطْلَبٍ قارِبٍ وُرّادُه عُصَب
يقول : بَعُد الماء عنهم حتى ألجأهم إلى طلبه .
وقال الليث : كلأٌ مُطْلِبٌ بعيد المطلب .
وقد أطلب الكلأ : تباعَد وطلبه القوم .
ثعلب عن ابن الأعرابي : الطَّلَبَة : الجماعة من الناس . والطُّلْبَة : السَّفْرة البعيدة . وطَلِب : إذا اتّبع وطَلِب : إذا تباعد .
وقال غيره : بئْرٌ طلُوب : بعيدة الماء ، وآبارٌ طُلُب : والمطلِّبُ : اسمٌ أصله مُتَطلب ، فأُدغمت التّاء في الطاء وشدّدت فقيل : مطَّلب .
وقال ابن الأعرابي : ماءٌ قاصدٌ كلؤه : قريب . وماء مُطْلِبٌ كلؤه بعيد .
وقال أبو وجزة :
عالجتُها طُلباً هناك نزاحَا
ومطلُوب : اسم بلد . ويقال : طالب وطلَبَ ، كما يقال : خادِم وخَدَم .
بلط : شَمِرَ : البَلاَطُ : الأرضُ ، ومنه يقال : بالطناهم ، أي : نازلناهم بالأرض ، وقال رُؤبة :
لو أحلبَتْ حلائبُ الفُسطاط
عليه ألقاهُنّ بالبَلاَط
وقال أبو عُبَيد : البلاطُ : الحجارة المفروشة ، يقال : دارٌ مُبَلّطةٌ بآجُرّ أو حجارة .
وقال الليث : يقال : بلَطَنا الدّار فهي مبلوطةٌ : إذا فرشتها بآجُرّ أو حجارة . قال : والبَلُّوط : ثمرُ شجرٍ يؤكل ويُدبغ بقشره .
قال : والتّبليط عراقيَّة : وهو أن يضرب فَرْع أُذن الإنسان بطرف سَبّابته ضرباً يوجعه ، تقول : بلّطتُ أذنه تبليطاً . قال : وأبلَط المطرُ الأرض : إذا أصاب بلاطها ، وهو أن لا ترى عَلَى مشيها تراباً ولا غباراً ، وقال رؤبة :
يَأوي إلى بَلاطِ جَوْفٍ مُبْلَط
قال : وبلاط الأرض : منتهى الصُّلب من غير جَمع ، يقال : لَزم فلان بلاطَ الأرض .
أبو عُبيد عن الكسائي : أُبلط الرّجل فهو مُبْلَط .
وقال أبو زيد : أبْلط فهو مُبْلط : إذا قل مالُه .
وقال أبو الهيثم : أبلَط : إذا أفلس . فلَزِق بالبَلاَط .
وقال امرؤ القيس :
نزلتُ على عَمْرو بن دَرْمَاءَ بلطةً
فيا كُرْم ما جَار ويا كُرْمَ ما مَحَلّ
قال : أراد فيا أكرمَ جار ، على التعجب واختلف الناس في ( بلطة ) فقال بعضهم : يريد به حللت على عمرو بن درماء بُلطةً ، أي : بُرْهةً ودهراً .
وقال آخرون : بلطه أراد أنّ داره مبلطةٌ مفروشة بالحجارة ، ويقال لها البلاط .
وقال بعضهم : بلطة ، أي : مُفْلساً .
وقال بعضهم : بلطة : قرية في جَبَلي طيء كثيرة التين والعِنب .
وقال الفراء : أبلطني فلان إبلاطاً . وأحجاني إحجاءً : إذا ألح عليك حتى
يُبْرِمَك ويُمِلِّك .
وقال اللَّحياني : أبلطه اللِّصُّ إبلاطاً : إذا لم يَدَعْ له شيئاً .
وقال الأصمعي : المبالَطة : المجاهدةُ . نزلَ فبالطْه ، أي : جاهده وفلان مبالِطٌ لك ، أي : مجتهد في صلاح شأنك ، وأنشد :
فَهْو لَهُنْ حَابلٌ وفارطُ
أن وَرَدَتْ وما دِرٌّ ولاَ بَطُ
لحوضها وماتح مُبالِطُ
ويقال : تبالَطُوا بالسيوف : إذا تجالدوا بها على أرجلهم ، ولا يقال : تبالطوا إذا كانوا رُكباناً .
ثعلب عن ابن الأعرابي : البُلُطُ : الفارُّون من العسكر ، والبُلْطُ : المُجَّان ، والمُتَخرِّفون من الصوفية ، قال : والبَلْطُ : تطبينُ الطاية ، وهي السّطح إذا كان لها سُميط ، وهي الحائط الصغيرة .
لبط : قال الليث : لَبَط فلان بفلان الأرضَ لَبْطاً : إذا صَرَعَهُ صَرْعاً عنيفاً . ولُبط بفلان : إذا صُرِع من عيْن أو حُمَّى . وفي الحديث : أن عامر بن أبي ربيعة رأى سَهْل بن حُنيف يغتسل فعانه فلُبِط به حتى ما يَعقل ؛ وكان قال حينَ رآه : ما رأيت كاليوم ولا جِلْدَ مُخَبَّأةٍ ، فأمر النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) عامر بن أبي ربيعة العائن حتى غَسَل له أعضاءه ، وجَمع الماءَ ثم صَبّ على رأس سهل فراح مع الرَّكب . قال أبو عبيد : قوله : لُبِط به : يعني صُرع ، يقال : لبِط بالرجل يُلْبَط لَبْطاً : إذا سَقط ، ومنه حديث النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) ( أنه خرج وقريشٌ مَلْبُوطٌ بهم ) ، يعني أنهم سُقوط بين يديه ، وكذلك لُبِجَ به بالجيم مثل : لُبِط سَواء . وسُئل النبيّ ( صلى الله عليه وسلم ) عن الشهداء فقال : ( أولئك يَتلبّطُون في الغُرَف العُلَل من الجنة في النّعيم ) ، أي : يتمرّغون ويَضْطَجعون . ويقال : يتصرّعون . ويقال : فلان يتَلبّط في النعيم ، أي : يتمرغ فيه .
أبو عبيد عن أبي عمرو : اللَّبَطةُ والكَلطَةُ : عَدْوُ الأَقْزَل : ثعلب عن الفراء قال : اللَّبَطةُ : أن يَضرب البعيرُ بيديه ، وفي الحديث : أن عائشة كانت تضرب اليتيم حتى يَتَلَبّط ، أي : يَتصرعُ مُسبِطاً على الأرض ، أي : ممتداً . والْتَبَطَ البعيرُ يَلْتبط التباطاً : إذا عدا في وَثْب . وقال الرّاجز :
ما زلتُ أسعَى معهم وأَلْتَبِطْ
وقال ابن الأعرابي : اللَّبْطُ : التَّقلُّب في الرياض ، وفي حديث ماعز : أنه ليتلبَّط في رياض الجنة بعدما رُجم ، أي : يتمرّغ فيها . قال النبي عليه السلام فيه بعدما رجم .
بطل : أبو عبيد عن الأحمر : بَطَلٌ بَيِّنُ البَطالة والبُطولة . وبطّالٌ بيِّنُ البِطَالة .
شَمِر : بَطّالٌ بينَ البَطالة والبِطالة . وبَطُلَ البَطالة . وبَطَل الأجِيرُ يَبْطُل بِطَالة . وفي الباطل أيضاً : بطَل الشيءُ يبطل بطالة .
قال : وقال أبو خَيْرَة : إنّما سُمّيَ البَطَلُ بطلاً لأنه يُبْطل العظائمَ بسيْفه فيُبَهْرِجها . وقال غيره : سُمِّيَ : بطلاً لأن الأشداء يَبْطلون عنده . ويقال : الدِّماءُ تَبْطُل عنده ، فلا يُدرك عنده ثأر . وقال : البَطَلَة : السَّحَرة ، وجاء في الحديث : ( ولا تستطيعه البَطَلة ) .
الليث : أبطلتُ الشَّيءَ جعلتُه باطلاً . وأبْطَل فلان : جاء بكذب وادْعَى باطلاً . والتَّبَطُّلُ : فعلُ البَطالة ، وهو اتباع اللَّهْو والجهالة . وبَطَل الشيءُ بُطْلاً فهو باطل ، وجمع البَطل أبطال وجمعُ الباطل بواطل وأباطيل جمع أبطولة .
طبل : قال الليث : الطَّبْلُ معروفٌ ، وفعلُه التَّطبيل ، وحِرْفتُه الطِّبَالة . ويجوز : طَبَل يَطْبُل ، وهو ذو الوجه الواحد والوجهين .
أبو العباس عن ابن الأعرابي . قال : الطَّبْلُ : الرَّبْعة للطِّيب . والطَّبْلُ : سَلّةُ الطعام والطَّبْلُ : ثيابٌ عليها صُورةُ الطَّبْل تسمَّى الطَّبْليَّة . ويقال لها : أرِيَه الطَّبْل ، تُحمل من مصر ، وقال أَبو النَّجم :
مِن ذِكر أيامٍ ورَسمِ ضاحِي
كالطَّبل في مُخْتَلَف الرِّياحِ
وقال ابن الأعرابي : الطَّبْلُ : الخَزَاجُ ، ومنه قولهم : فلانٌ يُحِب الطَّبْليَّة ، أي : يُحبّ دراهمَ الخَراج بلا تَعبٍ .
أبو عبيد عن أصحابه : ما أدري أيُّ الطَّبْل هو ؟ وأيُّ الطَّبْنِ هو ؟ معناه : ما أدري أيُّ الناس هو وقال الراجز :
سَتَعْلَمُونَ مَن خيارُ الطَّبْل
سلمة عن الفَرّاء : الطُّوبالة : النعجة ، وأنشد لطرفة :
نَعَانِي حَنَانة طُوبالةً
تَسُف يبيساً من العِشْرِق
نصب طوبالة على الذَّم له كأنه قال : أعني طوبالة .

##### Türkçe

ط ل ب
**طلب** ، **طبل** ، **لبط** ، **بلط** ، **بطل** : kullanımdadır.

**طلب** : Leys dedi: **الطلَبُ**: bir şeyi bulmaya ve onu almaya teşebbüstür. **والطِّلْبَةُ**: bir başkasının yanında senin için bulunan, onunla kendisini talep ettiğin haktır. **والمُطَالَبَةُ**: bir insandan, onun yanında senin için bulunan bir hak sebebiyle talepte bulunmandır; onu talep etmeyi ve onunla onu sıkıştırıp istemeyi sürdürürsün. Hevâ babında galip olan: **الطِّلابُ**. **والتّطَلُّبُ**: bazı yerlerden bir mühlet içinde talep etmektir.

Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: **أطليتُ الرجل**: ona, talep ettiği şeyi verdim. **وأطلبته**: onu, benden talepte bulunmaya mecbur ettim. Zü’r-Rumme dedi ki:
أضلّه رَاعياً كلْبِيَّةً صَدَرَا
عن مُطْلَبٍ قارِبٍ وُرّادُه عُصَب
Der ki: su onlardan uzaklaştı; nihayet onları onu talep etmeye mecbur etti.

Leys dedi: **كلأٌ مُطْلِبٌ**: talebi uzak olan (otlak).
Ve otlak **أطلب** olabilir: uzaklaşır; kavim onu talep eder.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الطَّلَبَة**: insanlardan topluluk. **والطُّلْبَة**: uzak sefer. **وطَلِب**: tâbi olunca. **وطَلِب**: uzaklaşınca.

Başkası dedi: **بئْرٌ طلُوب**: suyu uzak olan; **وآبارٌ طُلُب**. **والمطلِّبُ**: aslı **مُتَطلب** olan bir isimdir; böylece **التّاء** **الطاء** içine idğam edildi ve şeddelendi; **مطَّلب** denildi.

İbnü’l-A‘râbî dedi: **ماءٌ قاصدٌ كلؤه**: otlağı yakın olan (su). **وماء مُطْلِبٌ كلؤه بعيد**: otlağı uzak olan (su).

Ebû Vecze dedi:
عالجتُها طُلباً هناك نزاحَا

**ومطلُوب**: bir beldenin adıdır. Ve denilir: **طالب** ve **طلَبَ**; denildiği gibi: **خادِم** ve **خَدَم**.

**بلط** : Şemir: **البَلاَطُ**: yerdir; ondan “**بالطناهم**” denilir; yani: onları yerde konakladık. Rü’be dedi ki:
لو أحلبَتْ حلائبُ الفُسطاط
عليه ألقاهُنّ بالبَلاَط

Ebû Ubeyd dedi: **البلاطُ**: döşenmiş taşlardır; denilir: **دارٌ مُبَلّطةٌ** tuğla yahut taş ile.

Leys dedi: denilir: **بلَطَنا الدّار فهي مبلوطةٌ**: onu tuğla yahut taş ile döşediğin zaman. Dedi: **والبَلُّوط**: yenilen bir ağacın meyvesidir; kabuğuyla tabaklanılır.

Dedi: **والتّبليط** Irakçadır; o, insanın kulağının dalını (kulağın kenarını) işaret parmağının ucu ile acıtacak şekilde vurmaktır; dersin: **بلّطتُ أذنه تبليطاً**. Dedi: **وأبلَط المطرُ الأرض**: yerin **بلاط**ına isabet ettiği zaman; o, yürüyüşü üzerinde ne toprak ne de toz görmemen demektir. Rü’be dedi ki:
يَأوي إلى بَلاطِ جَوْفٍ مُبْلَط
Dedi: **وبلاط الأرض**: cem‘ olmaksızın sertliğin sonudur; denilir: falan kimse yerin **بلاط**ına yapıştı.

Ebû Ubeyd, Kisâî’den: **أُبلط** adam; o hâlde o **مُبْلَط**tır.

Ebû Zeyd dedi: **أبْلط فهو مُبْلط**: malı azaldığı zaman.

Ebû’l-Heysem dedi: **أبلَط**: iflâs ettiği zaman. Böylece **بالبَلاَط**a yapıştı.

İmru’ul-Kays dedi:
نزلتُ على عَمْرو بن دَرْمَاءَ بلطةً
فيا كُرْم ما جَار ويا كُرْمَ ما مَحَلّ
Dedi: “**فيا أكرمَ جار**”ı kastetti; taaccüb üzere. İnsanlar **( بلطة )** hakkında ihtilâf ettiler: bazısı dedi ki: bununla “Amr b. Dermâ’ üzerine **بُلطةً** indim”i kasteder; yani: bir müddet ve bir zaman.

Diğerleri dedi: onunla, evinin **مبلطةٌ** (taşla döşenmiş) olmasını kastetti; ona **البلاط** denilir.

Bazısı dedi: **بلطة**; yani: iflâs etmiş olarak.

Bazısı dedi: **بلطة**: Taybe’nin iki dağı içinde, inciri ve üzümü çok olan bir köydür.

Ferrâ dedi: **أبلطني** falan kimse **إبلاطاً**; ve **أحجاني إحجاءً**: sana ısrar ettiği zaman; ta ki seni bıktırıp usandırıncaya kadar.

Lahyânî dedi: hırsız onu **أبلطه إبلاطاً**: ona hiçbir şey bırakmadığı zaman.

Asma‘î dedi: **المبالَطة**: mücâhededir. “İndi de onu **فبالطْه**”; yani: onunla mücadele etti. Ve falan senin için **مبالِطٌ**tır; yani: işinin ıslahında gayretlidir. Şu şiiri delil getirdi:
فَهْو لَهُنْ حَابلٌ وفارطُ
أن وَرَدَتْ وما دِرٌّ ولاَ بَطُ
لحوضها وماتح مُبالِطُ
Ve denilir: **تبالَطُوا بالسيوف**: kılıçlarla ayakları üzerinde çarpıştıkları zaman. Ve eğer binekli iseler “**تبالطوا**” denilmez.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **البُلُطُ**: ordudan kaçanlardır. **والبُلْطُ**: arsızlar ve sûfîlerden kılıktan kılığa girenlerdir. Dedi: **والبَلْطُ**: **الطاية**yi çamurla sıvamaktır; o, üzerinde **سُميط** bulunduğu zaman satıhtır; o da küçük duvardır.

**لبط** : Leys dedi: falan kimse falanı yere **لَبْطاً** ile **لَبَط** etti: onu şiddetli bir devirmeyle devirdiği zaman. Ve falan kimseye **لُبط** olundu: göz değmesi yahut humma sebebiyle devrildiği zaman. Hadiste: Âmir b. Ebî Rebîa, Sehl b. Huneyf’i yıkanırken gördü; ona göz değdirdi; böylece ona **فلُبِط به** oldu; artık akletmiyordu. Ve onu gördüğü vakit şöyle demişti: “Bugün gibi bir şey ve saklı bir derinin derisi görmedim.” Bunun üzerine Peygamber ( صلى الله عليه وسلم ) göz değdiren Âmir b. Ebî Rebîa’ya, onun için uzuvlarını yıkamasını emretti; suyu topladı; sonra Sehl’in başına döktü; böylece kafile ile birlikte gitti. Ebû Ubeyd dedi: “**لُبِط به**” sözü: devrildi demektir. Denilir: adam **لبِط** olur; **يُلْبَط لَبْطاً**: düştüğü zaman. Ondandır: Peygamber’in ( صلى الله عليه وسلم ) hadisi: **( أنه خرج وقريشٌ مَلْبُوطٌ بهم )**; yani: onun önünde düşmüşlerdir. Ve yine **لُبِجَ به** (ج ile) **لُبِط** gibidir; eşittir. Peygamber’e ( صلى الله عليه وسلم ) şehitler hakkında soruldu; dedi ki: **( أولئك يَتلبّطُون في الغُرَف العُلَل من الجنة في النّعيم )**; yani: yuvarlanırlar ve uzanırlar. Ve denilir: birbirlerini devirirler. Ve denilir: falan nimet içinde **يتَلبّط** eder; yani: onun içinde yuvarlanır.

Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **اللَّبَطةُ** ve **الكَلطَةُ**: **الأَقْزَل**in koşmasıdır. Sa‘leb, Ferrâ’dan dedi: **اللَّبَطةُ**: devenin iki eliyle vurmasıdır. Hadiste: Âişe yetime vururdu; ta ki **يَتَلَبّط** edinceye kadar; yani: yere serilmiş olarak debelenip devrilir; yani: uzanmış. Ve deve **الْتَبَطَ** eder; **يَلْتبط التباطاً**: sıçrayarak koştuğu zaman. Râciz dedi ki:
ما زلتُ أسعَى معهم وأَلْتَبِطْ

İbnü’l-A‘râbî dedi: **اللَّبْطُ**: çayırlarda yuvarlanmadır. Mâiz hadîsinde: recmedildikten sonra cennet çayırlarında **ليتلبَّط** eder; yani: orada yuvarlanır. Peygamber, recmedildikten sonra onun hakkında söyledi.

**بطل** : Ebû Ubeyd, Ahmer’den: **بَطَلٌ**: **البَطالة** ve **البُطولة**si açık olan. **وبطّالٌ**: **البِطَالة**si açık olan.

Şemir: **بَطّالٌ**: **البَطالة** ve **البِطالة**si açık olan. Ve **بَطُلَ**: **البَطالة** yaptı. Ve ücretli işçi **بَطَل** olur; **يَبْطُل بِطَالة**: işsiz kaldığı zaman. Ve **الباطل**da da: şey **بطَل** olur; **يبطل بطالة**.

Dedi: Ebû Hayra dedi: **البَطَلُ** ancak “**بطلاً**” diye adlandırıldı; çünkü kılıcıyla büyük işleri **يُبْطل** eder; böylece onları değersiz kılar. Başkası dedi: “**بطلاً**” diye adlandırıldı; çünkü yiğitler onun yanında **يَبْطلون**. Ve denilir: kanlar onun yanında **تَبْطُل**; böylece onun yanında bir öç elde edilmez. Dedi: **البَطَلَة**: sihirbazlardır. Ve hadiste geldi: **( ولا تستطيعه البَطَلة )**.

Leys: **أبطلتُ الشَّيءَ**: onu bâtıl kıldım. Ve falan kimse **أبْطَل** etti: yalanla geldi ve bâtıl iddia etti. **والتَّبَطُّلُ**: **البَطالة** fiilidir; o, eğlenceyi ve cehaleti takip etmektir. Ve şey **بَطَل** olur; **بُطْلاً**; böylece o **باطل**dır. **البَطل**ın çoğulu **أبطال**dır; **الباطل**ın çoğulu **بواطل**dır; ve **أباطيل** ise **أبطولة**nin çoğuludur.

**طبل** : Leys dedi: **الطَّبْلُ** bilinen şeydir; fiili **التَّطبيل**dir; mesleği **الطِّبَالة**dir. Ve caizdir: **طَبَل يَطْبُل**; o, tek yüzlü ve iki yüzlü olandır.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den. Dedi: **الطَّبْلُ**: güzel koku için **الرَّبْعة**dır. Ve **الطَّبْلُ**: yiyecek sepetidir. Ve **الطَّبْلُ**: üzerinde **الطَّبْل** sûreti bulunan elbiselerdir; onlara **الطَّبْليَّة** denilir. Ve ona denilir: **أرِيَه الطَّبْل**; Mısır’dan taşınır. Ebû’n-Necm dedi ki:
مِن ذِكر أيامٍ ورَسمِ ضاحِي
كالطَّبل في مُخْتَلَف الرِّياحِ

İbnü’l-A‘râbî dedi: **الطَّبْلُ**: **الخَزَاجُ**dur. Ondandır onların sözü: falan kimse **الطَّبْليَّة**yi sever; yani: zahmetsizce haraç dirhemlerini sever.

Ebû Ubeyd, ashabından: “Bilmiyorum, hangisi **الطَّبْل**dür? ve hangisi **الطَّبْنِ**dir?”; manası: hangi insan olduğunu bilmiyorum. Râciz dedi ki:
سَتَعْلَمُونَ مَن خيارُ الطَّبْل

Seleme, Ferrâ’dan: **الطُّوبالة**: dişi koyundur. Tarafe’den şu beyit delil getirildi:
نَعَانِي حَنَانة طُوبالةً
تَسُف يبيساً من العِشْرِق
**طوبالة**yı zem üzere nasbetti; sanki şöyle dedi: “**أعني طوبالة**.”

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الطاء واللام وما يثلثهما)
(طلم) الطاء واللام والميم أصلٌ صحيحٌ، وهو ضَربُ الشَّيءِ بِبَسْط الشيء المبسوط. مثال ذلك الطَّلْم، وهو ضَربُكَ خُبْزَة المَلَّة بيدك تنفُضُ ما عَليها من الرَّماد. وما أقرَبَ ما بين الطّلْم واللَّطْم. والدَّليلُ على ذلك قول حسّان:
* تُطَلِّمهن بالخُمُر النِّساءُ([1]) *
فإنَّ ناساً يرونه كذا، وآخرونَ يرونه: "تلطِّمُهنَّ". وذلك دليلٌ على أن المعنى واحد. ويقال إنَّ الطلْمة الخُبْزَة، وإِنِّما سمِّيت بذلك تُلْطَم.
(طله) الطاء واللام والهاء ليس عندي بأصل يفرع منه، ولا قياسه بذلك الصَّحيح، لكنهم يقولون: طَلَهَ في البلاد، إذا ذهب، يَطْلَه طَلْهاً. ويقولون الطُّلْهة: القليل من الكلام. ويقال الطُّلْهة: الأسمال من الثِّياب؛ يقال: تَطَلَّهْ هذا [الخَلَق([2])]  حَتَّى تَسْتَجِدَّ غيرَه.
(طلي) الطاء واللام والحرف المعتل أصلان صحيحان، أحدهما يدلُّ على لطْخ شيءٍ بشيءٍ، والآخر على شيءٍ صغيرٍ كالولدِ للشَّيءِ.
فالأوَّلُ طَليْتُ الشَّيءَ بالشَّيء، * أَطْليه. [واطَّليتُ([3])]  بالشَّيءِ أَطَّلِي به. والطِّلاء: جنسٌ من الشَّراب، كأنَّه ثَخُنَ حتَّى صارَ كالقَطِران الذي يُطلى به. والمِطلاء: أرضٌ مِئْناثٌ، والجمع المَطَالِي، وهو من القِياس وذلك أنَّها قد طُليتْ بشيءٍ حتَّى لانت.
ومن الباب: كلامٌ لا طَلاَوَةَ لَـه، إذا كان غثّاً([4])، كأنَّه إذا كان خلاف ذلك فقد طُلِيَ بشيءٍ يُحلِّيهِ. وبأسنانهِ طَلِيٌّ وطِلْيَانٌ. وقد طَلِيَ فوه يَطْلَى طَلاً، وهي الصُّفْرَة، كأنها طُلِيَتْ به.
والأصل الآخر الطِّلْوَة: ولد الوحشيّة الأنثى، والذكر طِلاً. ويقولونَ الطِّلْو: الذِّئْب، ولعله أن يكون ولده؛ لما ذكرناه.
ثم يَشتَقّ من هذا فيقال للحبْل الذي يشدُّ به الطِّلاَ طِلْوَة. كذا قال ابن دريد([5]). فأمَّا أحمد بن يحيى ثعلب فأنشدني عنه القَطَّان:
ما زال مذْ قُرِّف عنه جُلَبُه *** له من اللّؤم طَلِيٌّ يجْذبُه([6])قال الفرّاء: طَلَيْتُ الطِّلا وطَلَوْتُهُ،  إِذا ربطتَهُ بِرِجْله.
وقد بقي في الباب ما يبعُد عن هذا القِياس، إلاَّ أنَّهُ في بابٍ آخر. قال الشَّيباني: الطّلاَ: الشَّخص؛ يقال إنَّه لجميل الطَّلا. وأنشد:
وخدٍّ كمَتْنِ الصُّلَّبيِّ جَلَوْتَه *** جميلِ الطَّلاَ مستشرِبِ الوَرْسِ أكحلِ([7])فهذا إن صحَّ فهو عندي من الإِبدال، كأنَّه أراد الطَّلَل ثم أبدل إحدى اللامين حرفاً معتلاً. وهو من باب: "تقضِّي البَازِي([8])" وليس ببعيد. ومنه أيضاً الطُّلْيَة والجمع الطُّلَى: الأعناق. وإنَّما  سمِّيت كذا لأنَّها شاخصةٌ، محمولة على الطَّلا الذي هو الشَّخْص.
(طلب) الطاء واللام والباء أصلٌ واحد يدلُّ على ابتغاء الشَّيء. يقال طلبتُ الشيء أطلبه طَلَبَاً. وهذا مَطْلَبِي، وهذه طَلِبَتِي. وأَطلبتُ فلاناً بما ابتغاهُ، أي أسعفته به. وربما قالوا أَطْلَبْتُهُ، إذا أحوجتَهُ إلى الطَّلَب. وأَطْلَبَ الكلأ:  تباعد عن الماء، حتّى طلبه القوم، وهو ماء مُطْلِب. قال ذو الرّمّة:
[أَضَلَّهُ راعيا كَلْبيَّةٍ صَدَرَا *** عن مُطْلِبٍ قاربٍ وُرَّادُهُ عُصبُ([9])](طلح) الطاء واللام والحاء أصلانِ صحيحان، أحدهما جنسٌ من الشجر، والآخر بابٌ من الهزال وما أشبهه.
فالأوّل الطَّلْح، وهو شجرٌ معروف، الواحدةُ طَلحة، وذو طُلُوحٍ: مكان، ولعلَّ به طَلْحَاً. ويقال إِبل طَلاَحَى وطَلِحة، إِذا شَكَتْ  عن أكل الطَّلْح.
والثاني: قولهم ناقةٌ طِلْح أسفارٍ، إِذا جهَدَها السَّير وهَزَلَهَا؛ وقد طَلِحَتْ. والطِّلْح؛ المهزول من القِرْدان. قال:
إذا نام طِلْحٌ أشعثُ الرّأس خلفَها *** هداه لها أنفاسها وزفيرُها([10])ومن الباب الطَّلاح: ضدُّ الصَّلاح، وكأنَّه من سوء الحال والهُزَال.
(طلخ) الطاء واللام والخاء ليس بشيء، وذكروا فيه كلمةً كأنَّها مقلوبة. قال الخليل: الطَّلْخ: اللَّطْخ([11]) بالقَذَر. ويقال الغِرْيَن الذي يبقى في أسفل الحوض.
(طلس) الطاء واللام والسين أصلٌ صحيح، كأنَّه يدلُّ على ملاسة. يقال لفخِذ البعيرِ إِذا تساقطَ عنه شعره: طِلْس. ومنه طَلسْت الكتابَ([12])، إِذا محوته، كأنَّك قد مَلّسته([13]). فأمَّا الذّئب الأطلس فيقولون الأغبر، والقياس يدلُّ على أنَّه الذي قد تمعَّط شعره، فإِنْ كان ما يقولونه صحيحاً فكأنَّهُ من غُبْرته قد أُلبس طيلساناً. والطَّيْلَسان بفتح اللام صحيح([14])، وفيه يقول الشاعر:
وليلٍ فيه يُحسَبُ كلّ نجمٍ *** بدَا لكَ من خَصَاصَة طَيلسانِ([15]) (طلع) الطاء واللام والعين أصلٌ واحد صحيح، يدلُّ على ظهورٍ وبُروز، يقال طلعت الشمس طُلوعاً ومَطْلَعاً. والمَطْلِع: موضع طلوعها. قال الله تعالى: ﴿حَتَّى مَطْلَِعِ الفَجْر﴾ [القدر 5]. فمن فتح اللام أراد المصدر، ومن كسر أراد الموضع الذي تطلعُ منه. ويقال طَلَعَ علينا فلانٌ، إذا هجم. وأَطْلَعْتُك على الأمر إِطْلاعاً. وقد أطلعتُك طِلْعَهُ. والطِّلاع: ما طَلعت عليه الشمس من الأرض. وفي الحديث: "لو أنَّ لي طِلاَعَ الأرض ذهباً". ونَفْسٌ طُلَعَةٌ: تتطلَّعُ للشيء. وامرأةٌ طُلَعَةٌ، إذا كانت تكثر الاطّلاع. والطَّلْع: طَلْعُ النّخلة، وهو الذي يكونُ في جوفه الكافُور، وقد أطلعت النخلة. وقوس طِلاَعُ الكفِّ، إذا كان عَجْسها* يملأ الكفّ. قال أوس:
كَتُومٌ طِلاَعُ الكفِّ لا دونَ مِلْئِها *** ولا عَجْسُها عن موضِعِ الكفِّ أفضلا([16])ومن الباب:  استطلعتُ رأيَ فلانٍ، إذا نظرتَ ما الذي يَبْرُزُ إليك منه. وطَلْعة الإنسان: رؤيته؛ لأنَّها تطلُع، ورمى فلان فأَطْلَعَ وأشْخَص، إذا مرَّ سهمُه برأسِ الغَرَض. وطليعة الجيش: من يطَّلِع طِلْعَ العدوّ، والمُطَّلَع: المأْتَى؛ يقال أين مُطَّلع هذا الأمر، أي مأْتاه. فأمَّا قوله عليه السَّلام: "لافتدَيْتُ به من هول المُطَّلع"([17]). ومن الباب الطُّلَعاء: القيء؛ يقال أطْلَع: إذا قاء.
(طلف) الطاء واللام والفاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على إهانة الشَّيء وطَرْحه، ثم يُحمَل عليه. فالطَّلَف: الهَدَر من الدِّماء. وكلُّ شيء لم يُطْلَب فهو هَدَر. قال:
حَكَمَ الدّهرُ علينا إنه  *** طَلَفٌ ما نال منا وجُبارُ([18])والمحمول عليه الطَّلَف: العطاء، ولا يُعطى الشَّيءُ حتّى يكون أمره خفيفاً عند المعطِي. يقال أَطْلَفَني وأَسْلَفَني. فالطَّلَف: العطاء. والسَّلَف: ما يُقتضَى. والطَّلَف: الهيِّن. قال:
وكلُّ شيءٍ من الدُّنيا نُصَاب به *** ما عِشت فينا وإنْ جلَّ الرُّزَى طَلَفُ([19])والطَّليف والطَّلَف متقاربان. وقولهم إنَّ الطَّلَفَ الفَضْل، ليس بشيء، إلا أن يراد أنَّه الفاضل عن الشيء، لما ذكرناه.
(طلق) الطاء واللام والقاف أصلٌ صحيحٌ مطّرد واحد، وهو يدلُّ على التَّخلية والإرسال. يقال انطلقَ الرّجل ينطلق انطلاقاً. ثمَّ ترجع الفروع إليه، تقول أطْلَقْتهُ إطلاقاً. والطِّلْق: الشيء الحلال، كأنَّه قد خُلِّيَ عنه فلم يُحظَر.
ومن الباب عَدَا الفرس طَلَقاً أو طَلَقين. وامرأة طالقٌ: [طَلَّقها زوجُها]([20])، وطالقةٌ غداً. وأطلَقْتُ النّاقةَ من عِقالها وطَلّقتها فطلَقت. ورجل طَلْق الوَجه وطليقُه، كأنَّه منطلق. وهو ضدُّ الباسر؛ لأنَّ الباسر الذي لا يكاد يَهَشّ ولا ينفسِحُ ببشاشة. وأهل اليمن يقولون: أبسر المركب، إذا وقف([21]). ويقال طَلَقَ يدَه بخير وأطْلَقَ بمعنى. وأنشد ثعلب:
اُطْلُقْ يديك تنفعاكَ يا رجُلْ *** بالرَّيث ما أرويتَها لا بالعَجَلْ([22])والطَّالق: النّاقة تُرسَل ترعى حيث شاءت. ويقال للظَّبْي إذا مرَّ لا يُلوِي على شيء: قد تَطلَّق. ورجل طَِلْق اللسان وطَلِيقُه. وهذا لسانٌ طلق ذلق([23]).
وتقول: هذا أمرٌ ما تَطَلَّقُ نفسي له، أي لا تنشرح له. ويقال طُلِّق السَّليم، إذا سكن وجعُه بعد العِداد. قال:
* تطلِّقه طَوْراً وطوْراً تُرَاجِعُ([24]) *
فأمَّا قوله:
* كما تعتري الأهوالُ رأسَ المطلَّقِ([25]) *
فإنه يُروى كذا بفتح اللام: المطلَّق، وهو الذي طُلِّق من وجع السّمّ.
ومن النّاس([26]) من يرويه "المطلِّق" بكسر اللام، فمعناه أنَّهم يسمُّون الرَّجلُ الذي يريد أن يُسابِقَ بفرسه المطلِّق، فالأهوالُ تعتريه، لأنَّه لا يدري أَيَسْبِق أم يُسْبَق.
قال الشيباني: الطالق من [الإِبل]([27]) التي يتركُها الراعي لنفسه، لا يحلبها على الماء. يقال: استطلق الرّاعي لنفسه ناقةً. وليلة الطَّلَق: [ليلةَ]([28]) يخلِّي الرَّاعي إِبلَه إلى الماء. وهو يتركها مع ذلك ترعى ليلتَئذ. يقال أطلقْتُها حتَّى طَلَقَتْ طَلَقاً وطُلوقاً، وهي قبل القَرَب وبعد التحويز.
--------------ــــ
([1]) صدره كما في ديوانه 5 واللسان (طلم، مطر): * تظل جيادنا متمطرات*.
وفي الأصل: "تلطمهن"، صوابه في المجمل.
([2]) التكملة من المجمل.
([3]) التكملة من المجمل.
([4]) الطلاوة مثلثة الطاء، وفي الأصل: "إذا كان غبا"، صوابه في المجمل.
([5]) في الجمهرة: (3: 117).
([6]) في الأصل: "عنه حبله له من الطلى يجذبه"، وتصحيحه من المجمل.
([7]) عجزه في المجمل، وهو بتمامه في اللسان (طلى).
([8]) أي تقضضه. أنشد في اللسان (قضض) للعجاج: * تقضِّيَ البازي إذا البازي كسر*.
([9]) البيت ساقط في الأصل، وإثباته من الديوان 30 واللسان (طلب).
([10]) للحطيئة في ديوانه 100 واللسان (طلح).
([11]) في الأصل: "واللطخ بالقدر"، صوابه في المجمل.
([12]) يقال بتشديد اللام وتخفيفها.
([13]) في الأصل: "طلسته".
([14]) الحق أنه فارسي معرب من "تالسان".
([15]) في الأصل: "يحسب فيه"، ولا يستقيم به الوزن.
([16]) ديوان أوس 21 واللسان (طلع). وسيأتي في (عجس).
([17]) الكلام بعده مبتور. وفي اللسان: "يريد به الموقف يوم القيامة أو ما يشرف عليه من أمر الآخرة عقيب الموت".
([18]) للأفوه الأودي في ديوانه 9 مخطوطة الشنقيطي واللسان (طلف).
([19]) أنشده في المجمل أيضاً بهذا الضبط.
([20]) التكملة من المجمل.
([21]) كذا وردت هذه العبارة.
([22]) البيت في اللسان (طلق). قال:" ويروى: أَطْلِقْ".
([23]) هذان يقالان وكل منهما ككتف وصرد، وبضمتين.
([24]) للنابغة في ديوانه 52،  واللسان (طور). وصدره:
* فبت كأني ساورتني ضئيلة *.
([25]) صدره في اللسان (طلق):  * تبيت الهموم الطارقات يعدنني *.
([26]) في الأصل: "ومن الباب".
([27]) التكملة من المجمل.
([28]) التكملة من المجمل.

ـ

##### Türkçe

(**باب الطاء واللام وما يثلثهما**)

(**طلم**) **الطاء** ve **اللام** ve **الميم** sahih bir asıldır; o da, yayılmış şeyin yayılmasıyla bir şeyi dövmektir. Bunun örneği **الطَّلْم**’dur; o, **المَلَّة** ekmeğini elinle dövmen, üzerindeki külü silkeleyip atmandır. **الطّلْم** ile **اللَّطْم** arasındaki şey ne kadar da yakındır. Buna delil, Hassân’ın sözüdür:
* **تُطَلِّمهن بالخُمُر النِّساءُ**([1]) *
Çünkü bir topluluk onu böyle görür; başkaları ise onu “**تلطِّمُهنَّ**” görür. Bu, mananın bir olduğuna delildir. Ve denir ki **الطلْمة** ekmektir; ancak ona bu ad verilmiştir, çünkü o **تُلْطَم** edilir.

(**طله**) **الطاء** ve **اللام** ve **الهاء** bende, kendisinden dallanılan bir asıl değildir; bunun kıyası da o sahih olanla değildir. Lakin onlar derler ki: **طَلَهَ في البلاد**; yani gitti; **يَطْلَه طَلْهاً**. Ve derler: **الطُّلْهة**: sözün azı. Ve denir: **الطُّلْهة**: elbiselerden paçavralar; denir ki: **تَطَلَّهْ هذا [الخَلَق]**([2]) başka birini yenileyinceye kadar.

(**طلي**) **الطاء** ve **اللام** ve illetli harf iki sahih asıldır: birisi bir şeyi bir şeyle sıvamak/lekemek manasına delalet eder; diğeri ise, şey için çocuk gibi küçük bir şeye.

Birincisi: **طَليْتُ الشَّيءَ بالشَّيء**; * **أَطْليه**. [**واطَّليتُ**([3])] **بالشَّيءِ**: **أَطَّلِي به**. **والطِّلاء**: içkiden bir cinstir; sanki koyulaşmıştır da, onunla sıvanılan katran gibi olmuştur. **والمِطلاء**: dişiliği çok olan bir arazi; çoğulu **المَطَالِي**; bu kıyastandır; çünkü o, bir şeyle sıvanmıştır da yumuşamıştır.

Ve babdandır: **كلامٌ لا طَلاَوَةَ لَـه**; yani bayağı([4]) olduğunda; sanki bunun zıddı olduğunda, onu tatlandıran bir şeyle sıvanmış olur. Ve dişlerinde **طَلِيٌّ** ve **طِلْيَانٌ** vardır. Ve ağzı **طَلِيَ**; **يَطْلَى طَلاً**; o da sarılıktır; sanki onunla sıvanmıştır.

Diğer asıl: **الطِّلْوَة**: dişi yabanî hayvanın yavrusu; erkeği **طِلاً**. Ve derler: **الطِّلْو**: kurt; belki de onun yavrusu olur; zikrettiğimizden dolayı.

Sonra bundan türetilir de, **الطِّلاَ**’yı bağlamakla bağlanan ipe **طِلْوَة** denir. İbn Düreyd([5]) böyle dedi. Ama Ahmed b. Yahyâ Sa‘leb, bana Kattân’dan onun adına şu beyti okudu:
ما زال مذْ قُرِّف عنه جُلَبُه *** له من اللّؤم **طَلِيٌّ** يجْذبُه([6])
Ferrâ dedi: **طَلَيْتُ الطِّلا** ve **طَلَوْتُهُ**; onu ayağıyla bağladığında.

Babda, bu kıyastan uzak kalan şeyler de kalmıştır; ancak o, başka bir babdadır. Şeybânî dedi: **الطّلاَ**: şahıs; denir ki: o, **لجميل الطَّلا**’dır. Ve şu beyti okudu:
وخدٍّ كمَتْنِ الصُّلَّبيِّ جَلَوْتَه *** جميلِ الطَّلاَ مستشرِبِ الوَرْسِ أكحلِ([7])
Bu sahih olursa, bence bu, ibdâldendir; sanki **الطَّلَل**’i kastetti de sonra iki **اللام**’dan birini illetli bir harfle değiştirdi. Bu, “**تقضِّي البَازِي**([8])” babındandır; uzak değildir. Bundan da: **الطُّلْيَة** ve çoğulu **الطُّلَى**: boyunlar. Ancak ona böyle ad verilmiştir; çünkü o, dik durandır; şahıs olan **الطَّلا** üzerine hamledilmiştir.

(**طلب**) **الطاء** ve **اللام** ve **الباء** bir tek asıldır; bir şeyi aramaya delalet eder. Denir: **طلبتُ الشيء أطلبه طَلَبَاً**. Ve bu, **مَطْلَبِي**’dir; bu da **طَلِبَتِي**’dir. Ve **أَطلبتُ** falanı, aradığı şeyle; yani onu onunla sevindirdim/ona onu verdim. Bazen de **أَطْلَبْتُهُ** derler; onu talebe muhtaç ettiğinde. Ve **أَطْلَبَ الكلأ**: sudan uzaklaştı; ta ki kavim onu aradı; o, **ماء مُطْلِب**’dir. Zü’r-Rumme dedi:
[أَضَلَّهُ راعيا كَلْبيَّةٍ صَدَرَا *** عن مُطْلِبٍ قاربٍ وُرَّادُهُ عُصبُ([9])]

(**طلح**) **الطاء** ve **اللام** ve **الحاء** iki sahih asıldır: birisi ağaç cinsi; diğeri zayıflık ve benzeri babı.

Birincisi **الطَّلْح**’tır; o, bilinen bir ağaçtır; teki **طَلحة**. **وذو طُلُوحٍ**: bir yer; belki onda **طَلْحَاً** vardır. Ve denir: **إِبل طَلاَحَى** ve **طَلِحة**; **الطَّلْح** yemekten şikâyet ettiğinde.

İkincisi: onların sözü: **ناقةٌ طِلْح أسفارٍ**; yani yolculuklar onu yorduğunda ve onu zayıflattığında; ve **طَلِحَتْ**. **والطِّلْح**: kene türünden zayıf olan. Dedi ki:
إذا نام طِلْحٌ أشعثُ الرّأس خلفَها *** هداه لها أنفاسها وزفيرُها([10])
Babdandır: **الطَّلاح**: **الصَّلاح**’ın zıddı; sanki kötü hâl ve zayıflıktandır.

(**طلخ**) **الطاء** ve **اللام** ve **الخاء** bir şey değildir; onda bir kelime zikrettiler; sanki ters çevrilmiştir. Halîl dedi: **الطَّلْخ**: pislikle **اللَّطْخ**([11]). Ve denir: havuzun dibinde kalan çamur.

(**طلس**) **الطاء** ve **اللام** ve **السين** sahih bir asıldır; sanki pürüzsüzlüğe delalet eder. Devenin uyluğuna, tüyü ondan döküldüğünde **طِلْس** denir. Ondan: **طَلسْت الكتابَ**([12]); yani onu sildin; sanki onu pürüzsüzleştirdin([13]). Ama **الذّئب الأطلس** için “tozlu renkli” derler; kıyas, onun tüyü yolunmuş olan olduğuna delalet eder. Eğer onların söyledikleri doğruysa, sanki onun tozluluğundan ona bir **طيلسان** giydirilmiştir. **والطَّيْلَسان** lâmın fethiyle sahihdir([14]); şair onun hakkında der ki:
وليلٍ فيه يُحسَبُ كلّ نجمٍ *** بدَا لكَ من خَصَاصَة طَيلسانِ([15])

(**طلع**) **الطاء** ve **اللام** ve **العين** sahih tek bir asıldır; görünmeye ve belirmeye delalet eder. Denir: **طلعت الشمس طُلوعاً ومَطْلَعاً**. **والمَطْلِع**: onun doğduğu yer. Allah Teâlâ dedi: ﴿حَتَّى مَطْلَِعِ الفَجْر﴾ [القدر 5]. Lâmı fetha yapan masdarı kasteder; kesra yapan ise, ondan doğduğu yeri kasteder. Ve denir: **طَلَعَ علينا فلانٌ**; yani baskın yaptı. Ve **أَطْلَعْتُك على الأمر إِطْلاعاً**. Ve seni onun **طِلْعَهُ**’ına muttali kıldım. **والطِّلاع**: güneşin yerden üzerine doğduğu şey. Hadiste: “لو أنَّ لي **طِلاَعَ الأرض** ذهباً”. **ونَفْسٌ طُلَعَةٌ**: şeye göz diker. **وامرأةٌ طُلَعَةٌ**: çokça bakıp gözetlediğinde. **والطَّلْع**: hurma ağacının **طَلْع**’ı; o, içinde **الكافُور** bulunan şeydir; hurma ağacı **أطلعت**. **وقوس طِلاَعُ الكفِّ**: eğer onun **عَجْسها** * avucu doldurursa. Evs dedi:
كَتُومٌ طِلاَعُ الكفِّ لا دونَ مِلْئِها *** ولا عَجْسُها عن موضِعِ الكفِّ أفضلا([16])
Babdandır: **استطلعتُ رأيَ فلانٍ**; yani ondan sana neyin belireceğine baktın. **وطَلْعة الإنسان**: onun görünüşü; çünkü o, doğar/belirir. Ve falan attı da **فأَطْلَعَ وأشْخَص**; yani oku hedefin başının üzerinden geçtiğinde. **وطليعة الجيش**: düşmanın **طِلْعَ**’ına bakan kimse. **والمُطَّلَع**: geliş yeri; denir: bu işin **مُطَّلع**’ı neresi; yani geliş yeri. Ama onun (aleyhisselâm) sözü: “لافتدَيْتُ به من هول **المُطَّلع**”([17]). Babdandır **الطُّلَعاء**: kusmuk; denir: **أطْلَع**; yani kustu.

(**طلف**) **الطاء** ve **اللام** ve **الفاء** sahih bir asıldır; bir şeyi hor görmeye ve atmaya delalet eder; sonra bunun üzerine hamledilir. **فالطَّلَف**: kanlardan heder olan. Ve talep edilmeyen her şey hederdir. Dedi ki:
حَكَمَ الدّهرُ علينا إنه  *** طَلَفٌ ما نال منا وجُبارُ([18])
Ve bunun üzerine hamledilen **الطَّلَف**: عطا/bağış. Ve şey, ancak verende işi hafif oluncaya kadar verilmez. Denir: **أَطْلَفَني** ve **أَسْلَفَني**. Öyleyse **الطَّلَف**: عطا/bağış. **والسَّلَف**: talep olunan şey. **والطَّلَف**: kolay/önemsiz. Dedi ki:
وكلُّ شيءٍ من الدُّنيا نُصَاب به *** ما عِشت فينا وإنْ جلَّ الرُّزَى طَلَفُ([19])
**والطَّليف** ile **والطَّلَف** yakındır. Onların “**الطَّلَف** fazlalıktır” sözü bir şey değildir; ancak, zikrettiğimiz üzere, şeyden artan fazlalık kastedilirse.

(**طلق**) **الطاء** ve **اللام** ve **القاف** sahih, düzenli, tek bir asıldır; o, serbest bırakmaya ve salıvermeye delalet eder. Denir: **انطلقَ الرّجل ينطلق انطلاقاً**. Sonra dallar ona döner; dersin: **أطْلَقْتهُ إطلاقاً**. **والطِّلْق**: helâl olan şey; sanki ondan el çekilmiştir de yasaklanmamıştır.

Babdandır: at **طَلَقاً** yahut **طَلَقين** koştu. **وامرأة طالقٌ**: [**طَلَّقها زوجُها**]([20]); ve yarın **طالقةٌ**. Ve deveyi bağından **أطلَقْتُ** ve onu **طَلّقتها**; o da **طلَقت**. **ورجل طَلْق الوَجه وطليقُه**: sanki salıverilmiş gibidir. O, **الباسر**’in zıddıdır; çünkü **الباسر**, neredeyse ne güler yüz gösterir ne de ferahlar. Yemen ehli der ki: **أبسر المركب**; yani durdu([21]). Ve denir: **طَلَقَ يدَه بخير** ve **أطْلَقَ** aynı manada. Sa‘leb şu beyti okudu:
اُطْلُقْ يديك تنفعاكَ يا رجُلْ *** بالرَّيث ما أرويتَها لا بالعَجَلْ([22])
**والطَّالق**: deve; salınır da dilediği yerde otlar. Ve ceylana, bir şeye dönüp bakmadan geçtiğinde denir: **قد تَطلَّق**. **ورجل طَِلْق اللسان وطَلِيقُه**. Ve bu, **لسانٌ طلق ذلق**([23])’tır.

Ve dersin: bu, öyle bir iştir ki nefsim ona **تَطَلَّقُ** etmez; yani ona açılmaz. Ve denir: **طُلِّق السَّليم**; yani sayımdan sonra ağrısı sakinleştiğinde. Dedi ki:
* تطلِّقه طَوْراً وطوْراً تُرَاجِعُ([24]) *
Ama onun sözü:
* كما تعتري الأهوالُ رأسَ المطلَّقِ([25]) *
O, lâmın fethasıyla böyle rivayet edilir: **المطلَّق**; o, zehir ağrısından **طُلِّق** edilen kimsedir.

İnsanlardan([26]) bir kısmı onu lâmın kesrasıyla “**المطلِّق**” rivayet eder; manası: onlar, atıyla yarışmak isteyen adama **المطلِّق** adını verirler; dehşetler ona gelir; çünkü o, geçecek mi geçilecek mi bilmez.

Şeybânî dedi: **الطالق** [**الإِبل**]([27])’den, çobanın kendisi için bıraktığıdır; onu su başında sağmaz. Denir: çoban kendisi için bir deve **استطلق** etti. **وليلة الطَّلَق**: [**ليلةَ**]([28]) çobanın develerini suya salıverdiği gecedir. Bununla beraber o gece onları otlamaya bırakır. Denir: onları salıverdim; ta ki **طَلَقَتْ طَلَقاً وطُلوقاً**; o, **القَرَب**’dan önce ve **التحويز**’den sonradır.

--------------ــــ
([1]) Sadrı, divanında 5 ve Lisân’da (طلم، مطر) olduğu üzere: * تظل جيادنا متمطرات*.
Asılda: “**تلطمهن**”; doğrusu Mücmel’dedir.
([2]) Tekmile Mücmel’dendir.
([3]) Tekmile Mücmel’dendir.
([4]) **الطلاوة** **الطاء**’ın üç vecihlidir; asılda: “إذا كان غبا”; doğrusu Mücmel’dedir.
([5]) Cümhere’de: (3: 117).
([6]) Asılda: “عنه حبله له من الطلى يجذبه”; tashihi Mücmel’dendir.
([7]) Aczü Mücmel’dedir; tamamı Lisân’da (طلى) vardır.
([8]) Yani **تقضضه**. Lisân’da (قضض) A‘câc için okundu: * تقضِّيَ البازي إذا البازي كسر*.
([9]) Beyit asılda düşmüştür; ispatı divandan 30 ve Lisân’dan (طلب).
([10]) Hutay’e’nin divanında 100 ve Lisân’da (طلح).
([11]) Asılda: “واللطخ بالقدر”; doğrusu Mücmel’dedir.
([12]) Lâmın şeddeli ve hafif söylenişiyle denir.
([13]) Asılda: “طلسته”.
([14]) Gerçekte o, “تالسان”dan Arapçalaştırılmış Farsçadır.
([15]) Asılda: “يحسب فيه”; onunla vezin düzgün olmaz.
([16]) Evs divanı 21 ve Lisân’da (طلع). (عجس)’te gelecektir.
([17]) Ondan sonraki söz kesiktir. Lisân’da: “kıyamet günü durak yerini yahut ölümün ardından âhiret işinden üzerine muttali olduğu şeyi kasteder.”
([18]) Efwah el-Evdî’nin divanında 9, Şınkîtî yazması ve Lisân’da (طلف).
([19]) Mücmel’de de bu ضبط ile okudu.
([20]) Tekmile Mücmel’dendir.
([21]) Bu ibare böyle vârid olmuştur.
([22]) Beyit Lisân’da (طلق). Dedi ki: “**أَطْلِقْ** diye de rivayet edilir.”
([23]) Bu ikisi söylenir; her biri **كتف** ve **صرد** gibi, ve iki dammeyle.
([24]) Nâbiga’nın divanında 52 ve Lisân’da (طور). Sadrı:
* فبت كأني ساورتني ضئيلة *.
([25]) Sadrı Lisân’da (طلق):  * تبيت الهموم الطارقات يعدنني *.
([26]) Asılda: “ومن الباب”.
([27]) Tekmile Mücmel’dendir.
([28]) Tekmile Mücmel’dendir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الطلب: الفحص عن وجود الشيء، عينا كان أو معنى. قال تعالى: ﴿أو يصبح ماؤها غورا فلن تستطيع له طلبا﴾ [الكهف/41]، وقال: ﴿ضعف الطالب والمطلوب﴾ [الحج/73]، وأطلبت فلانا: إذا أسعفته لما طلب، وإذا أحوجته إلى الطلب، وأطلب الكلأ. إذا تباعد حتى احتاج أن يطلب.

##### Türkçe

- **الطلب**: şeyin varlığından araştırma; ister gözle görülen olsun ister mâna. Yüce Allah dedi ki: ﴿أو يصبح ماؤها غورا فلن تستطيع له **طلبا**﴾ [الكهف/41] ve dedi ki: ﴿ضعف **الطالب** و**المطلوب**﴾ [الحج/73]. Ve **أطلبت** falancayı: onu, istediği şeye eriştirdiğin zaman; ve onu **الطلب**’e muhtaç kıldığın zaman. Ve **أطلب** otlağı: uzaklaştığı zaman; ta ki **يطلب** etmeye ihtiyaç duyuncaya kadar.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ط ل ب
طلب الشيء طلباً ومطلباً وطلاباً وطلابة واطلبه وتطلبه وطالبه وطالبته بحق لي عليه ولي عنده طلبة‏:‏ بغية أو حق تجب مطالبته به وطلب مني فأطلبته‏:‏ فأسعفته‏.‏
وأطلبه الفقر‏:‏ أحوجه إلى الطلب‏.‏
وأطلب الماء والكلأ‏:‏ تباعد فطلبه الناس‏.‏
وماء وكلأ مطلب‏:‏ بعيد‏.‏
وبئر طلوب‏:‏ بعيدة‏.‏
قال يصف نوقاً‏:‏ تصبح بعد الرحلة الطلوب ريحة الأبصار والقلوب مرتاحة نشيطة للسير‏.‏
وهؤلاء طلب أعدائهم وأطلابهم‏:‏ للجيش الذين يطلبونهم جمع‏:‏ طالب غير تكسير‏.‏
قال‏:‏ فلم يك طبهم جبن ولكن بدا طلب من الأطلاب عالي قاهر يعلو من ظفر به‏.‏
وهو طلب فلانة وهي طلبته وهو طلب نساء‏:‏ يطلبنه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ سمعتهم يقولون‏:‏ السراج يطلب أن ينطفيء ويبغي أن يطفأ كقوله تعالى‏:‏ ‏"‏ جداراً

##### Türkçe

ط ل ب
**طلب** şeyi **طلباً** ve **مطلباً** ve **طلاباً** ve **طلابة** (olarak) ve **اطلبه** ve **تطلبه** ve **طالبه** ve **طالبته** (şu mânâdadır:) bende onun üzerinde bir hak olarak; ve benim onun yanında bir **طلبة**m vardır: (bu,) bir istek yahut kendisiyle talepte bulunulması vacip olan bir haktır; ve benden **طلب** etti de ben ona **أطلبته** ettim: yani onu (istediğini) ona verdim.

Ve **أطلبه** fakirlik: onu talebe muhtaç kıldı.

Ve **أطلب** suyu ve otu: uzaklaştı da insanlar onu **طلب** ettiler.

Ve su ve ot **مطلب**: uzaktır.

Ve kuyu **طلوب**: uzaktır.

Dedi; develeri vasfederken:
Sabahlar, yolculuktan sonra, **الطلوب** (olan) (yerde); gözlerin ve kalplerin rahatlığı; yürüyüşe dinç, istekli.

Ve bunlar, düşmanlarının **طلب**ı ve onların **أطلاب**ıdır: ordu için, onları **يطلبونهم** olanlar; cem‘: **طالب** (kelimesinin) kırma (cem‘i) olmaksızın.

Dedi:
Onların huyu korkaklık olmadı; fakat **الأطلاب**dan bir **طلب** belirdi; yüce, kahredici; onu ele geçirene üstün gelir.

Ve o, falanca kadının **طلب**ıdır; ve o, onun **طلبته**sidir; ve o, kadınların **طلب**ıdır: onu **يطلبنه**.

Ve mecazdan: onları derken işittim: kandil, sönmeyi **يطلب** eder ve söndürülmeyi **يبغي** eder; Yüce Allah’ın sözü gibi: " جداراً

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الطَّلَبُ: مُحاوَلَةُ وِجْدانِ الشَّيءِ وأَخْذِه. والطِّلْبَةُ: ما كان لكَ عند آخرَ من حَقٍّ تُطالِـبه به. والـمُطالَبة: أَن تُطالِبَ إِنساناً بحق لك عنده، ولا تزال تَتَقاضاه وتُطالبه بذلك. والغالب في باب الـهَوى الطِّلابُ. وطَلَبَ الشَّيءَ يَطْلُبه طَلَباً، واطَّلَبه، على افتعله، ومنه عبدُالـمُطَّلِب بن هاشم؛ والـمُطَّلِبُ أَصلهُ: مُتْطَلِب فأُدْغِمَتِ التاء في الطاء، وشُدِّدَت، فقيل: مُطَّلِب، واسمه عامر.
وتَطلَّبه: حاول وُجُودَه وأَخْذَهُ.
والتَّطَلُّبُ: الطَّلَبُ مَرَّةً بعد أُخرى.
والتَّطَلُّبُ: طَلَبٌ في مُهْلة من مواضع.
ورجل طالبٌ من قوم طُلَّب وطُلاَّب وطَلَبَةٍ، الأَخيرة اسم للجمع. وطَلوبٌ من قومٍ طُلُبٍ.
وطَلاَّبٌ من قوم طَلاَّبين.
وطَليبٌ من قوم طُلَباءَ؛ قال مُلَيح الـهُذليّ:
فلم تَنْظُري دَيْناً وَلِـيتِ اقتِضاءَه،  * ولم يَنْقَلِبْ منكم طَلِـيبٌ بطائِل وطَلَّبَ الشيءَ: طَلَبَهُ في مُهْلة، على ما يجيء عليه هذا النحوُ بالأَغلب.
\<ص:560>
وطالبه بكذا مُطالَبة وطِلاباً: طَلَبَه بحق؛ والاسم منه: الطَّلَبُ والطِّلْبةُ: والطَّلَبُ جمع طالب؛ قال ذو الرمة: فانْصاعَ جانِـبُه الوَحْشيُّ، وانكَدَرَتْ *  يَلْحَبنَ، لا يأْتَلي الـمَطلوبُ والطَّلَبُ وطَلَبَ إِليَّ طَلَباً: رَغِبَ.
وأَطْلَبَه: أَعطاه ما طَلَب؛ وأَطْلَبَه: أَلجأَه إِلى أَن يَطْلُب، وهو من الأَضداد. والطَّلِـبة، بكسر اللام: ما طَلَبْته من شيء. وفي حديث نُقادَةَ الأَسَديّ: قلت: يا رسول اللّه اطْلُبْ إِليَّ طَلِبةً، فإِني أُحب أَن أُطْلِـبَكَها. الطَّلِبَةُ: الحاجةُ، وإِطْلابُها: إِنجازُها وقضاؤُها. يقال طَلَبَ إِليَّ فأَطْلَبْته أَي أَسْعَفْتُه بما طَلب. وفي حديث الدُّعاء: ليس لي مُطْلِبٌ سواك وكَـَّلأَ مُطْلِبٌ: بَعيد الـمَطْلَبِ يُكَلِّفُ أَن يُطْلَب. وماء مُطْلِبٌ: كذلك؛ وكذلك غير الماء والكَلإِ أَيضاً؛ قال الشاعر: أَهاجَكَ بَرْقٌ، آخِرَ اللَّيْلِ، مُطْلِبٌ
وقيل: ماء مُطْلِبٌ: بعيدٌ من الكَلإِ؛ قال ذو الرمة:
أَضَلَّه، راعياً، كَلْبِـيةٌ صَدراً *  عن مُطْلِبٍ قارِبٍ؛ وُرَّادُهُ عُصُبُ ويُرْوى:
عن مُطْلِبٍ وطُلى الأَعناقِ تَضْطَرِبُ
يقول: بَعُدَ الماءُ عنهم حتى أَلجَـأَهم إِلى طَلَبه. وقوله: راعياً كَلْبيةٌ يعني إِبلاً سوداً من إِبل كَلْب. وقد أَطْلَبَ الكَلأُ: تباعَدَ، وطَلَبه القوم. وقال ابن الأَعرابي: ماءٌ قاصدٌ كَلَـؤُهُ قريب؛ وماء مُطلِبٌ: كَلَـؤُه بعيدٌ. وقال أَبو حنيفة: ماء مُطلِبٌ إِذا بَعُدَ كَلَـؤُهُ بقَدْر مِـيلَين أَو ثلاثة، فإِذا كان مسيرةَ يوم أَو يومين، فهو مُطْلِبُ إِبلٍ. غيره: أَطْلَبَ الماءُ إِذا بَعُد فلم يُنَلْ إِلاّ بطَلَبٍ، وبئر طَلوبٌ: بعيدةُ الماء، وآبارٌ طُلُبٌ؛ قال أَبو وَجْزَة: وإِذا تَكَلَّفْتُ الـمَديحَ لغَيره، *  عالَجْتُها طُلُباً هُناك نِزاحا وأَطْلَبه الشيءَ: أَعانه على طَلَبه. وقال اللحياني: اطْلُبْ لي شيئاً: ابْغِه لي. وأَطْلِـبني: أَعِنِّي على الطَّلَب. وقوله في حديث الهجرة: قال سُراقَةُ: فاللّه لَـكُما أَن أَرُدَّ عنكما الطَّلَب. قال ابن الأَثير: هو جمع طالب، أَو مصدرٌ أُقيم مُقامه، أَو على حذف المضاف، أَي أَهلَ الطَّلَب. وفي حديث أَبي بكر في الهجرة، قال له: أَمْشي خَلْفَكَ أَخْشى الطَّلَب. ابن الأَعرابي: الطَلَبةُ الجماعةُ من الناس، والطُّلْبة: السَّفْرة البعيدة. وطَلِبَ إِذا اتَّـبَعَ، وطَلِبَ إِذا تَبَاعَدَ، وإِنه لَطِلْبُ نساءٍ: أَي يَطْلُبهن، والجمع أَطْلاب وطِلبَة، وهي طِلْبُه وطِلْبَتُه، الأَخيرة عن اللحياني، إِذا كان يَطْلُبها ويَهْواها. ومَطْلُوب اسم موضع. قال الأَعشى: يا رَخَماً قاظَ على مَطْلُوب
ويقال: طالبٌ وطَلَبٌ، مثل خادم وخَدَم، وطالِبٌ ومُطَّلِبٌ وطُلَيْبٌ وطَلَبةُ وطَلاَّبٌ: أَسماء.

##### Türkçe

**الطَّلَبُ**: şeyin bulunmasına ve alınmasına teşebbüstür. **والطِّلْبَةُ**: bir başkasının yanında senin için bulunan, onunla kendisini talep ettiğin bir haktır. **والـمُطالَبة**: yanında senin için bulunan bir hak sebebiyle bir insanı talep etmen; onu istemeye ve bununla onu talep etmeye devam etmendir. Hevâ babında galip olan **الطِّلابُ**’dır.

Ve **طَلَبَ** şeyi, **يَطْلُبه** **طَلَباً**; ve **اطَّلَبه** (iftəʿale vezni üzere); bundan **عبدُالـمُطَّلِب** بن هاشم (vardır). **والـمُطَّلِبُ**’in aslı: **مُتْطَلِب** idi; sonra **التاء** **الطاء**’a idğam edildi ve şeddelendi; böylece **مُطَّلِب** denildi; onun adı **عامر**’dir.

Ve **تَطلَّبه**: onun varlığını ve alınmasını denedi.

Ve **التَّطَلُّبُ**: bir defadan sonra bir defa **الطَّلَبُ**’dır.

Ve **التَّطَلُّبُ**: yerlerden birinde bir mühlet içinde bir **طَلَبٌ**’dır.

Ve bir adam **طالبٌ**, **طُلَّب** ve **طُلاَّب** ve **طَلَبَةٍ** kavminden (olur); sonuncusu cem‘ için bir isimdir.

Ve **طَلوبٌ**, **طُلُبٍ** kavminden.

Ve **طَلاَّبٌ**, **طَلاَّبين** kavminden.

Ve **طَليبٌ**, **طُلَباءَ** kavminden; **مُلَيح الـهُذليّ** dedi ki:
فلم تَنْظُري دَيْناً وَلِـيتِ اقتِضاءَه،  * ولم يَنْقَلِبْ منكم طَلِـيبٌ بطائِل

Ve **طَلَّبَ** şeyi: bu nahiv üzere çoğunlukla geldiği gibi, bir mühlet içinde onu talep etti.

\<ص:560>
Ve **طالبه** bununla, **مُطالَبة** ve **طِلاباً**: onu bir hak ile talep etti; ondan isim: **الطَّلَبُ** ve **الطِّلْبةُ**’dir; ve **الطَّلَبُ** **طالب**’in cem‘idir; **ذو الرمة** dedi ki:
فانْصاعَ جانِـبُه الوَحْشيُّ، وانكَدَرَتْ *  يَلْحَبنَ، لا يأْتَلي الـمَطلوبُ والطَّلَبُ

Ve **طَلَبَ إِليَّ طَلَباً**: rağbet etti.

Ve **أَطْلَبَه**: talep ettiği şeyi ona verdi; ve **أَطْلَبَه**: onu talep etmeye mecbur etti; bu, zıtlardandır.

Ve **الطَّلِـبة** (lâmın kesriyle): bir şeyden talep ettiğin şeydir. Ve **نُقادَةَ الأَسَديّ** hadîsinde: “Dedim ki: ey Allah’ın Resûlü, bana doğru bir **طَلِبةً** talep et; çünkü ben onu sana yerine getirmeyi severim.” **الطَّلِبَةُ**: ihtiyaçtır; onun **إِطْلابُها**’sı: onu gerçekleştirmek ve gidermektir. Denir ki: **طَلَبَ إِليَّ** sonra **فأَطْلَبْته**; yani talep ettiği şeyle onu imdada yetiştirdim. Ve duâ hadîsinde: “Benden başka **مُطْلِبٌ** yoktur.” Ve **كَـَّلأَ مُطْلِبٌ**: talebi uzak olan, talep edilmesini külfetli kılan (otlak). Ve **ماء مُطْلِبٌ**: böyledir; su dışındaki ve otlak dışındaki şeylerde de böyledir; şair dedi ki:
أَهاجَكَ بَرْقٌ، آخِرَ اللَّيْلِ، مُطْلِبٌ

Ve denildi ki: **ماء مُطْلِبٌ**: otlaktan uzak olandır; **ذو الرمة** dedi ki:
أَضَلَّه، راعياً، كَلْبِـيةٌ صَدراً *  عن مُطْلِبٍ قارِبٍ؛ وُرَّادُهُ عُصُبُ

Ve şöyle rivayet olunur:
عن مُطْلِبٍ وطُلى الأَعناقِ تَضْطَرِبُ

Der ki: su onlardan uzaklaştı; nihayet onları onu talep etmeye mecbur etti. Ve onun sözü: “**راعياً كَلْبيةٌ**” yani **كَلْب** develerinden siyah develer (demektir). Ve otlak **أَطْلَبَ** etti: uzaklaştı; kavim onu talep etti. Ve **ابن الأَعرابي** dedi ki: **ماءٌ قاصدٌ**: otlağı yakın olan (sudur); ve **ماء مُطلِبٌ**: otlağı uzak olan (sudur). Ve **أَبو حنيفة** dedi ki: **ماء مُطلِبٌ**: otlağı iki yahut üç mil miktarınca uzak olduğunda; eğer bir gün yahut iki gün yürüyüşü mesafesinde olursa, o **مُطْلِبُ إِبلٍ**’dir.

Başkası: su **أَطْلَبَ** eder; yani uzak olur da ancak bir talep ile elde edilir. Ve **بئر طَلوبٌ**: suyu uzak olan (kuyu); ve **آبارٌ طُلُبٌ**; **أَبو وَجْزَة** dedi ki:
وإِذا تَكَلَّفْتُ الـمَديحَ لغَيره، *  عالَجْتُها طُلُباً هُناك نِزاحا

Ve **أَطْلَبه** şeyi: onu talep etmesine yardım etti. Ve **اللحياني** dedi ki: “**اطْلُبْ لي شيئاً**”: onu benim için ara. Ve “**أَطْلِـبني**”: talep üzerinde bana yardım et.

Ve hicret hadîsinde sözü: **سُراقَةُ** dedi ki: “Vallahi, ikinizden **الطَّلَب**’i geri çevireceğim.” **ابن الأَثير** dedi ki: o, **طالب**’in cem‘idir; yahut onun makamına ikame edilmiş bir masdardır; yahut muzâfın hazfi üzeredir; yani **أَهلَ الطَّلَب**. Ve hicrette **أَبي بكر** hadîsinde, ona dedi ki: “Senin arkandan yürürüm; **الطَّلَب**’den korkarım.” **ابن الأَعرابي**: **الطَلَبةُ** insanlardan topluluktur; ve **الطُّلْبة**: uzak seferdir. Ve **طَلِبَ**: tâbi oldu; ve **طَلِبَ**: uzaklaştı. Ve “o, kadınların **طِلْبُ**’udur”: yani onları talep eder; cem‘i **أَطْلاب** ve **طِلبَة**’dir. Ve o, onun **طِلْبُه**’dur ve **طِلْبَتُه**’dir; sonuncusu **اللحياني**’dendir; eğer onu talep ediyor ve ona meylediyorsa. Ve **مَطْلُوب** bir yer adıdır. **الأَعشى** dedi ki:
يا رَخَماً قاظَ على مَطْلُوب

Ve denilir: **طالبٌ** ve **طَلَبٌ**, **خادم** ve **خَدَم** gibi; ve **طالِبٌ** ve **مُطَّلِبٌ** ve **طُلَيْبٌ** ve **طَلَبةُ** ve **طَلاَّبٌ**: isimlerdir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ط ل ب * * طَلَبَهُ * يطلبه بالضم * طَلَباً * بفتحتين و * اطَّلَبَهُ * بتشديد الطاء و * الطَّلَبُ * أيضا جمع * طالِبٍ * و * التطلُّبُ * الطلب مرة بعد أخرى و * الطَّلِبةُ * بكسر اللام الشيء * المطلوبُ * و * أطْلَبَهُ * بوزن أبطله أسعفه بما طلب وأطلبه أيضا أحوجه إلى الطلب

##### Türkçe

* ط ل ب * **طَلَبَهُ** onu istedi; **يطلبه** (ي’nin dammesiyle) **طَلَباً** (iki fetha ile) ve **اطَّلَبَهُ** (طاء’ın şeddelenmesiyle) ve **الطَّلَبُ**: ayrıca **طالِبٍ**’in çoğuludur; ve **التطلُّبُ**: isteği bir defadan sonra bir defa (tekrar tekrar) istemektir; ve **الطَّلِبةُ** (لام’ın kesresiyle): **المطلوبُ** olan şeydir; ve **أطْلَبَهُ** (أبطله vezninde): onu, istediği şeyle sevindirdi/yardım etti; ve **أطلبه** ayrıca: onu istemeye muhtaç kıldı.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

طلبه يطلبه طلبا محركة وتطلابا كتذكار وتطلبه واطلبه، كافتعله أي حاول وجوده وأخذه. طلب إلي طلبا : رغب وقالوا: طلب إليه: سأله. وقيل: طلبه راغبا إليه؛ لأن الجمهور على أن طلب لا يتعدى بالحرف فخرجوا مثله على التضمين، كذا قال شيخنا. وهو طالب للشيء محاو أخذه ج طلب على مثال سكر وطلاب وطلبة ككتبة وطلب محركة، في المحكم. الأخيرة اسم للجمع. وفي حديث الهجرة قال سراقة: فالله لكما أن أرد عنكما الطلب. قال ابن الأثير: هو جمع طالب أو مصدر أقيم مقامه، أو على حذف المضاف أي أهل الطلب. وفي حديث أبي بكر في الهجرة قال له: أمشي خلفك أخشى الطلب. وهو طلوب وهو من أبنية المبالغة ج طلب ككتب وبسكون الثاني لغة، كذا في المصباح. هو طلاب كشداد أيضا من أبنية المبالغة ج طلابون. وهو طليب كأمير كأخواته ج طلباء وهذه الأبنية مع جموعها مما يقتضيها القياس، وهكذا نص المحكم في سرد الأبنية. قال مليح الهذلي:
  فلم تنظري دينا وليت اقتضاءه                      ولم ينقلب منكم طليب بطائل طلب الشيء وتطلبه وطلبه تطليبا إذا طلبه في مهلة من مواضع، على ما يجيء على هذا النحو الأغلب. والذي في التكملة: التطلب: طلب في مهلة من مواضع، فتأمل. وطالبه بكذا مطالبة وطلابا بالكسر: طلبه بحق. والاسم منه الطلب محركة، والطلبة بالكسر. وأطلبه: أعطاه ما طلبه. و أطلبه أيضا ألجأه إلى الطلب وهو ضد.ويقال: طلب إلي فأطلبته أي أسعفته بما طلب. وفي حديث الدعاء: ليس لي مطلب سواك وأطلبه الشيء: أعانه على طلبه. وقال اللحياني: اطلب لي شيئا: ابغه لي. وأطلبني: أعني على الطلب. وكلأ مطلب كمحسن: بعيد المطلب يكلف أن يطلب وماء مطلب كذلك. وكذلك غير الماء والكلإ أيضا. قال الشاعر:
  أهاجك برق آخر الليل مطلب وقيل: ماء مطلب: بعيد عن الكلإ. قال ذو الرمة:
  أضله راعيا كـلـبـية صـدرا                      عن مطلب قارب وراده عصب

  ويروى: عن مطلب وطلى الأعناق تضطرب يقول: بعد الماء عنهم حتى ألجأهم إلى طلبه. وراعيا كلبية يعني إبلا سودا من إبل كلب. وقال ابن الأعرابي: ماء قاصد: كلؤه قريب. وماء مطلب: كلؤه بعيد أو بينهما ميلان أو ثلاثة. والميل: المسافة من العلم إلى العلم أو يوم أو يومان أي مسيرتهما. وعلى الثاني فهو مطلب إبل، هذا قول أبي حنيفة. وقال غيره: أطلب الماء إذا بعد فلم ينل إلا بطلب. وعلي بن مطلب البرقي كمحسن: محدث حدث عنه أبو إبراهيم الرشديني. وهو طلب نساء، بالكسر أي طالبهن، ج أطلاب وطلبة بكسر ففتح وهي طلبه وطلبته الأخيرة عن اللحياني إذا كان يطلبها و يهواها. والطلبة بكسر اللام وفتح الطاء: ما طلبته. وفي حديث نقادة الأسدي قلت: يا رسول الله اطلب إلي طلبة فإني أحب أن أطلبكها: الطلبة: الحاجة. والإطلاب: إنجازها وقضاؤها. عن ابن الأعرابي: الطلبة: الجماعة من الناس. نقله الصاغاني. وطلب إذا اتبع. طلب كفرح إذا تباعد نقله الصاغاني. وأم طلبة بالكسر من كنى العقاب نقله الصاغاني. وبئر مطلب: منسوبة إلى المطلب ابن عبد الله بن حنطب المخزومي بطريق العراق. وعبد المطلب بن هاشم: جد النبي صلى الله عليه وسلم. والمطلب: اسم أصله متطلب أدغمت التاء في الطاء وشددت فقيل مطلب. واسمه عامر. وآل مطلب كمقعد: قبيلة من بني الحسين بالبحرين. بئر طلوب: بعيدة الماء. وآبار طلب. قال أبو وجزة:
  وإذا تكلفت المديح لغيره                      عالجتها طلبا هناك نزاحا وطلوب: بئر قرب سميراء عن يمينها، سميت لبعدها ماء. وطلوبة: جبل عال. ومطلوب: ع. قال الأعشى:
  يا رخما قاظ على مطلوب

  قد سموا طليبا مصغرا وطالبا وطلابا كشداد ومطلبا مشدد الطاء وطلبة محركة ومطلبا كمقعد. وأبو طالب بن عبد المطلب ابن هاشم بن عبد مناف والد علي رضي الله عنه، وعم النبي صلى الله عليه وسلم، قيل إنه اسمه، ولذا يوجد في الخطوط القديمة غير متغير عند اختلاف العوامل، وقيل: كنيته وأنه كان له ولد اسمه طالب غرق في البحر عند خروج المشركين إلى بدر. والطالبيون هم أولاد علي الخمسة وجعفر وعقيل، فكل طالبي هاشمي وليس كل هاشمي طالبيا. وأبو أحمد طالب بن عثمان بن محمد الأزدي النحوي المقرئ محدث توفى سنة 399 ه كذا في تاريخ الخطيب. وطالب جد أبي الفضل محمد بن علي المعروف بابن زبيبى. وقد تقدم في ز ب والطالبية: قرية بجيزة مصر، منها الإمام المقرئ أبو الفتح بن أبي سعد الطالبي. والمطلب: جد أبي عبد الله محمد ابن هبة الله بن محمد بن علي من بيت الوزارة والشرف والحديث، ترجمه البنداري في الذيل. وآباء طالب، عبد الله بن أحمد بن علي بن أبي الغنائم المعمر العلوي الحسني، والد أبي الفضل محمد وأبي الحسين علي، وهم من بيت النقابة والحديث. والحسن بن عبيد الله بن محمد بن عبيد الله بن علي بن الحسين بن جعفر بن عبيد الله الأعرج الحسيني، سمع وحدث، وهو جد السادة ببلخ، ومحمد بن علي بن إبراهيم البيضاوي، ومحمد بن علي بن الفتح بن محمد، ومحمد بن إبراهيم بن غيلان البزار الهمداني، ومحمد بن محمد بن عبد الواحد الصباغ أخو أبي نصر عبد السيد صاحب الشامل، ومحمد بن محمد بن هبة الله الضرير الواعظ، وعبد القادر ابن محمد بن عبد القادر بن يوسف النيسابوري، ومحمد بن أبي القاسم التككي، محدثون.

##### Türkçe

**طلبه** onu **يطلبه** **طلبا** (harekeli) ve **تطلابا** ( **تذكار** gibi) ve **تطلبه** ve **اطلبه** (yani **افتعله**) : yani onun varlığını ve onu almayı denedi. **طلب إلي** **طلبا**: arzuladı. Ve dediler: **طلب إليه**: ondan istedi. Ve denildi: **طلبه راغبا إليه**; çünkü cumhur, **طلب**’ın harfle geçişli olmadığı görüşü üzeredir; böylece onun benzerini tazmîn üzere çıkardılar; şeyhimiz böyle dedi. Ve o, şey için **طالب**’dır; onu almaya çalışan. Çoğulu **طلب** ( **سكر** vezni üzere) ve **طلاب** ve **طلبة** ( **كتبة** gibi) ve **طلب** (harekeli), **المحكم**’dedir. Sonuncusu cem‘ için isimdir. Hicret hadîsinde: Sürâka dedi: “Allah’a yemin olsun ki ikinizden **الطلب**’ı geri çevireceğim.” İbnü’l-Esîr dedi: O, **طالب**’ın cem‘idir yahut onun yerine ikame edilmiş bir masdardır; yahut muzâfın hazfi üzeredir; yani **أهل الطلب**. Ebû Bekir’in hicretteki hadîsinde ona dedi: “Arkanda yürürüm; **الطلب**’tan korkarım.” Ve o **طلوب**’dur; o, mübalağa binalarındandır; çoğulu **طلب** ( **كتب** gibi) ve ikinci harfin sükûnu ile (bir lugat olarak); **المصباح**’ta böyle. O **طلاب**’dır ( **شداد** gibi); yine mübalağa binalarındandır; çoğulu **طلابون**. Ve o **طليب**’dir ( **أمير** gibi); kardeşleri gibi; çoğulu **طلباء**. Bu binalar, cem‘leriyle birlikte, kıyasın gerektirdiği şeylerdendir; ve **المحكم** binaları saymada böylece nass etmiştir. Melîh el-Hüzelî dedi:
  فلم تنظري دينا وليت اقتضاءه                      ولم ينقلب منكم طليب بطائل

**طلب الشيء** ve **تطلبه** ve **طلبه** **تطليبا**: onu, yerlerden birinde bir mühlet içinde istediği zaman; bu tarz üzere gelenin çoğunluğu üzerine. Ve **التكملة**’de olan: **التطلب**: yerlerden birinde bir mühlet içinde istemektir; öyleyse düşün. Ve **طالبه** bununla **مطالبة** ve **طلابا** (kesre ile): onu bir hak ile istedi. Ve ondan isim **الطلب** (harekeli)dir; ve **الطلبة** (kesre ile). Ve **أطلبه**: ona, istediğini verdi. Ve **أطلبه** ayrıca: onu istemeye mecbur etti; ve o zıddıdır. Ve denilir: **طلب إلي**; böylece **فأطلبته**: yani onu, istediği şeyle ferahlattım/yardım ettim. Dua hadîsinde: “Benim, senden başka **مطلب**’ım yoktur.” Ve **أطلبه** şeyi: onu, onu isteme üzerine yardım etti. Lihyânî dedi: “**اطلب** benim için bir şey”: onu benim için ara. Ve **أطلبني**: beni isteme üzerine yardım et. Ve her **كلأ مطلب** ( **محسن** gibi): **بعيد المطلب**; istenmesi külfetli olacak şekilde istenir. Ve **ماء مطلب** da böyledir. Su ve otlak dışındaki şey de böyledir; otlak da. Şair dedi:
  أهاجك برق آخر الليل مطلب

Ve denildi: **ماء مطلب**: otlaktan uzaktır. Zü’r-Rumme dedi:
  أضله راعيا كـلـبـية صـدرا                      عن مطلب قارب وراده عصب

Ve rivayet olunur: **عن مطلب**. Ve “**وطلى الأعناق تضطرب**” der; yani suyun onlardan uzaklığı, nihayet onları onu istemeye mecbur edinceye kadar. Ve “**راعيا كلبية**” demek: Kelb’in develerinden kara develer demektir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **ماء قاصد**: otlağı yakındır. Ve **ماء مطلب**: otlağı uzaktır; yahut ikisi arasında iki mil veya üç mil vardır. Ve **الميل**: alâmetten alâmete olan mesafe; yahut bir gün yahut iki gün; yani ikisinin yürüyüş mesafesi. İkinciye göre o, develer için **مطلب**’tır; bu, Ebû Hanîfe’nin sözüdür. Başkası dedi: Su uzaklaştığı zaman ve ancak istemekle elde edildiği zaman **أطلب الماء**. Ve **علي بن مطلب البرقي** ( **محسن** gibi): bir muhaddis; Ebû İbrâhîm er-Rüşdînî ondan rivayet etti. Ve o **طلب نساء**’dır (kesre ile); yani onları isteyen. Çoğulu **أطلاب** ve **طلبة** (kesre sonra fetha ile); ve o **طلبه** ve **طلبته**’dir; sonuncusu Lihyânî’den: onu istediği ve ona meylettiği zaman. Ve **الطلبة** (lâmın kesresi ve tâ’nın fethası ile): istediğin şeydir. Nekâde el-Esedî hadîsinde: “Dedim: Ey Allah’ın Resûlü, bana bir **طلبة** iste; çünkü ben onu senden istemeyi severim.” **الطلبة**: ihtiyaçtır. Ve **الإطلاب**: onu gerçekleştirmek ve yerine getirmektir. İbnü’l-A‘râbî’den: **الطلبة**: insanlardan bir topluluktur. Sâgânî onu nakletti. Ve **طلب**: tâbi olduğu zaman. **طلب** ( **فرح** gibi): uzaklaştığı zaman; Sâgânî onu nakletti. Ve **أم طلبة** (kesre ile): kartalın künyelerindendir; Sâgânî onu nakletti. Ve **بئر مطلب**: Irak yolu üzerinde, Mahzûmî **المطلب** b. Abdullâh b. Hantab’a nisbetlidir. Ve **عبد المطلب بن هاشم**: Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) dedesidir. Ve **المطلب**: bir isimdir; aslı **متطلب**’dır; tâ, tâ’ya idğam edildi ve şeddelendi; böylece **مطلب** denildi. Ve onun adı **عامر**’dir. Ve **آل مطلب** ( **مقعد** gibi): Bahreyn’de Hüseyin oğullarından bir kabiledir. **بئر طلوب**: suyu uzak olan. Ve **آبار طلب**. Ebû Vecze dedi:
  وإذا تكلفت المديح لغيره                      عالجتها طلبا هناك نزاحا

Ve **طلوب**: Semîrâ’nın yakınında, onun sağında bir kuyudur; suyu uzak olduğu için adlandırıldı. Ve **طلوبة**: yüksek bir dağdır. Ve **مطلوب**: bir yer adıdır. A‘şâ dedi:
  يا رخما قاظ على مطلوب

Ve **طليبا** (küçültme olarak) ve **طالبا** ve **طلابا** ( **شداد** gibi) ve **مطلبا** (tâ’sı şeddeli) ve **طلبة** (harekeli) ve **مطلبا** ( **مقعد** gibi) diye adlandırdılar. Ve **أبو طالب بن عبد المطلب** b. Hâşim b. Abd Menâf: Ali’nin (radıyallahu anh) babasıdır ve Peygamber’in (sallallahu aleyhi ve sellem) amcasıdır. Denildi ki: o onun adıdır; bu yüzden eski yazılarda âmillerin ihtilafında değişmeksizin bulunur. Ve denildi ki: onun künyesidir; ve onun **طالب** adlı bir oğlu vardı; müşriklerin Bedir’e çıkışı sırasında denizde boğuldu. Ve **الطالبيون**: Ali’nin beş oğlunun ve Ca‘fer’in ve Akîl’in evlatlarıdır; böylece her **طالبي** Hâşimî’dir; fakat her Hâşimî **طالبيا** değildir. Ve Ebû Ahmed **طالب** b. Osman b. Muhammed el-Ezdî: nahivci, kıraatçi, muhaddis; 399 h. yılında vefat etti; Hatîb’in tarihinde böyle. Ve **طالب**: Ebû’l-Fazl Muhammed b. Ali’nin dedesidir; İbn Zübeybî diye bilinir. Ve **ز ب**’de geçti. Ve **الطالبية**: Mısır’ın Cîze’sinde bir köydür; ondan imam kıraatçi Ebû’l-Feth b. Ebî Sa‘d et-**طالبي**. Ve **المطلب**: vezâret, şeref ve hadîs ehlinden Ebû Abdillâh Muhammed b. Hibetillâh b. Muhammed b. Ali’nin dedesidir; Bendârî onu **الذيل**’de terceme etti. Ve **آباء طالب**: uzun ömürlü Alevî Hasenî Abdullâh b. Ahmed b. Ali b. Ebî’l-Ganâim; Ebû’l-Fazl Muhammed’in ve Ebû’l-Hüseyn Ali’nin babasıdır; onlar, nikâbet ve hadîs ehlindendir. Ve Hasan b. Ubeydillâh b. Muhammed b. Ubeydillâh b. Ali b. el-Hüseyn b. Ca‘fer b. Ubeydillâh el-A‘rec el-Hüseynî: işitti ve rivayet etti; o, Belh’teki seyyidlerin dedesidir. Ve Muhammed b. Ali b. İbrâhîm el-Beydâvî, ve Muhammed b. Ali b. el-Feth b. Muhammed, ve Muhammed b. İbrâhîm b. Gîlân el-Bezzâr el-Hemdânî, ve Muhammed b. Muhammed b. Abdilvâhid es-Sabbâğ (Ebû Nasr Abdüsseyid’in, **الشامل** sahibinin kardeşi), ve Muhammed b. Muhammed b. Hibetillâh ed-Darîr el-Vâiz, ve Abdülkâdir b. Muhammed b. Abdülkâdir b. Yûsuf en-Nîsâbûrî, ve Muhammed b. Ebî’l-Kâsım et-Tekkî: muhaddislerdir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

طَلَبَهُ
1 طَلَبَهُ ذ , (S, A, O, &c.,) aor. طَلُبَ , (Msb,) inf. n. طَلَبٌ (S, A, MA, O, Msb, K &c.) and مَطْلَبٌ (A, MA, Msb) and طِلَابٌ and طِلَابَةٌ (A, MA) and طَلِبَةٌ (MA) and تَطْلَابٌ [which is of a measure denoting intensiveness]; (TA;) and ↓ اِطَّلَبَهُ; (S, A, O, Msb, K;) and ↓ تطلّبهُ; (A, K;) [but see this last below;] He sought it, desired it, demanded it, or asked for it; (MA;) [he pursued it, pursued after it, or prosecuted it;] he sought, desired, or endeavoured, to find it and to get or take it: (A, K, TA:) and طَلَبَ is also expl. as signifying اتبع [i. e. أَتْبَعَ he followed in pursuit, &c.]. (TA.) One says, اُطْلُبْ لِى شَيْئًا Seek thou, &c., for me, a thing. (Lh, TA.) And طَلَبَهُ مِنْهُ and اـِلَيْهِ, inf. n. as above, He sought it, desired it, demanded it, or asked for it, of him. (MA.) And طَلَبَ اـِلَىَّ means رَغِبَ [i. e. He petitioned me, or made petition to me, &c.]: (K, TA:) or طَلَبَ اـِلَيْهِ means سَأَلَهُ [he asked him]: or [it means] طَلَبَهُ رَاغِبًا اـِلَيْهِ [he sought him, petitioning him]; for it is generally held that طَلَبَ is not trans. by means of a prep., therefore they explain the like of this phrase as implicative. (MF, TA.) See also 4, in two places: and see 5. You say also, طَلَبَهُ بِحَقٍّ, meaning طَالَبَهُ, q. v. (K.) And طَلَبَ بِثَأْرِهِ and بِذَحْلِهِ [He sought to obtain his blood-revenge, or retaliation; and in like manner, طَلَبَ بِدَمِهِ]. (S and Msb in art. ذحل.) ― -b2- [Hence,] one says also, السِّرَاجُ يَطْلُبُ أَنْ يَنْطَفِئَ (tropical:) [The lamp, or lighted wick, is near, or about, to become extinguished]; like as one says, جِدَارٌ يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ. (A.) -A2- طَلِبَ, aor. طَلَبَ , (O, K,) inf. n. طَلَبٌ, (TK,) He, or it, [accord. to the TK said of a man,] was, or became, distant, or remote. (O, K. [See also 4.])

2 طَلَّبَ see 5.

طالبهُ
3 طالبهُ ذ , inf. n. مُطَالَبَةٌ and طِلَابٌ, (Msb, K,) He sought or demanded of him a thing [as being due to him; i. e. he sued or prosecuted him for it]; (Msb;) i. q. بِحَقٍّ ↓ طَلَبَهُ [he sought or demanded of him, &c., a right, or due]: (K:) and you say, طالبهُ بِحَقٍّ لَهُ عَلَيْهِ [he sought or demanded of him, &c., a thing due to him on his part]. (A.) مُطَالَبَةٌ is used in relation to a real thing: [but it does not necessarily imply the justice of the act:] one says, طالب زَيْدٌ عَمْرًا بِالدَّرَاهِمِ [Zeyd sought or demanded of 'Amr, or sued or prosecuted him for, the money]. (Kull p. 349.) And طالبهُ بِالدَّيْنِ He sought or demanded of him [&c.] the debt. (MA.) And طالبهُ بِكَذَا, (S, O,) inf. n. مُطَالَبَةٌ, (S,) [He sought or demanded of him, &c., such a thing; or he prosecuted him for such a thing, as, for instance, blood, or mutilation, or a wound: see exs. voce خَبْلٌ.]

اطلبهُ
4 اطلبهُ ذ He performed, or accomplished, for him, (S, A, O, Msb, TA,) that which he sought, or demanded, (S, A, * O, Msb,) or the object of his want: (TA:) or he gave him that which he sought, or demanded. (K.) A man said to the Prophet, اـِلَىَّ طَلِبَةً فَاـِنِّى أُحِبُّ أَنْ أُطْلِبَكَهَا ↓ اُطْلُبْ i. e. [Ask thou of me] an object of want, [for I love] to perform it, or accomplish it, for thee. (TA.) And one says, اـِلَىَّ فَأَطْلَبْتُهُ ↓ طَلَبَ i. e. [He asked of me a thing] and I performed, or accomplished, for him that which he sought, or demanded. (TA.) And اطلبهُ الشَّىْءَ He aided him, or helped him, to seek the thing. (TA.) And أَطْلِبْنِى Aid thou me to seek. (Lh, TA.) ― -b2- Also He, or it, (said of a man, Msb, and of poverty, A,) necessitated his seeking, or demanding. (S, A, O, Msb, K.) Thus it has two contr. significations. (S, O, K.) ― -b3- And hence, (S, O,) أَطْلَبَ said of water, and of pasture, or herbage, (S, A, O,) &c., (S, O,) It was distant, or remote, (S, A, O,) so as to be not attainable but by seeking, (S, O,) or so that it was sought. (A.)

تطلّبهُ
5 تطلّبهُ ذ He sought it, or demanded it, repeatedly, or time after time: (S, O:) [he made repeated, or successive, endeavours to obtain it, or to attain it: he prosecuted a search after it:] or he sought it diligently, studiously, sedulously, or earnestly; syn. اِبْتَغَاهُ: (Msb:) or he sought, desired, or endeavoured, leisurely, to find it and to get or take it; (O, TA;) and (TA) so ↓ طلّبهُ, inf. n. تَطْلِيبٌ; (K, TA;) and ↓ طَلَبَهُ; (TA;) from [various] places. (O, TA.) ― -b2- See also 1, first sentence.

انطلب لَهُ
7 انطلب لَهُ ذ is quasi-pass. of طَلَبَهُ, and means It (an action [&c.]) was, or became, suitable to him; or fit, meet, or proper, for him: [as though it were sought, or desired, or desirable:] but they have been content to use اِنْبَغَى in the place of this verb. (Zj, TA in art. بغى. [يَنْبَغِى, in the Kur xix. 93, is expl. by يَنْطَلِبُ in the Ksh and in the Expos. of Bd.])

8 اـِطْتَلَبَ see 1, first sentence.

طِلْبٌ
طِلْبٌ ذ : see طَلِبَةٌ, in two places: ― -b2- and طَالِب.

طَلَبٌ
طَلَبٌ ذ an inf. n. of 1 [q. v.]. (S, A, &c.) ― -b2- See also طَالِبٌ, in two places. ― -b3- And see طَلِبَةٌ.

طُلْبَةٌ
طُلْبَةٌ ذ A far-extending journey: (O, K:) and so ↓ سَفَرٌ طَلُوبٌ. (A.)

طِلْبَةٌ
طِلْبَةٌ ذ [A mode, or manner, of seeking &c.: an inf. n. of modality, like جِلْسَةٌ &c. ― -b2- And] a subst from طَالَبَهُ: (K:) see طَلِبَةٌ, in three places. ― -b3- أُمُّ طِلْبَةَ The eagle. (O, K.)

طَلِبَةٌ
طَلِبَةٌ ذ an inf. n. of طَلَبَهُ [q. v.]. (MA.) ― -b2- [It generally signifies] A thing that one seeks, desires, demands, or asks for; a thing that one seeks, desires, or endeavours, to find and to get or take; an object of quest, or desire; (S, O, Msb, K;) as also ↓ طِلَابٌ, which is originally an inf. n. of طَالَبَهُ; (Msb;) and so ↓ طِلْبٌ; (Har p. 560;) and ↓ طِلْبَةٌ and ↓ طَلَبٌ are substs. from طَالَبَهُ, (K,) signifying [the same, or] a right, or due, sought, or demanded: (TK:) and طَلِبَةٌ signifies also an object of want, or need; a needful thing: (TA:) its pl. is طَلِبَاتٌ. (Msb.) One says, لِى عِنْدَهُ ↓ طِلْبَةٌ [or طَلِبَةٌ] I have an object of quest, or desire, or of want, or a right, or due, necessary to be sought, or demanded, of him. (A.) And فُلَانٍ ↓ هِىَ طِلْبُ She is the object of love of such a one; as also ↓ طِلْبَتُهُ: (A, K:) or the former, (O,) or each, the latter mentioned by Lh, (TA,) means she is the object of quest, or desire, and the object of love, of such a one. (O, TA.) -A2- And it is said on the authority of IAar that طلبة [app., accord. to the context, طَلِبَةٌ] signifies A company, or an assembly, of men. (TA.)

طِلَابٌ
طِلَابٌ ذ : see the next preceding paragraph.

طَلُوبٌ
طَلُوبٌ ذ , of which the pl. is طُلُبٌ, (K, TA,) and, as is said in the Msb, [but not in my copy of it,] طُلْبٌ; (TA;) and ↓ طَلَّابٌ, of which the pl. is طَلَّابُونَ; and ↓ طَلِيبٌ, of which the pl. is طُلَبَآءُ; Seeking, desiring, or demanding; or seeking, desiring, or endeavouring, to find and to get or take; (K, TA;) much, or often; all are intensive in signification. (TA.) ― -b2- And بِئْرٌ طَلُوبٌ (O, TA) [and] ↓ طَلِيبٌ (thus in a copy of the A) A well of which the water is remote: (A, O, TA:) pl. of the former أَبْآرٌ طُلُبٌ. (O, TA.) See also طُلْبَةٌ.

طَلِيبٌ
طَلِيبٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

طَلَّابٌ
طَلَّابٌ ذ : see طَلُوبٌ.

طَالِبٌ
طَالِبٌ ذ Seeking, desiring, or demanding; or seeking, desiring, or endeavouring, to find and to get or take; or a seeker, &c.: (Msb, * K, TA:) [and used for طَالِبُ عِلْمٍ a student of science or knowledge:] pl. طُلَّابٌ and طَلَبَةٌ (Msb, K, TA) and طُلَّبٌ (K) and طَالِبُونَ (Msb) and أَطْلَابٌ [a pl. of pauc., like أَصْحَابٌ,] (A) and ↓ طَلَبٌ, (S, A, O, K,) or this last, as is said in the M, is [properly speaking] a quasi-pl. n., (TA,) or, (Mgh, TA,) as IAth says, (TA,) it is either a pl. of طَالِبٌ or an inf. n. used as such, (Mgh, TA,) for أَهْلُ الطَّلَبِ: (TA:) fem., applied to a woman, طَالِبَةٌ; of which the pl. is طَالِبَاتٌ and طَوَالِبُ. (Msb.) You say, هُوَ طَالِبٌ لِلشَّىْءِ He is a seeker, &c., of the thing. (TA.) And هٰؤُلَآءِ أَعْدَائِهِمْ ↓ طَلَبُ and أَطْلَابُهُمْ These are the troops that are the seekers [or pursuers] of their enemies. (A.) And نِسَآءٍ ↓ هُوَ طِلْبُ, (A, K,) with kesr, (K,) He is a seeker, or desirer, of women: (A, K:) pl. أَطْلَابٌ and طِلَبَةٌ. (K.)

مَطْلَبٌ
مَطْلَبٌ ذ A place, (Msb, KL,) or time, (KL,) of seeking: (Msb, KL:) [and so ↓ مُطَّلَبٌ:] pl. مَطَالِبُ. (KL.) [And particularly applied to A place in which treasure is buried and sought. And A place where anything remarkable is to be sought, or looked for, in a book.] ― -b2- [And hence, (assumed tropical:) A person from whom one seeks a thing.] لَيْسَ لِى مَطْلَبٌ سِوَاكَ (assumed tropical:) [I have none from whom to seek the accomplishment of my desires but Thee] occurs in a trad. respecting prayer. (TA.) ― -b3- See also مَطْلُوبٌ. ― -b4- It is also an inf. n. of 1 [q. v.]. (A, MA, Msb.)

مُطْلِبٌ
مُطْلِبٌ ذ , applied to water, and to pasture, or herbage, Distant, or remote, (S, A, O,) so as not to be attainable but by seeking, (S, O,) or so that it is sought: (A:) or, applied to pasture, or herbage, distant, or remote: and, applied to water, distant, or remote, from the pasture or herbage: or between which and the pasture, or herbage, is twice the space termed a مِيل, (K, TA,) or thrice that space, the ميل being the space from one عَلَم [or sign of the way] to another; (TA;) or a day, or two days, (K, TA,) i. e. a day's journey, or two days' journey; in the latter case being termed مُطْلِبُ اـِبِلٍ [i. e. distant to be sought of camels]. (TA.) It is also applied to other things: a poet says,
أَهَاجَكَ بَرْقٌ آخِرَ اللَّيْلِ مُطْلِبُ
[Has distant lightning, in the latter part of the night, excited thee?]. (S, O.)

مَطْلُوبٌ
مَطْلُوبٌ ذ Sought, desired, or demanded; and so ↓ مَطْلَبٌ [but app. as an epithet in which the quality of a subst. is predominant, and used in the sense of طَلِبَةٌ]. (KL.)

مُطَّلَبٌ
مُطَّلَبٌ ذ : see مَطْلَبٌ.

##### Türkçe

**طَلَبَهُ**
1 **طَلَبَهُ** ذ , (S, A, O, &c.,) muzâri‘i **طَلُبَ** , (Msb,) mastarı **طَلَبٌ** (S, A, MA, O, Msb, K &c.) ve **مَطْلَبٌ** (A, MA, Msb) ve **طِلَابٌ** ve **طِلَابَةٌ** (A, MA) ve **طَلِبَةٌ** (MA) ve **تَطْلَابٌ** [ki bu, şiddetlilik bildiren bir vezindendir]; (TA;) ve ↓ **اِطَّلَبَهُ**; (S, A, O, Msb, K;) ve ↓ **تطلّبهُ**; (A, K;) [lâkin bu sonuncuya aşağıda bak;] Onu aradı, onu istedi, onu talep etti, yahut onu istedi (sordu); (MA;) [onu izledi, onun peşine düştü, yahut onu takip etti]; onu bulmak ve elde etmek yahut almak için aradı, istedi, yahut gayret etti: (A, K, TA:) ve **طَلَبَ** ayrıca **اتبع** [yani **أَتْبَعَ**: peşinden gitti, vb.] mânâsında diye de açıklanır. (TA.) Şöyle denir: **اُطْلُبْ لِى شَيْئًا** “Benim için bir şey ara, vb.” (Lh, TA.) Ve **طَلَبَهُ مِنْهُ** ve **اـِلَيْهِ**, mastarı yukarıdaki gibi, Ondan onu aradı, onu istedi, onu talep etti, yahut onu istedi (sordu). (MA.) Ve **طَلَبَ اـِلَىَّ** demek **رَغِبَ** mânâsınadır [yani: bana dilekte bulundu, yahut bana arzuhal etti, vb.]: (K, TA:) yahut **طَلَبَ اـِلَيْهِ** demek **سَأَلَهُ** mânâsınadır [ona sordu]: yahut [mânâsı] **طَلَبَهُ رَاغِبًا اـِلَيْهِ**’dir [ona yönelerek onu aradı, ona dilekte bulunarak]; zira genel olarak **طَلَبَ**’ın bir harf-i cer ile müteaddî olmadığı kabul edilir; bu sebeple bunun benzeri ibareleri, zımnî (muktezî) diye açıklarlar. (MF, TA.) 4’e de bak, iki yerde: ve 5’e bak. Yine şöyle dersin: **طَلَبَهُ بِحَقٍّ**, mânâsı **طَالَبَهُ**, bkz. (K.) Ve **طَلَبَ بِثَأْرِهِ** ve **بِذَحْلِهِ** [kan davasını yahut kısası elde etmeyi aradı; ve bunun gibi, **طَلَبَ بِدَمِهِ**]. (S ve Msb, **ذحل** maddesinde.) ― -b2- [Bundan dolayı,] şöyle de denir: **السِّرَاجُ يَطْلُبُ أَنْ يَنْطَفِئَ** (mecaz:) [kandil, yahut yanık fitil, sönmeye yakın, yahut sönmek üzeredir]; tıpkı şöyle denildiği gibi: **جِدَارٌ يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ**. (A.) -A2- **طَلِبَ**, muzâri‘i **طَلَبَ** , (O, K,) mastarı **طَلَبٌ**, (TK,) O, yahut o şey, [TK’ye göre bir adam hakkında söylenir,] uzak oldu, yahut uzaklaştı. (O, K. [4’e de bak.])

2 **طَلَّبَ** 5’e bak.

**طالبهُ**
3 **طالبهُ** ذ , mastarı **مُطَالَبَةٌ** ve **طِلَابٌ**, (Msb, K,) Ondan bir şeyi [kendisine borçlu olduğu için] aradı yahut talep etti [yani onun için dava açtı yahut onu takip etti]; (Msb;) **بِحَقٍّ ↓ طَلَبَهُ** ile aynı mânâdadır [ondan bir hakkı yahut borcu aradı yahut talep etti]: (K:) ve şöyle dersin: **طالبهُ بِحَقٍّ لَهُ عَلَيْهِ** [ondan, kendisinin onun üzerinde olan bir hakkını yahut alacağını aradı yahut talep etti, vb.]. (A.) **مُطَالَبَةٌ** gerçek bir şey hakkında kullanılır: [lâkin fiilin adaletini zorunlu olarak ifade etmez:] şöyle denir: **طالب زَيْدٌ عَمْرًا بِالدَّرَاهِمِ** [Zeyd, ‘Amr’dan dirhemleri aradı yahut talep etti, yahut bunun için ona dava açtı yahut onu takip etti]. (Kull s. 349.) Ve **طالبهُ بِالدَّيْنِ** Ondan borcu aradı yahut talep etti [&c.]. (MA.) Ve **طالبهُ بِكَذَا**, (S, O,) mastarı **مُطَالَبَةٌ**, (S,) [ondan böyle bir şeyi aradı yahut talep etti, vb.; yahut böyle bir şey için ona dava açtı yahut onu takip etti; meselâ kan, yahut uzuv kesme, yahut yara: örnekler için **خَبْلٌ** maddesine bak.]

**اطلبهُ**
4 **اطلبهُ** ذ Ona, (S, A, O, Msb, TA,) onun aradığı yahut talep ettiği şeyi, (S, A, * O, Msb,) yahut ihtiyacının konusunu, (TA:) yaptı yahut yerine getirdi: yahut ona, onun aradığı yahut talep ettiği şeyi verdi. (K.) Bir adam Peygamber’e dedi ki: **اـِلَىَّ طَلِبَةً فَاـِنِّى أُحِبُّ أَنْ أُطْلِبَكَهَا ↓ اُطْلُبْ** yani [benden iste] bir ihtiyaç konusu; [zira ben] onu senin için yapmayı yahut yerine getirmeyi severim. (TA.) Ve şöyle denir: **اـِلَىَّ فَأَطْلَبْتُهُ ↓ طَلَبَ** yani [benden bir şey istedi] ve ben onun aradığı yahut talep ettiği şeyi onun için yaptım yahut yerine getirdim. (TA.) Ve **اطلبهُ الشَّىْءَ** Ona, şeyi aramada yardım etti yahut destek oldu. (TA.) Ve **أَطْلِبْنِى** “Bana aramada yardım et.” (Lh, TA.) ― -b2- Ayrıca O, yahut o şey, (bir adam hakkında, Msb; ve yoksulluk hakkında, A,) onun aramasını yahut talep etmesini gerekli kıldı. (S, A, O, Msb, K.) Böylece bunun iki zıt mânâsı vardır. (S, O, K.) ― -b3- Ve bundan dolayı, (S, O,) su hakkında ve otlak yahut ot hakkında, (S, A, O,) vb., (S, O,) **أَطْلَبَ** denir: Uzak oldu, yahut erişilmez derecede uzak oldu, (S, A, O,) öyle ki ancak aramakla elde edilir, (S, O,) yahut öyle ki arandı. (A.)

**تطلّبهُ**
5 **تطلّبهُ** ذ Onu tekrar tekrar, yahut zaman zaman aradı yahut talep etti: (S, O:) [onu elde etmeye yahut ona ulaşmaya yönelik tekrar eden yahut ardışık gayretlerde bulundu: onun peşine düşerek arama yaptı:] yahut onu gayretle, dikkatle, sebatla, yahut ciddiyetle aradı; eş anlamlısı **اِبْتَغَاهُ**: (Msb:) yahut onu bulmak ve elde etmek yahut almak için ağır ağır aradı, istedi, yahut gayret etti; (O, TA;) ve (TA) bunun gibi ↓ **طلّبهُ**, mastarı **تَطْلِيبٌ**; (K, TA;) ve ↓ **طَلَبَهُ**; (TA;) [çeşitli] yerlerden. (O, TA.) ― -b2- 1’e de bak, ilk cümle.

**انطلب لَهُ**
7 **انطلب لَهُ** ذ , **طَلَبَهُ**’un kısmen meçhulüdür; ve mânâsı: O (bir fiil [&c.]) ona uygun oldu yahut uygun hâle geldi; yahut ona yaraşır, münasip, yahut layık oldu: [sanki aranmış, yahut istenmiş, yahut istenir gibi:] lâkin bu fiilin yerinde **اِنْبَغَى** kullanmakla yetinmişlerdir. (Zj, TA, **بغى** maddesinde. [Kur’ân xix. 93’teki **يَنْبَغِى**, Ksh’de ve Bd’nin şerhinde **يَنْطَلِبُ** ile açıklanır.])

8 **اـِطْتَلَبَ** 1’e bak, ilk cümle.

**طِلْبٌ**
**طِلْبٌ** ذ : iki yerde **طَلِبَةٌ**’ye bak: ― -b2- ve **طَالِب**.

**طَلَبٌ**
**طَلَبٌ** ذ 1’in mastarıdır [bkz.]. (S, A, &c.) ― -b2- **طَالِبٌ**’e de bak, iki yerde. ― -b3- Ve **طَلِبَةٌ**’ye bak.

**طُلْبَةٌ**
**طُلْبَةٌ** ذ Uzağa uzanan bir yolculuk: (O, K:) ve bunun gibi ↓ **سَفَرٌ طَلُوبٌ**. (A.)

**طِلْبَةٌ**
**طِلْبَةٌ** ذ [arama vb.’nin bir tarzı yahut biçimi: **جِلْسَةٌ** vb. gibi keyfiyet mastarı. ― -b2- Ve] **طَالَبَهُ**’dan bir isimdir: (K:) üç yerde **طَلِبَةٌ**’ye bak. ― -b3- **أُمُّ طِلْبَةَ** Kartal. (O, K.)

**طَلِبَةٌ**
**طَلِبَةٌ** ذ **طَلَبَهُ**’un mastarıdır [bkz.]. (MA.) ― -b2- [Genellikle mânâsı] kişinin aradığı, istediği, talep ettiği, yahut sorduğu bir şey; kişinin bulmak ve elde etmek yahut almak için aradığı, istediği, yahut gayret ettiği bir şey; arayış yahut istek konusu; (S, O, Msb, K;) bunun gibi ↓ **طِلَابٌ**, ki aslında **طَالَبَهُ**’un mastarıdır; (Msb;) ve bunun gibi ↓ **طِلْبٌ**; (Har s. 560;) ve ↓ **طِلْبَةٌ** ve ↓ **طَلَبٌ**, **طَالَبَهُ**’dan isimlerdir, (K,) [aynı mânâda, yahut] aranan yahut talep edilen bir hak yahut alacak mânâsında: (TK:) ve **طَلِبَةٌ** ayrıca bir ihtiyaç konusu yahut gereksinim; gerekli bir şey mânâsınadır: (TA:) çoğulu **طَلِبَاتٌ**’tır. (Msb.) Şöyle denir: **لِى عِنْدَهُ ↓ طِلْبَةٌ** [yahut **طَلِبَةٌ**] “Onun yanında, ondan aranması yahut talep edilmesi gereken bir arayış/istek konusu, yahut bir ihtiyaç konusu, yahut bir hak yahut alacak vardır.” (A.) Ve **فُلَانٍ ↓ هِىَ طِلْبُ** “O, falanın sevgi konusudur”; bunun gibi ↓ **طِلْبَتُهُ**: (A, K:) yahut birincisi, (O,) yahut her ikisi, Lh’nin zikrettiği ikincisi, (TA,) “o, falanın arayış/istek konusu ve sevgi konusudur” mânâsınadır. (O, TA.) -A2- Ve IAar’dan rivayetle denilmiştir ki **طلبة** [bağlama göre, görünüşe göre, **طَلِبَةٌ**] erkeklerden bir topluluk yahut bir meclis mânâsınadır. (TA.)

**طِلَابٌ**
**طِلَابٌ** ذ : bir önceki paragraf’a bak.

**طَلُوبٌ**
**طَلُوبٌ** ذ , çoğulu **طُلُبٌ** olan, (K, TA,) ve Msb’de denildiğine göre, [lâkin benim nüshamda değil,] **طُلْبٌ**; (TA;) ve ↓ **طَلَّابٌ**, çoğulu **طَلَّابُونَ** olan; ve ↓ **طَلِيبٌ**, çoğulu **طُلَبَآءُ** olan; Arayan, isteyen, yahut talep eden; yahut bulmak ve elde etmek yahut almak için arayan, isteyen, yahut gayret eden; (K, TA;) çok, yahut sık; hepsi mânâca mübalağalıdır. (TA.) ― -b2- Ve **بِئْرٌ طَلُوبٌ** (O, TA) [ve] ↓ **طَلِيبٌ** (A’nın bir nüshasında böyle) Suyu uzak olan bir kuyu: (A, O, TA:) birincinin çoğulu **أَبْآرٌ طُلُبٌ**. (O, TA.) **طُلْبَةٌ**’ye de bak.

**طَلِيبٌ**
**طَلِيبٌ** ذ : iki yerde bir önceki paragraf’a bak.

**طَلَّابٌ**
**طَلَّابٌ** ذ : **طَلُوبٌ**’a bak.

**طَالِبٌ**
**طَالِبٌ** ذ Arayan, isteyen, yahut talep eden; yahut bulmak ve elde etmek yahut almak için arayan, isteyen, yahut gayret eden; yahut bir arayıcı, vb.: (Msb, * K, TA:) [ve **طَالِبُ عِلْمٍ** için, ilim yahut bilgi talebesi mânâsında kullanılır:] çoğulu **طُلَّابٌ** ve **طَلَبَةٌ** (Msb, K, TA) ve **طُلَّبٌ** (K) ve **طَالِبُونَ** (Msb) ve **أَطْلَابٌ** [azlık çoğulu, **أَصْحَابٌ** gibi,] (A) ve ↓ **طَلَبٌ**, (S, A, O, K,) yahut bu sonuncu, M’de denildiğine göre, [aslında] bir şibh-çoğul isimdir, (TA,) yahut, (Mgh, TA,) IAth’ın dediği üzere, (TA,) ya **طَالِبٌ**’in çoğuludur yahut böyle kullanılan bir mastardır, (Mgh, TA,) **أَهْلُ الطَّلَبِ** yerine: (TA:) dişisi, bir kadına uygulanınca, **طَالِبَةٌ**; bunun çoğulu **طَالِبَاتٌ** ve **طَوَالِبُ**’dür. (Msb.) Şöyle dersin: **هُوَ طَالِبٌ لِلشَّىْءِ** “O, şeyin arayıcısıdır, vb.” (TA.) Ve **هٰؤُلَآءِ أَعْدَائِهِمْ ↓ طَلَبُ** ve **أَطْلَابُهُمْ** “Bunlar, düşmanlarının arayıcı [yahut takipçi] birlikleridir.” (A.) Ve **نِسَآءٍ ↓ هُوَ طِلْبُ**, (A, K,) kesre ile, (K,) “O, kadınların arayıcısı yahut isteyicisidir”: (A, K:) çoğulu **أَطْلَابٌ** ve **طِلَبَةٌ**. (K.)

**مَطْلَبٌ**
**مَطْلَبٌ** ذ Arama yeri, (Msb, KL,) yahut zamanı, (KL,); (Msb, KL:) [ve bunun gibi ↓ **مُطَّلَبٌ**:] çoğulu **مَطَالِبُ**. (KL.) [Ve özellikle, gömülü hazinenin bulunduğu ve arandığı yer için kullanılır. Ve bir kitapta, dikkate değer bir şeyin aranacağı yahut bakılacağı yer.] ― -b2- [Ve bundan dolayı, (mecaz kabul edilerek:) kendisinden bir şey aranan kişi.] **لَيْسَ لِى مَطْلَبٌ سِوَاكَ** (mecaz kabul edilerek:) [“Senden başka arzularımın yerine getirilmesini arayacağım kimse yoktur”] dua hakkında bir hadiste geçer. (TA.) ― -b3- **مَطْلُوبٌ**’a da bak. ― -b4- Ayrıca 1’in mastarıdır [bkz.]. (A, MA, Msb.)

**مُطْلِبٌ**
**مُطْلِبٌ** ذ , suya ve otlak yahut ota nispetle, Uzak, yahut erişilmez derecede uzak, (S, A, O,) öyle ki ancak aramakla elde edilir, (S, O,) yahut öyle ki arandı: (A:) yahut, otlak yahut ot hakkında, uzak yahut uzak; ve su hakkında, otlaktan yahut ottan uzak yahut uzak: yahut onunla otlak yahut ot arasında **مِيل** denilen mesafenin iki katı vardır, (K, TA,) yahut üç katı; **ميل** ise bir **عَلَم** [yahut yol işareti] ile diğer **عَلَم** arasındaki mesafedir; (TA;) yahut bir gün, yahut iki gün, (K, TA,) yani bir günlük yolculuk yahut iki günlük yolculuk; ikinci durumda **مُطْلِبُ اـِبِلٍ** diye adlandırılır [yani develerin aramak zorunda olduğu kadar uzak]. (TA.) Başka şeylere de uygulanır: bir şair der ki,
أَهَاجَكَ بَرْقٌ آخِرَ اللَّيْلِ مُطْلِبُ
[“Gecenin son kısmında uzak bir şimşek seni heyecanlandırdı mı?”]. (S, O.)

**مَطْلُوبٌ**
**مَطْلُوبٌ** ذ Aranmış, istenmiş, yahut talep edilmiş; ve bunun gibi ↓ **مَطْلَبٌ** [lâkin görünüşe göre, isim niteliğinin baskın olduğu bir sıfat olarak, ve **طَلِبَةٌ** mânâsında kullanılır]. (KL.)

**مُطَّلَبٌ**
**مُطَّلَبٌ** ذ : **مَطْلَبٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَلَبَ
طَلَبَ U ( n. ac. طَلَب 4 ,  طَلِبَة 5t ,  مَطْلَب 17 ,  طِلَاْب 23 ,  طِلَاْبَة 23t ,  تَطْلَاْب 62 ),
a.  Sought; asked, demanded; required; wished for.

b.  [ Ila ], Asked, besought, entreated; requested.

c.  [ Bi ], Sought vengeance for ( blood ).

d.  [ coll. ], Sought in marriage.

e.  [ coll. ], Challenged.

طَلَّبَ
طَلَّبَ II ,
a.  Asked for, demanded, claimed, required; begged for.

طَاْلَبَ
طَاْلَبَ III
a.  [ acc. &  Bi ], Asked for, demanded, required, claimed of; sued for.

أَطْلَبَ
أَطْلَبَ IV ,
a.  Granted, fulfilled the request of.

b.  Necessitated his asking; impelled to ask.

c.  Was distant, remote.

تَطَلَّبَ
تَطَلَّبَ V ,
a.  see II .

اِنْطَلَبَ
اِنْطَلَبَ VII
a.  [ La ] [ coll. ], Was suitable, requisite for, suited.

b.  [ coll. ], Was in request, in demand; was sought after, asked for.

اِطْتَلَبَ
اِطْتَلَبَ VIII ( T ),
a.  see I (a) .

طَلْبَة
طَلْبَة 1t
a.  [ coll. ], Prayers, supplications, litanies.

طِلْب
طِلْب 2 , ( pl. أَطْلَاْب 38 ),
a.  Want; wish, desire; object, aim, intention.

طِلْبَة
طِلْبَة 2t ,
a.  Request; demand; claim.

طُلْبَة
طُلْبَة 3t ,
a.  Distant journey. - طَلَب 4 ,  see 2 &  2t .

طَلِبَة
طَلِبَة 5t ,
a.  see 2 &  2t .

مَطْلَب
مَطْلَب 17 , ( pl. مَطَاْلِبُ 44 ),
a.  see 2 .

b.  Problem, question, riddle.

طَاْلِب
طَاْلِب 21 , ( pl. طَلَبَة 4t ,  طُلَّب 11 ,  طُلَّاْب 29 ),
a.  One seeking: asker; inquirer; seeker.

b.  Student, candidate.

طَلِيْب
طَلِيْب 25 , ( pl. طُلَبَآءُ 43 )
a.  [ coll. ], Betrothed, engaged, affianced.

b.  see 26 .

طَلِيْبَة
طَلِيْبَة 25t ,
a.  see 25 (a) .

طَلُوْب
طَلُوْب 26 , ( pl. طُلُب 10 ),
a.  Petitioner; suitor; claimant &c.

طَلَّاْب
طَلَّاْب 28 ,
a.  see 26 .

طَلڤبَ
N. P. طَلڤبَ I , ( pl. مَطَاْلِيْبُ 65 ),
a.  see 2 .

أَطْلَبَ
N. Ag. أَطْلَبَ IV ,
a.  Distant, remote.

##### Türkçe

**طَلَبَ**
**طَلَبَ** U ( n. ac. **طَلَب** 4 ,  **طَلِبَة** 5t ,  **مَطْلَب** 17 ,  **طِلَاْب** 23 ,  **طِلَاْبَة** 23t ,  **تَطْلَاْب** 62 ),
a. Aradı; sordu, talep etti; gerekli kıldı; diledi.

b. [ Ila ], Sordu, yalvardı, niyaz etti; rica etti.

c. [ Bi ], (kan) için intikam aradı.

d. [ coll. ], Evlilikte istedi.

e. [ coll. ], Meydan okudu.

**طَلَّبَ**
**طَلَّبَ** II ,
a. İstedi, talep etti, iddia etti, gerekli kıldı; dilendi.

**طَاْلَبَ**
**طَاْلَبَ** III
a. [ acc. &  Bi ], (birinden) istedi, talep etti, gerekli kıldı, iddia etti; dava etti.

**أَطْلَبَ**
**أَطْلَبَ** IV ,
a. İsteğini verdi, isteğini yerine getirdi.

b. Onun istemesini gerekli kıldı; istemeye sevk etti.

c. Uzak oldu, ırak oldu.

**تَطَلَّبَ**
**تَطَلَّبَ** V ,
a. II’ye bak.

**اِنْطَلَبَ**
**اِنْطَلَبَ** VII
a. [ La ] [ coll. ], Uygun oldu, gerekli oldu; yakıştı.

b. [ coll. ], İstenir oldu, talep görür oldu; aranan oldu, istenen oldu.

**اِطْتَلَبَ**
**اِطْتَلَبَ** VIII ( T ),
a. I (a)’ya bak.

**طَلْبَة**
**طَلْبَة** 1t
a. [ coll. ], Dualar, yakarışlar, virdler.

**طِلْب**
**طِلْب** 2 , ( pl. **أَطْلَاْب** 38 ),
a. İhtiyaç; istek, arzu; nesne, hedef, maksat, niyet.

**طِلْبَة**
**طِلْبَة** 2t ,
a. İstek; talep; iddia.

**طُلْبَة**
**طُلْبَة** 3t ,
a. Uzak yolculuk. - **طَلَب** 4 ,  2 ve  2t’ye bak.

**طَلِبَة**
**طَلِبَة** 5t ,
a. 2 ve  2t’ye bak.

**مَطْلَب**
**مَطْلَب** 17 , ( pl. **مَطَاْلِبُ** 44 ),
a. 2’ye bak.

b. Problem, soru, bilmece.

**طَاْلِب**
**طَاْلِب** 21 , ( pl. **طَلَبَة** 4t ,  **طُلَّب** 11 ,  **طُلَّاْب** 29 ),
a. Arayan kimse: isteyen; soran; arayıcı.

b. Öğrenci, aday.

**طَلِيْب**
**طَلِيْب** 25 , ( pl. **طُلَبَآءُ** 43 )
a. [ coll. ], Nişanlı, nişanlanmış, sözlü.

b. 26’ya bak.

**طَلِيْبَة**
**طَلِيْبَة** 25t ,
a. 25 (a)’ya bak.

**طَلُوْب**
**طَلُوْب** 26 , ( pl. **طُلُب** 10 ),
a. Dilekçi; talip; davacı vb.

**طَلَّاْب**
**طَلَّاْب** 28 ,
a. 26’ya bak.

**طَلڤبَ**
N. P. **طَلڤبَ** I , ( pl. **مَطَاْلِيْبُ** 65 ),
a. 2’ye bak.

**أَطْلَبَ**
N. Ag. **أَطْلَبَ** IV ,
a. Uzak, ırak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%A8/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

طلب
طَلَبَ - يَطْلُبُ - طَلَب - طَالِب - مَطْلُوْب
طَلَبَ - يَطْلُبُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يلحق به ليدركه: يتحرك محاولاً ومريداً أن يلحق بآخر يتحرك بعيداً عنه، ليدركه ويوقفه ويتعامل معه
طَلَب: على وزن " فـَعـَل" اسم فعل " طَلَبَ - يَطْلُبُ ": التحرك في محاولة ليلحق بآخر يتحرك بعيداً عنه، ليدركه ويوقفه ويتعامل معه: وهو كذلك اسم فعل بمعنى مفعول: ما " يُطْلَب "
طَالِب: فاعل فعل " طَلَبَ - يَطْلُبُ ": من يتحرك في محاولة لأن يلحق بآخر يتحرك بعيداً عنه، ليدركه ويوقفه ويتعامل معه
مَطْلُوْب: اسم مفعول من " طَلَبَ - يَطْلُبُ ": من يكون هدفاَ يسعى إليه، للحاق به وإدراكه وإيقافه والتعامل معه
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اللحاق بمتحرك أو فار أو هارب، وحصره وإدراكه"، وهي:
دَرَكَ - يَدْرَكُ، غَزَا - يَغْزُوْ، لَحِقَ - يَلْحَقُ، طَلَبَ - يَطْلُبُ، ذَنَبَ - يَذْنِبُ (ذَنَبَ - يَذْنُبُ)، ذَأََبَ - يَذْأَُبُ
طَلَبَ - يَطْلبُ
 	﴿إن ربكم الله الذي خلق السماوات والأرض في ستة أيام ثم استوى على العرش يغشي الليل النهار يطلبه حثيثا والشمس والقمر والنجوم مسخرات بأمره ألا له الخلق والأمر تبارك الله رب العالمين(54)﴾ الأعراف
طَلَبٌ
 ﴿أو يصبح ماؤها غورا فلن تستطيع له طلبا(41)﴾ الكهف
طالب
 ﴿ياأيها الناس ضرب مثل فاستمعوا له إن الذين تدعون من دون الله لن يخلقوا ذبابا ولو اجتمعوا له وإن يسلبهم الذباب شيئا لا يستنقذوه منه ضعف الطالب والمطلوب(73)﴾ الحج
مطلوب
 ﴿ياأيها الناس ضرب مثل فاستمعوا له إن الذين تدعون من دون الله لن يخلقوا ذبابا ولو اجتمعوا له وإن يسلبهم الذباب شيئا لا يستنقذوه منه ضعف الطالب والمطلوب(73)﴾ الحج
مختار الصحاح
● [طلب] ط ل ب: طَلَبَهُ يطلبه بالضم طَلَباً بفتحتين و اطَّلَبَهُ بتشديد الطاء و الطَّلَبُ أيضا جمع طالِبٍ و التطلُّبُ الطلب مرة بعد أخرى و الطَّلِبةُ بكسر اللام الشيء المطلوبُ و أطْلَبَهُ بوزن أبطله أسعفه بما طلب وأطلبه أيضا أحوجه إلى الطلب
الراغب
طلب
- الطلب: الفحص عن وجود الشيء، عينا كان أو معنى. قال تعالى: }أو يصبح ماؤها غورا فلن تستطيع له طلبا﴿[الكهف/41]، وقال:﴾ضعف الطالب والمطلوب{ [الحج/73]، وأطلبت فلانا: إذا أسعفته لما طلب، وإذا أحوجته إلى الطلب، وأطلب الكلأ. إذا تباعد حتى احتاج أن يطلب.
ملخص اللسان:
1.    وطَلَبَ الشَّيءَ يَطْلُبه طَلَباً الطَّلَبُ: مُحاوَلَةُ وِجْدانِ الشَّيءِ وأَخْذِه.
2.    والطِّلْبَةُ: ما كان لكَ عند آخرَ من حَقٍّ تُطالِـبه به.
3.    والتَّطَلُّبُ: الطَّلَبُ مَرَّةً بعد أُخرى.
4.    وطَلَبَ إِليَّ طَلَباً: رَغِبَ.
5.    وأَطْلَبَه: أَعطاه ما طَلَب؛
6.    وأَطْلَبَه: أَلجأَه إِلى أَن يَطْلُب،
7.     الطَّلِبَةُ: الحاجةُ، اطْلُبْ لي شيئاً: ابْغِه لي.
8.    والطُّلْبة: السَّفْرة البعيدة.
لسان العرب
● - طلب: الطَّلَبُ: مُحاوَلَةُ وِجْدانِ الشَّيءِ وأَخْذِه. والطِّلْبَةُ: ما كان لكَ عند آخرَ من حَقٍّ تُطالِـبه به. والـمُطالَبة: أَن تُطالِبَ إِنساناً بحق لك عنده، ولا تزال تَتَقاضاه وتُطالبه بذلك. والغالب في باب الـهَوى الطِّلابُ.  وطَلَبَ الشَّيءَ يَطْلُبه طَلَباً، واطَّلَبه، على افتعله، ومنه عبدُالـمُطَّلِب بن هاشم؛ والـمُطَّلِبُ أَصلهُ: مُتْطَلِب فأُدْغِمَتِ التاء  في الطاء، وشُدِّدَت، فقيل: مُطَّلِب، واسمه عامر.  وتَطلَّبه: حاول وُجُودَه وأَخْذَهُ.  والتَّطَلُّبُ: الطَّلَبُ مَرَّةً بعد أُخرى.  والتَّطَلُّبُ: طَلَبٌ في مُهْلة من مواضع.  ورجل طالبٌ من قوم طُلَّب وطُلاَّب وطَلَبَةٍ، الأَخيرة اسم للجمع.  وطَلوبٌ من قومٍ طُلُبٍ.  وطَلاَّبٌ من قوم طَلاَّبين.  وطَليبٌ من قوم طُلَباءَ؛ قال مُلَيح الـهُذليّ:  فلم تَنْظُري دَيْناً وَلِـيتِ اقتِضاءَه،  * ولم يَنْقَلِبْ منكم طَلِـيبٌ بطائِل  وطَلَّبَ الشيءَ: طَلَبَهُ في مُهْلة، على ما يجيء عليه هذا النحوُ  بالأَغلب.  \<ص:560>  وطالبه بكذا مُطالَبة وطِلاباً: طَلَبَه بحق؛ والاسم منه: الطَّلَبُ والطِّلْبةُ: والطَّلَبُ جمع طالب؛ قال ذو الرمة:  فانْصاعَ جانِـبُه الوَحْشيُّ، وانكَدَرَتْ *  يَلْحَبنَ، لا يأْتَلي الـمَطلوبُ والطَّلَبُ  وطَلَبَ إِليَّ طَلَباً: رَغِبَ.  وأَطْلَبَه: أَعطاه ما طَلَب؛ وأَطْلَبَه: أَلجأَه إِلى أَن يَطْلُب، وهو من الأَضداد.  والطَّلِـبة، بكسر اللام: ما طَلَبْته من شيء. وفي حديث نُقادَةَ  الأَسَديّ: قلت: يا رسول اللّه اطْلُبْ إِليَّ طَلِبةً، فإِني أُحب أَن  أُطْلِـبَكَها. الطَّلِبَةُ: الحاجةُ، وإِطْلابُها: إِنجازُها وقضاؤُها. يقال  طَلَبَ إِليَّ فأَطْلَبْته أَي أَسْعَفْتُه بما طَلب. وفي حديث الدُّعاء:  ليس لي مُطْلِبٌ سواك وكَـَّلأَ مُطْلِبٌ: بَعيد الـمَطْلَبِ يُكَلِّفُ  أَن يُطْلَب. وماء مُطْلِبٌ: كذلك؛ وكذلك غير الماء والكَلإِ أَيضاً؛ قال الشاعر:  أَهاجَكَ بَرْقٌ، آخِرَ اللَّيْلِ، مُطْلِبٌ  وقيل: ماء مُطْلِبٌ: بعيدٌ من الكَلإِ؛ قال ذو الرمة:  أَضَلَّه، راعياً، كَلْبِـيةٌ صَدراً *  عن مُطْلِبٍ قارِبٍ؛ وُرَّادُهُ عُصُبُ  ويُرْوى:  عن مُطْلِبٍ وطُلى الأَعناقِ تَضْطَرِبُ  يقول: بَعُدَ الماءُ عنهم حتى أَلجَـأَهم إِلى طَلَبه. وقوله: راعياً  كَلْبيةٌ يعني إِبلاً سوداً من إِبل كَلْب. وقد أَطْلَبَ الكَلأُ: تباعَدَ، وطَلَبه القوم. وقال ابن الأَعرابي: ماءٌ قاصدٌ كَلَـؤُهُ قريب؛ وماء  مُطلِبٌ: كَلَـؤُه بعيدٌ. وقال أَبو حنيفة: ماء مُطلِبٌ إِذا بَعُدَ كَلَـؤُهُ بقَدْر مِـيلَين أَو ثلاثة، فإِذا كان مسيرةَ يوم أَو يومين، فهو مُطْلِبُ إِبلٍ.  غيره: أَطْلَبَ الماءُ إِذا بَعُد فلم يُنَلْ إِلاّ بطَلَبٍ، وبئر طَلوبٌ: بعيدةُ الماء، وآبارٌ طُلُبٌ؛ قال أَبو وَجْزَة:  وإِذا تَكَلَّفْتُ الـمَديحَ لغَيره، *  عالَجْتُها طُلُباً هُناك نِزاحا  وأَطْلَبه الشيءَ: أَعانه على طَلَبه. وقال اللحياني: اطْلُبْ لي شيئاً: ابْغِه لي. وأَطْلِـبني: أَعِنِّي على الطَّلَب.  وقوله في حديث الهجرة: قال سُراقَةُ: فاللّه لَـكُما أَن أَرُدَّ عنكما  الطَّلَب. قال ابن الأَثير: هو جمع طالب، أَو مصدرٌ أُقيم مُقامه، أَو على حذف المضاف، أَي أَهلَ الطَّلَب. وفي حديث أَبي بكر في الهجرة، قال له: أَمْشي خَلْفَكَ أَخْشى الطَّلَب. ابن الأَعرابي: الطَلَبةُ الجماعةُ من الناس، والطُّلْبة: السَّفْرة البعيدة. وطَلِبَ إِذا اتَّـبَعَ، وطَلِبَ إِذا تَبَاعَدَ، وإِنه لَطِلْبُ نساءٍ: أَي يَطْلُبهن، والجمع أَطْلاب وطِلبَة، وهي طِلْبُه وطِلْبَتُه، الأَخيرة عن اللحياني، إِذا كان يَطْلُبها ويَهْواها. ومَطْلُوب اسم موضع. قال الأَعشى:  يا رَخَماً قاظَ على مَطْلُوب  ويقال: طالبٌ وطَلَبٌ، مثل خادم وخَدَم، وطالِبٌ ومُطَّلِبٌ وطُلَيْبٌ  وطَلَبةُ وطَلاَّبٌ: أَسماء.
مقاييس اللغة:
(طلب) الطاء واللام والباء أصلٌ واحد يدلُّ على ابتغاء الشَّيء. يقال طلبتُ الشيء أطلبه طَلَبَاً. وهذا مَطْلَبِي، وهذه طَلِبَتِي. وأَطلبتُ فلاناً بما ابتغاهُ، أي أسعفته به. وربما قالوا أَطْلَبْتُهُ، إذا أحوجتَهُ إلى الطَّلَب. وأَطْلَبَ الكلأ:  تباعد عن الماء، حتّى طلبه القوم، وهو ماء مُطْلِب. قال ذو الرّمّة:
[أَضَلَّهُ راعيا كَلْبيَّةٍ صَدَرَا *** عن مُطْلِبٍ قاربٍ وُرَّادُهُ عُصبُ([9])]
القاموس المحيط:
طَلَبَهُ طَلَباً، محركةً، وتَطَلَّبَه، واطَّلَبَهُ، كافْتَعَلَهُ حاوَلَ وجودَه وأخْذَه، وإلَيَّ رَغِبَ، وهو طَالِبٌ، ج طُلَّبٌ وطُلاَّبٌ وطَلَبَةٌ وطَلَبٌ، وهو طَلوبٌ، ج طُلُبٌ، ككُتُبٍ، وهو طَلاَّبٌ، ج طَلاَّبونَ، وهو طَليبٌ، ج طُلَباءُ. وطَلَّبَه تَطْليباً طَلَبَه في مُهْلَةٍ. وطالَبَهُ مُطالَبَةً وطِلاباً طَلَبَه بِحَقٍّ، والاسْمُ الطَّلَبُ، محركةً، والطِّلْبَةُ، بالكسر. وأطْلَبَه أعطاه ما طَلَبَه، وألْجَأَه إلى الطَّلَبِ، ضِدُّ. وكَلأَ مُطْلِبٌ، كمُحْسِنٍ بَعيدٌ. وماءٌ مُطْلِبٌ بعيدٌ عن الكَلأِ، أو بينَهما مِيلانِ، أو يَوْمٌ أو يَوْمانِ. وعلِيُّ بنُ مُطْلِبٍ، كمُحْسِنٍ مُحَدِّثٌ. وهو طِلْبُ نِساءٍ، بالكسر طالِبُهُنَّ، ج أطْلابٌ وطِلَبَةٌ. وهي طِلْبُه وطِلْبَتُه إذا كان يَهْواها. والطَّلِبَةُ، بكسر اللامِ ما طَلَبْتَهُ. والطُّلْبَةُ، بالضم السَّفْرَةُ البَعيدةُ. وكفَرِحَ تَباعَدَ. وأُمُّ طِلْبَةَ، بالكسر العُقابُ. وبئرُ مُطَّلِبٍ مَنْسوبَةٌ إلى المُطَّلِبِ بنِ عبدِ اللَّهِ بنِ حَنْطَبٍ بطريقِ العِراقِ. وعبدُ المُطَّلِبِ بنُ هاشمٍ، اسْمُهُ عامِرٌ. وطَلوبُ بِئْرٌ قُرْبَ سَمِيراءَ. وطَلوبَةُ جَبَلٌ. ومَطْلوبٌ ع. وسَمَّوْا طُلَيْباً وطالِباً وطَلاَّباً ومُطَّلِباً وطَلَبَةَ.
تاج العروس:
طلب
طَلَبَه يَطْلُبُهُ طَلَباً مُحَرَّكَةً وتَطْلاَباً كتَذْكَارٍ وتَطلَّبَه واطَّلَبَه كافْتَعَلَه أَي حَاوَلَ وُجُودَهَ وأَخْذَهُ . طَلَب إِلَيَّ طَلَباً : رَغِبَ وقَالُوا : طَلَبَ إِلَيْهِ : سَأَلَه . وقِيلَ : طَلَبَه رَاغِباً إِليه ؛ لأَنَّ الجُمْهُورَ عَلَى أَنَّ طَلَبَ لا يَتَعَدَّى بالحَرفِ فَخَرَّجُوا مِثْلَه على التَّضْمِينِ كَذَا قَالَ شَيْخُنَا . وهو طالِبٌ للشَّيْءِ مُحَاوٌِ أَخْذَهُ ج طُلَّبٌ عَلَى مِثَال سُكَّر وطُلاَّبُ وطَلَبَةٌ كَكَتَبَة وطَلَبٌ مُحَرَّكَة في المحكم . الأَخِيرَة اسْمٌ للجَمْعِ . وفي حَدِيث الهِجْرَة قَالَ سُرَاقَةُ : فَالله لَكُمَا أَن أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ . قال ابن الأَثير : هو جَمْعُ طَالِبٍ أَو مَصْدَرٌ أُقِيمَ مُقَامَه أَو عَلَى حَذْفِ المُضَافِ أَي أَهْلَ الطَّلَبِ . وفي حدِيثِ أَبي بَكْرٍ في الهِجْرَةِ قَالَ له : أَمْشِي خَلْفَك أَخْشَى الطَّلَبَ . وهو طَلُوبٌ وهو مِن أَبْنيَةِ المُبَالَغة ج طُلُبٌ كَكُتُب وبِسُكُونِ الثَّاني لغة كَذَا فِي المِصْبَاح . هو طَلاَّبٌ كَشَدَّاد أَيضاً من أَبْنَيَةِ المُبَالَغَةِ ج طَلاَّبُون . وهو طَلِيبٌ كأَمِيرٍ كأَخَوَاتِه ج طُلَبَاءُ وَهَذِه الأَبْنِيَة مَعَ جُمُوعِهَا مِمَّا يَقْتَضِيها القِيَاسُ وهَكَذَا نَصُّ المحكَم في سَرْدِ الأَبْنِيَة . قال مُلَيْحٌ الهُذَلِيُّ :
فلم تَنْظُرِي دَيْناً وَلِيتِ اقْتَضَاءَه ... ولم يَنْقَلِب منكم طَلِيبٌ بطَائِلِ طَلَبَ الشَّيءَ وتَطَلَّبَه وطَلَّبَهُ تَطْلِيباً إِذَا طَلَبَه في مُهْلَة مِنْ مَوَاضِعَ على مَا يَجِيءُ على هذَا النَّحْوِ الأَغْلَب . والَّذِي في التكْمِلَة : التَّطَلُّبُ : طَلَبٌ في مُهْلَة مِنْ مَوَاضِع فَتأَمَّل . وطَالَبَه بِكَذَا مُطَالَبَةً وطِلاَباً بالكَسْرِ : طَلَبَه بِحقّ . والاسْمُ مِنْه الطَّلَبُ مُحَرَّكَةً والطَّلِبَةُ بالكَسْرِ . وأَطْلَبَه : أَعْطَاهُ ما طَلَبَه . و أَطْلَبَه أَيْضاً أَلْجَأَهُ إِلَى الطَّلَبِ وهو ضِدٌّ . ويقَال : طَلَبَ إِلَيَّ فأَطْلَبْتُه أَي أَسْعَفْتُه بمَا طَلَب . وفي حَدِيثِ الدُّعَاءِ : لَيْسَ لي مُطْلِبٌ سِوَاك وأَطْلَبَه الشيءَ : أَعَانَه على طَلَبِه . وقَال اللِّحْيَانِيّ : اطلُبْ لِي شَيْئاً : ابْغِهِ لِي . وأَطْلِبْنِي : أَعِنِّي على الطَّلَب . وكَلأٌ مُطْلِبٌ كمُحْسِن : بَعِيد المَطْلَب يُكلِّفُ أَنْ يُطْلَبَ وَمَاءٌ مُطْلِبٌ كَذَلِك . وكَذَلك غير المَاءِ والكَلإِ أَيضاً . قَال الشاعر :
" أَهَاجَكَ بَرْقٌ آخِرَ اللَّيْلِ مُطْلِبُ وقِيل : مَاءٌ مُطْلِبٌ : بَعِيدٌ عَن الْكَلإِ . قَال ذُو الرُّمَّة :
أَضَلَّهُ رَاعِيَاً كَلْبِيَّةٍ صَدَرَا ... عن مُطْلِبٍ قَارِبٍ وُرَّادُه عُصُبُ
ويُرْوَى : عن مُطْلِبٍ وطُلَى الأَعْنَاقِ تَضْطرِبُ يقُول : بَعُد المَاءُ عَنْهُم حَتَّى أَلْجَأَهم إِلى طَلَبه . وَرَاعِياً كَلْبِيَّةٍ يَعْنِي إِبِلاً سُوداً من إِبل كَلْب . وقال ابن الأَعْرَابِيّ : ماءٌ قَاصِدٌ : كَلَؤُه قَرِيبٌ . ومَاءٌ مُطْلِبٌ : كَلَؤُهُ بَعِيدٌ أَو بَيْنَهُمَا مِيلاَنِ أَو ثَلاَثَة . والمِيلُ : المَسَافَة من العَلَم إِلى العَلَم أَو يَوْمٌ أَو يَوْمَان أَي مَسِيرَتُهما . وعلى الثاني فهو مُطْلِبُ إِبِل هَذَا قَوْلُ أَبِي حَنِيفَة . وقَال غَيْرُه : أَطْلَبَ المَاءُ إِذَا بَعُدَ فلم يُنَلْ إِلاَّ بِطَلَب . وعَلِيُّ بنُ مُطْلِبٍ البَرْقِيُّ كمُحْسنٍ : مُحَدِّث حَدَّث عنه أَبُو إِبرَاهيم الرشدينيّ . وهو طِلْبُ نِسَاء بالكَسْرِ أَي طَالِبُهُنَّ ج أَطْلاَبٌ وطِلَبَةٌ بكَسْر ففَتْح وهي طِلْبُه وطِلْبَتُه الأَخِيرَة عن اللِّحْيَانِيّ إِذَا كَانَ يَطْلُبها وَ يَهْوَاهَا . والطَّلِبَةُ بِكَسْرِ اللام وفَتْح الطَّاء : مَا طَلَبْتَه . وفي حَدِيث نُقَادَةَ الأَسَدِي قُلْتُ : يَا رَسُولَ الله اطْلُبْ إِلَيَّ طَلِبَةً فإِنِّي أُحِبُّ أَن أُطْلِبَكهَا : الطَّلِبَةُ : الحَاجَةُ . والإِطْلاَبُ : إِنْجَازُهَا وقَضَاؤُها . عن ابن الأَعْرَابِيّ : الطَّلَبَةُ : الجَمَاعَةُ مِنَ النَّاسِ . نقله الصَّاغَانِيُّ . وطَلِبَ إِذَا اتَّبَعَ . طَلِبَ كفَرِحَ إِذَا تَبَاعَدَ نقله الصاغَانِيّ . وأُمُّ طِلْبَة بالكَسْرِ مِنْ كُنَى العُقَابِ نَقَلَه الصَّاغَانِيُّ . وبِئْرُ مُطَّلِبٍ : مَنْسُوبةٌ إِلى المُطَّلِبِ ابْنِ عَبْدِ اللهِ بْنِ حَنْطَب المَخْزُومِيّ بِطَرِيقِ العِرَاق . وعَبْدُ المُطَّلِبِ بْنُ هَاشِم : جَدُّ النَّبِيِّ صَلّى اللهُ عَلَيْه وسَلَّم . والمُطَّلِب : اسم أَصْلُه مُتْطَلِب أُدْغِمَت التَّاءُ في الطَّاءِ وشُدِّدَتْ فَقِيل مُطَّلِب . واسْمُه عَامِر . وآل مَطْلَبٍ كمَقْعَدٍ : قِبِيلة مِنْ بَنِي الحُسَيْن بالبَحْرَيْن . بئرٌ طَلُوبٌ : بَعِيدَةُ المَاءِ . وآبَارٌ طَلُبٌ . قال أَبُو وَجْزَةَ :
وإِذَا تَكَلَّفْتُ المديحَ لِغَيْرِه ... عَالَجْتُهَا طُلُباً هُنَاكَ نِزَاحاً وطَلُوبُ : بئرٌ قُرْبَ سَمِيرَاءَ عن يَمِينهَا سُمِّيَت لبُعْدِها مَاءً . وطَلُوبَةُ : جَبَلٌ عَالٍ . ومَطْلُوبٌ : ع . قَالَ الأَعْشَى :
" يا رَخَماً قَاظَ على مَطْلُوب
قد سَمّوا طُلَيْباً مُصَغَّراً وطَالِباً وطَلاَّباً كشَدَّادٍ ومُطَّلِباً مُشَدَّدَ الطَاءِ وطَلَبَةَ مُحَرَّكَةً ومَطْلَباً كمَقْعَد . وأَبُو طَالِب بْنُ عَبْدِ المُطَّلب ابْنِ هَاشِمِ بنِ عبد مَنَاف وَالِدُ عَلِيٍّ رَضي الله عنه وعَمُّ النَّبِي صلى الله عَلَيْه وسلم قيل إِنَّه اسْمُه ولذَا يُوجَد في الخُطُوطِ القَدِيمَة غير مُتَغير عند اخْتِلاَفِ العَوَامِل وقيل : كُنْيَتُه وأَنَّه كَانَ له وَلَدٌ اسمُه طَالِبٌ غرِق في البَحْر عند خُرُوج المُشْرِكين إِلَى بدر . والطَّالِبِيُّونَ هُم أَوْلاَد عَلِيٍّ الخَمْسَةُ وجَعْفَرٌ وعَقِيلٌ فكُلُّ طَالِبِيٍّ هَاشِمِيٌّ ولَيْس كُلُّ هَاشِمِيّ طَالِبيّاً . وأَبُو أَحْمَد طَالِبُ بْنُ عُثْمَان بِنِ مُحَمَّدٍ الأَزْدَيُّ النَّحْوِيُّ المُقْرِئ مُحَدِّث تُوُفّى سنة 399 ه كذا في تَارِيخ الخَطِيب . وطَالِبٌ جَدُّ أَبِي الفَضْلِ محَمَّد بْنِ عَلِيّ المَعْرُوف بابْنِ زِبِيبَى . وقد تَقَدَّم في ز ب والطَّالِبِيَّة : قَرْية بجِيزَةِ مِصْر منها الإِمَام المُقْرِئ أَبو الفَتْح بنُ أَبِي سَعْدٍ الطَالِبِيُّ . والمُطَّلِبُ : جَدُّ أَبِي عَبْد اللهِ مُحَمَّد ابْنِ هِبَةِ اللهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ من بَيْت الوِزَارَة والشَّرَف والحَدِيثِ ترجمه البنْدَارِي في الذَّيْلِ . وآبَاءُ طَالِبٍ عَبْدُ الله بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي الغَنَائِم المُعَمّر العَلَويّ الحَسَنيّ وَالِدُ أَبِي الفَضْلِ مُحَمَّد وأَبي الحُسَيْن عَلِيٍّ وهم من بَيْتِ النِّقَابَةِ والْحَدِيثِ . والحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدِ الله بن عَلِيِّ بْنِ الحُسَيْنِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ عُبَيْدِ اللهِ الأَعْرَجُ الحُسَيْنيُّ سَمِعَ وحَدَّث وَهُو جَدّ السَّادَة بِبَلْخٍ ومحمدُ بنُ عَلِيِّ بْن إِبْرَاهِيمَ البَيْضَاوِيّ ومُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْن الفَتْحِ بْنِ مُحَمَّد ومُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيم بْن غَيْلاَن البَزَّارُ الهَمْدَانِيُّ ومُحَمَّد بنُ مُحَمَّد بْنِ عَبْدِ الْوَاحِد الصَّبَّاغُ أَخُو أَبِي نَصْرٍ عَبْدِ السَّيِّد صَاحِب الشَّامِلِ ومُحَمَّدُ بنُ مُحَمَّد بْنِ هِبَةِ اللهِ الضَّرِيرُ الوَاعِظُ وعَبْدُ القَادِر ابْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْقَادِرِ بْنِ يُوسُف النَّيْسَابُوريُّ ومُحَمَّدُ بْنُ أَبِي القَاسِم التَّككيّ مُحَدِّثون

_Türkçe çeviri henüz yok_
