# طلع — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%B9/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%84%D8%B9/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D8%B9.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: طلع

ط ل ع
طلعت الشمس ومطلعها وللشمس مطالع ومغارب‏.‏
وأطلعها الله تعالى‏.‏
ومن المجاز‏:‏ طلع علينا فلان‏:‏ هجم‏.‏
وطلع عنا‏:‏ غاب‏.‏
وطلع فلان من بعيد‏.‏
وما هذا الإنسانفي طالعة إبلكم‏:‏ في أولها‏.‏
وحيّا الله تعالى طلعتك‏.‏
وطلعت المرأة من خبائها‏.‏
وامرأة طلعة قبعة‏.‏
وعن الزبرقان‏:‏ أبغض كنائني إلى الطلعة الخبأة‏.‏
وإن نفسك لطلعة إلى هذا الأمر‏.‏
وإنها لتطلع إليه أي تنازع‏.‏
وتطلعت إلى ورود كتابك‏.‏
وطلع النخل وأطلع‏:‏ أخرج طلعه‏.‏
وطلع النبات واطلع‏:‏ خرج‏.‏
وطلع السهم عن الهدف‏:‏ جاوزه وسهم طالع‏:‏ واقع فوق العلامة وهو يعدل بالمقرطس‏.‏
قال المرار‏:‏ لها أسهم لا قاصرات عن الحشا ولا شاخصات عن فؤادي طوالع ورمى فأطلع وأشخص إذا مر سهمه على رأس الغرض‏.‏
وملأت له القدح حتى كاد يطلع من نواحيه ومه‏:‏ قدح طلاع‏:‏ ملآن‏.‏
وقوس طلاع الكف‏:‏ عجسها يملأ الكف‏.‏
قال أوس‏:‏ كتوم طلاع الكف لا دون ملئها ولا عجسها عن موضع الكف أفضلا وتطلع الماء من الإناء‏.‏
وطلع كيله‏:‏ ملأه جداً حتى تطلع‏.‏
وعافى الله رجلاً لم يتطلع في فيك أي لم يتعقب كلامك‏.‏
وعين طلاع‏:‏ ملأى من الدمع‏.‏
قال‏:‏ أمروا أمرهم لنوًى شطون فنفسي من ورائهم شعاع وعيني يوم بانوا فاستمروا لنيّتهم وما ربعوا طلاع ولو أن لي طلاع الأرض ذهباً‏.‏
واستطلعت رأي فلان‏.‏
قال عمر بن أبي ربيعة‏:‏ ألمّا بذات الخال فاستطلعا لنا على العهد باق ودها أم تصرما وأطلع فلان إذا قاء وهو الطلعاء‏.‏
وأطلعني على الأمر‏.‏
وأطلعتك طلعه‏.‏
واطلعت عليه‏.‏
وفلان يطلع الوادي وبلبب الوادي‏:‏ بحذائه‏.‏
وطلعت الجبل واطلعته‏:‏ علوته‏.‏
قال القطامي‏:‏ يخفون طوراً وأحياناً إذا طلعوا طوداً بدا لي من أجمالهم بادي وقال الطرماح‏:‏ وأثنى ثنايا المجد لم نطلع لها على رغم من لم يطلع منقب المجد ومطلع هذا الجبل من مكان كذا‏:‏ مصعده‏.‏
قال جرير‏:‏ إني إذا مضر عليّ تحدبت لاقيت مطلع الجبال وعورا ومن أين مطلع هذا الأمر‏:‏ من أين مأتاه‏.‏
ولكل أمر مطلع إما وعر وإما سهل‏.‏
وهو طلاع أنجد‏.‏
وأعوذ بالله من هول المطلع‏:‏ من هول ما يأتيه ويطلع عليه من أمر الآخرة‏.‏
وهذا لك مطلع الأكمة أي حاضر بين ومعناه أنه قريب منك في مقدار ما تطلع الأكمة‏.‏
ويقال‏:‏ الشر يلقى مطالع الأكم أي بارزا مكشوفاً‏.‏
واطلعته عيني‏:‏ اقتحمته وازدرته‏.‏
واطلعت الفجر‏:‏ نظرت إليه حين طلع‏.‏
قال‏:‏ إذا قلت هذا حين أسلو يهيجني نسيم الصبا من حيث يطلع الفجر وروي‏:‏ يطلع أي يطلع‏.‏
وفلان مطلع لهذا الأمر‏:‏ عال له قادر عليه‏.‏
وأتيت قومي فطالعتهم‏:‏ نظرت ما عندهم‏.‏
واطلعت عليه‏.‏
وطالعت ضيعتي‏.‏
وأنا أطالعك بحقيقة الأمر‏:‏ أطلعك عليه‏.‏
وطالعني كل وقت بكتبك‏.‏

### Türkçe

ط ل ع
**طلعت الشمس** ve **مطلعها**; ve güneş için **مطالع** ve **مغارب** vardır.‏
Ve Allah Teâlâ onu **أطلعها**.‏
Mecazdan: **طلع علينا فلان**: baskın yaptı.‏
Ve **طلع عنا**: kayboldu.‏
Ve **طلع فلان من بعيد**.‏
Ve “Bu insan, develerinizin **طالعة**’sinde ne arıyor?”: onların başında, ilkinde.‏
Ve Allah Teâlâ senin **طلعتك**’ni yaşatsın.‏
Ve kadın **من خبائها** çıktı.‏
Ve (bir) kadın: **طلعة قبعة**.‏
Ve Zuberkan’dan: “Künye(li kadın)larımın bana en nefret edileni, **الطلعة الخبأة**’dir.”‏
Ve şüphesiz senin nefsin bu işe **طلعة**’dır.‏
Ve şüphesiz o, ona **تطلع** eder; yani çekişir.‏
Ve senin mektubunun gelişine **تطلعت** ettim.‏
Ve hurma ağacı **طلع** etti ve **أطلع** etti: **طلعه**’unu çıkardı.‏
Ve bitki **طلع** etti ve **اطلع** etti: çıktı.‏
Ve ok, hedeften **طلع** etti: onu geçti; ve **سهم طالع**: işaretin üstüne düşen oktur; ve o, **بالمقرطس** ile düzeltilir.‏
Merrâr dedi:
“Onun okları vardır; ne içten geri kalan, ne de kalbimden uzaklaşan; **طوالع**.”
Ve attı da **فأطلع** etti; ve **أشخص** etti: oku, hedefin başının üzerinden geçtiği zaman.‏
Ve ona kadehi doldurdum; ta ki neredeyse yanlarından **يطلع** edecekti; ve: **قدح طلاع**: dolu (kadeh).‏
Ve: **قوس طلاع الكف**: onun **عجس**’ı avucu doldurur.‏
Evs dedi:
“Ketum; **طلاع الكف**; ne onun doluluğunun altında, ne de onun **عجس**’ı avucun yerinden daha üstün.”
Ve su, kaptan **تطلع** etti.‏
Ve onun ölçeği **طلع** etti: onu çokça doldurdu; ta ki **تطلع** etti.‏
Ve Allah, ağzında **يتطلع** etmeyen bir adamı afiyetli kılsın; yani sözünü takip etmedi.‏
Ve: **عين طلاع**: gözyaşıyla dolu.‏
Dedi:
“İşlerini uzak bir ayrılığa göre yürüttüler; benliğim onların ardından bir ışın;
Ayrıldıkları gün gözüm, niyetleri için (öylece) sürüp gitti; ve **طلاع** olarak konaklamadılar.”
Ve “Eğer benim için yerin **طلاع**’ı kadar altın olsaydı.”‏
Ve falanın görüşünü **استطلعت** ettim.‏
Ömer b. Ebî Rebîa dedi:
“Zâtü’l-hâl’e uğradığımızda, bize **فاستطلعا** et: onun sevgisi ahde bağlı olarak kalıcı mı, yoksa kopmuş mu?”
Ve falan **أطلع** eder, kusarsa; ve o, **الطلعاء**’dır.‏
Ve beni iş üzerine **أطلعني** etti.‏
Ve seni onun **طلعه**’una **أطلعتك** ettim.‏
Ve onun üzerine **اطلعت** ettim.‏
Ve falan, vadiyi **يطلع** eder; ve vadinin **بلبب**’i: onun hizasındadır.‏
Ve dağı **طلعت** ettim ve onu **اطلعته** ettim: ona yükseldim.‏
Kutâmî dedi:
“Bazen gizlenirler; bazen de, bir dağı **طلعوا** ettiklerinde, develerinden bana görünen bir görünen belirdi.”
Ve Tırmâh dedi:
“Şerefin kıvrımlarını ikiye katladı; ona **نطلع** etmedik; şerefin geçidini **يطلع** etmeyen kimsenin rağmına.”
Ve bu dağın **مطلع**’ı, falan yerden: onun çıkış yeridir.‏
Cerîr dedi:
“Şüphesiz ben, Mudar bana karşı kamburlaştığında, dağların **مطلع**’ını ve sarp yerleri karşılarım.”
Ve bu işin **مطلع**’ı nereden: onun geliş yeri nereden.‏
Ve her iş için bir **مطلع** vardır: ya sarp ya da kolay.‏
Ve o, **طلاع أنجد**’dir.‏
Ve **هول المطلع**’ın dehşetinden Allah’a sığınırım: âhiret işinden kendisine gelecek ve üzerine muttali olacağı şeyin dehşetinden.‏
Ve bu, senin için **مطلع الأكمة**’dir; yani açık seçik hazırdır; ve manası: o, senden, tepeciğin **تطلع** ettiği miktarca yakındır.‏
Ve denir: şer, **مطالع الأكم**’e atılır; yani belirgin, açığa çıkmış olarak.‏
Ve gözüm onu **اطلعته** etti: ona daldım ve onu küçümsedim.‏
Ve fecre **اطلعت** ettim: doğduğu vakit ona baktım.‏
Dedi:
“Bunu, unuttuğum sırada söylediğimde, sabâ rüzgârının esintisi beni coşturur; fecrin **يطلع** ettiği yerden.”
Ve rivayet edildi: **يطلع** yani **يطلع**.‏
Ve falan, bu iş için **مطلع**’dır: ona vâkıf, ona kâdir.‏
Ve kavmime geldim de onlara **فطالعتهم** ettim: yanlarında olanı gördüm.‏
Ve onun üzerine **اطلعت** ettim.‏
Ve çiftliğime **طالعت** ettim.‏
Ve ben, işin hakikatiyle sana **أطالعك** ederim: seni ona muttali kılarım.‏
Ve her vakit bana mektuplarınla **طالعني** etti.‏
