# طلف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%84%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: طلف

باب الطاء واللام والفاء معهما
ط ل ف، ط ف ل، ل ط ف، ف ل ط مستعملات
طلف:
الطَّلفُ: شِبْهُ الأخذ، وقيل: الطَّلْفُ: الفَضْلُ، وهو زيادة تفضّل. وقيل: هذا الشَّيء طَلْفٌ، أي: مجّانٌ. ويقال: أَطْلِفْني، و أَسْلِفني، فالطّلفُ: العطاءُ المجّان، والسَّلَفُ: الذّي يُقْتَضَى. ويُقال: أَطْلَفَه وأَطْلَفَ عليه، أي: أعطاه مجانا، أفضل عليه.
طفل:
غلامٌ طَفلٌ، إذا كان رَخْصَ القَدَمَيْن واليَدَين. وامرأة طَفْلَةُ الأَنامِلِ، أي: رَخْصَتُها في بياض، بيّنة الطُّفولة، قال الأعشى: حرةٌ طَفْلَةُ الأَنامِلِ تَرْتَبُّ سُخاماً تكُفُّهُ بخِلالِ والفِعْل: طَفُل يَطْفُل طُفُولةً، مثل: رُخُوصة ورَخاصة.
والطِّفلُ: الصَّغير من الأولاد للنّاس والبَقَر والظِّباء ونحوها.
وتقول: فعل ذلك في طفولته، أي: هو طِفْل ولا فِعْل له، لأنّه ليس له قَبْلَ ذاك حالٌ فتحوّل منها إلى الطُّفُولة.
وأَطفَلَتِ المرأةُ والظّبيةُ والنَّعم إذا كان معها وَالَدٌ طِفْلٌ، فهي مُطْفِلٌ قال لبيد:
فَعَلا فُرُوع الأَيْهُقانِ وأَطْفَلَتْ		بالجَلْهَتَيْنِ ظِباؤُها ونَعامُهـا
أَدْخل النّعامَ اضطراراً إلى القافية.
والطَّفَلُ: طَفَلُ الغَداةِ وطَفَلُ العشّي من لَدُنْ أن تَهمّ الشَّمسُ بالذّرور إلى أن يَسْتمكِنَ الصُّبح من الأَرض طَفَلتِ الشّمْس تَطْفُلُ طَفْلاً. ثم تُضِيءُ وتُصبح، ويقال: طَفَّلَتْ تطفيلاً، أي: وَقَع الطَّفَل في الهواء، وعلى الأرض وذلك بالعَشيّ، قال لبيد:
فتـدلَّـيْتُ عـلـيه قـافـلاً		وعلى الأَرضِ غَياياتُ الطَّفَلْ
والتَّطْفيلُ من كلام العرب: أن يأتيَ الرَّجلُ وليمةً أوصَنيعاً لم يُدْع إليه، فَكُلُّ من فَعَل فِعْلَهُ نُسِبَ إليه، وقيل: طُفَيليٌّ.
لطف:
اللَّطَفُ: البِرُّ والتَّكْرِمةُ. وأمٌّ لطيفةٌ بوَلَدها تُلْطِفُ إلطافاً. واللَّطَفُ: من طُرَفِ التُّحَف ما أَلطَفْت به أخاك ليَعْرِفَ به بِرَّك.
وأنا لطيف بهذا الأمر، أي: رفيق بمُداراته.
واللّطيف: الشّيء الذّي لايتجافَى، من الكلام وغيره، والعود ونحوه، كلامٌ لطيفٌ، وعودٌ لطيفٌ، لَطُفَ لَطافةً وإنّ فيها لَلَطافةَ خَلْق: غير جسيمة.
فلط:
أَفْلَطَني، في لغة تميم: بمعنَى أَفْلَتني، وهي قبيحةٌ.
ولَقِيتُ فلاناً أَفْلاطاً، أي: بغتةً هُذَليّةٌ.

### Türkçe

باب **الطاء** ve **اللام** ve **الفاء** onlarla beraber
**ط ل ف**، **ط ف ل**، **ل ط ف**، **ف ل ط** kullanılagelenlerdir

**طلف**:
**الطَّلفُ**: almaya benzer. Ve denildi: **الطَّلْفُ**: fazlalıktır; ve o, bir fazladan lütuftur. Ve denildi: Bu şey **طَلْفٌ**dur; yani: bedavadır. Ve denilir: **أَطْلِفْني** ve **أَسْلِفني**; böylece **الطّلفُ**: bedava bağıştır; ve **السَّلَفُ**: talep olunan şeydir. Ve denilir: **أَطْلَفَه** ve **أَطْلَفَ عليه**; yani: ona bedava verdi, ona fazladan lütufta bulundu.

**طفل**:
**غلامٌ طَفلٌ**; iki ayağı ve iki eli yumuşak olduğunda. Ve **امرأة طَفْلَةُ الأَنامِلِ**; yani: onun (parmaklarının) beyazlık içinde yumuşaklığı; çocukluğu açıkça belli. **الأعشى** dedi:
حرةٌ **طَفْلَةُ الأَنامِلِ** تَرْتَبُّ سُخاماً تكُفُّهُ بخِلالِ
Ve fiil: **طَفُل** **يَطْفُل** **طُفُولةً**; tıpkı: **رُخُوصة** ve **رَخاصة** gibi.

Ve **الطِّفلُ**: insanın, sığırın, ceylanların ve benzerlerinin çocuklarından küçük olan.

Ve dersin: Onu çocukluğunda yaptı; yani: o **طِفْل**dir ve onun için bir fiil yoktur; çünkü onun için bundan önce bir hâl yoktur ki ondan **الطُّفُولة**ya dönüşmüş olsun.

Ve kadın, ceylan ve davarlar, yanında **طِفْل** bir yavru olduğunda **أَطفَلَتِ**; böylece o **مُطْفِلٌ**dür. **لبيد** dedi:
فَعَلا فُرُوع الأَيْهُقانِ وأَطْفَلَتْ		بالجَلْهَتَيْنِ ظِباؤُها ونَعامُهـا
Kafiyeye zorunluluktan dolayı devekuşunu dâhil etti.

Ve **الطَّفَلُ**: sabahın **طَفَلُ**ü ve akşamın **طَفَلُ**ü; güneşin serpmeye niyetlenmesinden sabahın yer üzerinde sağlamlaşmasına kadar. Güneş **طَفَلتِ**; **تَطْفُلُ** **طَفْلاً**. Sonra aydınlatır ve sabah olur. Ve denilir: **طَفَّلَتْ** **تطفيلاً**; yani: **الطَّفَل** havada ve yerde vuku buldu; ve bu, akşam vaktindedir. **لبيد** dedi:
فتـدلَّـيْتُ عـلـيه قـافـلاً		وعلى الأَرضِ غَياياتُ **الطَّفَلْ**

Ve **التَّطْفيلُ** Arapların sözündendir: bir adamın, kendisine davet edilmediği hâlde bir ziyafete yahut bir ikrama gelmesidir; böylece onun fiilini yapan herkes ona nisbet edilir; ve denildi: **طُفَيليٌّ**.

**لطف**:
**اللَّطَفُ**: iyilik ve ikramdır. Ve bir anne, çocuğuna karşı **لطيفةٌ**dür; **تُلْطِفُ** **إلطافاً**. Ve **اللَّطَفُ**: hediyelerin uçlarından, kardeşine onunla iyiliğini tanısın diye **أَلطَفْت** ettiğin şeydir.

Ve ben bu işte **لطيف**im; yani: onu idare etmekte yumuşak huyluyum.

Ve **اللّطيف**: söz ve başkası gibi, uzak durmayan şeydir; ve dal ve benzeri. **كلامٌ لطيفٌ** ve **عودٌ لطيفٌ**. **لَطُفَ** **لَطافةً**. Ve şüphesiz onda bir yaratılış **لَلَطافةَ**sı vardır: iri cüsseli olmayan.

**فلط**:
**أَفْلَطَني**; Temîm lehçesinde: **أَفْلَتني** anlamındadır; ve o çirkindir.

Ve falanla **أَفْلاطاً** karşılaştım; yani: ansızın; Hüzeylîcedir.
