# طلق — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%84%D9%82/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: طلق

طَلَقَتِ النَّاقَةُ
1 طَلَقَتِ النَّاقَةُ ذ , (S, Mgh, Msb,) aor. طَلُقَ , inf. n. طُلُوقٌ, (Msb,) The she-camel was, or became, loosed from her bond, (S, Mgh, Msb,) or cord, by which her fore shank and her arm had been bound together. (S, Mgh.) And طَلَقَتِ النَّاقَةُ اـِلَى المَآءِ [The she-camel was, or became, loosed from her bond to repair to the water]: (Msb:) or طَلَقَتِ الاـِبِلُ (AZ, As, S, TA) اـِلَى المَآءِ, (AZ, TA,) aor. as above, (As, TA,) inf. n. طَلْقٌ (AZ, As, S, TA) and طُلُوقٌ, (AZ, S, TA,) the camels were, or became, loosed to repair to the water, it being distant two days' journeys, (AZ, As, S, TA,) and were left to pasture while going thither: and the subst. is طَلَقٌ [q. v.]. (AZ, S, TA.) ― -b2- [Hence,] طَلَقَتْ, (IAar, Th, S, Mgh, O, Msb,) or طَلَقَتْ مِنْ زَوْجِهَا, (K,) aor. طَلُقَ ; (Th, S, O, Msb, K;) and طَلُقَتْ also; (IAar, Th, Mgh, Msb;) the latter of which is preferable, but the former is allowable; (IAar, TA;) or the latter is the more common; (Th, TA;) but accord. to to Akh, the latter is not allowable; (S, O, TA;) inf. n. طَلَاقٌ, (Th, S, Mgh, O, K,) or [properly طَلْقٌ, for it is said that] طَلَاقٌ is the subst., (Msb,) [or] طَلَاقٌ is also a subst. syn. with تَطْلِيقٌ, [as will be expl. below,] as well as inf. n. of طَلُقَتْ and طَلَقَتْ;) (Mgh;) said of a woman; (IAar, Th, S, &c.;) (tropical:) She was, or became, [divorced, or] left to go her way, (O,) or separated from her husband [by a sentence of divorce]. (K, TA.) ― -b3- And طَلُقَ لِسَانُهُ, inf. n. طُلُوقٌ and طُلُوقَةٌ, (assumed tropical:) His tongue was, or became, eloquent, or chaste in speech, and sweet therein. (Msb. [See also طَلْقٌ: and see 7.]) ― -b4- And طَلُقَ, (S, O, K, TA,) inf. n. طَلَاقَةٌ, (S, O,) or طُلُوقَةٌ and طُلُوقٌ, (TA,) (tropical:) He was, or became, laughing, or happy, or cheerful, and bright, (K, TA,) in face, or countenance: (S, O, K, TA:) or, inf. n. طَلَاقَةٌ, (assumed tropical:) it (the face, or countenance,) was, or became, cheerful, or happy, (MA, Msb,) the contr. of frowning or contracted, (Mgh,) displaying openness and pleasantness; (Msb;) and ↓ تطلّق signifies the same; (MA, Mgh;) as also ↓ انطلق; (Mgh;) syn. انبسط; (K;) whence the saying, ↓ يَنْبَغِى لِلْقَاضِى أَنْ يُنْصِفَ الخَصْمَيْنِ وَلَا يَنْطَلِقُ بوَجْهِهِ اـِلَى أَحَدِهِمَا, meaning (assumed tropical:) [It behooves the judge to treat with equity the two adversaries in litigation, and] he shall not speak to one of them with a cheerful countenance (بِوَجْهٍ طَلْقٍ) and with sweet speech, not doing this to the other: or it may be from الاِنْطِلَاقُ signifying “ the going away, ” and may hence mean, and he shall not turn his face, or pay regard, to one of them [in preference to the other]. (Mgh.) ― -b5- And طَلُقَ, inf. n. طُلُوقَةٌ and طَلَاقَةٌ, said of a day, (tropical:) It was, or became, such as is termed طَلْقٌ; i. e. [temperate,] neither hot nor cold; [&c.; see طَلْقٌ;] and in like manner طَلُقَت is said of a night (لَيْلَة). (K, TA.) ― -b6- طَلِقَ, (O, K,) with kesr, (O,) like سَمِعَ, (K,) signifies تَبَاعِدَ [He, or it, was, or became, distant, or remote; &c.]. (O, K.) -A2- طَلْقٌ is also trans., syn. with أَطْلَقَ: see the latter verb, former half, in two places. ― -b2- [Hence,] طُلِقَتْ, (S, Mgh, O, Msb, K,) aor. تُطْلَقُ, (S,) inf. n. طَلْقٌ, (S, Mgh, * O, * Msb, K,) and inf. n. un. طَلْقَةٌ, (TA,) (assumed tropical:) She (a woman, S, O, Msb) was taken with the pains of parturition: (S, Mgh, O, Msb, K:) a phrase implying a presage of good [i. e. of speedy and safe delivery]. (Mgh.) [And طُلِقَتْ بِهِ (assumed tropical:) She was, or became, in labour with him.]

طلّق نَاقَتَهُ
2 طلّق نَاقَتَهُ ذ He left, left alone, or let go, his she-camel. (TA.) See also 4, second sentence. ― -b2- [Hence,] طلّق امْرَأَتَهُ, (S, Msb, K,) inf. n. تَطْلِيقٌ, (S, Mgh, O, Msb,) from طَلَاقٌ [q. v.]; (O;) and ↓ اطلقها, (K,) inf. n. اـِطْلَاقٌ; (TA;) (tropical:) [He divorced his wife;] he separated his wife from himself [by a sentence of divorce]. (K, TA.) [طلّق in this sense is opposed to رَاجَعَ: and hence the meanings of these two verbs in a verse of En-Nلbighah which I have cited in art. نذر, (see conj. 6 in that art.,) and which is also cited in the S and O and TA in the present art.] ― -b3- And طلّق البِلَادَ (tropical:) He left, or quitted, the country. (IAar, TA.) El-'Okeylee, being asked by Ks, أَطَلَّقْتَ امْرَأَتَكَ [Hast thou quitted thy wife?], answered, نَعَمْ وَالأَرْضَ مِنْ وَرَائِهَا (assumed tropical:) [Yes, and the land behind her]. (IAar, TA.) And one says, طَلَّقْتُ القَوْمَ (assumed tropical:) I left, or quitted, the people, or party: and طلّق العِيَالَ (assumed tropical:) He left [or deserted] the household, like as the man leaves [or divorces] the woman, or wife. (TA.) And طلّق العَيْرُ عَانَتَهُ (assumed tropical:) The he-ass passed by, or beyond, his she-ass, and then left her: and طَلَّقَتْهُ العَانَةُ (assumed tropical:) The she-ass submitted herself [the verb which I thus render has been altered to انقدت, for which I read انْقَادَتْ,] to him, after having been incompliant. (TA.) ― -b4- And طُلِّقَ السَّلِيمُ (assumed tropical:) The person bitten by a serpent became rid of the pain: (Er-Rلghib, TA:) or recovered himself, and his pain became allayed, (S, O, K,) after the paroxysm: (S, O:) inf. n. as above. (K.) ― -b5- طَلَّقَ نَخْلَهُ: see 4, last sentence.

الاـِطْلَاقُ
4 الاـِطْلَاقُ ذ signifies The loosing, or setting loose or free, and letting go. (TA.) You say, اطلق النَّاقَةَ مِنْ عِقَالِهَا, (S, O, Msb, TA,) or مِنَ العِقَالِ, i. e. He loosed the she-camel from the bond, or cord, by which her fore shank and arm were bound together; (Mgh;) as also ↓ طلّقها. (TA.) And اطلق الأَسِيرَ, (S, Mgh, O, Msb, K, TA,) and اطلق عَنْهُ, (O, TA,) He let go the captive; (S, O, K, TA;) and set him free; (TA;) he loosed the bond of the captive, and let him go: (Mgh, Msb:) and أُطْلِقَ عَنْهُ اـِسَارُهُ [His bond was loosed from him], namely, the captive. (S.) And اطلق خَيْلَهُ فِى الحَلْبَةِ He made his horses to run [in the race-ground]. (TA.) And اطلق النَّاقَةَ He drove the she-camel to the water: (TA:) or أَطْلَقْتُ النَّاقَةَ اـِلَى المَآءِ [I loosed the she-camel from her bond to repair to the water]: (Msb:) or أَطْلَقْتُ الاـِبِلَ (AZ, S, O, TA) اـِلَى المَآءِ (AZ, S, * TA) I loosed the camels to repair to the water, it being distant two days' journeys, and left them to pasture while going thither. (AZ, S, O, * TA.) And اطلق القَوْمُ means The people, or party, had their camels loosed to repair to the water, it being distant two days' journeys, and the camels being left to pasture while going thither. (S, K, * TA.) ― -b2- اطلق امْرَأَتَهُ: see 2, third sentence. ― -b3- اطلق الدَّوَآءُ بَطْنَهُ The medicine loosened, or relaxed, his belly [or bowels]; (Msb;) or moved his belly. (TA.) ― -b4- [اطلق عِنَانَهُ He let loose, or slackened, his (a horse's) rein; and so (assumed tropical:) made him to quicken his pace. (See Har p. 356.)] And اطلق رِجْلَهُ (assumed tropical:) He hastened him; or desired, or required, him to hasten, or be quick; as also ↓ استطلقهُ. (TA. [Whether the pronoun relate to a beast or a man is not shown. By استطلقه is not meant استطلق رِجْلَهُ as رِجْل is fem.]) ― -b5- اطلق يَدَهُ بِخَيْرِ (S, O, K, TA) and فِى خَيْرٍ, and بِمَالٍ and فِى مَالٍ; (TA;) and ↓ طَلَقَهَا, (S, O, K,) aor. طَلُقَ , (S,) or طَلِقَ , (K,) but expressly said in the S to be with damm, inf. n. طَلْقٌ; (TA;) (assumed tropical:) He opened his hand [freely] with good, (K, TA,) and with property. (TA.) And اطلق لَهُ مَالًا (assumed tropical:) He gave him property: (MA:) and ↓ طَلَقَ (assumed tropical:) he gave (Ibn-'Abbلd, O, K) a thing. (K.) And اطلق صَاحِبُ الدَّيْنِ كَذَآ (assumed tropical:) [The creditor remitted so much of the debt; being asked, or desired, to do so: see 10]. (Msb.) ― -b6- [اطلقه also signifies (assumed tropical:) He made it allowable, or free, to be done, or taken, &c.] You say, اطلق لَهُ فِعْلَ كَذَا (assumed tropical:) He permitted him, or gave him permission or leave, to do such a thing; i. q. أَذِنَ لَهُ فِيهِ. (Msb in art. اذن.) ― -b7- [And (assumed tropical:) He made it to be unrestricted. Hence the saying, اطلق بِهِمُ السَّيْفَ (assumed tropical:) He made the sword to have unrestricted scope with them; i. e. he slew them without restriction.] And أَطْلَقْتُ البَيِّنَةَ (assumed tropical:) I made the evidence, proof, or voucher, to be without any mention of the date; contr. of أَرَّخْتُهَا; (Msb in art. ارخ;) or I gave the evidence without restricting it by a date: from أَطْلَقْتُ الأَسِيرَ. (Msb in the present art.) And hence also أَطْلَقْتُ القَوْلَ (assumed tropical:) I made the saying to be unrestricted, and unconditional. (Msb.) [And اطلق لَفْظًا (assumed tropical:) He uttered, or mentioned, or used, a word, or an expression, without restriction: and in like manner, اطلق alone is often employed. And (assumed tropical:) He used, or applied, a word, or an expression, without restriction, عَلَى مَعْنًى to signify a particular meaning: thus in the saying اطلق المَصْدَرَ عَلَى الفَاعِلِ (assumed tropical:) He used, or applied, the infinitive noun without restricting it by the prefix ذُو, or the like, to signify the active participial noun; as عَدْلًا to signify عَادِلًا: and thus in the saying اطلق اسْمَ عَلَى الجُزْءِ (assumed tropical:) He used, or applied, the name of the whole without restricting it by a prefix to signify the part; as القُرْآن to signify اللآيَة: and many similar exs. might be added: but this usage of the verb is conventional: see Kull p. 57. Hence also أَلِفُ الاـِطْلَاقِ: see art. ا, p. 1, col. 3.] ― -b8- الاـِطْلَاقُ فِى القَائِمَةِ [in which الاطلاق is inf. n. of the pass. v., أُطْلِقَ,] is (assumed tropical:) The freedom from [the whiteness termed] وَضَح [meaning تَحْجِيل, q. v.,] in the leg [of a horse]: and some make الاـِطْلَاق to signify the having a fore leg and a hind leg in one side with تحجيل; and الاـِمْسَاكُ [as inf. n. of أُمْسِكَ], the having a fore leg and a hind leg without تحجيل. (TA.) ― -b9- اطلق عَدُوَّهُ (assumed tropical:) He dosed his enemy with poison. (IAar, O, K.) ― -b10- And اطلق نخْلَهُ (tropical:) He fecundated his palm-trees; (IAar, O, K, TA;) said when they are tall; (IAar, O, TA;) as also ↓ طلّقهُ, (IAar, O, K,) inf. n. تَطْلِيقٌ. (K.)

تطلّق
5 تطلّق ذ , said of a gazelle, He went along, (S, O, Msb, K,) or bounded in his running, or ran briskly in one direction, (اِسْتَنَّ فِى عَدْوِهِ,) and went along, (TA,) not pausing nor waiting for anything; (S, O, Msb, K, TA;) as also ↓ استطلق. (TA.) And تطلّقت الخَيْلُ The horses went [or ran] a heat without restraining themselves, to the goal. (TA.) ― -b2- And, said of a horse, (tropical:) He staled after running. (AO, O, K.) ― -b3- Said of the face: see 1, latter half.

انطلق
7 انطلق ذ , inf. n. اِنْطِلَاقٌ, of which the dim. is ↓ نُطَيْلِيقٌ, the conjunctive ا being rejected, so that it becomes نِطْلَاقٌ, (S, O,) [He was, or became, loosed from his bond: whence,] اِنْطِلَاقُ العِنَانِ [The rein's being let loose, or slackened,] is a phrase metonymically used to denote quickness in going along. (Har pp. 355-6.) ― -b2- [Hence,] (assumed tropical:) He (a captive loosed from his bond) went his way: (Msb:) or [simply] he went away, or departed: (S, Mgh, O, K:) or he went removing from his place. (Er-Rلghib, TA.) Thus in the Kur [lxxvii. 29], اِنْطَلِقُوا اـِلى مَا كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ (assumed tropical:) [Depart ye to that in which ye disbelieved]; (TA;) meaning to the punishment: (Bd, Jel:) or, accord. to IAth, [it seems to mean go ye away quickly into the lowest depth of misery or affliction; for he says, app. in explanation of this verse of the Kur, that] الاِنْطِلَاقُ means سُرْعَةُ الذَّهَابِ فِى أَصْلِ المِحْنَةِ. (TA.) And one says also, انطلق يَفْعَلُ كَذَا (tropical:) He went away doing, or to do, such a thing. (TA.) وَانْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا [in the Kur xxxviii. 5 may be expl. in a similar manner; أَن being here used in the place of يَقُولُونَ: or this] means [And the chief persons of them] broke forth, or launched forth, with their tongues, [saying,] Go ye on, or continue ye, in your course of action &c. (Mughnee, voce أَنْ.) And one says, اُنْطُلِقَ بِهِ, (S, O, K,) meaning He, or it, was taken away; (K;) like as one says, اُنْقُطِعَ بِهِ. (S, O.) ― -b3- [انطلق لِسَانُهُ means (assumed tropical:) His tongue was, or became, free from impediment; and hence, eloquent, or chaste in speech. See an ex. in the Kur xxvi. 12: and see also طَلُقَ لِسَانُهُ.] ― -b4- انطلق said of the face: see 1, latter half, in two places.

مَا تَطَّلِقُ نَفْسِى لِهٰذَا الأَمْرِ
8 مَا تَطَّلِقُ نَفْسِى لِهٰذَا الأَمْرِ ذ , (S, O, K, *) of the measure تَفْتَعِلُ, (S, O, K,) inf. n. اِطِّلَاقٌ, of which the dim. is ↓ طُتَيْلِيقٌ, the [latter] ط being changed [back] into ت because the former ط becomes movent, (S, O,) (assumed tropical:) My mind does not become free from straitness [for, or with respect to, this thing, or affair]. (S, O, K. *)

اِسْتِطلَاقٌ
10 اِسْتِطلَاقٌ ذ [primarily signifies The desiring to be loosed, unbound, set loose or free, and let go]: its dim. is ↓ تُطَيْلِيقٌ. (S, O.) ― -b2- [Hence,] استطلق بَطْنُهُ (assumed tropical:) His belly [or bowels] became [unbound,] loosened, or relaxed; (Msb, TA;) or became moved; (S, O, K, TA;) and the contents thereof came forth. (TA.) ― -b3- Said of a gazelle, i. q. تطلّق, q. v. (TA.) -A2- [It is also trans., as such primarily signifying The desiring a person or thing to be loosed, unbound, set loose or free, and let go. ― -b2- Hence,] one says, استطلق الرَّاعِى نَاقَةً لِنَفْسِهِ (S, O) [meaning The pastor desired a she-camel to be left, or he left a she-camel, for himself, not milking her at the water; as is plainly indicated by what immediately precedes it in the S: or] the pastor took, (PS,) or retained, [which is virtually the same,] a she-camel for himself. (PS, TA.) ― -b3- And اِسْتَطْلَقْتُ مِنْ صَاحِبِ الدَّيْنِ كَذَا (assumed tropical:) [I desired. or demanded, of the creditor, the remission of so much of the debt]. (Msb.) ― -b4- See also 4, former half.

طَلْقٌ
طَلْقٌ ذ [Loosed from his bond, set loose or free, or], as expl. by IAar, let go; as also ↓ طَلِيقٌ and ↓ مُطْلَقٌ: and a man not having anything upon him, as expl. by Ks: and طَلْقُ اليَدَيْنِ a camel not having the fore legs bound. (TA.) You say, حُبِسَ طَلْقًا, (so in the CK,) or ↓ طَلَقًا, (K accord. to the TA, [and this is agreeable with the preceding context in the K, but it requires confirmation which I do not find,]) and with damm, [i. e. طُلْقًا,] accord. to the K, but correctly with two dammehs, [i. e. ↓ طُلُقًا,] (TA, and thus in the S,) He was imprisoned without shackle and without bond. (K, TA) See also طُلُقٌ, first sentence. ― -b2- [Hence,] طَلْقُ اللِّسَانِ, and ↓ طَلِيقُ اللسان, (S, O, Msb, K,) and اللسان ↓ طِلْقُ, (K,) and اللسان ↓ طُلَقُ, (TA,) (tropical:) Eloquent, or chaste, in speech, and sweet therein: (Msb:) and اللِّسَانِ ↓ مُنْطَلِقُ and ↓ مُتَطَلِّقُهُ (tropical:) [free from impediment of the tongue; or] eloquent, or chaste in speech. (TA.) And لِسَانٌ طَلْقٌ ذَلْقٌ, and ذَلِيقٌ, ↓ طَلِيقٌ, and ذُلُقٌ ↓ طُلُقٌ, and ذُلَقٌ ↓ طُلَقٌ, (S, O, K,) but the last two of these were unknown to As, and the latter of them was disallowed by IAar, (TA,) and ذَلِقٌ ↓ طَلِقٌ, (O, K,) [expl. in the K as meaning A tongue having sharpness; but correctly] meaning (tropical:) a tongue free from impediment, or eloquent, or chaste in speech, (ذُو انْطِلَاقٍ,) and sharp. (O, TA.) ― -b3- And طَلْقُ اليَدَيْنِ, (S, Mgh, O, Msb, K,) and اليدين ↓ طُلُقُ, (O, K,) and اليدين ↓ طُلْقُ, (O, TA,) and اليدين ↓ طَلِيقُ, (L, TA,) (tropical:) Liberal, bountiful, munificent, or generous; (S, Mgh, O, Msb, K;) applied to a man: (S, Mgh, O, Msb:) and in like manner, a woman: (TA:) [or] a woman is termed طَلْقَةُ اليَدَيْنِ: (S:) and so, accord to AZ, طَلْقُ الوَجْهِ; which [generally] has another meaning, expl. in what follows. (TA.) And يَدُهُ طَلْقٌ (tropical:) His hand is liberal; syn. بِسْطٌ; (TA in art. بسط;) and so ↓ مُطْلَقَةٌ: (S and K and TA in that art.:) or the latter signifies opened; and so ↓ مَطْلُوقَةٌ. (TA in the present art.) ― -b4- And طَلْقُ الوَجْهِ, (S, O, Msb, K,) and الوجه ↓ طِلْقُ, (IAar, O, K,) and ↓ طُلْقُ الوجه, (IAar, K,) and الوجه ↓ طَلِقُ, (K,) and الوجه ↓ طَلِيقُ, (S, O, K,) (tropical:) Laughing, or happy, or cheerful, and bright, in the face, or countenance: (K, TA:) or cheerful, or happy, displaying openness and pleasantness, in the face; and so طَلْقٌ alone: (Msb:) and الوجه ↓ طَلِيقُ open and pleasant, and goodly, in countenance: (AZ, TA:) and طَلِيقٌ alone, joyful, and open or cheer- ful, in countenance. (TA. [And it is there said that the pl. of طَلْقٌ is طَلْقَات: but this is app. a mistranscription for طُلْقَانٌ or طِلْقَانٌ.]) أُوْجُهٌ ↓ طَوَالِقُ is not allowable, except in poetry. (IAar, TA.) ― -b5- And يَوْمٌ طَلْقٌ, (Lth, S, Mgh, O, K,) and لَيْلَةٌ طَلْقَةٌ (Lth, S, Mgh, O, Msb, K) and طَلْقٌ, (O, Msb, K,) (tropical:) A day, and a night, in which is neither heat nor cold: (Lth, Mgh, O, Msb, K:) or in which is no cold nor anything hurtful: (S:) or in which is no rain: or in which is no wind: or in which the cold is mild: (TA: [after which is added, من ايام طَلْقات: but the last word seems, as in an instance before mentioned, to be mistranscribed, or ايام (i. e. أَيَّام) may be a mistake for لَيَالٍ:]) or لَيْلَةٌ طَلْقٌ means a night in which is no cold: (AA, TA:) or in which the wind is still: (O, TA:) and لَيْلَةٌ طَلْقَةٌ sometimes means a moon-lit, or a light, or bright, night: (IDrd, O, TA:) and one says also ↓ لَيْلَةٌ طَالِقَةٌ, (K, TA,) meaning a still, or calm, and light, or bright, night: (TA:) and ↓ لَيَالٍ طَوَالِقُ, (K, * TA,) meaning pleasant nights in which is neither heat nor cold. (TA.) Er-Rل'ee says,
فَلَمَّا عَلَتْهُ الشَّمْسُ فِى يَوْمِ طَلْقَةٍ
meaning يَوْمِ لَيْلَةٍ طَلْقَةٍ [And when the sun came upon him, or it,] in a day of a night in which was neither cold nor wind; i. e., in a day after such a night; for the Arabs commence with the night, before the day: and the phrase فِى يَوْمِ طَلْقَةٍ occurs in like manner in a verse of Dhu-r-Rummeh. (Az, TA.) ― -b6- For the epithet طَلْقُ اليَدِ اليُمْنَى, (applied to a horse, accord. to the K,) see طُلُقٌ. ― -b7- And for other meanings assigned in the K to طَلْقٌ, see طُلُقٌ, in two places. -A2- طَلْقٌ signifies also The pain of childbirth. (S, O.) One says, ضَرَبَهَا الطَّلْقُ [The pain of childbirth smote her]. (O.) [See also طُلِقَت, of which it is the inf. n.] -A3- And [it is said to signify] A sort of medicine. (S.) See طَلَقٌ, latter half, in two places.

طُلْقُ اليَدَيْنِ
طُلْقُ اليَدَيْنِ ذ : ― -b2- and طُلْقُ الوَجْهِ: see the next preceding paragraph.

طِلْقُ اللِّسَانِ
طِلْقُ اللِّسَانِ ذ : ― -b2- and طِلْقُ الوَجْهِ: see طَلْقٌ. ― -b3- طِلْقٌ signifies also (tropical:) Lawful, allowable, or free: (S, Mgh, O, Msb, K, TA:) or it signifies, (Msb, TA,) or signifies also, (Mgh,) ↓ مُطْلَقٌ, (Mgh, Msb, TA,) [i. e.] a thing unrestricted, (TA,) i. e. any affair in which one has power, or authority, to act according to his own judgment or discretion or free will. (Msb.) One says, هٰذَا حَلَالٌ طِلْقٌ (tropical:) [This is lawful, &c., unrestricted; using the latter epithet as a corroborative]: and [in the contr. case] حَرَامٌ غِلْقٌ. (TA.) And هُوَ لَكَ طِلْقًا (tropical:) [It is thine lawfully &c.]. (S, O, K, TA.) And اِفْعَلْ هٰذَا طِلْقًا لَكَ (assumed tropical:) Do thou this as a thing lawful &c. to thee. (Msb.) And أَعْطَيْتُهُ مِنْ طِلْقِ مَالِى (assumed tropical:) I gave him of what was lawful &c., i. e. free to be disposed of by me, of my property: (Msb:) or (tropical:) of what was clear [from any claim or the like], and good, or lawful, of my property. (TA.) And الخَيْلُ طِلْقٌ, occurring in a trad. as meaning (tropical:) Horses are allowable to be betted upon. (TA.) And أَنْتَ طِلْقٌ مِنْ هٰذَا الأَمْرِ (tropical:) Thou art clear of this affair; (S, O, K, * TA; *) quit of it, or irresponsible for it. (K, TA.) ― -b4- [In consequence of a misplacement in some copies of the K, several meanings belonging to طَلَقٌ are assigned to طِلْقٌ.] -A2- See also طَلَقٌ, latter half.

طَلَقٌ
طَلَقٌ ذ : see طَلْقٌ, second sentence. ― -b2- Also the subst. from طَلَقَتِ الاـِبِلُ: (AZ, S, TA: [see 1, second sentence:]) and [as such] signifying The journeying [of camels] during the night to arrive at the water in the next night, there being two nights between them and the water; the first of which nights is termed الطَّلَقُ [or لَيْلَةُ الطَّلَقِ (see حَوْزٌ)]; the pastor loosing them to repair to the water, [in the CK يَجْلِبُها is put for يُخَلِّيهَا,] and leaving them to pasture while going thither: the camels after the driving, during the first night, are said to be ↓ طَوَالِقُ; and in the second night, قَوَارِبُ: (S, O, K, TA:) or الطَّلَقُ signifies the first of two days intervening between the camels and the water; and القَرَبُ, the second: and لَيْلَةُ الطَّلَقِ, the night in which the faces of the camels are turned towards the water and during which they are left to pasture; and لَيْلَةُ القَرَبِ, the second night: (As, TA:) but it has been said that لَيْلَةُ الطَّلَقِ means the second of the nights in which the camels repair to the water: Th says that الطَّلَقُ signifies the second of two days during which the camels seek the water when it is two days distant from them; and القَرَبُ, the first of those days: and it is said that لَيْلَةُ الطَّلَقِ means [the night of] the turning of the faces of the camels towards the water: but this explanation was not pleasing to ISd. (TA.) [See an ex. voce حَوْزٌ, in which it is used tropically.] ― -b3- Also A heat; i. e. a single run, or run at once, to a goal, or limit; syn. شَوْطٌ; (S, IAth, O, Msb, K, TA;) meaning a running, of a horse, without restraining himself, [or without stopping,] to a goal, or limit: (Msb:) and the utmost extent to which a horse runs. (TA.) One says of a horse, عَدَا طَلَقًا or طَلَقَيْنِ [He ran a heat or two heats]. (S, O, Msb, K. [In the CK, erroneously, طَلْقًا and طَلْقَيْنِ.]) ― -b4- And (hence, TA) (tropical:) A share, or portion, (Ibn-'Abbلd, A, O, K, TA,) of property [&c.]. (A, TA.) -A2- Also A shackle, or pair of shackles, (قَيْدٌ,) of skins: (S, M, O, K, TA:) or a rope strongly twisted, so that it will stand up. (TA.) ― -b2- And sing. of أَطْلَاقٌ which signifies The [intestines into which the food passes from the stomach, termed the] أَمْعَآء, or the أَقْتَاب of the belly; (IDrd, O, K; * [in some copies of the last of which, القُنْبُ is erroneously put for القِتْبُ as one of the words explaining الطَّلَقُ;]) so in one or more of the dialects: AO says, in the belly are أَطْلَاق, of which the sing. is طَلَقٌ; (O, TA;) meaning the lines, or streaks, (طَرَائِق,) of the belly: and طَلَقُ البَطْنِ is also expl. [in like manner] as meaning the جُدَّة of the belly; pl. as above. (TA.) -A3- Also The [plant called] شُبْرُم: [but what plant is meant by this is doubtful:] or a plant that is used in dyes: or this is a mistake: (K:) [or] accord. to Ibn-'Abbلd, ↓ الطَّلْقُ is what is used in dyes; and is said to be the شُبْرُم: (O, TA: *) and (K) accord. to As, (O,) طَلَقٌ signifies a sort of medicament, (O, K,) which, when one is anointed therewith, (K,) i. e. with the extract thereof, (TA,) prevents the burning of fire: (K:) or a species of plant: so says As: (O:) the appellation by which it is generally known is ↓ طَلْق, with the ل quiescent; (O, K;) or this pronunciation is incorrect: (K:) and AHلt mentions, (K, TA,) on the authority of As, (TA,) its being termed ↓ طِلْقٌ: (K, TA:) but it is not a plant: it is of the nature of stones, and of [what are termed] لِخَاف [thin white stones]; and probably he [referring to As] heard that it is called كَوْكَبُ الأَرْضِ, and therefore supposed it to be a plant; for if it were a plant, fire would burn it; but fire does not burn it, unless by means of artful contrivances: (O, TA:) the word is arabicized, from تَلَكْ: (K, TA: in the O written تِلك:) [it is the well-known mineral termed talc:] the Ra-ees [Ibn-Seenà, whom we call “ Avicenna, ”] says, (TA,) it is a brightlyshining stone, that separates, when it is bruised, into several laminو and split pieces, of which are made مَضَاوِى [correctly مَضَاوِئ, meaning small circular panes which are inserted in apertures to admit light,] for the [cupolas of] hot baths, instead of glass: the best is that of El-Yemen; then that of India; then that of El-Undulus [or El-Andalus]: the art employed in dissolving it consists in putting it into a piece of rag with some pebbles and immersing it in tepid water, then moving it about gently until it becomes dissolved and comes forth from the piece of rag into the water, whereupon the water is strained from it, and it is put in the sun to dry. (K, TA.)

طَلِقٌ ذَلِقٌ
طَلِقٌ ذَلِقٌ ذ : ― -b2- and طَلِقُ الوَجْهِ: see طَلْقٌ.

طُلَقُ اللِّسَانِ
طُلَقُ اللِّسَانِ ذ : and لِسَانٌ طُلَقٌ ذُلَقٌ: see طَلْقٌ.

طُلُقٌ
طُلُقٌ ذ , (S, O, Msb, TA,) with two dammehs, (Msb, TA,) or ↓ طَلْقٌ, (K,) but this requires consideration, (TA,) Not shackled; applied to a she-camel, (S, O, Msb, TA,) and to a he-camel, (S, O, TA,) and to a person imprisoned; (O, TA;) as also ↓ طَالِقٌ applied to a she-camel; but طُلُقٌ is more common: (Aboo-Nasr, TA:) the pl. of طُلُقٌ is أَطْلَاقٌ. (S, TA.) See also طَلْقٌ, second sentence. ― -b2- [Hence,] لِسَانٌ طُلُقٌ ذُلُقٌ: ― -b3- and طُلُقُ اليَدَيْن: see طَلْقٌ again. ― -b4- And طُلُقُ اـِحْدَى اَلقَوَائِمِ (assumed tropical:) A horse having one of the legs without [the whiteness termed] التَّحْجِيل. (S.) And طُلُقُ اليَدِ اليُمْنَى, (O,) or اليد اليمنى ↓ طُلْقُ, (K, [in this case again deviating from other authorities,]) (tropical:) A horse without تَحْجِيل in the right fore leg; (TA;) i. q. اليد اليمنى ↓ مُطْلَقُ. (O, K, TA.) And اليَدَيْنِ ↓ مُطْلَقَ (assumed tropical:) A horse having the fore legs free from تحجيل. (Msb.) ― -b5- [As an epithet in which the quality of a subst. is predominant,] طُلُقٌ, (Ibn-' Abbلd, O,) or ↓ طَلْقٌ, (K, [but this, as in the instances above, is questionable,]) signifies (assumed tropical:) A gazelle: (Ibn-' Abbلd, O, K:) so called because of the quickness of its running: (O, * TA:) pl. أَطْلَاقٌ. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b6- And (assumed tropical:) A dog of the chase: (K:) because he is let loose; or because of the quickness of his running at the chase: (TA:) أَطْلَاقٌ is mentioned by Ibn-' Abbلd as signifying dogs of the chase. (O.)

طَلْقَةٌ
طَلْقَةٌ ذ [A single divorce: used in this sense in law-books]. (T and Msb in art. بت, &c.)

طُلَقَةٌ
طُلَقَةٌ ذ : see مِطْلَاقٌ.

طَلَاقٌ
طَلَاقٌ ذ is the inf. n. of طَلَقَت said of a woman: (Th, S, Mgh, O, K:) or the subst. therefrom: (Msb:) or [rather] it is also a subst. in the sense of تَطْلِيقٌ; (Mgh;) [whence,] طَلَاقُ المَرْأَةِ signifies (assumed tropical:) The letting the wife go her way: (Lth, O:) and it has two meanings: one is [the divorcing of the woman; i. e.] the dissolving of the wife's marriage-tie: and the other is the leaving, and dismissing, of the wife [either in an absolute sense or as is done by a single sentence of divorce]. (O, TA.) Some of the lawyers hold that the free woman whose husband is a slave is not separated but by three [sentences, as is the case when both husband and wife are free]; and the female slave whose husband is free, by two: some, that the wife in the former case is separated by two [sentences]; and in the latter case, by not less than three: and some, that when the husband is a slave and the wife is free, or the reverse, or when both are slaves, the wife is separated by two [sentences]. (TA.)

طَلِيقٌ
طَلِيقٌ ذ A captive having his bond loosed from him, (S, O, K, TA,) and let go. (TA.) See also طَلْقٌ, first sentence. ― -b2- And (assumed tropical:) A man freed from slavery; emancipated; i. q. عَتِيقٌ; i. e. who has become free: pl. طُلَقَآءُ. (TA.) ― -b3- It is said in a trad., الطُّلَقَآءُ مِنْ قُرَيْشٍ وَالعُتَقَآءُ مِنْ ثَقِيفٍ (assumed tropical:) [The طُلَقَآء are of Kureysh; and the عُتَقَآء, of Thakeef]: الطلقاء being app. applied to Kureysh as it has a more special signification than العتقاء: but accord. to Th, الطُّلَقَآءُ signifies those who have been brought within the pale of El-Islلm against their will. (TA.) ― -b4- طَلِيقُ اللِّسَانِ: and لِسَانٌ طَلِيقٌ ذَلِيقٌ: ― -b5- and طَلِيقُ اليَدَيْنِ: ― -b6- and طَلِيقُ الوَجْهِ: see طَلْقٌ again; the last in two places. ― -b7- طَلِيقُ الاـِلٰهِ means (tropical:) The wind. (O, K, TA.)

طَلَّاقٌ
طَلَّاقٌ ذ : see مِطْلَاقٌ.

طِلِّيقٌ
طِلِّيقٌ ذ : see مِطْلَاقٌ.

طَالِقٌ
طَالِقٌ ذ A she-camel not having having her fore shank and her arm bound together: (TA:) or not having upon her a خِطَام [or halter]: (IDrd, O, K:) or repairing to the water; and so ↓ مِطْلَاقٌ; (Aboo-Nasr, K, TA;) of which latter she pl. is مَطَالِيقُ: (TA:) or that is left a day and a night and then milked: (K:) pl. طَوَالِقُ and أَطْلَاقٌ and طَلَقَةٌ; which last is expl. by AA as meaning she-camels that are milked in the place of pasturing. (TA.) See also طُلُقٌ, first sentence: and for an explanation of the pl. طَوَالِقُ applied to camels, see طَلَقٌ, second sentence. Also (O), طَالِقٌ, (S, O,) or طَالِقَةٌ, (K,) signifies A she-camel which the pastor leaves for himself, not milking her at the water: (S, O, K:) the former is expl. by Esh-Sheybلnee as meaning one which the pastor leaves [with her udder bound] with her صِرَار, not milking her in the place where she lies down to rest: (TA:) or the latter signifies, (Lth, O, K,) and the former also, (Lth, O,) a she-camel that is set loose among the tribe to pasture where she will in any part of the tract adjacent to their place of alighting or abode, (Lth, O, K, [من جِنانِهِمْ in the CK being erroneously put for مِنْ جَنَابِهِمْ,]) that has not her fore shank and her arm bound together when she returns in the afternoon or evening, nor is turned away [from the others] in the place of pasturage: (Lth, O:) or طَالِقٌ signifies a she-camel, (S, Msb,) and a ewe, (S,) that is set loose, or dismissed, to pasture where she will: (S, Msb:) and also as first expl. in this sentence: (S:) it is mentioned by ElFلrلbee as signifying a ewe left to pasture by herself, alone. (Msb.) ― -b2- [Hence,] طَالِقٌ and طَالِقَةٌ, (S, Mgh, O, Msb, K,) the former, without ة, used by all, (Msb,) the latter occurring in a verse of El-Aashà, (S, Mgh, * O, Msb,) ending a hemistich, and pronounced طَالِقَةٌ, (S, O, Msb, [which cite the verse somewhat differently,]) (tropical:) A woman [divorced, or] left to go her way, (S, * Mgh, * O, Msb, *) or separated from her husband [by a sentence of divorce]: (S, * Mgh, * Mgh, * K, TA:) both mentioned by Akh: (O, TA:) accord. to IAmb, one says طَالِقٌ only, because it applies only to a female: accord. to Lth and IF, طَالِقَةٌ means طَالِقَةٌ غَدًا [divorced, &c., to-morrow]; and Lth adds that it is thus to accord with its verb, طَلَقَتْ: some, however, say that the ه is affixed in the verse of El-Aashà by poetic license, to complete the hemistich; but an Arab of the desert, in reciting this verse to As, is related to have said طَالِقٌ [which equally completes the hemistich]: and the Basrees hold that the sign of the fem. gender is elided in طَالِقٌ because it is a possessive epithet, meaning ذَاتُ طَلَاقٍ [having divorce]. (Msb.) ― -b3- أُوْجُهٌ طَوَالِقُ: ― -b4- and لَيْلَةٌ طَالِقَةٌ and لَيَالٍ طَوَالِقُ: see طَلْقٌ, latter half.

طُتَيْلِيقٌ
طُتَيْلِيقٌ ذ dim. of اِطِّلَاقٌ. (S, O.) See 8.

تُطَيْلِيقٌ
تُطَيْلِيقٌ ذ dim. of اِسْتِطْلَاقٌ. (S, O.) See 10.

مُطْلَقٌ
مُطْلَقٌ ذ : see طَلْقٌ, first sentence. ― -b2- [Hence,] يَدُهُ مُطْلَقَةٌ: see طَلْقٌ again, former half. ― -b3- See also مَآءٌ مُطْلَقٌ طِلْقٌ. means (assumed tropical:) Water that is unrestricted. (TA.) And حُكْمٌ مُطْلَقٌ means (assumed tropical:) [A judicial decision, or an ordinance or the like, or a rule, that is unrestricted, or absolute, or] in which is no exception. (TA.) ― -b4- مُطْلَقُ اليَدِ اليُمْنَى: and مُطْلَقَ اليَدَيْنِ: each applied to a horse: see طُلُقٌ. -A2- [Golius, as on the authority of Meyd, explains it as signifying also A place where horses meet to be sent forth to run, or race: but what here next follows inclines me to think that it may be correctly مُطَلَّقٌ.]

مُطَلِّقٌ
مُطَلِّقٌ ذ One desiring to outstrip with his horse in a race. (K.)

مِطْلَاقٌ
مِطْلَاقٌ ذ : see طَالِقٌ. -A2- Also, (S, O, Msb, K,) and ↓ مِطْلِيقٌ, (O, Msb, K,) and ↓ طُلَقَةٌ, (S, O, K,) and ↓ طِلِّيقٌ, (K,) and ↓ طَلَّاقٌ, this last mentioned by Z, (TA,) (tropical:) One who oftentimes divorces, or dismisses, wives. (S, O, Msb, K, TA.)

مِطْلِيقٌ
مِطْلِيقٌ ذ : see what next precedes.

مَطْلُوقَةٌ
مَطْلُوقَةٌ ذ : see طَلْقٌ. ― -b2- اِمْرَأَةٌ مَطْلُوقَةٌ (assumed tropical:) A woman taken with the pains of parturition. (Mgh, Msb.)

مُطَيْلِقٌ
مُطَيْلِقٌ ذ and مُطَيْلِيقٌ dims. of مُنْطَلِقٌ. (S.)

مُتَطَلَِّقُ اللِّسَانِ
مُتَطَلَِّقُ اللِّسَانِ ذ : see طَلْقٌ, former half.

مُنْطَلِقُ اللِّسَانِ
مُنْطَلِقُ اللِّسَانِ ذ : see طَلْقٌ, former half.

نُطَيْلِيقٌ
نُطَيْلِيقٌ ذ : dim. of اِنْطِلَاقٌ. (S, O.) See 7.

### Türkçe

**طَلَقَتِ النَّاقَةُ**
1 **طَلَقَتِ النَّاقَةُ** ذ , (S, Mgh, Msb,) muzâri‘i **طَلُقَ** , mastar ismi **طُلُوقٌ**, (Msb,) dişi deve, ön incik kemiği ile kolunun birbirine bağlandığı bağdan, (S, Mgh, Msb,) yahut ipten çözülmüş oldu, yahut çözülür oldu. (S, Mgh.) Ve **طَلَقَتِ النَّاقَةُ اـِلَى المَآءِ** [dişi deve, suya gitmek üzere bağından çözülmüş oldu, yahut çözülür oldu]: (Msb:) yahut **طَلَقَتِ الاـِبِلُ** (AZ, As, S, TA) **اـِلَى المَآءِ**, (AZ, TA,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (As, TA,) mastar ismi **طَلْقٌ** (AZ, As, S, TA) ve **طُلُوقٌ**, (AZ, S, TA,) develer, iki günlük yolculuk uzaklığında olan suya gitmek üzere çözülmüş oldular, yahut çözülür oldular, (AZ, As, S, TA,) ve oraya giderken otlamaya bırakıldılar: ve isim **طَلَقٌ**’dur [bkz.]. (AZ, S, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **طَلَقَتْ**, (IAar, Th, S, Mgh, O, Msb,) yahut **طَلَقَتْ مِنْ زَوْجِهَا**, (K,) muzâri‘i **طَلُقَ**; (Th, S, O, Msb, K;) ve **طَلُقَتْ** da; (IAar, Th, Mgh, Msb;) bunların ikincisi daha tercih edilir; fakat birincisi caizdir; (IAar, TA;) yahut ikincisi daha yaygındır; (Th, TA;) fakat Akh’ye göre ikincisi caiz değildir; (S, O, TA;) mastar ismi **طَلَاقٌ**, (Th, S, Mgh, O, K,) yahut [aslında **طَلْقٌ**; çünkü] **طَلَاقٌ**’ın isim olduğu söylenir, (Msb,) [yahut] **طَلَاقٌ** ayrıca **تَطْلِيقٌ** ile eşanlamlı bir isimdir, [aşağıda açıklanacağı üzere,] ve aynı zamanda **طَلُقَتْ** ve **طَلَقَتْ**’in mastar ismidir; (Mgh;) bir kadın hakkında söylenir; (IAar, Th, S, vb.;) (mecaz:) o, [boşanmış oldu, yahut] kendi yoluna bırakılmış oldu, (O,) yahut kocasından [boşama hükmüyle] ayrılmış oldu. (K, TA.) ― -b3- Ve **طَلُقَ لِسَانُهُ**, mastar ismi **طُلُوقٌ** ve **طُلُوقَةٌ**, (farz edilen mecaz:) dili fasih oldu, yahut fasihleşti; yahut sözde temiz oldu ve onda tatlı oldu. (Msb. [Ayrıca **طَلْقٌ**’a bak: ve 7’ye bak.]) ― -b4- Ve **طَلُقَ**, (S, O, K, TA,) mastar ismi **طَلَاقَةٌ**, (S, O,) yahut **طُلُوقَةٌ** ve **طُلُوقٌ**, (TA,) (mecaz:) yüzce güler oldu, yahut mesrur oldu, yahut neşeli oldu ve parlak oldu, (K, TA,) yüzde yahut çehrede: (S, O, K, TA:) yahut, mastar ismi **طَلَاقَةٌ**, (farz edilen mecaz:) o (yüz yahut çehre) neşeli oldu, yahut mesrur oldu, (MA, Msb,) kaş çatmanın yahut büzülmenin zıddı olarak, (Mgh,) açıklık ve hoşluk göstererek; (Msb;) ve ↓ **تطلّق** aynı şeyi ifade eder; (MA, Mgh;) yine ↓ **انطلق** da; (Mgh;) eşanlamlısı **انبسط**; (K;) buradan şu söz: ↓ **يَنْبَغِى لِلْقَاضِى أَنْ يُنْصِفَ الخَصْمَيْنِ وَلَا يَنْطَلِقُ بوَجْهِهِ اـِلَى أَحَدِهِمَا**, anlamı (farz edilen mecaz:) [hakime, davadaki iki hasmı adaletle gözetmesi gerekir; ve] onlardan birine neşeli bir çehreyle (**بِوَجْهٍ طَلْقٍ**) ve tatlı sözle konuşmayacaktır; bunu ötekine yapmayarak: yahut **الاِنْطِلَاقُ** “gitmek” anlamındandır; buna göre şu manaya gelebilir: ve yüzünü çevirmeyecek, yahut onlardan birine [ötekine tercih ederek] iltifat etmeyecektir. (Mgh.) ― -b5- Ve **طَلُقَ**, mastar ismi **طُلُوقَةٌ** ve **طَلَاقَةٌ**, bir gün hakkında söylenir, (mecaz:) **طَلْقٌ** diye adlandırılan türden oldu, yahut öyle oldu; yani [ılıman,] ne sıcak ne soğuk; [vb.; **طَلْقٌ**’a bak;] ve aynı şekilde **طَلُقَت** bir gece (**لَيْلَة**) hakkında söylenir. (K, TA.) ― -b6- **طَلِقَ**, (O, K,) kesra ile, (O,) **سَمِعَ** gibi, (K,) **تَبَاعِدَ** [uzaklaştı; yahut uzak oldu; vb.] anlamına gelir. (O, K.) -A2- **طَلْقٌ** ayrıca geçişlidir; **أَطْلَقَ** ile eşanlamlıdır: ikincil fiile bak; birinci yarı, iki yerde. ― -b2- [Bundan dolayı,] **طُلِقَتْ**, (S, Mgh, O, Msb, K,) muzâri‘i **تُطْلَقُ**, (S,) mastar ismi **طَلْقٌ**, (S, Mgh, * O, * Msb, K,) ve mastar-ı vahid **طَلْقَةٌ**, (TA,) (farz edilen mecaz:) o (kadın; S, O, Msb) doğum sancısına tutuldu: (S, Mgh, O, Msb, K:) çabuk ve selametli doğuma dair iyiye yorma [işareti]ni içeren bir ibaredir. (Mgh.) [Ve **طُلِقَتْ بِهِ** (farz edilen mecaz:) onunla doğum sancısında oldu.]

**طلّق نَاقَتَهُ**
2 **طلّق نَاقَتَهُ** ذ dişi devesini bıraktı, yalnız bıraktı, yahut salıverdi. (TA.) 4’e de bak, ikinci cümle. ― -b2- [Bundan dolayı,] **طلّق امْرَأَتَهُ**, (S, Msb, K,) mastar ismi **تَطْلِيقٌ**, (S, Mgh, O, Msb,) **طَلَاقٌ**’dan [bkz.]; (O;) ve ↓ **اطلقها**, (K,) mastar ismi **اـِطْلَاقٌ**; (TA;) (mecaz:) [karısını boşadı;] karısını kendisinden [boşama hükmüyle] ayırdı. (K, TA.) [**طلّق** bu manada **رَاجَعَ**’ın zıddıdır: ve buradan En-Nلbighah’ın bir beytinde bu iki fiilin manaları; ben onu نذر maddesinde zikrettim, (o maddede 6. bâba bak,) ve o beyit, bu maddede de S ve O ve TA’da zikredilmiştir.] ― -b3- Ve **طلّق البِلَادَ** (mecaz:) memleketi terk etti, yahut memleketten çıktı. (IAar, TA.) El-‘Okeylee’ye Ks tarafından **أَطَلَّقْتَ امْرَأَتَكَ** [karını terk ettin mi?] diye sorulunca, **نَعَمْ وَالأَرْضَ مِنْ وَرَائِهَا** (farz edilen mecaz:) [evet; ve onun arkasındaki yeri de] diye cevap verdi. (IAar, TA.) Ve denir: **طَلَّقْتُ القَوْمَ** (farz edilen mecaz:) kavmi, yahut topluluğu terk ettim, yahut bıraktım: ve **طلّق العِيَالَ** (farz edilen mecaz:) ev halkını terk etti; tıpkı erkeğin kadını, yahut karıyı terk etmesi [yahut boşaması] gibi. (TA.) Ve **طلّق العَيْرُ عَانَتَهُ** (farz edilen mecaz:) erkek eşek dişi eşeğini geçti, yahut aştı; sonra onu bıraktı: ve **طَلَّقَتْهُ العَانَةُ** (farz edilen mecaz:) dişi eşek, daha önce inat etmiş olduktan sonra ona boyun eğdi. (TA.) ― -b4- Ve **طُلِّقَ السَّلِيمُ** (farz edilen mecaz:) yılan sokmuş olan kimse acıdan kurtuldu: (Er-Rلghib, TA:) yahut kendine geldi ve acısı dindi, (S, O, K,) nöbetten sonra: (S, O:) mastar ismi yukarıdaki gibidir. (K.) ― -b5- **طَلَّقَ نَخْلَهُ**: 4’e bak, son cümle.

**الاـِطْلَاقُ**

4 **الاـِطْلَاقُ** ذ, çözme, serbest bırakma ve salıverme ve bırakıp gönderme demektir. (TA.) Sen dersin ki, **اطلق النَّاقَةَ مِنْ عِقَالِهَا**, (S, O, Msb, TA,) yahut **مِنَ العِقَالِ**, yani: O, dişi deveyi, ön incik kemiği ile kolunun birbirine bağlandığı bağdan yahut ipten çözdü; (Mgh;) bunun gibi ↓ **طلّقها** da (denir). (TA.) Ve **اطلق الأَسِيرَ**, (S, Mgh, O, Msb, K, TA,) ve **اطلق عَنْهُ**, (O, TA,) o, esiri salıverdi; (S, O, K, TA;) ve onu serbest bıraktı; (TA;) esirin bağını çözdü ve onu gönderdi: (Mgh, Msb:) ve **أُطْلِقَ عَنْهُ اـِسَارُهُ** [Onun bağı ondan çözüldü], yani esir olanın. (S.) Ve **اطلق خَيْلَهُ فِى الحَلْبَةِ** O, atlarını [yarış yerinde] koşturdu. (TA.) Ve **اطلق النَّاقَةَ** O, dişi deveyi suya sürdü: (TA:) yahut **أَطْلَقْتُ النَّاقَةَ اـِلَى المَآءِ** [Dişi deveyi, suya gitmesi için bağından çözdüm]: (Msb:) yahut **أَطْلَقْتُ الاـِبِلَ** (AZ, S, O, TA) **اـِلَى المَآءِ** (AZ, S, * TA) Ben, develeri, iki günlük yol uzaklığında olan suya gitmeleri için çözdüm ve oraya giderken onları otlamaya bıraktım. (AZ, S, O, * TA.) Ve **اطلق القَوْمُ** demektir: Halk yahut topluluk, develerini, iki günlük yol uzaklığında olan suya gitmeleri için çözmüş, ve develer oraya giderken otlamaya bırakılmıştı. (S, K, * TA.) ― -b2- **اطلق امْرَأَتَهُ**: 2’ye bak, üçüncü cümle. ― -b3- **اطلق الدَّوَآءُ بَطْنَهُ** İlaç, onun karnını [yahut bağırsaklarını] gevşetti yahut rahatlattı; (Msb;) yahut onun karnını hareket ettirdi. (TA.) ― -b4- [**اطلق عِنَانَهُ** O, (bir atın) dizginini salıverdi yahut gevşetti; ve böylece (mecazen:) onu yürüyüşünü hızlandırmaya sevk etti. (Har s. 356’ya bak.)] Ve **اطلق رِجْلَهُ** (mecazen:) O, onu acele ettirdi; yahut ondan acele etmesini, yahut çabuk olmasını istedi veya talep etti; bunun gibi ↓ **استطلقهُ** da (denir). (TA. [Zamir bir hayvana mı yoksa bir insana mı döner, gösterilmemiştir. **استطلقه** ile **استطلق رِجْلَهُ** kastedilmez; çünkü **رِجْل** müennestir.]) ― -b5- **اطلق يَدَهُ بِخَيْرِ** (S, O, K, TA) ve **فِى خَيْرٍ**, ve **بِمَالٍ** ve **فِى مَالٍ**; (TA;) ve ↓ **طَلَقَهَا**, (S, O, K,) muzârîsi **طَلُقَ** , (S,) yahut **طَلِقَ** , (K,) fakat S’de açıkça damme ile olduğu söylenmiştir, mastarı **طَلْقٌ**; (TA;) (mecazen:) O, elini hayırla (K, TA) ve malla [cömertçe] açtı. (TA.) Ve **اطلق لَهُ مَالًا** (mecazen:) O, ona mal verdi: (MA:) ve ↓ **طَلَقَ** (mecazen:) o, (Ibn-'Abbلd, O, K) bir şey verdi. (K.) Ve **اطلق صَاحِبُ الدَّيْنِ كَذَآ** (mecazen:) [Alacaklı, borcun şu kadarını bağışladı; bunu yapması istenmiş yahut talep edilmiş olarak: 10’a bak]. (Msb.) ― -b6- [**اطلقه** ayrıca (mecazen:) O, onu yapılmasına yahut alınmasına vb. caiz, yahut serbest kıldı, anlamına gelir.] Sen dersin ki, **اطلق لَهُ فِعْلَ كَذَا** (mecazen:) O, ona böyle bir şeyi yapmasına izin verdi, yahut ona izin veya ruhsat verdi; **أَذِنَ لَهُ فِيهِ** ile aynı. (Msb, **اذن** maddesinde.) ― -b7- [Ve (mecazen:) O, onu kayıtlanmamış kıldı. Bundan şu söz: **اطلق بِهِمُ السَّيْفَ** (mecazen:) O, kılıcı onlara karşı kayıtlanmamış bir alanla serbest bıraktı; yani onları kayıtsız şartsız öldürdü.] Ve **أَطْلَقْتُ البَيِّنَةَ** (mecazen:) Ben, delili, kanıtı yahut senedi, tarihin zikri olmaksızın yaptım; **أَرَّخْتُهَا**’nın zıddı; (Msb, **ارخ** maddesinde;) yahut ben, delili bir tarihle kayıtlamaksızın verdim: **أَطْلَقْتُ الأَسِيرَ**’den. (Msb, işbu maddede.) Ve bundan dolayı ayrıca **أَطْلَقْتُ القَوْلَ** (mecazen:) Ben, sözü kayıtlanmamış ve şartsız kıldım. (Msb.) [Ve **اطلق لَفْظًا** (mecazen:) O, bir kelimeyi yahut bir ifadeyi kayıtsız olarak söyledi, yahut zikretti, yahut kullandı: ve aynı şekilde **اطلق** tek başına da çoğu kez kullanılır. Ve (mecazen:) O, bir kelimeyi yahut bir ifadeyi kayıtsız olarak, belirli bir manayı ifade etmek üzere **عَلَى مَعْنًى** üzerine kullandı yahut uyguladı: böylece şu sözde **اطلق المَصْدَرَ عَلَى الفَاعِلِ** (mecazen:) O, mastar ismi, **ذُو** ön eki yahut benzeriyle kayıtlamaksızın, ism-i fâili ifade etmek üzere kullandı; **عَدْلًا**’yı **عَادِلًا**’yı ifade etmek üzere (kullanması gibi): ve böylece şu sözde **اطلق اسْمَ عَلَى الجُزْءِ** (mecazen:) O, bütünün adını, bir ön ekle kayıtlamaksızın, parçayı ifade etmek üzere kullandı; **القُرْآن**’ı **اللآيَة**’yi ifade etmek üzere (kullanması gibi): ve buna benzer birçok örnek eklenebilir: fakat fiilin bu kullanımı ıstılahîdir: Kull s. 57’ye bak. Bundan dolayı ayrıca **أَلِفُ الاـِطْلَاقِ**: **ا** maddesine bak, s. 1, sütun 3.] ― -b8- **الاـِطْلَاقُ فِى القَائِمَةِ** [burada **الاطلاق**, meçhul fiil **أُطْلِقَ**’ın mastarıdır,] (mecazen:) bacakta [bir atın bacağında] **وَضَح** diye adlandırılan beyazlıktan [manası **تَحْجِيل** olan; bk. o,] beri olma demektir: ve bazıları **الاـِطْلَاق**’ı, bir tarafta bir ön bacak ve bir arka bacağın **تحجيل** ile bulunması manasına getirir; ve **الاـِمْسَاكُ**’ı [**أُمْسِكَ**’nin mastarı olarak], bir ön bacak ve bir arka bacağın **تحجيل** olmaksızın bulunması (manasına getirir). (TA.) ― -b9- **اطلق عَدُوَّهُ** (mecazen:) O, düşmanını zehirle ilaçladı. (IAar, O, K.) ― -b10- Ve **اطلق نخْلَهُ** (mecaz:) O, hurma ağaçlarını dölledi; (IAar, O, K, TA;) onlar uzun olduklarında söylenir; (IAar, O, TA;) bunun gibi ↓ **طلّقهُ** da (denir), mastarı **تَطْلِيقٌ**. (K.)

**تطلّق**

5 **تطلّق** ذ, bir ceylan hakkında söylenir: O, yürüyüp gitti, (S, O, Msb, K,) yahut koşusunda sıçrayarak, yahut bir yönde çevikçe koştu, (**اِسْتَنَّ فِى عَدْوِهِ,**) ve yürüyüp gitti, (TA,) hiçbir şey için duraksamadan ve beklemeden; (S, O, Msb, K, TA;) bunun gibi ↓ **استطلق** da (denir). (TA.) Ve **تطلّقت الخَيْلُ** Atlar, kendilerini tutmaksızın hedefe kadar bir koşu [yahut bir etap] koştular. (TA.) ― -b2- Ve, bir at hakkında söylenir ki, (mecaz:) O, koştuktan sonra sidikledi. (AO, O, K.) ― -b3- Yüz hakkında söylenen: 1’e bak, son yarısı.

**انطلق**

7 **انطلق** ذ , mastar ismi **اِنْطِلَاقٌ**, bunun küçültmesi ↓ **نُطَيْلِيقٌ**’tur; bağlayıcı **ا** reddedilir de **نِطْلَاقٌ** olur, (S, O,) [O, bağından çözülmüş oldu, yahut çözülmüş hâle geldi: buradan,] **اِنْطِلَاقُ العِنَانِ** [dizginin salıverilmesi, yahut gevşetilmesi] hızlı yürüyüşte çabukluğu belirtmek üzere mecaz yoluyla kullanılan bir ibaredir. (Har pp. 355-6.) ― -b2- [Bundan dolayı,] (farzedilen mecaz:) O (bağından çözülmüş bir esir) yoluna gitti: (Msb:) yahut [sadece] gitti, yahut ayrıldı: (S, Mgh, O, K:) yahut bulunduğu yerden uzaklaşarak gitti. (Er-Rلghib, TA.) Böylece Kur’da [lxxvii. 29], **اِنْطَلِقُوا اـِلى مَا كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ** (farzedilen mecaz:) [Yalanladığınız şeye gidiniz]; (TA;) azaba (gidiş) demektir: (Bd, Jel:) yahut IAth’e göre, [şöyle görünür ki “musibet yahut sıkıntının en dibine çabucak gidiniz” mânâsınadır; zira o, Kur’un bu âyetinin açıklaması kabilinden,] **الاِنْطِلَاقُ**’ın **سُرْعَةُ الذَّهَابِ فِى أَصْلِ المِحْنَةِ** mânâsına geldiğini söyler. (TA.) Ve ayrıca şöyle de denir: **انطلق يَفْعَلُ كَذَا** (mecaz:) O, böyle bir şeyi yaparak, yahut yapmak üzere, gidip uzaklaştı. (TA.) **وَانْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا** [Kur xxxviii. 5’te benzer şekilde açıklanabilir; burada **أَن** **يَقُولُونَ** yerinde kullanılmıştır: yahut bu] şu demektir: [Onların ileri gelenleri] dilleriyle (sözle) atıldılar, yahut ortaya atıldılar, [diyerek:] “Yürüyünüz, yahut iş tutuş yolunuzda devam ediniz” vb. (Mughnee, madde **أَنْ**.) Ve şöyle de denir: **اُنْطُلِقَ بِهِ**, (S, O, K,) mânâsı: O, yahut o şey, götürüldü; (K;) tıpkı **اُنْقُطِعَ بِهِ** denildiği gibi. (S, O.) ― -b3- **انطلق لِسَانُهُ** demektir ki (farzedilen mecaz:) Dili engelden kurtuldu; bundan dolayı, fasih, yahut sözde düzgün oldu. Kur xxvi. 12’de bir örneğe bak; ayrıca **طَلُقَ لِسَانُهُ**’a da bak.] ― -b4- Yüz hakkında söylenen **انطلق**: 1’in ikinci yarısına, iki yerde, bak.

**مَا تَطَّلِقُ نَفْسِى لِهٰذَا الأَمْرِ**

8 **مَا تَطَّلِقُ نَفْسِى لِهٰذَا الأَمْرِ** ذ , (S, O, K, *) vezni **تَفْتَعِلُ** olan (S, O, K,) mastar ismi **اِطِّلَاقٌ**; bunun küçültmesi ↓ **طُتَيْلِيقٌ**’tur; [sonraki] **ط**, [aslına döndürülerek] **ت**’ye çevrilir; çünkü önceki **ط** harekeli olur, (S, O,) (farzedilen mecaz:) Nefsim bu iş için, yahut bu iş hakkında, darlıktan kurtulmaz. (S, O, K. *)

**اِسْتِطلَاقٌ**

10 **اِسْتِطلَاقٌ** ذ [aslen “çözülmeyi, bağdan kurtulmayı, salıverilmeyi yahut serbest bırakılmayı istemek; ve bırakılıp gitmek” mânâsına gelir]: bunun küçültmesi ↓ **تُطَيْلِيقٌ**’tur. (S, O.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **استطلق بَطْنُهُ** (farzedilen mecaz:) Karnı [yahut bağırsakları] [bağdan çözülmüş gibi] gevşedi, yahut salındı; (Msb, TA;) yahut hareketlendi; (S, O, K, TA;) ve içindekiler çıktı. (TA.) ― -b3- Ceylan hakkında söylenir; **تطلّق** ile aynı mânâdadır; bk. (TA.) -A2- [Ayrıca geçişli olarak da gelir; bu hâliyle aslen “bir kimseyi yahut bir şeyi çözmeyi, bağdan kurtarmayı, salıvermeyi yahut serbest bırakmayı ve bırakıp göndermeyi istemek” mânâsına gelir. ― -b2- Bundan dolayı,] şöyle denir: **استطلق الرَّاعِى نَاقَةً لِنَفْسِهِ** (S, O) [mânâsı: Çoban, bir dişi deveyi kendisi için (sulakta) sağmayıp bırakılmasını istedi; yahut bir dişi deveyi kendisi için bıraktı; S’de bunun hemen öncesiyle açıkça gösterildiği üzere: yahut] çoban, (PS,) kendisi için bir dişi deveyi aldı, (PS,) yahut alıkoydu, [ki bu fiilen aynıdır]. (PS, TA.) ― -b3- Ve **اِسْتَطْلَقْتُ مِنْ صَاحِبِ الدَّيْنِ كَذَا** (farzedilen mecaz:) [Alacaklıdan borcun şu kadarının düşürülmesini istedim, yahut talep ettim]. (Msb.) ― -b4- 4’ün birinci yarısına da bak.

**طَلْقٌ**

**طَلْقٌ** ذ [bağından çözülmüş, salıverilmiş veya serbest bırakılmış], yahut İAar tarafından açıklandığı üzere, bırakılmış; ve yine ↓ **طَلِيقٌ** ve ↓ **مُطْلَقٌ**: ve Ks tarafından açıklandığı üzere, üzerinde hiçbir şey bulunmayan bir adam: ve **طَلْقُ اليَدَيْنِ** ön ayakları bağlanmamış bir deve. (TA.) Şöyle dersin: **حُبِسَ طَلْقًا**, (CK’de böyle,) yahut ↓ **طَلَقًا**, (K’de TA’ya göre, [ve bu, K’deki önceki bağlamla uyumludur; fakat benim bulamadığım bir teyit gerektirir,]) ve damme ile, [yani **طُلْقًا**,] K’ye göre; fakat doğru olarak iki damme ile, [yani ↓ **طُلُقًا**,] (TA, ve S’de de böyle,) O, prangasız ve bağsız olarak hapsedildi. (K, TA) Ayrıca **طُلُقٌ**’a, ilk cümleye bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **طَلْقُ اللِّسَانِ**, ve ↓ **طَلِيقُ اللسان**, (S, O, Msb, K,) ve اللسان ↓ **طِلْقُ**, (K,) ve اللسان ↓ **طُلَقُ**, (TA,) (mecaz:) sözde fasih, yahut iffetli, ve onda tatlı: (Msb:) ve اللِّسَانِ ↓ **مُنْطَلِقُ** ve ↓ **مُتَطَلِّقُهُ** (mecaz:) [dilin engelinden azade; yahut] sözde fasih, yahut iffetli. (TA.) Ve **لِسَانٌ طَلْقٌ ذَلْقٌ**, ve ذَلِيقٌ, ↓ **طَلِيقٌ**, ve ذُلُقٌ ↓ **طُلُقٌ**, ve ذُلَقٌ ↓ **طُلَقٌ**, (S, O, K,) fakat bunların son ikisi As’a meçhul idi, ve bunların ikincisi İAar tarafından reddedildi, (TA,) ve ذَلِقٌ ↓ **طَلِقٌ**, (O, K,) [K’de “keskinliği olan bir dil” mânasında açıklanmıştır; fakat doğru olarak] (mecaz:) engelden azade bir dil, yahut sözde fasih, yahut sözde iffetli, (**ذُو انْطِلَاقٍ,**) ve keskin, mânasındadır. (O, TA.) ― -b3- Ve **طَلْقُ اليَدَيْنِ**, (S, Mgh, O, Msb, K,) ve اليدين ↓ **طُلُقُ**, (O, K,) ve اليدين ↓ **طُلْقُ**, (O, TA,) ve اليدين ↓ **طَلِيقُ**, (L, TA,) (mecaz:) cömert, bol veren, ihsan sahibi, yahut eli açık; (S, Mgh, O, Msb, K;) bir adama uygulanır: (S, Mgh, O, Msb:) ve aynı şekilde, bir kadına: (TA:) [yahut] bir kadına **طَلْقَةُ اليَدَيْنِ** denir: (S:) ve AZ’ye göre, **طَلْقُ الوَجْهِ** de böyledir; ki bu [genellikle] başka bir mânaya sahiptir; aşağıda açıklanacaktır. (TA.) Ve **يَدُهُ طَلْقٌ** (mecaz:) Onun eli cömerttir; eş anlamlısı **بِسْطٌ**; (TA, بسط maddesinde;) ve yine ↓ **مُطْلَقَةٌ**: (S ve K ve TA, o maddede:) yahut ikincisi “açılmış” mânasındadır; ve yine ↓ **مَطْلُوقَةٌ**. (TA, bu maddede.) ― -b4- Ve **طَلْقُ الوَجْهِ**, (S, O, Msb, K,) ve الوجه ↓ **طِلْقُ**, (IAar, O, K,) ve ↓ **طُلْقُ الوجه**, (IAar, K,) ve الوجه ↓ **طَلِقُ**, (K,) ve الوجه ↓ **طَلِيقُ**, (S, O, K,) (mecaz:) yüzde, yahut çehrede, gülen, yahut mesut, yahut neşeli, ve aydınlık: (K, TA:) yahut yüzde neşeli, yahut mesut, açıklık ve hoşluk gösteren; ve yalnız **طَلْقٌ** da böyledir: (Msb:) ve الوجه ↓ **طَلِيقُ** çehrede açık ve hoş, ve güzel: (AZ, TA:) ve yalnız **طَلِيقٌ**, çehrede sevinçli, ve açık yahut neşeli. (TA. [Ve orada **طَلْقٌ**’un çoğulunun **طَلْقَات** olduğu söylenmiştir; fakat bu, görünüşe göre **طُلْقَانٌ** yahut **طِلْقَانٌ** yerine yazım hatasıdır.]) **أُوْجُهٌ** ↓ **طَوَالِقُ** caiz değildir; ancak şiirde. (IAar, TA.) ― -b5- Ve **يَوْمٌ طَلْقٌ**, (Lth, S, Mgh, O, K,) ve **لَيْلَةٌ طَلْقَةٌ** (Lth, S, Mgh, O, Msb, K) ve **طَلْقٌ**, (O, Msb, K,) (mecaz:) içinde ne sıcak ne soğuk bulunan bir gün ve bir gece: (Lth, Mgh, O, Msb, K:) yahut içinde ne soğuk ne de zarar verici bir şey bulunan: (S:) yahut içinde yağmur bulunmayan: yahut içinde rüzgâr bulunmayan: yahut soğuğu hafif olan: (TA: [bunun ardından **من ايام طَلْقات** eklenmiştir; fakat son kelime, daha önce zikredilen bir örnekte olduğu gibi, yazım hatası görünür; yahut **ايام** (yani **أَيَّام**) **لَيَالٍ** yerine bir hata olabilir:]) yahut **لَيْلَةٌ طَلْقٌ** içinde soğuk bulunmayan bir gece demektir: (AA, TA:) yahut içinde rüzgârın durgun olduğu: (O, TA:) ve **لَيْلَةٌ طَلْقَةٌ** bazen ay ışıklı, yahut aydınlık, yahut parlak bir gece demektir: (IDrd, O, TA:) ve ayrıca ↓ **لَيْلَةٌ طَالِقَةٌ** da denir, (K, TA,) mânası: durgun, yahut sakin, ve aydınlık, yahut parlak bir gece: (TA:) ve ↓ **لَيَالٍ طَوَالِقُ**, (K, * TA,) mânası: içinde ne sıcak ne soğuk bulunan hoş geceler. (TA.) Er-Rل'ee şöyle der,
فَلَمَّا عَلَتْهُ الشَّمْسُ فِى يَوْمِ طَلْقَةٍ
mânası: **يَوْمِ لَيْلَةٍ طَلْقَةٍ** [Ve güneş onun üzerine, yahut onun üzerine geldi], içinde ne soğuk ne rüzgâr bulunan bir gecenin gününde; yani böyle bir geceden sonraki bir günde; çünkü Araplar gece ile başlarlar, günden önce: ve **فِى يَوْمِ طَلْقَةٍ** ibaresi, Dhu-r-Rummeh’in bir beytinde de aynı şekilde vâkidir. (Az, TA.) ― -b6- **طَلْقُ اليَدِ اليُمْنَى** sıfatı için, (K’ye göre bir ata uygulanır,) **طُلُقٌ**’a bak. ― -b7- K’de **طَلْقٌ** için verilen diğer mânalar için, iki yerde, **طُلُقٌ**’a bak. -A2- **طَلْقٌ** ayrıca doğum sancısı mânasına gelir. (S, O.) Şöyle denir: **ضَرَبَهَا الطَّلْقُ** [Doğum sancısı ona vurdu]. (O.) [Ayrıca bunun, mastar ismi olduğu **طُلِقَت**’e de bak.] -A3- Ve [şu mânaya geldiği söylenir:] bir çeşit ilaç. (S.) **طَلَقٌ**’a, son yarıya, iki yerde bak.

**طُلْقُ اليَدَيْنِ**
**طُلْقُ اليَدَيْنِ** ذ : ― -b2- ve **طُلْقُ الوَجْهِ**: bir önceki paragrafın hemen sonrasına bak.

**طِلْقُ اللِّسَانِ**

**طِلْقُ اللِّسَانِ** ذ : ― -b2- ve **طِلْقُ الوَجْهِ**: bkz. **طَلْقٌ**. ― -b3- **طِلْقٌ** ayrıca (mecazen:) Helâl, câiz, yahut serbest mânâsına gelir: (S, Mgh, O, Msb, K, TA:) yahut (Msb, TA,) veya ayrıca (Mgh,) ↓ **مُطْلَقٌ**, (Mgh, Msb, TA,) [yani] kayıtlanmamış bir şey, (TA,) yani kişinin kendi görüşüne veya takdirine yahut serbest iradesine göre davranmaya güç veya yetki sahibi olduğu her iş. (Msb.) Şöyle denir: **هٰذَا حَلَالٌ طِلْقٌ** (mecazen:) [Bu helâldir, vb., kayıtlanmamıştır; son sıfatı pekiştirici olarak kullanarak]: ve [zıddı durumda] **حَرَامٌ غِلْقٌ**. (TA.) Ve **هُوَ لَكَ طِلْقًا** (mecazen:) [O, senindir; helâlen vb.]. (S, O, K, TA.) Ve **اِفْعَلْ هٰذَا طِلْقًا لَكَ** (varsayılan mecaz:) Bunu, sana helâl vb. bir şey olarak yap. (Msb.) Ve **أَعْطَيْتُهُ مِنْ طِلْقِ مَالِى** (varsayılan mecaz:) Ona, malımdan helâl vb. olan şeyden, yani benim tarafımdan tasarrufa serbest olan şeyden verdim: (Msb:) yahut (mecazen:) malımdan [herhangi bir hak iddiası vb.den] berrî olan ve iyi, yahut helâl olan şeyden. (TA.) Ve **الخَيْلُ طِلْقٌ**, bir hadiste geçer; (mecazen:) Atlar üzerine bahis yapılması câizdir mânâsında. (TA.) Ve **أَنْتَ طِلْقٌ مِنْ هٰذَا الأَمْرِ** (mecazen:) Sen bu işten berîsin; (S, O, K, * TA; *) ondan kurtulmuş, yahut ondan sorumsuz. (K, TA.) ― -b4- [K’nin bazı nüshalarında bir yer kayması sebebiyle, **طَلَقٌ**’a ait birkaç mânâ **طِلْقٌ**’a nisbet edilmiştir.] -A2- Ayrıca bkz. **طَلَقٌ**, ikinci yarı.

**طَلَقٌ**
**طَلَقٌ** ذ : bkz. **طَلْقٌ**, ikinci cümle. ― -b2- Ayrıca **طَلَقَتِ الاـِبِلُ**’den mastardır: (AZ, S, TA: [bkz. 1, ikinci cümle:]) ve [bu olarak] şu mânâya gelir: [develerin] geceleyin, suya bir sonraki gece varmak üzere yol alması; aralarında ve su arasında iki gece bulunması; bu gecelerin birincisine **الطَّلَقُ** [yahut **لَيْلَةُ الطَّلَقِ** (bkz. **حَوْزٌ**)] denir; çobanın onları suya gitmeleri için salıvermesi, [CK’de **يَجْلِبُها** **يُخَلِّيهَا** yerine konmuştur,] ve oraya giderken onları otlamaya bırakması: develer, birinci gece boyunca sürülmeden sonra ↓ **طَوَالِقُ** diye adlandırılır; ikinci gecede ise **قَوَارِبُ**: (S, O, K, TA:) yahut **الطَّلَقُ**, develer ile su arasına giren iki günün birincisi mânâsına gelir; **القَرَبُ** ise ikincisi: ve **لَيْلَةُ الطَّلَقِ**, develerin yüzlerinin suya çevrildiği ve bu sırada otlamaya bırakıldıkları gecedir; **لَيْلَةُ القَرَبِ** ise ikinci gecedir: (As, TA:) fakat **لَيْلَةُ الطَّلَقِ**’ın, develerin suya gittiği gecelerin ikincisi mânâsına geldiği de söylenmiştir: Th der ki **الطَّلَقُ**, su kendilerinden iki günlük mesafede iken develerin suyu aradığı iki günün ikincisi mânâsına gelir; **القَرَبُ** ise o günlerin birincisi: ve **لَيْلَةُ الطَّلَقِ**’ın, develerin yüzlerinin suya çevrilmesi [gecesi] mânâsına geldiği söylenir: fakat bu açıklama ISd’ye hoş gelmemiştir. (TA.) [Bkz. **حَوْزٌ** maddesinde bir örnek; orada mecazen kullanılmıştır.] ― -b3- Ayrıca Bir hararet; yani bir hedefe yahut sınıra tek bir koşu, yahut bir defada koşu; eş anlamlısı **شَوْطٌ**; (S, IAth, O, Msb, K, TA;) yani bir atın, kendini tutmaksızın [yahut durmaksızın] bir hedefe yahut sınıra koşması: (Msb:) ve bir atın koştuğu en son mesafe. (TA.) Bir at hakkında şöyle denir: **عَدَا طَلَقًا** veya **طَلَقَيْنِ** [Bir hararet, yahut iki hararet koştu]. (S, O, Msb, K. [CK’de yanlışlıkla **طَلْقًا** ve **طَلْقَيْنِ**.]) ― -b4- Ve (bundan dolayı, TA) (mecazen:) Maldan [&c.den] bir hisse, yahut pay. (Ibn-'Abbلd, A, O, K, TA,) (A, TA.) -A2- Ayrıca Deriden bir bağ, yahut iki bağ, (**قَيْدٌ**): (S, M, O, K, TA:) yahut öyle sıkı bükülmüş bir ip ki dik durur. (TA.) ― -b2- Ve **أَطْلَاقٌ**’ın tekilidir; bu da midenin içinden yemeğin geçtiği [bağırsaklar denilen] **أَمْعَآء**’ı, yahut karnın **أَقْتَاب**’ını ifade eder; (IDrd, O, K; * [sonuncunun bazı nüshalarında, **الطَّلَقُ**’u açıklayan kelimelerden biri olarak **القُنْبُ**, yanlışlıkla **القِتْبُ** yerine konmuştur;]) lehçelerin birinde yahut birkaçında böyledir: AO der ki, karında **أَطْلَاق** vardır; bunun tekili **طَلَقٌ**’tır; (O, TA;) yani karnın çizgileri yahut şeritleri (**طَرَائِق**): ve **طَلَقُ البَطْنِ** de aynı şekilde, karnın **جُدَّة**’si mânâsıyla açıklanır; çoğulu yukarıdaki gibidir. (TA.) -A3- Ayrıca [adı] **شُبْرُم** olan bitki: [fakat bunun hangi bitki olduğu şüphelidir:] yahut boyalarda kullanılan bir bitki: yahut bu bir hatadır: (K:) [yahut] İbn-'Abbلd’e göre, ↓ **الطَّلْقُ** boyalarda kullanılan şeydir; ve bunun **شُبْرُم** olduğu söylenir: (O, TA: *) ve (K) As’a göre, (O,) **طَلَقٌ** bir çeşit ilâç mânâsına gelir, (O, K,) kişi onunla yağlandığında, (K,) yani onun özütüyle, (TA,) ateşin yakmasını engeller: (K:) yahut bir bitki türü: As böyle der: (O:) onunla genel olarak bilinen ad ↓ **طَلْق**’tır; **ل** sâkin olarak; (O, K;) yahut bu telaffuz yanlıştır: (K:) ve AHلt, (K, TA,) As’tan rivayetle, (TA,) onun ↓ **طِلْقٌ** diye adlandırıldığını zikreder: (K, TA:) fakat o bir bitki değildir: taşların tabiatındandır ve [denilen] **لِخَاف** [ince beyaz taşlar] cinsindendir; ve muhtemelen o [As kastedilerek], onun **كَوْكَبُ الأَرْضِ** diye adlandırıldığını işitti ve bu yüzden onu bir bitki sandı; çünkü eğer bitki olsaydı ateş onu yakardı; fakat ateş onu, ancak ustaca düzeneklerle yakar: (O, TA:) kelime, **تَلَكْ**’ten arapçalaştırılmıştır: (K, TA: O’da **تِلك** yazılmıştır:) [bu, talc denilen meşhur madendir:] Ra-ees [İbn-Seenà, bizim “Avicenna” dediğimiz] der ki, (TA,) o parlak parlayan bir taştır; ezildiğinde birkaç tabakaya ve yarılmış parçalara ayrılır; bunlardan **مَضَاوِى** [doğrusu **مَضَاوِئ**, yani ışık girmesi için açıklıklara yerleştirilen küçük yuvarlak camlar] yapılır; sıcak hamamların [kubbe]leri için, cam yerine: en iyisi Yemen’inkidir; sonra Hind’inki; sonra El-Undulus [yahut El-Andalus]’unki: onu çözmede kullanılan sanat, onu bir parça bezin içine, bazı çakıl taşlarıyla birlikte koymak ve ılık suya daldırmaktır; sonra, çözülüp bez parçasından suya çıkıncaya kadar onu yumuşakça hareket ettirmektir; bunun üzerine su ondan süzülür ve kuruması için güneşe konur. (K, TA.)

**طَلِقٌ ذَلِقٌ**
**طَلِقٌ ذَلِقٌ** ذ : ― -b2- ve **طَلِقُ الوَجْهِ**: **طَلْقٌ**’a bak.

**طُلَقُ اللِّسَانِ**
**طُلَقُ اللِّسَانِ** ذ : ve **لِسَانٌ طُلَقٌ ذُلَقٌ**: **طَلْقٌ**’a bak.

**طُلُقٌ**
**طُلُقٌ** ذ , (S, O, Msb, TA,) iki damme ile, (Msb, TA,) yahut ↓ **طَلْقٌ**, (K,) fakat bu, üzerinde düşünmeyi gerektirir, (TA,) Bağlanmamış; dişi deveye uygulanır, (S, O, Msb, TA,) ve erkek deveye, (S, O, TA,) ve hapsedilmiş bir kimseye; (O, TA;) yine ↓ **طَالِقٌ** dişi deveye uygulanır; fakat **طُلُقٌ** daha yaygındır: (Aboo-Nasr, TA:) **طُلُقٌ**’un çoğulu **أَطْلَاقٌ**’tır. (S, TA.) Ayrıca **طَلْقٌ**’a, ikinci cümleye bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **لِسَانٌ طُلُقٌ ذُلُقٌ**: ― -b3- ve **طُلُقُ اليَدَيْن**: yine **طَلْقٌ**’a bak. ― -b4- Ve **طُلُقُ اـِحْدَى اَلقَوَائِمِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) Bacaklardan birinde [**التَّحْجِيل** denilen beyazlık] bulunmayan at. (S.) Ve **طُلُقُ اليَدِ اليُمْنَى**, (O,) yahut اليد اليمنى ↓ **طُلْقُ**, (K, [bu durumda da yine diğer otoritelerden saparak,]) (mecaz:) sağ ön bacakta **تَحْجِيل** bulunmayan at; (TA;) i. q. اليد اليمنى ↓ **مُطْلَقُ**. (O, K, TA.) Ve اليَدَيْنِ ↓ **مُطْلَقَ** (mecaz olduğu varsayılarak:) ön bacakları **تحجيل**’den beri olan at. (Msb.) ― -b5- [Bir ismin niteliğinin baskın olduğu bir sıfat olarak,] **طُلُقٌ**, (Ibn-' Abbلd, O,) yahut ↓ **طَلْقٌ**, (K, [fakat bu, yukarıdaki örneklerde olduğu gibi, şüphelidir,]) (mecaz olduğu varsayılarak:) Bir ceylanı ifade eder: (Ibn-' Abbلd, O, K:) koşmasının sürati sebebiyle böyle adlandırılmıştır: (O, * TA:) çoğulu **أَطْلَاقٌ**. (Ibn-'Abbلd, O, K.) ― -b6- Ve (mecaz olduğu varsayılarak:) Bir av köpeği: (K:) çünkü salıverilir; yahut avda koşmasının sürati sebebiyle: (TA:) **أَطْلَاقٌ**’ın av köpekleri anlamına geldiği, Ibn-' Abbلd tarafından zikredilmiştir. (O.)

**طَلْقَةٌ**
**طَلْقَةٌ** ذ [Tek bir boşama: bu anlamda fıkıh kitaplarında kullanılır]. (T and Msb in art. بت, &c.)

**طُلَقَةٌ**
**طُلَقَةٌ** ذ : **مِطْلَاقٌ**’a bak.

**طَلَاقٌ**
**طَلَاقٌ** ذ, bir kadın hakkında söylenen **طَلَقَت**’in mastarıdır: (Th, S, Mgh, O, K:) yahut ondan türemiş isimdir: (Msb:) yahut [daha doğrusu] **تَطْلِيقٌ** anlamında bir isimdir: (Mgh;) [buradan,] **طَلَاقُ المَرْأَةِ** (mecaz olduğu varsayılarak:) eşin kendi yoluna bırakılması demektir: (Lth, O:) ve onun iki anlamı vardır: biri [kadının boşanması; yani] eşlik bağının çözülmesidir: diğeri ise eşin bırakılması ve salıverilmesidir [ister mutlak anlamda ister tek bir boşama cümlesiyle yapılan şekilde]. (O, TA.) Fakihlerin bir kısmı, kocası köle olan hür kadının, üç [cümle] ile ayrılmadıkça ayrılmayacağını [koca ve karının ikisinin de hür olduğu durumda olduğu gibi]; ve kocası hür olan cariyenin ise iki ile [ayrılacağını] kabul eder: bir kısmı, birinci durumda karının iki [cümle] ile ayrılacağını; ikinci durumda ise üçten az olmamak üzere [ayrılacağını] kabul eder: bir kısmı da, koca köle ve kadın hür olduğunda, yahut bunun tersi olduğunda, yahut ikisi de köle olduğunda, karının iki [cümle] ile ayrılacağını kabul eder. (TA.)

**طَلِيقٌ**
**طَلِيقٌ** ذ Bağı kendisinden çözülmüş esir, (S, O, K, TA,) ve salıverilmiş. (TA.) Ayrıca **طَلْقٌ**’a, birinci cümleye bak. ― -b2- Ve (mecaz olduğu varsayılarak:) kölelikten azat edilmiş adam; özgürleştirilmiş; **عَتِيقٌ** ile eş anlamlı; yani hür olmuş: çoğulu **طُلَقَآءُ**. (TA.) ― -b3- Bir rivayette şöyle denir: **الطُّلَقَآءُ مِنْ قُرَيْشٍ وَالعُتَقَآءُ مِنْ ثَقِيفٍ** (mecaz olduğu varsayılarak:) [**طُلَقَآءُ** Kureyş’tendir; ve **عُتَقَآءُ**, Sakîf’tendir]: **الطلقاء**’ın görünüşe göre Kureyş’e uygulanması, onun **العتقاء**’dan daha özel bir anlam taşıması sebebiyledir: fakat Th’ye göre **الطُّلَقَآءُ**, istemedikleri hâlde İslâm’ın dairesine sokulmuş kimseler demektir. (TA.) ― -b4- **طَلِيقُ اللِّسَانِ**: ve **لِسَانٌ طَلِيقٌ ذَلِيقٌ**: ― -b5- ve **طَلِيقُ اليَدَيْنِ**: ― -b6- ve **طَلِيقُ الوَجْهِ**: yine **طَلْقٌ**’a bak; sonuncusu iki yerde. ― -b7- **طَلِيقُ الاـِلٰهِ** (mecaz:) rüzgâr demektir. (O, K, TA.)

**طَلَّاقٌ**
**طَلَّاقٌ** ذ : **مِطْلَاقٌ**’a bak.

**طِلِّيقٌ**
**طِلِّيقٌ** ذ : **مِطْلَاقٌ**’a bak.

**طَالِقٌ**

**طَالِقٌ** ذ Ön incik kemiği ile kolu birbirine bağlanmış olmayan bir dişi deve: (TA:) yahut üzerinde bir **خِطَام** [yahut yular] bulunmayan: (IDrd, O, K:) yahut suya giden; ve böylesi ↓ **مِطْلَاقٌ**; (Aboo-Nasr, K, TA;) bunun (yani ikincisinin) dişi çoğulu **مَطَالِيقُ**’tur: (TA:) yahut bir gün ve bir gece bırakılıp sonra sağılan: (K:) çoğulu **طَوَالِقُ** ve **أَطْلَاقٌ** ve **طَلَقَةٌ**; ki bu sonuncusu, AA tarafından, otlatma yerinde sağılan dişi develer mânâsında diye açıklanmıştır. (TA.) Ayrıca **طُلُقٌ**’a bak, ilk cümle: ve develere uygulanan çoğul **طَوَالِقُ**’un açıklaması için **طَلَقٌ**’a bak, ikinci cümle. Yine (O), **طَالِقٌ**, (S, O,) yahut **طَالِقَةٌ**, (K,) şu mânâya gelir: Çobanın kendisi için bıraktığı, su başında onu sağmadığı bir dişi deve: (S, O, K:) birincisi, Esh-Sheybلnee tarafından, çobanın onu [memesi bağlanmış olarak] kendi **صِرَار**’ı ile bıraktığı, dinlenmek için çöktüğü yerde onu sağmadığı (dişi deve) mânâsında diye açıklanmıştır: (TA:) yahut ikincisi şu mânâya gelir, (Lth, O, K,) ve birincisi de, (Lth, O,) kabile arasında, konaklama yahut ikamet yerlerinin bitişiğindeki arazinin herhangi bir kısmında dilediği yerde otlasın diye salıverilen bir dişi deve, (Lth, O, K, [CK’deki **من جِنانِهِمْ** ifadesi, yanlışlıkla **مِنْ جَنَابِهِمْ** yerine konmuştur,]) ki öğleden sonra yahut akşam döndüğünde ön incik kemiği ile kolu birbirine bağlanmış değildir, ne de otlak yerinde [ötekilerden] çevrilip uzaklaştırılır: (Lth, O:) yahut **طَالِقٌ** şu mânâya gelir: salıverilen yahut serbest bırakılan, dilediği yerde otlasın diye (salınan) bir dişi deve, (S, Msb,) ve bir koyun, (S,): (S, Msb:) ve ayrıca bu cümlede ilk açıklanan mânâda: (S:) ElFلrلbee tarafından, tek başına, yalnız başına otlaması için bırakılan bir koyun mânâsında diye zikredilmiştir. (Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **طَالِقٌ** ve **طَالِقَةٌ**, (S, Mgh, O, Msb, K,) birincisi, ة’siz, herkes tarafından kullanılır, (Msb,) ikincisi El-Aashà’nın bir beytinde vâki olmuştur, (S, Mgh, * O, Msb,) bir mısraın sonunda, ve **طَالِقَةٌ** diye telaffuz edilir, (S, O, Msb, [ki bunlar beyti biraz farklı rivayet eder,]) (mecaz:) Kendi yoluna gitmesi için [boşanmış, yahut] bırakılmış bir kadın, (S, * Mgh, * O, Msb, *) yahut boşama hükmüyle kocasından ayrılmış: (S, * Mgh, * Mgh, * K, TA:) ikisi de Akh tarafından zikredilmiştir: (O, TA:) IAmb’ye göre, yalnız **طَالِقٌ** denir; çünkü o sadece dişiye uygulanır: Lth ve IF’ye göre, **طَالِقَةٌ** şu mânâdadır: **طَالِقَةٌ غَدًا** [yarın boşanmış vb.]; ve Lth, bunun fiili **طَلَقَتْ** ile uygunluk için böyle olduğunu ekler: ancak bazıları, El-Aashà’nın beytinde ه’nin, mısraı tamamlamak için şiir zaruretiyle eklendiğini söyler; fakat çölde bir Arap’ın, bu beyti As’a okurken **طَالِقٌ** dediği rivayet edilmiştir [ki bu da mısraı aynı şekilde tamamlar]: ve Basralılar, dişilik alâmetinin **طَالِقٌ**’da düşürüldüğünü, çünkü onun izafetli bir sıfat olduğunu, **ذَاتُ طَلَاقٍ** [boşanması olan] mânâsında bulunduğunu kabul ederler. (Msb.) ― -b3- **أُوْجُهٌ طَوَالِقُ**: ― -b4- ve **لَيْلَةٌ طَالِقَةٌ** ve **لَيَالٍ طَوَالِقُ**: **طَلْقٌ**’a bak, son yarı.

**طُتَيْلِيقٌ**
**طُتَيْلِيقٌ** ذ **اِطِّلَاقٌ**’ın küçültmesi. (S, O.) 8’e bak.

**تُطَيْلِيقٌ**
**تُطَيْلِيقٌ** ذ **اِسْتِطْلَاقٌ**’ın küçültmesi. (S, O.) 10’a bak.

**مُطْلَقٌ**
**مُطْلَقٌ** ذ: **طَلْقٌ**’a bak, ilk cümle. ― -b2- [Bundan dolayı,] **يَدُهُ مُطْلَقَةٌ**: yine **طَلْقٌ**’a bak, önceki yarı. ― -b3- Ayrıca **مَآءٌ مُطْلَقٌ طِلْقٌ**’a bak. Şu mânâya gelir (farz edilen mecaz): Kayıtlanmamış su. (TA.) Ve **حُكْمٌ مُطْلَقٌ** şu mânâya gelir (farz edilen mecaz): [Kayıtlanmamış, yahut mutlak olan, yahut] içinde istisna bulunmayan bir hüküm. (TA.) ― -b4- **مُطْلَقُ اليَدِ اليُمْنَى**: ve **مُطْلَقَ اليَدَيْنِ**: her biri bir ata uygulanır: **طُلُقٌ**’a bak. -A2- [Golius, Meyd’in otoritesine dayanarak, onu ayrıca şu mânâda açıklar: koşmak yahut yarışmak üzere gönderilmek için atların buluştuğu bir yer: fakat burada hemen sonra gelen şey, bunun doğru olarak **مُطَلَّقٌ** olabileceğini düşünmeme meylettiriyor.]

**مُطَلِّقٌ**
**مُطَلِّقٌ** ذ Bir yarışta atıyla geçmeyi arzulayan kimse. (K.)

**مِطْلَاقٌ**
**مِطْلَاقٌ** ذ: **طَالِقٌ**’a bak. -A2- Ayrıca, (S, O, Msb, K,) ve ↓ **مِطْلِيقٌ**, (O, Msb, K,) ve ↓ **طُلَقَةٌ**, (S, O, K,) ve ↓ **طِلِّيقٌ**, (K,) ve ↓ **طَلَّاقٌ**, bu sonuncusu Z tarafından zikredilmiştir, (TA,) (mecaz:) Eşleri çok defa boşayan yahut salıveren kimse. (S, O, Msb, K, TA.)

**مِطْلِيقٌ**
**مِطْلِيقٌ** ذ: bir sonraki şeyde geçen şeye bak.

**مَطْلُوقَةٌ**
**مَطْلُوقَةٌ** ذ: **طَلْقٌ**’a bak. ― -b2- **اِمْرَأَةٌ مَطْلُوقَةٌ** (farz edilen mecaz:) Doğum sancıları tutmuş bir kadın. (Mgh, Msb.)

**مُطَيْلِقٌ**
**مُطَيْلِقٌ** ذ ve **مُطَيْلِيقٌ** **مُنْطَلِقٌ**’ın küçültmeleri. (S.)

**مُتَطَلَِّقُ اللِّسَانِ**
**مُتَطَلَِّقُ اللِّسَانِ** ذ: **طَلْقٌ**’a bak, önceki yarı.

**مُنْطَلِقُ اللِّسَانِ**
**مُنْطَلِقُ اللِّسَانِ** ذ: **طَلْقٌ**’a bak, önceki yarı.

**نُطَيْلِيقٌ**
**نُطَيْلِيقٌ** ذ: **اِنْطِلَاقٌ**’ın küçültmesi. (S, O.) 7’ye bak.
