# طلم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%84%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: طلم

| | ( الطُّلْمَةُ ، بالضَّمِّ : الخُبْزَةُ ) قال | الجوهريُّ : وهي التي تُسَمِّيها النّاسُ | المَلَّةَ ، وإنَّما المَلَّةُ اسمُ الحُفْرَةِ نَفْسِها ، فأَمَّا | الّتي يُمَلُّ فيها فَهِي الطُّلْمَةُ والخُبْزَةُ والمَلِيلُ . | وفي الحدِيثِ :   أَنَّه مرَّ صَلَّى اللَّهُ عليه | وَسَلَّم بِرَجُلٍ يُعَالِجُ طُلْمَةً لأَصْحَابِهِ في سَفَرٍ | وقد عَرِقَ فقال :   لا يُصِيبُهُ حَرُّ جَهَنَّمَ | أبدا   . | | ( و ) الطُّلاَّم ، ( كَزُنَّارٍ : التَّنُّومُ ، وهو | حبُّ الشَّاهْدَانِج ) وقد ذُكِر كلٌّ منهما في | مَوْضِعِه . | | ( والطَّلَم ، مُحَرَّكَة : وَسَخُ الأَسْنَانِ من | تَرْكِ السِّواكِ ) . | | ( و ) الطُّلْمُ ، ( بالضَّمِّ : الخِوَانُ يُبْسَطُ | عليه الخُبْزُ ) . | | ( وطَلَمَ الخُبْزَةَ ) طَلْمًا : ( سَوَّاهَا | وعَدَّلَها . ) | | ( والتَّطْلِيمُ : ضَرْبُكَ الخُبْزَةَ بِيَدِكَ ) لِتَبْرُدَ ، | ( ومنه قَولُ حَسَّان ) بنِ ثابتٍ ( رَضِيَ اللَّهُ | تعالى عنه ) : | % ( تظلُّ جِيَادُنا مُتَمَطِّراتٍ % | ( يُطَلِّمُهُنّ بالخُمُرِ النِّسَاءُ ) % | وَرِوايَة : يُلَطِّمُهُنَّ ) بتَقْدِيمِ اللاَّمِ على الطَّاءِ : | ( ضَعِيفَةٌ أَو مَرْدُودَةٌ ) . قال شَيخُنا : بَلْ هي | صَحِيحَةٌ جَرَى عَلَيْها أكثرُ أَئِمّةِ السِّير | رِوايَةً ودِرَايَةً ، وهي أَظْهَرُ في المَعْنَى . وقال | ابنُ الأَثِير : هو المَشْهُورُ في الرِّوايَةِ ، وهو | بِمَعْناه ، ( أي : تَمْسَحُ النِّساءُ العَرَقَ عَنْهُنَّ | بالخُمُرِ ) أي : الأَكسِيَةِ , | | وقيل : معناه يَضْرِبْنَ بالأَكُفِّ في نَفْضِ | ما عَلَيْها من الغُبَارِ . | | [ ] وممّا يُسْتَدْرَكُ عليه : | في المَثَل : إنَّ دُونَ الطُّلْمَةِ خَرْطَ قَتَادِ | هَوْبَرَ ، وأَنْشَدَ شَمر : |

| % ( تَكَلَّفْ ما بَدَا لَكَ دُون طُلْمٍ % | فَفِيما دُونَه خَرْطُ القَتَادِ ) % | | والطُّلْمُ : جَمْعُ الطُّلْمَةِ ، كما في | اللِّسان . |

### Türkçe

| | ( **الطُّلْمَةُ** ، zamme ile: ekmek ) dedi | el-Cevherî: ve o, insanların | **المَلَّةَ** diye adlandırdığıdır; hâlbuki **المَلَّةُ** ancak çukurun bizzat kendisinin adıdır; أما | içinde **يُمَلُّ** olunan ise **الطُّلْمَةُ** ve ekmek ve **المَلِيلُ**’dür. | Ve hadiste:   onun (sallallahu aleyhi | ve sellem) bir yolculukta arkadaşları için bir **طُلْمَةً** ile uğraşan bir adama uğradığı, | ve terlemiş olduğu; bunun üzerine dedi ki:   ona cehennem sıcağı | asla dokunmaz   . | | ( ve ) **الطُّلاَّم** , ( **كَزُنَّارٍ**: **التَّنُّومُ**; o da | **حبُّ الشَّاهْدَانِج**’dir ) ve ikisinin her biri | kendi yerinde zikredilmiştir. | | ( ve **الطَّلَم** , harekeli: misvakı terk etmekten | dişlerin kiri ) . | | ( ve ) **الطُّلْمُ** , ( zamme ile: üzerine | ekmek serilen sofra ) . | | ( **وطَلَمَ الخُبْزَةَ** ) **طَلْمًا**: ( onu | düzledi ve ayarladı. ) | | ( **والتَّطْلِيمُ**: ekmeği elinle vurmandır ) soğuması için, | ( ve ondan Hassân ) b. Sâbit’in (Allah | Teâlâ ondan razı olsun) sözü: | % ( تظلُّ جِيَادُنا مُتَمَطِّراتٍ % | ( يُطَلِّمُهُنّ بالخُمُرِ النِّسَاءُ ) % | ve rivayet: **يُلَطِّمُهُنَّ** ) lâmın tâ’nın önüne geçirilmesiyle: | ( zayıftır yahut reddedilmiştir ) . Şeyhimiz dedi ki: bilakis o | sahihtir; siyer imamlarının çoğu onun üzere | rivayet ve dirayet olarak yürümüştür; ve o, mânada daha açıktır. Ve dedi | İbnü’l-Esîr: o, rivayette meşhur olandır; ve o | mânasıyladır; ( yani: kadınlar onların üzerinden | teri **بالخُمُرِ** ile silerler ) yani: örtülerle, | | ve denildi ki: mânası, üzerindeki tozu | silkelemek için avuçlarla vurmalarıdır. | | [ ] Ve ondan istidrâk olunanlardandır: | meselde: **إنَّ دُونَ الطُّلْمَةِ خَرْطَ قَتَادِ هَوْبَرَ**; ve Şemir inşâd etti: |

| % ( تَكَلَّفْ ما بَدَا لَكَ دُون طُلْمٍ % | فَفِيما دُونَه خَرْطُ القَتَادِ ) % | | ve **الطُّلْمُ**: **الطُّلْمَةِ**’nin cem‘idir; **اللِّسان**’da olduğu gibi. |
