# طما — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%A7/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%85%D8%A7/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [طما](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%A7.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: طما

باب الطاء والميم و و ا ي ء معهما
ط م ا، م ط ا، ء ط م، و ط م، م ي ط مستعملات
طمى:
طَمَى الماء يطمي طَمياً، ويَطمُوا طُمُوّاً وطُمِيّاً فهو طامٍ وذلك إذا امتلأ البَحْرُ أو النَّهْرُ أو البِئْرُ، قال:
إذا رجزت قَحْطانُ يومَ عَظـيمةٍ		رأيتَ بُحُوراً من بُحُورِهُمُ تَطْمُو
مطا:
مُطِيَ في الشَّمْس: مُدَّ، وكلّ شَيءٍ مَدَدْتَهُ فقد مَطَوْته، ومنه المَطوُ في السَّير، ومنه يقال: يَتَمَطَّى، إنّما هو تمديد جسده.
والمُطَيطاءُ: التَّبَخْتُرُ، ومنه قوله جلّ وعزّ: "ذَهَبَ إلى أهْلِهِ يَتَمَطَّى"، أي: يَتَبَخْتَرُ.
أطم:
الأُطُم: حِصْنٌ بناه أهلُ المدينة من حجارة.
وتأطَّمَ السَّيْلُ إذا ارتفع في وجهه طَحَماتٌ كالأمواج، ثمَّ يُكْسَرُ بعضه على بعض، قال رؤبة:
إذا ارتمى في وَأْدِهِ تَأَطَّمُهْ
وتَأَطَّمَتِ الحِيطانُ، إذا هَمَّتْ بالسُّقُوط.
والأَطُومُ: السُّلَحْفاةُ البحريّ الذي يُجعَلُ من جلده الزيَل، ورُبَّما شبِّهَ جِلدُ البَعير الأملس به.
والأَطُومُ: سَمَكَةٌ في البَحر قد رأيت جلدها، وكان أصحابنا يقولون: إنّها بقرة، حتّى رأيت جِلْدَها يُتَّخَذُ منه الخِفاف للجمّالين، قال الشّمّاخ:
وجِلْدُها منْ أَطُـومٍ مـا يُؤَيِّسُـهُ		طِلحٌ كضاحية الصَّحْراء مَهزولُ
وطم:
وطمت الشّيء أَطِمُهُ: أرخيته.
ميط:
قولهم: ما زِلنا بالهياط والمِياط: الهِياطُ: المُزاوَلةُ، والمِياطُ: المَيْلُ. ويُقال أماط الله عنك الأَذَى، أي: نحّاه ويقال: أرادوا بالهِياطِ الجَلَبة والصَّخَب، وبالمياط التَّباعُدُ والتَّنَحِّي والميل.

### Türkçe

باب **الطاء** و**الميم** و **و** **ا** **ي** **ء** معهما
**ط م ا**، **م ط ا**، **ء ط م**، **و ط م**، **م ي ط** مستعملات

**طمى**:
**طَمَى** su **يطمي** **طَمياً**; ve **يَطمُوا** **طُمُوّاً** ve **طُمِيّاً**; o hâlde o **طامٍ**dır; bu, deniz yahut nehir yahut kuyu dolduğu zaman olur. Dedi ki:
إذا رجزت قَحْطانُ يومَ عَظـيمةٍ		رأيتَ بُحُوراً من بُحُورِهُمُ تَطْمُو

**مطا**:
Güneşte **مُطِيَ**: uzatıldı; ve her şey ki onu uzattın, artık onu **مَطَوْته** oldun. Ve ondan yürüyüşte **المَطوُ** (uzatma) vardır. Ve ondan denilir: **يَتَمَطَّى**; ancak o, bedenini uzatmadır.
Ve **المُطَيطاءُ**: salınma/kurula kurula yürüme; ve ondan, celîl ve azîz olanın sözü: "ذَهَبَ إلى أهْلِهِ يَتَمَطَّى"، yani: **يَتَبَخْتَرُ** (salınır).

**أطم**:
**الأُطُم**: Medine halkının taştan inşa ettiği bir hisar.
Ve sel **تأطَّمَ** oldu; yüzünde dalgalar gibi **طَحَماتٌ** yükseldiği zaman; sonra onun bir kısmı bir kısmı üzerine kırılır. Rü’be dedi ki:
إذا ارتمى في وَأْدِهِ تَأَطَّمُهْ
Ve duvarlar **تَأَطَّمَتِ**; düşmeye yeltendiği zaman.
Ve **الأَطُومُ**: derisinden **الزيَل** yapılan deniz kaplumbağası; ve bazen pürüzsüz devenin derisi ona benzetilir.
Ve **الأَطُومُ**: denizde bir balık; derisini görmüşümdür. Ve bizim arkadaşlarımız, derisini görüp ondan deve sürücülerine **الخِفاف** yapıldığını görene kadar, onun inek olduğunu söylüyorlardı. Eş-Şemmâh dedi ki:
وجِلْدُها منْ أَطُـومٍ مـا يُؤَيِّسُـهُ		طِلحٌ كضاحية الصَّحْراء مَهزولُ

**وطم**:
Şeyi **وطمت**; onu **أَطِمُهُ**: onu salıverdim/gevşettim.

**ميط**:
Onların sözü: **ما زِلنا بالهياط والمِياط**; **الهِياطُ**: uğraşma/işe girişme; **المِياطُ**: meyletme. Ve denilir: **أماط** Allah senden eziyeti; yani onu uzaklaştırdı. Ve denilir: **الهِياط** ile gürültü ve bağırış çağırışı; **المياط** ile uzaklaşmayı, çekilmeyi ve meyli kastettiler.
