# طمث (ط-م-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%85%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

“Tefes”, kir demektir

- Harfler: ط - م - ث
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 1 sîga
- 12 sözlük

## Sîgalar (1)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [يَطْمِثْهُنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%B7%D9%92%D9%85%D9%90%D8%AB%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | يَفْعِلْهُنَّ | Onlara temasta bulunur | 2 | 2 | [55:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/ayet/55:56.md) |

## Mücavir kökler — 5 mücavir (8 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Bahçe demektir
2. [قبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Önce
3. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 2 ortak ayet · G² 12 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
4. [طرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D8%B1%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Dilin ucu demektir
5. [قصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · Kusare, anız demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طمث |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md), [لمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B3.md), [نكح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AD.md), [بكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | [عنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%B3.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir nesneye, mekana veya canlıya ilk defa el değmesi, temas edilmesi, iz bırakılması |
| Çekirdek Özet 2 | Cennet eşlerinin safiyetini ve daha önce hiçbir varlık tarafından dokunulmamış, ilk olma vasfını ifade etme |
| Çekirdek Özet 3 | Dokunulmamışlık, safiyet, özgün bozulmamışlık ve mutlak dokunulmazlık hali |
| Kritik Hata Riski | Kökün anlamını yalnızca kaba fiziksel cinselliğe indirgeyerek el değmemişlik ve mutlak safiyet boyutunu gözden kaçırmak |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طم | Bir şeyi bütünüyle kaplama, örtme, suyun veya nesnenin taşarak yüzeyi bürümesi; nitekim [طمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D9%85.md) kökünde bütünüyle bürüme, [طمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%B3.md) kökünde izleri bütünüyle silip kapatma, [طمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%B9.md) kökünde nefsi bütünüyle kaplayan şiddetli istek mevcuttur | ث | Yayılma ve temas etme vasfına sahip peltek ث harfi eklenerek bürüme ve örtme eylemi, nesnenin veya canlının saflığına ilk kez dokunup iz bırakma, ilk teması gerçekleştirme yönünde özelleşmiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Bütünsel bir alanı veya varlığı kuşatma, çevreleme ve kapsama hareketi |
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Sıvı, akışkanlık veya biyolojik bir mevcudiyetin yayılımı |
| ث | işaret, sınır; dağılma ve yayılma (türetme imge) | Yüzeye sirayet etme, temasla ilk izi bırakma ve sınır ihlali yapma |
| طمث | Kuşatılmış ve korunmuş bir mevcudiyete ilk kez temas ederek onda iz bırakma eylemi | Koruma altındaki el değmemiş bir alana veya varlığa ilk defa nüfuz etme, ilk temasla kapalılığı açma hareketidir |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir meraya ilk defa ayak basıp otlatmak, bir deveye ilk kez bağlama ipi vurmak; kadına ilk defa temas etmek ve bekaretini açmak; hayız kanı görmek |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Adiy b. Zeyd el-İbâdî bir beytinde şerefli ve temiz kalmayı överken devenin dinlenme yerindeki kirlenmeye temas anlamında طَمْثِ العَطَنْ ifadesini kullanmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Emevî dönemi şairi el-Farazdak bir beytinde el değmemişliği tavsif ederken şu mısraları zikretmiştir: دَفَعْنَ إِلَيَّ لَمْ يُطْمَثْنَ قَبْلِي / وَهُنَّ أَصَحُّ مِنْ بَيْضِ النَّعَامِ |

Kaynak: Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Arapça kök طمث, merkezî Sami dilleri zemininde genellikle kadının biyolojik döngüsü olan hayız hali ve kanama ile başlayan ilk temas semantiğiyle bilinir. İbranice ve Aramice/Süryanice hatlarında doğrudan aynı kök fonemleriyle tam bir örtüşme sınırlıdır; ancak ritüel kirlilik, kanama veya bedensel salgı kökleriyle dolaylı anlamsal geçişkenlikler tartışılmıştır. Arapçada kök, yalnızca biyolojik bir akıntı (hayız) ile sınırlı kalmamış; İbn Fâris ve el-Halîl gibi erken dilcilerin açıkça tespit ettiği üzere genel olarak "el değmek, ilk temasta bulunmak, bir yere/nesneye ilk defa dokunmak" biçimindeki en yalın fiziksel harekete genişlemiştir. Çöl yaşantısında ayak basılmamış otlaklar veya ip değmemiş develer için de kullanılması, kökün Arap dilinde semantik bir genişleme yaşayarak "bozulmamış safiyete ilk müdahale" anlam matrisini kazandığını göstermektedir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, David Cohen, Maqāyīs al-Lugha.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir şeye ilk kez dokunma ve iz bırakma | Hayız kanı (demü'l-hayz) ve ilk cinsel temas (iftidâd) anlamlarından genel temas ve ayak basılmamışlık manasına açılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Biyolojik akıntı ve dokunulma | Güney Sami ve Kuzeybatı Sami dillerinde hayız ve kan izi semantiğiyle tem temas anlamı paralellik gösterir | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Belirgin bir Afro-Asyatik dış bağ tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, Brown-Driver-Briggs.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طمث | Anlamlı | İlk temas, dokunma, hayız | Bir şeye ilk defa el değmek, bekareti gidermek, kadının hayız görmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| طثم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
| [مطث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B7%D8%AB.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
| [مثط](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AB%D8%B7.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
| ثطم | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |
| [ثمط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D8%B7.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü'l-ʿAyn kaydına göre mühmeldir |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طمث | Merkez | İlk temas ve el değmemişlik | Nesneye veya kişiye daha önce hiç yapılmamış ilk teması ifade eder | Kanama veya iz bırakma eşliğinde ilk defa el sürme |
| [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) | Komşu | Temas | Her türlü genel dokunma eylemidir; ilk olma şartı taşımaz | İki cismin birbirine fiziksel olarak değmesi |
| [لمس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%B3.md) | Komşu | Yoklama ve temas | Arayarak, hissederek veya kasıtlı olarak el ile yoklama | Duyusal idrak amacıyla dokunma |
| [نكح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%83%D8%AD.md) | Komşu | Birleşme ve nikah | Meşru akit veya cinsel birleşmenin bizatihi kendisi | Hukuki ve fiili birleşme durumu |
| [بكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%83%D8%B1.md) | Komşu | İlklik | Zaman veya doğum bakımından ilk olma hali | Dokunulmamışlıktan ziyade kronolojik ilklik |
| [عنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%86%D8%B3.md) | Zıt | Dokunulmadan kalma, esneme | Uzun süre evlenmeyip kocasız kalma, el sürülmeden yaşlanma | Temasın gerçekleşmemesi ve bekleyiş hali |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طمث | İlk temas, bekareti açma | Bir varlığa ilk kez el değme, temas ederek iz bırakma | Kesin |
| Latince | deflorare, intactum tangere | Çiçeğini koparma, dokunulmamışa dokunma | Bakireliği bozma nüansını karşılar; nesnelere ilk ayak basma anlamını dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | to deflower, to touch for the first time | İlk kez dokunmak, el değmek | Hem cinsel ilk teması hem de dokunulmamış bir şeye ilk el sürmeyi kısmen karşılar | Güçlü |
| Almanca | entjungfern, unberührt berühren | Bekaretini açmak, el değmemişe dokunmak | Biyolojik ve fiziksel ilk teması verir; genel mera metaforunu tam kapsamaz | Güçlü |
| Fransızca | déflorer, toucher pour la première fois | İlk kez temas etmek, iz bırakmak | İlk defa bozulmamış bir şeye dokunma ve saflığı açma anlamını taşır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Lane’s Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| يَطْمِثْهُنَّ | İlk cinsel temas, el değmemişlik | Cennet ehli için hazırlanmış eşlerin mutlak safiyetini, ne bir insan ne de bir cin tarafından daha önce kendilerine asla dokunulmadığını bildiren bağlam; Rahmân [55:56](https://lisan.digital/tr/ayet/55:56.md), [55:74](https://lisan.digital/tr/ayet/55:74.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ahiret ahvali ve cinlerin mahiyeti | Ayette cinlerin de anılması sebebiyle cinlerin insanlarla cinsel veya fiziksel temas kurabilme imkanı tartışılmıştır | Fiziksel temas ve müdahale kabiliyeti |
| Fıkıh | Hayız ve nikahta bekaret | Kadının ilk hayız görme dönemi ve zifafta bekaretin giderilmesi hükümleri | Hayız kanaması ve iftidâd |
| Tefsir | Cennet nimetlerinin tavsifi | Cennetteki eşlerin hiçbir varlık tarafından önceden görülüp dokunulmadığı, mutlak saflıkta korunduğu vurgusu | Dokunulmamışlık, mutlak safiyet |
| Hadis | Hayız halleri | Hz. Âişe'nin hacc esnasında hayız görmesini ifade ederken طَمِثْتُ lafzını kullanması | Biyolojik hayız hali |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret mükafatı | Bozulmamış safiyet | Teşvik ve vaat | İlahi lütfun başkaları tarafından tüketilmemiş, kişiye özel saflığını simgeler | Kesin |
| İlmi | Özgün araştırma | Bakir alan | Keşif ve ilk adım | Daha önce el değmemiş, araştırılmamış bilgi sahalarına ilk kez adım atılması | Muhtemel |
| Siyasi | Hükümranlık ve sınır | İhlal edilmemiş egemenlik | Dokunulmazlık | Bir otoritenin veya toprağın yabancı bir güç tarafından çiğnenmemiş olması hali | Muhtemel |
| İktisadi | Tüketim ve meta | Sıfır / kullanılmamış mal | Değer koruma | Hiç kullanılmamış, eskitilmemiş, ambalajı ilk defa açılan nesnenin yüksek değeri | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Başlangıç durumundaki bozulmamış sistem ($t=0$) | Dış bir kuvvetin, gürültünün veya sürtünmenin henüz etki etmediği, pertürbasyona uğramamış saf başlangıç hali | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Bozulmamış özgünlük (intactness) | Sosyal veya antropolojik açıdan dış müdahaleye, sömürüye veya kültürel aşınmaya maruz kalmamış saf toplumsal durum | Muhtemel |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca kaba, biyolojik ve ten hazlarına dayalı bir cinsel temas eylemine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Bir varlığın saflığının, el değmemişliğinin, yalnızca muhatabına tahsis edilmiş yüksek değer ve dokunulmazlığının anlatımı |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Cennet tasvirlerini kaba bir tensellikle sınırlandırmak ve ayetteki cinlerin zikredilmesinden kaynaklanan ontolojik ve metafizik safiyet dersini ıskalamak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın cennet nimetlerini ve mükâfatını anlatırken kullandığı nezih, dakik ve derinlikli semantik yapıyı kavramak; safiyetin değerini anlamak için anahtar bir köktür |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Rahmân suresindeki cennet ve cennet eşlerinin vasıflarının sıralandığı ayet gruplarında belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Cennet eşleri tasvirinin sıradan bir dünyevi cinsellik tekrarı olduğu zannını yıkar; burada muhataba özel kılınmış, mutlak bir el değmemişlik ve kutsal bir dokunulmazlık bulunduğunu ortaya koyar |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir canlıya, meraya veya nesneye ilk kez el değmesi, temas edilmesi, ilk izi bırakma eylemi.
- Soyut anlam: Bir varlığın özgün safiyetinin, dokunulmamışlığının ve bozulmamış mevcudiyetinin dış müdahale ile açılması.
- Sistematik karşılık: Değerini dokunulmamışlığından alan bir mevcudiyete yönelik ilk ve kurucu temas hali; safiyetin muhafazası veya bozulması eşiği.
- LaTeX modeli: $$ S(t) = S_0 \cdot \mathbb{I}_{\{t < \tau\}} + (S_0 - \Delta) \cdot \mathbb{I}_{\{t \ge \tau\}} $$
- LaTeX açıklaması: Modelde $S_0$ bir varlığın el değmemiş, tam ve saf durumunu temsil eder. $\tau$ parametresi ilk temasın (yani طمث eyleminin) gerçekleştiği kritik anı; $\mathbb{I}$ ise durumun gerçekleşip gerçekleşmediğini bildiren gösterge fonksiyonunu ifade eder. Temas anından önce ($t < \tau$) sistem mutlak el değmemişlik ($S_0$) halinde iken, temas anı ve sonrasında ($t \ge \tau$) sistem bu ilk temasın bıraktığı izle ($\Delta$) yeni bir duruma geçmektedir. Ayetteki olumsuzlama hali ($\neg \text{طمث}$) ise sistemin daima $t < \tau$ aralığında, yani saf ve el değmemiş kaldığını sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%85%D8%AB/occurrences?meal=IK

### [Rahman 55:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/ayet/55:56.md) — يَطْمِثْهُنَّ

فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ

Meal (IK): Oralarda bakışlarını yalnız eşlerine çevirmişler vardır ki, daha önce kendilerine ne bir insan, ne de bir cinn dokunmuştur.

### [Rahman 55:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/ayet/55:74.md) — يَطْمِثْهُنَّ

لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ

Meal (IK): Bunlardan önce kendilerine ne bir insan, ne de bir cin dokunmuştur.

## Sözlükler (12)

### ★ Akevler Sözlüğü

“Tefes”, kir demektir. “Temes”, kullanmak, eskitmek anlamındadır.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الطاء والثاء والميم معهما
ط م ث مستعمل فقط
طمث:
الطَّمْثُ: الافتضاضُ. وطَمَثْتُ الجارية: افترعتها، وقول الله عزّ وجلّ: "لم يَطمِثْهُنّ إنْسٌ قَبْلَهُمْ ولا جانّ". أي: لم يَمْسَسْهُنَّ.
والطَّامث: لُغَةٌ في الحائض.
وطَمَثْتُ البَعِيرَ طَمْثاً، إذا عَقَلته.

##### Türkçe

باب **الطاء** ve **الثاء** ve **الميم** onlarla birlikte

**ط م ث** yalnızca kullanılmıştır

**طمث**:

**الطَّمْثُ**: bekâretin bozulmasıdır. Ve “**طَمَثْتُ** **الجارية**”: onu bekâretini bozdum; ve Allah عزّ وجلّ’ün sözü: “لم **يَطمِثْهُنّ** إنْسٌ قَبْلَهُمْ ولا جانّ”. Yani: onlara dokunmamıştır.

Ve **الطَّامث**: hayızlı (kadın) hakkında bir lugattır.

Ve “**طَمَثْتُ** **البَعِيرَ** **طَمْثاً**”, onu bağladığım zaman (denir).

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

طَمَثَها يَطْمِثُها ويَطْمُثُها طَمْثاً، إذا افتضَّها. وطَمَثَتِ المرأة تَطْمُثُ بالضم: حاضتْ. وطَمِثَتْ بالكسر لغة، فهي طامِثٌ. وقال أبو عمرو: الطَمْثُ: المسُّ، وذلك في كل شيء يُمَسّ. قال: ويقال للمَرتَع: ما طَمَثَ المَرْتَعَ قبلَنا أحدٌ. وما طَمَثَ هذه الناقة حبلٌ قطُّ، أي ما مسَّها عِقالٌ.

##### Türkçe

**طَمَثَها** **يَطْمِثُها** ve **يَطْمُثُها** **طَمْثاً**: onu bekâretini bozduğunda. Ve kadın **طَمَثَتِ** **تَطْمُثُ** (ötre ile): hayız gördü. Ve kesre ile **طَمِثَتْ** bir dildir; o hâlde o **طامِثٌ**dur. Ebû Amr dedi: **الطَمْثُ**: dokunmadır; bu, dokunulan her şeyde (geçerlidir). Dedi: ve otlak için şöyle denir: “Bizden önce hiç kimse otlağa **طَمَثَ** etmedi.” Ve “Bu deveye hiçbir zaman bir bağ **طَمَثَ** etmedi”; yani ona bir **عِقالٌ** dokunmadı.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ط ث م
طمث
استُعمل من وجوهه : طمث .
طمث : قال الليث : طَمَثْتُ البعيرَ أَطْمِثُه طَمْثاً : إذا عَقَلْتَه ، وطَمَثْتُ الْجارية : إذا افترعْتَها . قال : والطَّامث في لغتهم الحائض .
وقال الله جلّ وعزّ : ( الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلاَ ) ( الرحمن : 56 ) ، أخبرني المنذريّ عن ابن فهم ، عن محمد بن سلاّم ، عن يونسَ أنه سأَله عن قوله : ( الطَّرْفِ لَمْ ( فقال : تقول العَرَب : هذا جَملٌ ما طمثه حَبل قَطّ ، أي : لم يمَسَّه .
قلت : ونحو ذلك قال أبو عُبيدة . قال : ( لم يطمثهنّ ) : لم يمسَسْهنّ .
سلمة عن الفرّاء قال : الطَّمْثُ : الافتضاض وهو النِّكاح بالتَّدْمية . قال : والطَّمْث : هو الدم ، وهما لُغتان : طَمَث ويطْمِثُ : والقُراء أكثرهم على ) الطَّرْفِ لَمْ ( بكسر الميم .
وقال أبو الهيثم : يقال للمرأة طُمِثَتْ تُطمَثُ ، أي : أُدْمِيَت بالافتضاض ، وطَمِثَتْ على فَعِلَتْ تَطمثُ إذا حاضت أول ما تحيض ، فهي طامث .
وقال في قول الفَرَزدق :
دفعنَ إليَّ لم يُطمثنَ قبْلِي
فهنَّ أصَحُّ من بَيْض النّعامِ
أي : هُنَّ عذارى غير مُفْتَرعَات .

##### Türkçe

ط ث م
**طمث**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **طمث**.

**طمث**: Leys dedi ki: **طَمَثْتُ البعيرَ أَطْمِثُه طَمْثاً**: onu bağladığın zaman; ve **طَمَثْتُ الْجارية**: onu bekâretini bozduğun zaman. Dedi ki: ve **الطَّامث** onların lugatında hayızlıdır.

Allah (azze ve celle) dedi ki: (**الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلاَ**) (er-Rahmân: 56). Münzirî bana İbn Fehm’den, Muhammed b. Sellâm’dan, Yûnus’tan haber verdi: ona şu sözü hakkında sormuş: (**الطَّرْفِ لَمْ**) dedi ki: Arap der ki: bu bir devedir, onu hiçbir zaman ip bağlamamıştır; yani: ona dokunmamıştır.

Dedim ki: bunun benzerini Ebû Ubeyde söyledi. Dedi ki: (**لم يطمثهنّ**): onlara dokunmamıştır.

Seleme, Ferrâ’dan: dedi ki: **الطَّمْثُ**: bekâreti bozmadır; ve o, kanatmakla olan nikâhtır. Dedi ki: ve **الطَّمْث**: o kandır; ikisi iki lugattır: **طَمَث** ve **يطْمِثُ**; ve kurrânın çoğu (**الطَّرْفِ لَمْ**) üzerinde mîm’i kesre ile (okur).

Ebû’l-Heysem dedi ki: kadına **طُمِثَتْ تُطمَثُ** denir; yani: bekâreti bozmakla kanatıldı. Ve **طَمِثَتْ** “**فَعِلَتْ**” vezni üzere **تَطمثُ**: ilk hayız gördüğü zaman; o hâlde o **طامث**tir.

Ferrâzdak’ın şu sözü hakkında dedi ki:
دفعنَ إليَّ لم يُطمثنَ قبْلِي
فهنَّ أصَحُّ من بَيْض النّعامِ

Yani: onlar, bekâreti bozulmamış bakirelerdir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الطاء والميم وما يثلثهما)
(طمن) الطاء والميم والنون أُصَيْلٌ بزيادة همزة. يقال: اطمأنَّ المكان يطمئنّ طمَأنينة. وطامنت مِنه: سَكَّنت.
(طمي) الطاء والميم والحرف المعتل أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على علو وارتفاع في شيءٍ خاص. يقال طما البحرُ يطمو ويَطْمِي لُغتان، وهو طامٍ، وذلك إذا امتلأ وعلا. ويقال طَمَى الفرسُ، إذا مرَّ مُسرِعاً. ولا يكون ذلك إلاَّ في ارتفاع.
(طمث) الطاء والميم والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على مسِّ الشيء. قال الشَّيباني: الطَّمْث في كلام العرب المسُّ، وذلك في كلِّ شيء. يقال: ما طَمَث ذا المرتعَ قبلنا أحد. قال: وكلُّ شيء يُطمث. ومن ذلك الطَّامث *وهي الحائض. طَمِثَتْ وطَمَثَتْ. ويقال طَمَثَ الرَّجُل المرأةَ: مسَّها بجماع. وهذا في هذا الموضع لا [يكونُ] بجماع وحدهُ([1]). قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلاَ جَانٌّ﴾ [الرحمن 56 و74]، قال الخليل: طمثْتُ  البعير طَمْثاً، إذا عقلتهُ([2]). ويقال: ما طمث هذه الناقةَ حَبْلٌ قط. أي ما مسَّها. وأمَّا قول عديّ:
* أو طَمْثِ العَطَنْ([3]) *
فقال قوم: الطَّمْث: الدَّنَس.
(طمح) الطاء والميم والحاء أصل صحيح يدلُّ على علوٍّ في شيء. يقال طَمَحَ ببصرهِ إلى الشيء: علا. وكلُّ مرتفعٍ طامح. وطمَح ببوله. إذا رماه في الهواء. قال:
طويلٍ طامحِ الطّرف *** إلى مَفْزَعَةِ الكَلْبِ([4])ومن الباب طَمَحات الدّهر: شدائِدُه.
(طمر) الطاء والميم والراء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على معنيين: أحدهما الوثب، والآخر وهو قريبٌ من الأوَّل: هَوِيّ الشَّيء إلى أسفل.
فالأوَّل: طَمَرَ: وثَب؛ فهو طامر. ويقال للفرسِ طِمِرٌّ، كأنَّهُ الوثّاب. وطامرُ بن طامرٍ: البرغوث.
والأصل الآخر طَمَرَ، إِذا هَوَى. والأمر المطمِّر: المهلك. والأمور المُطَمِّرات: المهلكات. وطمارِ([5]): مكان يُرْفَع إليه الإنسان ثم يُرْمَى به. قال:
إلى رجلٍ قد عَقَرَ السَّيْفُ وجهَه *** وآخرَ يَهوي من طَمَارَِ قتيلِ([6])ومن الباب: طمرت الشَّيءَ: أخفيتُه. والمطمورة: حفرةٌ تحتَ الأرض يُرمى فيها الشيء.
ومن الباب: طَمَرت الغِرارةَ، إِذا ملأْتَها؛ كأنَّ الشيءَ قد رُمِيَ بها.
ومما شذَّ عن الباب الطِّمْر: الثّوب الخَلَق. وقولهم إنَّ المِطْمَر زِيجٌ للبنَّاء، فهو ممّا أعلمتك أنَّه لا وجهَ للشُّغلِ به.
(طمس) الطاء والميم والسين أصلٌ يدلُّ على محوِ الشيء ومسحِهِ. يقال طَمَسْتُ الخَطَّ، وطَمست الأثرَ. والشيءُ طامسٌ أيضاً. وقد طَمَسَ هو بنفسهِ.
(طمش) الطاء والميم والشين  لا قياسَ له، ولولا أنَّه في الشَّعر لكان من المشكوك فيه؛ لأنّه لا يُشِبه كلامَ العربِ. على أنَّهم يقولون: ما أدري أيُّ الطمْشِ هو؟ أيْ أيُّ النّاس والخلْقِ هو. قال:
* وَحْشٌ ولا طَمْشٌ من الطُّمُوش([7]) *
(طمع) الطاء والميم والعين أصلٌ واحدٌ صحيح يدلُّ على رجاءٍ في القلبِ قويٍّ للشَّيء. يقال طَمِعَ في الشيءِ طَمَعاً وطَمَاعة([8]) وطماعِيَة. ولَطَمُعْتَ يازيد([9]) كما يقولون: لَقَضُو القاضي. هذا عند التعجُّب. ويقال امرأةٌ مِطْماعٌ، للتي تُطمِع ولا تُمْكِن.
(طمل) الطاء والميم واللام أُصَيْلٌ يدل على ضَعَةٍ وسَفالٍ. وأصله الذي يبقى في أسفل الحوضِ من الماء القليل والطِّينِ، يقال لذلك الطَّمْلَة. يقال اطُّمِلَ ما في الحوضِ، وقد اطَّمَلَهُ، إذا لم يترك فيه قَطْرَة([10]). ثم يحملون على هذا فيقولون للمرأة الضَّعيفة: طِمْلَة، وللرجل اللصّ طِمْل. ويقولون: إنَّ الطِّمْل: الفاحش. والله أعلم بالصواب.
--------------ـــــ
([1]) في الأصل: "إلا بجماع وحده". والمفهوم من صنيع اللسان أن الطمث الافتضاض بالتدمية، أي جماع البكر.
([2]) في الأصل: "علقته"، صوابه من المجمل واللسان.
([3]) قطعة من بيت له في اللسان (طمث). وهو بتمامه:
طاهر الأثواب يحمي عرضه *** من خنـثى الذمة أو طمث العطن
 ([4]) لأبي دواد الإيادي، كما في الحيوان (2: 168)، واللسان (طمع). وحقق البكري في التنبيه أنه لعقبة بن سابق الهزاني. انظر شرح الحيوان (2: 168). وسيأتي في (فزع).
([5]) طمار، بفتح الطاء، مثل قطام بالبناء على الكسر، ويقال أيضاً بالإعراب مع منعه من الصرف. وضبط هذه الكلمة غامض في اللسان والقاموس. انظر معهما معجم البلدان في رسمه.
([6]) لسليم بن سلام الحنفي، يقوله في مسلم بن عقيل بن أبي طالب، وهانئ بن عروة المرادي. انظر اللسان (طمر)، ومعجم البلدان. وقبله فيهما:
فإن كنتِ لا تدرين ما الموت فانظري  *** إلى هانئ في السوق وابن عقيل
([7]) لرؤبة كما سبق في (حشر 66).
([8]) في الأصل: "ولا طماعة". وكلمة "لا" مقحمة، ليست في المجمل.
([9])  في الأصل: "وأطمعت يا زيد"، وفي المجمل: "وقال بعضهم: لطمع الرجل بضم الميم تعجباً، وكذلك لقضو القاضي".
([10]) في الأصل: "وطرة"، صوابه من المجمل واللسان.

ـ

##### Türkçe

(طاء ve **ميم** ve ikisini üçleyen şeyin bâbı)
(**طمن**) **الطاء** ve **الميم** ve **النون**; hemzenin ziyadesiyle bir asıldır. Denir: **اطمأنَّ** mekân **يطمئنّ** **طمَأنينة**. Ve ondan **طامنت**: sakinleştirdim.
(**طمي**) **الطاء** ve **الميم** ve illetli harf; sahih bir asıldır; özel bir şeyde yükseklik ve yükselme üzerine delâlet eder. Denir: **طما** deniz **يطمو** ve **يَطْمِي**; iki lugattır, ve o **طامٍ**dır; bu, dolup yükseldiği zamandır. Ve denir: **طَمَى** at, eğer hızlıca geçtiyse. Ve bu ancak bir yükselmede olur.
(**طمث**) **الطاء** ve **الميم** ve **الثاء**; sahih bir asıldır, şeyin dokunulmasına delâlet eder. **الشَّيباني** dedi: Arapların كلامında **الطَّمْث** dokunmadır; ve bu her şeydedir. Denir: Bizden önce hiç kimse şu otlağı **طَمَث** etmedi. Dedi: Ve her şey **يُطمث** edilir. Bundan da **الطَّامث**; ve o hayızlıdır. **طَمِثَتْ** ve **طَمَثَتْ**. Ve denir: **طَمَثَ** adam kadını: onu cima ile dokundu. Ve bu, bu yerde, yalnız cima ile [olmaz]([1]). Allah Teâlâ dedi: ﴿لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلاَ جَانٌّ﴾ [الرحمن 56 و74]، **الخليل** dedi: **طمثْتُ** deveyi **طَمْثاً**; eğer onu bağladıysam([2]). Ve denir: Bu dişi deveye hiçbir zaman bir gebelik **طمث** etmedi. Yani ona dokunmadı. Ama **عديّ**’nin sözü:
* أو **طَمْثِ** **العَطَنْ**([3]) *
Bir kavim dedi: **الطَّمْث**: **الدَّنَس**.
(**طمح**) **الطاء** ve **الميم** ve **الحاء**; sahih bir asıldır, bir şeyde yükseklik üzerine delâlet eder. Denir: **طَمَحَ** bakışıyla şeye: yükseldi. Ve her yüksek olan **طامح**tır. Ve **طمَح** idrarıyla; eğer onu havaya attıysa. Dedi:
طويلٍ طامحِ الطّرف *** إلى مَفْزَعَةِ الكَلْبِ([4])ومن الباب **طَمَحات** dehr: onun şiddetleridir.
(**طمر**) **الطاء** ve **الميم** ve **الراء**; sahih bir asıldır, iki mânaya delâlet eder: birincisi sıçrama, diğeri—ki birincisine yakındır—şeyin aşağıya düşüşüdür.
Birincisi: **طَمَرَ**: sıçradı; o hâlde o **طامر**dir. Ve ata **طِمِرٌّ** denir; sanki o çok sıçrayandır. Ve **طامرُ بن طامرٍ**: pire.
Diğer asıl: **طَمَرَ**, eğer düştüyse. Ve **المطمِّر** iş: helâk edici. Ve **المُطَمِّرات** işler: helâk ediciler. Ve **طمارِ**([5]): insanın kendisine çıkarıldığı, sonra onunla atıldığı yer. Dedi:
إلى رجلٍ قد عَقَرَ السَّيْفُ وجهَه *** وآخرَ يَهوي من **طَمَارَِ** قتيلِ([6])ومن الباب: **طمرت** şeyi: onu gizledim. Ve **المطمورة**: yerin altında bir çukur; şey onun içine atılır.
Ve bâbdan: **طَمَرت** çuvalı, eğer onu doldurduysan; sanki şey onunla atılmıştır.
Ve bâbdan şâz olan: **الطِّمْر**: eski elbise. Ve onların sözü: **المِطْمَر** inşaatçı için bir **زِيجٌ**dur; o, sana bildirdiğim şeylerdendir ki onunla meşgul olmanın bir yönü yoktur.
(**طمس**) **الطاء** ve **الميم** ve **السين**; şeyin silinmesine ve süpürülmesine delâlet eden bir asıldır. Denir: **طَمَسْتُ** yazıyı, ve izi **طَمست**. Ve şey de **طامسٌ**dur. Ve o, bizzat kendisi **طَمَسَ** etmiştir.
(**طمش**) **الطاء** ve **الميم** ve **الشين**; onun için kıyas yoktur; ve eğer şiirde olmasaydı şüpheli olandan olurdu; çünkü Arapların كلامına benzemez. Şu da var ki onlar derler: Bilmiyorum, o **الطمْشِ**’in hangisidir? Yani o, insanların ve خلقın hangisidir. Dedi:
* وَحْشٌ ولا **طَمْشٌ** من **الطُّمُوش**([7]) *
(**طمع**) **الطاء** ve **الميم** ve **العين**; sahih tek bir asıldır, kalpte bir şeye yönelik güçlü bir ümit üzerine delâlet eder. Denir: **طَمِعَ** şeyde **طَمَعاً** ve **طَمَاعة**([8]) ve **طماعِيَة**. Ve **لَطَمُعْتَ** ey Yezid([9])—onların: **لَقَضُو** kadı, demeleri gibi. Bu, taaccüb yanındadır. Ve denir: **مِطْماعٌ** kadın; o, ümitlendirir de imkân vermez olana.
(**طمل**) **الطاء** ve **الميم** ve **اللام**; aşağılık ve sefalet üzerine delâlet eden bir asıldır. Ve aslı, havuzun dibinde az sudan ve çamurdan kalan şeydir; ona **الطَّمْلَة** denir. Denir: Havuzda olan şey **اطُّمِلَ**; ve onu **اطَّمَلَهُ**, eğer onda bir damla([10]) bırakmadıysa. Sonra bunun üzerine حمل ederler de zayıf kadına: **طِمْلَة**, ve hırsız adama: **طِمْل** derler. Ve derler: **الطِّمْل**: çirkin sözlüdür. Ve Allah, doğruyu daha iyi bilendir.
--------------ـــــ
([1]) Asılda: “إلا بجماع وحده”. Lisan’ın yapışından anlaşılan: **الطمث** kanatmakla bekâreti bozmadır; yani bakireyle cima.
([2]) Asılda: “علقته”, doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dan.
([3]) Lisan’da (**طمث**) ona ait bir beytin parçası. Tamamı:
طاهر الأثواب يحمي عرضه *** من خنـثى الذمة أو طمث العطن
 ([4]) **أبي دواد الإيادي**’nindir; **الحيوان** (2: 168) ve **اللسان** (**طمع**)’da olduğu gibi. **البكري** **التنبيه**’de tahkik etti ki o, **عقبة بن سابق الهزاني**’nindir. **شرح الحيوان** (2: 168)’e bak. Ve (**فزع**)’da gelecektir.
([5]) **طمار**, **الطاء**’ın fethasıyla; **قطام** gibi kesre üzere bina ile; ve ayrıca i‘rab ile, sarftan men‘iyle de söylenir. Bu kelimenin ضبطı **اللسان** ve **القاموس**’ta kapalıdır. İkisiyle birlikte, onun رسمinde **معجم البلدان**’a bak.
([6]) **سليم بن سلام الحنفي**’nindir; onu **مسلم بن عقيل بن أبي طالب** ve **هانئ بن عروة المرادي** hakkında söyler. **اللسان** (**طمر**) ve **معجم البلدان**’a bak. İkisinde de ondan önce:
فإن كنتِ لا تدرين ما الموت فانظري  *** إلى هانئ في السوق وابن عقيل
([7]) Daha önce (**حشر 66**)’da geçtiği üzere **رؤبة**’nindir.
([8]) Asılda: “ولا طماعة”. “لا” kelimesi sokulmuştur; **المجمل**’de yoktur.
([9])  Asılda: “وأطمعت يا زيد”, **المجمل**’de: “وقال بعضهم: لطمع الرجل بضم الميم تعجباً، وكذلك لقضو القاضي”.
([10]) Asılda: “وطرة”, doğrusu **المجمل** ve **اللسان**’dan.

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الطمث: دم الحيض والافتضاض، والطامث: الحائض، وطمث المرأة إذا افتضها. قال تعالى: ﴿لم يطمثهن إنس قبلهم ولا جان﴾ [الرحمن/56]، ومنه استعير: ما طمث هذه الروضة أحد قبلنا (انظر: اللسان (طمث) ؛ والمجمل 2/586، وأساس البلاغة: طمث)، أي: ما افتضها، وما طمث الناقة حبل (طمثت البعير: إذا عقلته. انظر العين 7/412، ومجاز القرآن 2/145، والجمهرة 2/44).

##### Türkçe

- **الطمث**: hayız kanı ve bekâretin bozulmasıdır; **الطامث**: hayızlıdır; ve kadın **طمث** eder, onu bekâretini bozduğu zaman. Yüce Allah dedi ki: ﴿لم يطمثهن إنس قبلهم ولا جان﴾ [الرحمن/56]; ve ondan ödünçlenmiştir: “ما طمث هذه الروضة أحد قبلنا” (bak: el-Lisân (**طمث**); ve el-Mücmel 2/586, ve Esâsü’l-Belâğa: **طمث**), yani: onu bekâretini bozmadı; ve “ما طمث الناقة حبل” (deve **طمثت** etti: onu bağladığı zaman. bak: el-ʿAyn 7/412, Mecâzü’l-Kur’ân 2/145, el-Cemhere 2/44).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ط م ث
امرأة طامث ونساء طمث وقد طمثت وطمثت‏.‏
وطمثها‏:‏ مسها وقيل‏:‏ افتضها‏.‏
ولا يكون إلا نكاحاً بالتدمية لم يطمثهن‏:‏ لم يدمهن بالنكاح عن ابن عباس‏.‏
وقال الفرزدق‏:‏ دفعن إليّ لم يطمثن قبلي وهن أصح من بيض النعام ومن المجاز‏:‏ ما طمث هذه الناقة حبل قط‏.‏
وما طمث هذا المرتع قبلنا أحدٌ‏.‏
وما بفلان طمث ريبة أي دنسها‏.‏
قال عديّ‏:‏ طاهر الأثواب يحمي عرضه من خني الذمة أو طمث العطن

##### Türkçe

ط م ث
**امرأة طامث** ve **نساء طمث**; ve **قد طمثت** ve **طمثت**.

Ve **طمثها**: ona dokundu; ve denildi ki: onu bekâretini bozdu.

Ve ancak kanatmayla olan bir nikâh olur; **لم يطمثهن**: nikâhla onları kanatmadı; İbn Abbas’tan.

Ve el-Ferazdak dedi ki:
Bana itildiler; benden önce **لم يطمثن**;
ve onlar devekuşu yumurtasından daha sağlamdırlar.
Ve mecazdan: Bu dişi deveyi hiçbir zaman bir gebelik **ما طمث** etmedi.

Ve bu otlak **وما طمث** bizden önce hiç kimse.

Ve falanda şüphe pisliği **وما بفلان طمث ريبة**; yani onun kirliliği.

Adiyy dedi ki:
Elbiseleri temiz; ırzını korur
kötü ahlâklı zimmetten yahut barınağın pisliği **طمث العطن**’dan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

طَمِثَت المرأَةُ تَطْمَثُ طَمْثاً، وطَمَثَتْ تَطْمُثُ، بالضم، طَمْثاً، وهي طامثٌ: حاضَتْ؛ وقيل: إِذا حاضَتْ أَوَّلَ ما تَحِيضُ؛ وخصَّ اللحياني به حَيْضَ الجارية. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: حتى جئنا سَرِفَ فطَمِثْتُ؛ يقال: طَمِثَت المرأَةُ إِذا حاضت، فهي طامِثٌ. وطَمَثَتْ إِذا دَمِيَتْ بالاقْتِضاضِ. والطَّمْثُ: الدمُ والنكاح. وطَمَثْتُ الجاريةَ إِذا افْتَرَعْتَها. والطامِثُ، في لغتهم: الحائِض. وطَمَثَها يَطْمِثُها ويَطْمُثُها طَمْثاً: اقْتَضَّها، وعَمَّ به بعضُهم الجماعَ. قال ثعلب: الأَصلُ الحيضُ، ثم جُعل للنكاح. وطَمَث البعيرَ يَطْمِثُه طَمْثاً: عَقَلَه. والطَّمْثُ: المَسُّ، وذلك في كل شيءٍ يُمَسُّ. ويقال للمَرْتَعِ: ما طَمَثَ ذلك المَرْتَعَ قبْلَنا أَحدٌ، وما طَمَثَ هذه الناقةَ حَبْلٌ قَطُّ أَي ما مَسَّها عِقالٌ. وما طَمَثَ البعيرَ حَبْلٌ أَي لم يَمَسَّه.وقوله تعالى: لم يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قبلهم ولا جانٌّ؛ قيل: معناه لم يَمْسَسْ، وقال ثعلب: معناه لم يَنْكِحْ. والعرب تقول: هذا جَمَلٌ ما طَمَثَه حبلٌ قَطُّ أَي لم يَمَسَّه. ومعنى لم يَطْمِثْهُنَّ: لم يمسسهنّ. وقال الفراء: الطَّمْثُ الاقْتِضاضُ، وهو النكاح بالتَّدْمية. قال: والطَّمْثُ هو الدم، وهما لغتان. طَمَثَ يَطْمُثُ، ويَطْمِثُ. والقُرّاء أَكثرهم على: لم يَطْمِثْهُنّ، بكسر الميم. أَبو الهيثم: يقال طُمِثَتْ تُطْمَثُ أَي أُدْمِيَتْ بالاقْتضاض. وطَمِثَتْ على فَعِلَتْ إِذا حاضَتْ؛ وقولُ الفرزدق:
وَقَعْنَ إِليَّ، لم يُطْمَثْنَ قبلي،
فهنَّ أَصَحُّ من بَيْضِ النَّعامِ
أَي هُنَّ عذارَى غير مُفْتَرَعاتٍ. والطَّمْثُ: الفسادُ؛ قال عَدِيّ بن زيد:
طاهرُ الأَثوابِ، يَحْمِي عِرْضَه
من خَنَى الذِّمَّةِ، أَو طَمْثِ العَطَنْ

##### Türkçe

**طَمِثَت** kadın **تَطْمَثُ** **طَمْثاً**; ve **طَمَثَتْ** **تَطْمُثُ** (ötre ile) **طَمْثاً**; ve o **طامثٌ**: hayız gördü; ve denildi ki: hayız gördüğü zaman, hayız gördüğünün ilkinde; ve **اللحياني** bunu genç kızın hayzına tahsis etti. Ve Âişe’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “nihayet **سَرِفَ**’e geldik de **فطَمِثْتُ**”; denir: kadın **طَمِثَت** hayız gördüğü zaman, o halde o **طامِثٌ**’tir.

Ve **طَمَثَتْ** (bakireliğin bozulmasıyla) kanadığı zaman. Ve **الطَّمْثُ**: kan ve nikâh/cinsel birleşme. Ve “genç kızı **طَمَثْتُ**” (yani) onu yardığın (bakireliğini bozduğun) zaman. Ve **الطامِثُ**, onların dilinde: hayızlı. Ve onu **طَمَثَها** **يَطْمِثُها** ve **يَطْمُثُها** **طَمْثاً**: onun bakireliğini bozdu; ve bazısı bununla cinsel birleşmeyi genelledi. **ثعلب** dedi: asıl hayızdır, sonra nikâh için kılındı. Ve deveyi **طَمَث** eder, onu **يَطْمِثُه** **طَمْثاً**: onu bağladı. Ve **الطَّمْثُ**: dokunma; ve bu, dokunulan her şeydedir. Ve otlağa denir: “bizden önce hiç kimse o otlağı **طَمَثَ** etmedi”; ve “bu dişi deveye hiçbir zaman bir ip **طَمَثَ** etmedi” yani ona hiçbir bağ dokunmadı. Ve “deveye bir ip **طَمَثَ** etmedi” yani ona dokunmadı.

Ve Yüce Allah’ın sözü: “**لم يَطْمِثْهُنَّ** onlardan önce ne bir insan ne de bir cin”; denildi ki: manası “dokunmadı”; ve **ثعلب** dedi: manası “nikâhlamadı”. Ve Araplar der: “bu bir devedir, ona hiçbir zaman bir ip **طَمَثَ** etmedi” yani ona dokunmadı. Ve “**لم يَطْمِثْهُنَّ**”in manası: onlara dokunmadı. Ve **الفراء** dedi: **الطَّمْثُ** bakireliğin bozulmasıdır; ve o, kanatmakla olan nikâhtır. Dedi: ve **الطَّمْثُ** kanın kendisidir; ve ikisi iki lehçedir. **طَمَثَ** **يَطْمُثُ** ve **يَطْمِثُ**. Kurrânın çoğu “**لم يَطْمِثْهُنّ**” üzerinedir, mîm’in kesresiyle. **أَبو الهيثم**: denir **طُمِثَتْ** **تُطْمَثُ** yani bakireliğin bozulmasıyla kanatıldı. Ve **طَمِثَتْ** “**فَعِلَتْ**” vezni üzerinedir, hayız gördüğü zaman; ve **الفرزدق**’ın sözü:

وَقَعْنَ إِليَّ، لم يُطْمَثْنَ قبلي،
فهنَّ أَصَحُّ من بَيْضِ النَّعامِ

Yani onlar, bakirelikleri bozulmamış bakirelerdir. Ve **الطَّمْثُ**: bozulma/fesat; **عَدِيّ بن زيد** dedi:

طاهرُ الأَثوابِ، يَحْمِي عِرْضَه
من خَنَى الذِّمَّةِ، أَو طَمْثِ العَطَنْ

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

طمثها يطمثها  بالكسر  ويطمثها  بالضم، طمثا  : افتضها  ، وعم به بعضهم الجماع. قال ثعلب. الأصل الحيض، ثم جعل للنكاح. وقال الفراء: الافتضاض، وهو النكاح بالتدمية، قال: والطمث هو الدم، وهما لغتان طمث يطمث ويطمث، والقراء أكثرهم على  لم يطمثهن  بكسر الميم. وقال أبو الهيثم: يقال: طمثت تطمث، أي أدميت بالافتضاض، وقول الفرزدق:
  وقعن إلي لم يطمثن قبلـي                      فهن أصح من بيض النعام أي هن عذارى غير مفترعات.  وطمثت  المرأة تطمث طمثا وتطمث  كنصر وسمع  وزاد شيخنا ومن باب تعب لغة، أي  حاضت، فهي طامث  ، بغير هاء، وقيل: إذا حاضت أول ما تحيض، وخص اللحياني به حيض الجارية. من المجاز:  الطمث: المس  ، وذلك في كل شيء يمس، ويقال للمرتع: ما طمث ذلك المرتع قبلنا أحد، وما طمث هذه الناقة حبل قط، أي ما مسها عقال، وما طمث البعير حبل، أي لم يمسه. وقوله تعالى  لم يطمثهن إنس قبلهم ولا جان  قيل: معناه لم يمسسن. وقال ثعلب: معناه لم ينكحن والعرب تقول: هذا جمل ما طمثه حبل قط، أي لم يمسه. الطمث:  الدنس  ، ومنهم من أول به الآية. والطمث: الريبة، يقال: ما بفلان طمث، أي ريبة. الطمث:  الفساد  ، قال عدي ابن زيد:
  طاهر الأثواب يحمى عرضه                      من خنا الذمة أو طمث العطن والطمث: العقل، طمث البعير يطمثه طمثا: عقله.  وواثلة  هكذا بالمثلثة في سائر النسخ، وهو غلط، والصواب وائلة  بن الطمثان  بن عوذ مناة بن يقدم بن أفصى بن دعمي،  محركة، في إياد  ، قاله ابن حبيب، ومنهم: قس بن ساعدة بن عمرو بن عدي بن مالك بن أيدغان بن النمر بن وائلة.

##### Türkçe

**طمثها** **يطمثها** kesre ile ve **يطمثها** damme ile, **طمثا**: onu bekâretini bozdu; ve bazıları bununla cinsel birleşmeyi genelleştirdi. Sa‘leb dedi: asıl (mânâ) hayızdır, sonra nikâh için kılındı. Ferrâ dedi: bekâreti bozma; ve o, kanatmakla olan nikâhtır. Dedi: ve **الطمث** kandır; ve ikisi iki lehçedir: **طمث** **يطمث** ve **يطمث**; ve kurrânın çoğu **لم يطمثهن** (ifadesinde) **الميم**’i kesre ile (okur). Ebû’l-Heysem dedi: denilir: **طمثت** **تطمث**; yani bekâreti bozmakla kanattı. Ve Ferazdak’ın sözü:
  “Bana düştüler; benden önce **يطمثن** olmadılar;                      bu yüzden onlar devekuşu yumurtasından daha sağlamdırlar”
yani onlar, bekâreti bozulmamış bakirelerdir. Ve **طمثت** kadın **تطمث** **طمثا** ve **تطمث**; **نصر** ve **سمع** gibi; ve şeyhimiz ekledi: ve **تعب** bâbından da bir lehçe (vardır); yani hayız gördü; o hâlde o **طامث**tir, **هاء**sız; ve denildi: ilk defa hayız gördüğü zaman; ve Lihyânî bunu genç kızın hayzına tahsis etti.

Mecazdan: **الطمث**: dokunmadır; ve bu, dokunulan her şeydedir. Ve otlak için denilir: “Bundan önce hiç kimse o otlağı **طمث** etmedi”; ve “Bu dişi devenin bir ipi asla **طمث** etmedi”; yani ona hiç bağ vurmadı. Ve “Devenin bir ipi **طمث** etmedi”; yani ona dokunmadı. Yüce Allah’ın sözü: **لم يطمثهن إنس قبلهم ولا جان**; denildi: mânâsı “dokunmadılar”dır. Sa‘leb dedi: mânâsı “nikâhlanmadılar”dır. Ve Araplar der: “Bu, bir ipi asla **طمث** etmemiş bir devedir”; yani ona dokunmadı.

**الطمث**: kirliliktir; ve onlardan kimi âyeti bununla te’vil etti. Ve **الطمث**: şüphedir; denilir: “Falan kimsede **طمث** yoktur”; yani şüphe (yoktur). **الطمث**: bozulmadır. ‘Adî b. Zeyd dedi:
  “Elbiseleri temiz; ırzını korur                      zimmetin çirkinliğinden yahut barınağın **طمث**’ından”

Ve **الطمث**: bağlamadır; **طمث** deveye, onu **يطمثه** **طمثا**: onu bağladı.

Ve **واثلة**; bütün nüshalarda üç noktalı (harfle) böyle (gelmiştir); ve bu yanlıştır; doğrusu **وائلة**’dir: **الطمثان** b. ‘Avz Menât b. Yakdam b. Afsâ b. Da‘mî; harekeli; İyâd’dandır; bunu İbn Habîb söyledi. Ve onlardan: Kuss b. Sâ‘ide b. ‘Amr b. ‘Adî b. Mâlik b. Aydagân b. en-Nemir b. **وائلة**.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

طَمَثَتْ
1 طَمَثَتْ ذ , (S, Msb, K,) aor. طَمُثَ , (S, K,) or طَمِثَ , (Msb,) inf. n. طَمْثٌ; (Msb, TA;) and طَمِثَتْ, (S, Msb, K,) aor. طَمَثَ ; (Msb, K; [accord. to the former of which, the inf. n. of the latter verb seems to be طَمَثٌ; but accord. to the K, it seems to be طَمْثٌ;]) She menstruated; said of a woman: (S, Msb, K:) the primary signification, accord. to Th; that of “ devirgination, ” i. e. “ coition with the causing to bleed, ” being one subsequently given to طَمْثٌ: (TA:) or, as some say, for the first time: (Msb, TA:) and accord. to Lh, used peculiarly in relation to a girl, or young woman. (TA.) -A2- طَمَثَهَا, aor. طَمِثَ (S, Mgh, Msb, K) and طَمُثَ , (S, Msb, K,) the former accord. to most of the readers in the Kur [lv. 56 and 74], (TA,) inf. n. طَمْثٌ, (S, Msb,) He devirginated her, (Fr, S, Mgh, Msb, K,) namely, a woman, (Mgh,) or his wife, (Msb,) causing her to bleed; (Fr, Mgh, Msb;) not otherwise: (Msb:) or, accord. to some, i. q. جَامَعَهَا, in a general sense: (TA:) in this sense the verb is used in the Kur; (Msb;) or, as some say, in the sense expl. in the next sentence: (TA:) and طُمِثَتْ, aor. تُطْمَثُ, she was caused to bleed by devirgination. (AHeyth, TA.) ― -b2- طَمَثَ, (AA, S, TA,) inf. n. طَمْثٌ, (AA, S, K, TA,) signifies also (tropical:) He, or it, touched a thing: (AA, S, K, * TA:) said in relation to anything that is touched: one says, مَا طَمَثَ ذَا المَرْتَعَ قَبْلَنَا أَحَدٌ (tropical:) No one touched this place of pasturing, or this pasture, before us: and مَا طَمَثَ هٰذِهِ النَّاقَةَ حَبْلٌ قَطُّ (tropical:) A rope such as is called عِقَال never touched this she-camel: (AA, S, TA:) and هٰذَا جَمَلٌ مَا طَمَثَهُ حَبْلٌ قَطُّ (tropical:) This is a camel which a rope has never touched. (TA.) ― -b3- And طَمَثَ البَعِيرَ, inf. n. طَمْثٌ (assumed tropical:) He bound the camel's fore shank to his (the camel's) arm. (TA.)

طَمْثٌ
طَمْثٌ ذ Blood: (Fr, TA: [the context in the TA seems to indicate that it means blood that flows when a woman, or girl, is devirginated:] or the blood of the menses; (KL, and TA in art. جزر;) as also ↓ طِمْثٌ. (KL.) ― -b2- And Dirt, filth, or pollution. (K.) ― -b3- And A thing that induces suspicion, or evil opinion: one says, مَا بِفُلَانٍ طَمْثٌ There is not, in such a one, anything that induces suspicion, or evil opinion. (TA.) ― -b4- And Corruption. (L, K; but not in the CK.)

طِمْثٌ
طِمْثٌ ذ : see the next preceding paragraph.

طَامِثٌ
طَامِثٌ ذ , (S, Msb, K,) without ة, (Msb, TA,) A woman, (S, Msb, K,) or, accord. to Lh, peculiarly a girl, or young woman, (TA,) menstruating: (S, Msb, K, TA:) or, as some say, for the first time. (Msb, TA.)

##### Türkçe

طَمَثَتْ
1 **طَمَثَتْ** ذ , (S, Msb, K,) muzâri‘i **طَمُثَ** , (S, K,) veya **طَمِثَ** , (Msb,) mastarı **طَمْثٌ**; (Msb, TA;) ve **طَمِثَتْ**, (S, Msb, K,) muzâri‘i **طَمَثَ** ; (Msb, K; [öncekine göre, sonraki fiilin mastarının **طَمَثٌ** olması gerekir gibi görünür; fakat K’ye göre, **طَمْثٌ** olması gerekir gibi görünür;]) O hayız gördü; bir kadın hakkında söylenir: (S, Msb, K:) Th’ye göre aslî anlam; “bekâretin giderilmesi”, yani “kanatacak şekilde cinsel birleşme” anlamı ise sonradan **طَمْثٌ** için verilmiştir: (TA:) veya bazılarına göre, ilk defa: (Msb, TA:) ve Lh’ye göre, özellikle bir kızla, yahut genç kadınla ilgili olarak kullanılır. (TA.) -A2- **طَمَثَهَا**, muzâri‘i **طَمِثَ** (S, Mgh, Msb, K) ve **طَمُثَ** , (S, Msb, K,) birincisi Kur’ân’daki okuyucuların çoğuna göre [56 ve 74. âyet], (TA,) mastarı **طَمْثٌ**, (S, Msb,) O, onu bekâretini giderdi, (Fr, S, Mgh, Msb, K,) yani bir kadını, (Mgh,) veya kendi eşini, (Msb,) onu kanatarak; (Fr, Mgh, Msb;) başka türlü değil: (Msb:) veya bazılarına göre, genel anlamda **جَامَعَهَا** ile eş anlamlıdır: (TA:) bu anlamda fiil Kur’ân’da kullanılmıştır; (Msb;) veya bazılarına göre, bir sonraki cümlede açıklanan anlamdadır: (TA:) ve **طُمِثَتْ**, muzâri‘i **تُطْمَثُ**, bekâretin giderilmesiyle kanatıldı. (AHeyth, TA.) ― -b2- **طَمَثَ**, (AA, S, TA,) mastarı **طَمْثٌ**, (AA, S, K, TA,) ayrıca (mecazen:) O, yahut o (şey), bir şeye dokundu demektir: (AA, S, K, * TA:) dokunulan her şey hakkında söylenir: şöyle denir, مَا طَمَثَ ذَا المَرْتَعَ قَبْلَنَا أَحَدٌ (mecazen:) Bizden önce hiç kimse bu otlak yerine, yahut bu otlağa dokunmadı: ve مَا طَمَثَ هٰذِهِ النَّاقَةَ حَبْلٌ قَطُّ (mecazen:) **عِقَال** denilen türden bir ip, bu dişi deveye asla dokunmadı: (AA, S, TA:) ve هٰذَا جَمَلٌ مَا طَمَثَهُ حَبْلٌ قَطُّ (mecazen:) Bu, bir ipin asla dokunmadığı bir devedir. (TA.) ― -b3- Ve **طَمَثَ البَعِيرَ**, mastarı **طَمْثٌ** (mecaz olduğu varsayılarak:) O, devenin ön incik kemiğini onun (devenin) koluna bağladı. (TA.)

طَمْثٌ
**طَمْثٌ** ذ Kan: (Fr, TA: [TA’daki bağlam, bunun bir kadın yahut kızın bekâreti giderildiğinde akan kan anlamına geldiğini gösterir:] veya hayız kanı; (KL, ve TA, **جزر** maddesinde;) bunun gibi ↓ **طِمْثٌ**. (KL.) ― -b2- Ve Kir, pislik, yahut kirlilik. (K.) ― -b3- Ve Şüpheye, yahut kötü zanna sevk eden bir şey: şöyle denir, مَا بِفُلَانٍ طَمْثٌ O kimsede şüpheye, yahut kötü zanna sevk eden bir şey yoktur. (TA.) ― -b4- Ve Bozulma. (L, K; fakat CK’de değil.)

طِمْثٌ
**طِمْثٌ** ذ : bir önceki paragrafı gör.

طَامِثٌ
**طَامِثٌ** ذ , (S, Msb, K,) ة olmaksızın, (Msb, TA,) Bir kadın, (S, Msb, K,) veya Lh’ye göre özellikle bir kız, yahut genç kadın, (TA,) hayız gören: (S, Msb, K, TA:) veya bazılarına göre, ilk defa. (Msb, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

طَمَثَ
طَمَثَ U ( n. ac. طَمْث 1 ),
a.  Menstruated.

b.  I ,  U ( n. ac. طَمْث 1 ), Devirginated.

طَمِثَ
طَمِثَ A ( n. ac. طَمْث 1 ),
a.  see supra (a) .

b.  Bound ( camel ).

طَمْث
طَمْث 1 ,
a.  Blood.

b.  Filth, pollution; corruption.

طِمْث
طِمْث 2 ,
a.  see 1 (a) .

##### Türkçe

طَمَثَ
**طَمَثَ** U ( n. ac. **طَمْث** 1 ),
a. Hayız gördü.

b. I , U ( n. ac. **طَمْث** 1 ), Bekâreti giderildi.

طَمِثَ
**طَمِثَ** A ( n. ac. **طَمْث** 1 ),
a. yukarıya bak (a).

b. Bağlandı (deve).

طَمْث
**طَمْث** 1 ,
a. Kan.

b. Pislik, kirlilik; bozulma.

طِمْث
**طِمْث** 2 ,
a. 1 (a)’ya bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%85%D8%AB/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

طمث
طَمَثَ - يَطْمِثُ
طَمَثَ - يَطْمِثُ + ذكر + أنثى: يفض بكارة أنثى بإدخال فرجه في فرجها
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الاستنبات والتكاثر بالتزاوج والنكاح والاجتماع الجنسي والزرع"، وهي:
طَمَثَ - يَطْمِثُ، حَرَثَ - يَحْرُثُ، نَكَحَ - يَنْكِحُ، زَرَعَ - يَزْرَعُ، زَنَى - يَزْنِي، لَقِحَت - تَلْقَحُ (لَقِحَ - يَلْقَحُ)

طمث
 	﴿فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ(56)﴾ الرحمن ﴿لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ(74)﴾ الرحمن
الراغب
طمث
- الطمث: دم الحيض والافتضاض، والطامث: الحائض، وطمث المرأة إذا افتضها. قال تعالى: }لم يطمثهن إنس قبلهم ولا جان{ [الرحمن/56]، ومنه استعير: ما طمث هذه الروضة أحد قبلنا (انظر: اللسان (طمث) ؛ والمجمل 2/586، وأساس البلاغة: طمث)، أي: ما افتضها، وما طمث الناقة حبل (طمثت البعير: إذا عقلته. انظر العين 7/412، ومجاز القرآن 2/145، والجمهرة 2/44).
ملخص اللسان:
1. طَمِثَت المرأَةُ تَطْمَثُ طَمْثاً، وطَمَثَتْ تَطْمُثُ ، وهي طامثٌ: حاضَتْ؛
2. وقيل: إِذا حاضَتْ أَوَّلَ ما تَحِيضُ؛ وطَمَثَتْ إِذا دَمِيَتْ بالاقْتِضاضِ.
3. والطَّمْثُ: الدمُ والنكاح.
4. وطَمَث البعيرَ :عَقَلَه.
5. والطَّمْثُ: المَسُّ،
6. والطَّمْثُ: الفسادُ
لسان العرب
● -   طمث: طَمِثَت المرأَةُ تَطْمَثُ طَمْثاً، وطَمَثَتْ تَطْمُثُ، بالضم،  طَمْثاً، وهي طامثٌ: حاضَتْ؛ وقيل: إِذا حاضَتْ أَوَّلَ ما تَحِيضُ؛ وخصَّ  اللحياني به حَيْضَ الجارية. وفي حديث عائشة، رضي الله عنها: حتى جئنا  سَرِفَ فطَمِثْتُ؛ يقال: طَمِثَت المرأَةُ إِذا حاضت، فهي طامِثٌ.  وطَمَثَتْ إِذا دَمِيَتْ بالاقْتِضاضِ. والطَّمْثُ: الدمُ والنكاح. وطَمَثْتُ  الجاريةَ إِذا افْتَرَعْتَها. والطامِثُ، في لغتهم: الحائِض. وطَمَثَها  يَطْمِثُها ويَطْمُثُها طَمْثاً: اقْتَضَّها، وعَمَّ به بعضُهم الجماعَ. قال  ثعلب: الأَصلُ الحيضُ، ثم جُعل للنكاح. وطَمَث البعيرَ يَطْمِثُه  طَمْثاً: عَقَلَه. والطَّمْثُ: المَسُّ، وذلك في كل شيءٍ يُمَسُّ. ويقال  للمَرْتَعِ: ما طَمَثَ ذلك المَرْتَعَ قبْلَنا أَحدٌ، وما طَمَثَ هذه الناقةَ  حَبْلٌ قَطُّ أَي ما مَسَّها عِقالٌ. وما طَمَثَ البعيرَ حَبْلٌ أَي لم  يَمَسَّه.وقوله تعالى: لم يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قبلهم ولا جانٌّ؛ قيل: معناه  لم يَمْسَسْ، وقال ثعلب: معناه لم يَنْكِحْ. والعرب تقول: هذا جَمَلٌ ما  طَمَثَه حبلٌ قَطُّ أَي لم يَمَسَّه. ومعنى لم يَطْمِثْهُنَّ: لم  يمسسهنّ. وقال الفراء: الطَّمْثُ الاقْتِضاضُ، وهو النكاح بالتَّدْمية. قال:  والطَّمْثُ هو الدم، وهما لغتان. طَمَثَ يَطْمُثُ، ويَطْمِثُ. والقُرّاء  أَكثرهم على: لم يَطْمِثْهُنّ، بكسر الميم. أَبو الهيثم: يقال طُمِثَتْ  تُطْمَثُ أَي أُدْمِيَتْ بالاقْتضاض. وطَمِثَتْ على فَعِلَتْ إِذا حاضَتْ؛  وقولُ الفرزدق:  وَقَعْنَ إِليَّ، لم يُطْمَثْنَ قبلي،  فهنَّ أَصَحُّ من بَيْضِ النَّعامِ  أَي هُنَّ عذارَى غير مُفْتَرَعاتٍ. والطَّمْثُ: الفسادُ؛ قال عَدِيّ بن  زيد:  طاهرُ الأَثوابِ، يَحْمِي عِرْضَه  من خَنَى الذِّمَّةِ، أَو طَمْثِ العَطَنْ
مقاييس اللغة:
(طمث) الطاء والميم والثاء أصلٌ صحيح يدلُّ على مسِّ الشيء. قال الشَّيباني: الطَّمْث في كلام العرب المسُّ، وذلك في كلِّ شيء. يقال: ما طَمَث ذا المرتعَ قبلنا أحد. قال: وكلُّ شيء يُطمث. ومن ذلك الطَّامث *وهي الحائض. طَمِثَتْ وطَمَثَتْ. ويقال طَمَثَ الرَّجُل المرأةَ: مسَّها بجماع. وهذا في هذا الموضع لا [يكونُ] بجماع وحدهُ([1]). قال الله تعالى: ﴿لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلاَ جَانٌّ﴾ [الرحمن 56 و74]، قال الخليل: طمثْتُ  البعير طَمْثاً، إذا عقلتهُ([2]). ويقال: ما طمث هذه الناقةَ حَبْلٌ قط. أي ما مسَّها. وأمَّا قول عديّ:
* أو طَمْثِ العَطَنْ([3]) *
فقال قوم: الطَّمْث: الدَّنَس.
القاموس المحيط:
طَمَثَها يَطْمِثُها ويَطْمُثُها افْتَضَّها. وطَمَثَتْ، كنَصَرَ وسَمِعَ حاضَتْ، فهي طامِثٌ. والطَّمْثُ المَسُّ، والدَّنَسُ، والفَسادُ. وواثِلة بنُ الطَّمَثانِ، محرَّكةً في إيادٍ.
تاج العروس:
ط - م - ث
" طَمَثَهَا يَطْمِثُها " بالكسر " ويَطْمُثُها " بالضّمّ طَمْثاً " : افْتَضَّها " وعَمَّ به بعضُهم الجِمَاعَ . قال ثَعلب . الأَصْلُ الحَيْضُ ثم جُعِلَ للنِّكاحِ . وقال الفرَّاءُ : الافْتِضاضُ وهو النِّكاح بالتَّدْميَةِ قال : والطَّمْثُ هو الدَّمُ وهما لُغَتَانِ طَمَثَ يَطْمُث ويَطْمِثُ والقُرّاءُ أَكثَرُهم على " لَمْ يَطْمِثْهُنَّ " بكسرِ الميم . وقال أَبو الهَيْثَم : يُقَالُ : طُمِثَتْ تطْمَثُ أَي أُدْمِيَتْ بالافْتِضاضِ وقولُ الفَرَزْدَقِ :
وقَعْنَ إِليّ لَمْ يُطْمَثْنَ قَبْلِي ... فهُنَّ أَصَحُّ من بَيْضِ النَّعامِ أَي هُنَّ عَذَارَى غيرُ مُفْتَرَعَاتٍ . " وطَمَثَت " المرأَةُ تَطْمُثُ طَمْثاً وتَطْمِثُ " كنَصَرَ وسَمِعَ " وزاد شيخنا ومن باب تَعِبَ لغة أي " حاضَتْ فهي طَامِثٌ " بغير هاءٍ وقيل : إِذا حاضَتْ أَوَّلَ ما تَحِيضُ وخَصَّ اللِّحْيَانِيّ به حَيْضَ الجَارِيَةِ . من المجاز : " الطَّمْثُ : المَسُّ " وذلك في كلّ شيءٍ يُمَسُّ ويقال للمَرْتَعِ : مَا طَمَثَ ذلِكَ المَرْتَعَ قَبْلَنَا أَحَدٌ وما طَمَثَ هذِه النَّاقَةَ حَبْلٌ قَطّ أَي ما مَسَّهَا عِقالٌ وما طَمَثَ البَعِيرَ حَبْلٌ أَي لم يَمَسَّهُ . وقوله تعَالى " لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ ولا جَانٌّ " قيل : معناه لم يُمْسَسْنَ . وقال ثعلب : معناه لم يُنْكَحْنَ والعَرَبُ تَقُول : هذا جَمَلٌ ما طَمَثَه حَبْلٌ قَطٌّ أَي لم يَمَسَّه . الطَّمْثُ : " الدَّنَسُ " ومنهم من أَوَّلَ به الآيةَ . والطَّمْثُ : الرِّيبَةُ يقال : ما بِفلان طَمْثٌ أَي ريبَةٌ . الطَّمْثُ : " الفَسَادُ " قال عَدِيّ ابن زَيْدٍ :
طاهِرُ الأَثْوَابِ يَحْمِى عِرْضَهُ ... من خَنَا الذِّمَّة أَو طَمْثِ العَطَنْ والطَّمْثُ : العَقْلُ طَمَثَ البَعِيرَ يَطْمِثُه طَمْثاً : عَقَلَه . " وَوَاثِلَةُ " هكذا بالمثلثة في سائِر النسَخِ وهو غَلَطٌ والصوابُ وائِلَةُ " بنُ الطَّمَثَانِ " بنِ عَوْذِ مَنَاةَ بنِ يَقْدُمَ بنِ أَفْصَى بنِ دُعْمِيٍّ " مُحَرَّكَةً في إِيادٍ " قاله ابنُ حَبِيب ومنهم : قُسُّ بنُ سَاعِدَةَ بنِ عَمْرِو بنِ عَدِيِّ بنِ مالِكِ بن أَيدغانَ بنِ النَّمِرِ بنِ وَائِلَةَ

##### Türkçe

**طمث**
**طَمَثَ - يَطْمِثُ**
**طَمَثَ - يَطْمِثُ** + erkek + dişi: bir dişinin bekâretini, ferci(erkeklik uzvunu) onun fercine sokmak suretiyle bozar.
Ve lafız, “bitirme ve çoğalma; çiftleşme ve nikâh; cinsel birleşme ve ekin” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**طَمَثَ - يَطْمِثُ**، **حَرَثَ - يَحْرُثُ**، **نَكَحَ - يَنْكِحُ**، **زَرَعَ - يَزْرَعُ**، **زَنَى - يَزْنِي**، **لَقِحَت - تَلْقَحُ** (**لَقِحَ - يَلْقَحُ**)

**طمث**
﴿**فِيهِنَّ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ(56)**﴾ Rahmân ﴿**لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قَبْلَهُمْ وَلَا جَانٌّ(74)**﴾ Rahmân

الراغب
**طمث**
- **الطمث**: hayız kanı ve bekâretin bozulmasıdır; **الطامث**: hayızlıdır; ve “kadını **طمث** etti” (denir) onu bekâretini bozduğu zaman. Yüce Allah dedi ki: ﴿**لم يطمثهن إنس قبلهم ولا جان**﴾ [Rahmân/56]; ve ondan ödünçlenmiştir: “Bu bahçeyi bizden önce hiç kimse **طمث** etmedi” (bkz.: Lisân (**طمث**); el-Mücmel 2/586; Esâsü’l-Belâğa: **طمث**), yani: onu bekâretini bozmadı; ve “dişi deveye hiçbir ip **طمث** etmedi” (yani **طمثت البعير**: onu bağladığı zaman. bkz. el-‘Ayn 7/412, Mecâzü’l-Kur’ân 2/145, el-Cemhere 2/44).

ملخص اللسان:
1. “Kadın **طَمِثَت** **تَطْمَثُ** **طَمْثاً**; ve **طَمَثَتْ** **تَطْمُثُ**; o **طامثٌ**dur”: hayız gördü;
2. Ve denildi ki: hayız gördüğü ilk zaman; ve **طَمَثَتْ** (denir) bekâretin giderilmesiyle kanadığı zaman.
3. **الطَّمْثُ**: kan ve nikâhtır.
4. **طَمَث** deveyi: onu bağladı.
5. **الطَّمْثُ**: dokunmadır,
6. **الطَّمْثُ**: bozulmadır.

لسان العرب
● - **طمث**: Kadın **طَمِثَت** **تَطْمَثُ** **طَمْثاً**; ve **طَمَثَتْ** **تَطْمُثُ**—ötre ile—**طَمْثاً**; o **طامثٌ**dur: hayız gördü; ve denildi ki: hayız gördüğü ilk zaman; ve el-Lihyânî bunu cariyenin hayzına tahsis etti. Âişe hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Nihayet **سَرِفَ**’e geldik de ben **فطَمِثْتُ**”; denir ki: kadın hayız gördüğü zaman **طَمِثَت** (denir), o da **طامِثٌ**dur. Ve **طَمَثَتْ** (denir) bekâretin giderilmesiyle kanadığı zaman. **الطَّمْثُ**: kan ve nikâhtır. “Ben cariyeyi **طَمَثْتُ**” (denir) onu bekâretini giderdiğin zaman. **الطامِثُ**, onların dilinde: hayızlıdır. “Onu **طَمَثَ**” **يَطْمِثُها** ve **يَطْمُثُها** **طَمْثاً**: onun bekâretini giderdi; ve bazısı bununla cimaı genelleştirdi. Sa‘leb dedi: asıl hayızdır, sonra nikâh için kılındı. Ve “deveyi **طَمَث** etti” **يَطْمِثُه** **طَمْثاً**: onu bağladı. **الطَّمْثُ**: dokunmadır; bu, dokunulan her şeyde (böyledir). Ve otlağa denir: “O otlağı bizden önce hiç kimse **طَمَثَ** etmedi”; ve “Bu dişi deveye hiçbir ip asla **طَمَثَ** etmedi”, yani ona hiçbir bağ dokunmadı. Ve “Deveyi hiçbir ip **طَمَثَ** etmedi”, yani ona dokunmadı. Yüce Allah’ın sözü: **لم يَطْمِثْهُنَّ إِنسٌ قبلهم ولا جانٌّ**; denildi ki: manası “dokunmadı”dır; ve Sa‘leb dedi: manası “nikâhlamadı”dır. Araplar der ki: “Bu, hiçbir ip asla **طَمَثَ** etmemiş bir devedir”, yani ona dokunmadı. “**لم يَطْمِثْهُنَّ**”in manası: onlara dokunmadı. Ferrâ dedi: **الطَّمْثُ** bekâretin giderilmesidir; o, kanatmakla nikâhtır. Dedi: ve **الطَّمْثُ** kanın kendisidir; ikisi iki lehçedir. **طَمَثَ** **يَطْمُثُ** ve **يَطْمِثُ**. Kurrânın çoğu **لَمْ يَطْمِثْهُنّ** üzerinedir, mîm’in kesresiyle. Ebû’l-Heysem: denir ki **طُمِثَتْ** **تُطْمَثُ**, yani bekâretin giderilmesiyle kanatıldı. Ve Ferazdak’ın sözü:
وَقَعْنَ إِليَّ، لم يُطْمَثْنَ قبلي،
فهنَّ أَصَحُّ من بَيْضِ النَّعامِ
yani: onlar, bekâreti giderilmemiş bakirelerdir. **الطَّمْثُ**: bozulmadır; ‘Adiyy b. Zeyd dedi:
طاهرُ الأَثوابِ، يَحْمِي عِرْضَه
من خَنَى الذِّمَّةِ، أَو طَمْثِ العَطَنْ

مقاييس اللغة:
(**طمث**) **الطاء** ve **الميم** ve **الثاء** sahih bir asıldır; bir şeye dokunmayı gösterir. Şeybânî dedi: Arapların كلامında **الطَّمْثُ** dokunmadır; bu, her şeydedir. Denir: “Bu otlağı bizden önce hiç kimse **طَمَثَ** etmedi.” Dedi: ve her şey **يُطمث** edilir. Bundan da **الطَّامث**—o hayızlıdır. **طَمِثَتْ** ve **طَمَثَتْ**. Ve denir: erkek kadını **طَمَثَ**: onu cima ile dokundu. Ve bu yerde bu, yalnız cima ile [olmaz]([1]). Allah dedi ki: ﴿**لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ وَلاَ جَانٌّ**﴾ [Rahmân 56 ve 74]. Halîl dedi: “Deveyi **طمثْتُ** **طَمْثاً**” (denir), onu bağladığın zaman([2]). Ve denir: “Bu dişi deveye hiçbir ip asla **طمث** etmedi”, yani ona dokunmadı. ‘Adiyy’nin sözüne gelince:
* **أو طَمْثِ العَطَنْ**([3]) *
bir kavim dedi: **الطَّمْثُ**: kirliliktir.

القاموس المحيط:
“Onu **طَمَثَ**” **يَطْمِثُها** ve **يَطْمُثُها**: onun bekâretini giderdi. Ve **طَمَثَتْ**, **نَصَرَ** ve **سَمِعَ** gibi: hayız gördü; o **طامِثٌ**dur. **الطَّمْثُ**: dokunma, kirlilik ve bozulmadır. Ve **واثِلة بنُ الطَّمَثانِ**: harekeli olarak, İyâd’dadır.

تاج العروس:
**ط - م - ث**
“Onu **طَمَثَهَا** **يَطْمِثُها**”—kesre ile—“ve **يَطْمُثُها**”—ötre ile—**طَمْثاً**”: onun bekâretini giderdi; ve bazısı bununla cimaı genelleştirdi. Sa‘leb dedi: asıl hayızdır, sonra nikâh için kılındı. Ferrâ dedi: bekâretin giderilmesi; o, kanatmakla nikâhtır. Dedi: ve **الطَّمْثُ** kanın kendisidir; ikisi iki lehçedir: **طَمَثَ** **يَطْمُث** ve **يَطْمِثُ**. Kurrânın çoğu “**لَمْ يَطْمِثْهُنَّ**” üzerinedir, mîm’in kesresiyle. Ebû’l-Heysem dedi: denir ki: **طُمِثَتْ** **تطْمَثُ**, yani bekâretin giderilmesiyle kanatıldı. Ve Ferazdak’ın sözü:
وقَعْنَ إِليّ لَمْ يُطْمَثْنَ قَبْلِي ... فهُنَّ أَصَحُّ من بَيْضِ النَّعامِ
yani: onlar, bekâreti giderilmemiş bakirelerdir. “Ve kadın **طَمَثَت**” **تَطْمُثُ** **طَمْثاً** ve **تَطْمِثُ**—**نَصَرَ** ve **سَمِعَ** gibi—; şeyhimiz ekledi: ve **تَعِبَ** babından bir lehçe olarak; yani: “hayız gördü; o **طَامِثٌ**dur”—hâ’sız. Ve denildi ki: hayız gördüğü ilk zaman; ve el-Lihyânî bunu cariyenin hayzına tahsis etti. Mecazdan: “**الطَّمْثُ**: dokunmadır”; bu, dokunulan her şeydedir. Ve otlağa denir: “O otlağı bizden önce hiç kimse **طَمَثَ** etmedi”; ve “Bu dişi deveye hiçbir ip asla **طَمَثَ** etmedi”, yani ona hiçbir bağ dokunmadı; ve “Deveyi hiçbir ip **طَمَثَ** etmedi”, yani ona dokunmadı. Yüce Allah’ın sözü: “**لَمْ يَطْمِثْهُنَّ إِنْسٌ قَبْلَهُمْ ولا جَانٌّ**”; denildi ki: manası “dokunulmadı”dır. Sa‘leb dedi: manası “nikâhlanmadı”dır. Araplar der ki: “Bu, hiçbir ip asla **طَمَثَه** etmemiş bir devedir”, yani ona dokunmadı. **الطَّمْثُ**: “kirlilik”tir; ve onlardan kimisi âyeti bununla te’vil etti. **الطَّمْثُ**: şüphedir; denir: “Falan kimsede **طَمْثٌ** yoktur”, yani şüphe. **الطَّمْثُ**: “bozulma”dır; ‘Adiyy b. Zeyd dedi:
طاهِرُ الأَثْوَابِ يَحْمِى عِرْضَهُ ... من خَنَا الذِّمَّة أَو طَمْثِ العَطَنْ
**الطَّمْثُ**: bağlamadır; “deveyi **طَمَثَ**” **يَطْمِثُه** **طَمْثاً**: onu bağladı. “**وَوَاثِلَةُ**”: diğer nüshalarda üç noktalı **الثاء** ile böyledir; bu yanlıştır; doğrusu “**وَائِلَةُ**”dur. “**بنُ الطَّمَثَانِ**” “**بنِ عَوْذِ مَنَاةَ بنِ يَقْدُمَ بنِ أَفْصَى بنِ دُعْمِيٍّ**”: harekeli olarak, İyâd’dadır; bunu İbn Habîb söyledi. Ve onlardan: “**قُسُّ بنُ سَاعِدَةَ بنِ عَمْرِو بنِ عَدِيِّ بنِ مالِكِ بن أَيدغانَ بنِ النَّمِرِ بنِ وَائِلَةَ**”.
